I f f l ! NGHIEN Cflu NGUYEN TAC KET HOP CAC KENH THONG TIN NGHE NHIN TRONG DAI GIANG MULTIMEDIA Ll THUYET VA THlTC NGHIEM KIEM DjNH TRONG DIEU KIEN THUTC TE HIEN NAY NGO ANH TUAN Tnriug Bai hoc SU mm[.]
Trang 1I f f l ! NGHIEN Cflu
NGUYEN TAC KET HOP CAC KENH THONG TIN NGHE-NHIN TRONG DAI GIANG MULTIMEDIA - Ll THUYET VA THlTC NGHIEM
KIEM DjNH TRONG DIEU KIEN THUTC TE HIEN NAY
NGO ANH TUAN
Tnriug Bai hoc SU mm Ki thult TPHCM
1 Gidi t h i l u
Cic nghiln cdu v l t i m ll hpc nhin thdc dng
dung trong thilt k l d c bil giing hay eie phin
mim day hpe dng dung edng nghi multimedia (da
phuang tiln, da truyin thdng) cho thly ed 6 nguyen
tie CO bin khi dng dung multimedia: Nguyin tie
phdi hpp eie kinh thdng tin, nguyin tie liln tudng
ddng thdi, nguyin tie trinh biy nhlt quin, nguyin
tie phdi hpp hilu qui, nguyin tic vda dd, nguyin tic
c i t h i hoi Vile dng dung d e nguyin tie niy trong
giing day thue t l ylu elu giio viln phii cd kiln thdc
v l cdng nghi day hpc v i d n phii cd sd chuln bj chu
dio, Thdng qua cie eo sd li luin v i thuc nghiim dng
dung bii giing multimedia trong eie mdn hpe E>d
hoa Truyin thdng tai khoa d i o tao Chit Iupng cao
-Xrudng Oai hpc Su pham Ki thult XPHCM, bii vilt niy
nhin manh d i n t i m quan trpng cda eac nguyin tie
thilt k l b i l giing multimedia ed liln quan d i n y l u td
trinh biy thj giic
Xrong giing day vdi multimedia, cd 3 khii
nilm d n dupe l i m rd, dd l i : su trinh biy thong tin,
phuong thde thdng tin v i d e h tiep nhin thdng tin,
Su trinh biy thdng tin ed lien h i den phuong tiln,
thilt bi hole he tiidng dupc dung d l trinh biy bai
giing nhu giio trinh, d i i CD, phin mim, miy tinh
.,, Phuong thdc thdng tin IHn h i den d e djnh dang
v i kilu trinh biy eie kinh thdng tin nhu k i t hpp
kinh t d ngd vdi kinh I m thanh, kit hpp kenh hinh
i n h vdi ldi thoai Cich t i l p nhin thdng tin liln
h i d i n vile ngudi hpe dung giic quan nio d l xd li
thdng tin vf du nhU thinh giac hay thj giic
2 Ttf li thuyet den thtfc nghiem
Cic thdng tin v l ngdn ngd nin dupe trinh bay
nhu t h i n i o d l sinh viln (SV) ed t h i md rpng vile
hpe thdng qua d c i n h dpng: dung kinh thinh giic
vdi cic Idi thoai hay kinh thj giac vdi eie chd xuat
hiln t r i n m i n hinh? O l t r i Idi cho d u hdi nay, trudc
d l y Mayer v i Moreno da tien hinh d c thd nghiim
bing eich y l u elu d c SV xem mdt doan phim md
t i mdt h i thdng phde tap (vidu nhUqui trinh hinh
thinh sim s i t d u tao v i hoat ddng cua h i thdng
thing trin xe hoi) k i t hop vdi Idi thoai (nhdm ^
hoic k i t hpp vdi ehd t r i n m i n hinh (nhdm B) rdi so sinh k i t q u i gida 2 nhdm
Muc tilu cda chdng tdi l i thd nghiim II thuylt hpe t i p vdi multimedia (xd li kip) dua trin d c gii djn h sau: (a) kl de l i m vile bao gdmmdtkldelim vile chuyin xd ll kinh thdng tin thinh giic v i mdt ki dc
l i m vile ehuyin xd If kinh thdng tin thj giic (thuylt kl
dc lam vile eda Baddeley); (b) khi ning cua mdi vung
kl dc lim viec ed gidi han (thuylt t i i nhin thdc cua Sweller); (e) vile hpe cP y nghii xiy ra khi ngddi hpc duy tri dupc thdng tin liln h i trong mdi vdng ki dc,
td ehde thdng tin trong mdi vung thinh mpt su trinh biy maeh lae v i tao su kit ndi gida cic su trinh biy trong mdi vung ki de, dieu niy gidng nhu tiln trinh
xd li nhin thdc trong thuylt hpc t i p vdi multimedia eda Mayer (bao gdm: ehpn lira, td chdc v i hpp nhlt cae thdng tin); v i (d) kit ndi d c thdng tin v l hinh inh
v i ngdn ngd trong ki dc l i m vile, dilu niy tUOng dng vdi thuylt m i hoi kep eda Pavio
Xai khoa dao tao chit lUpng cao tn/dng Oai hpc
Su pham Ki thuit TPHCM, ehdng tdi edng t i l n hinh thd nghiem trong d i l u kiln thUe t l vdi eie sinh viln theo hpe eac mdn Od hoa - Truyin thdng qua cie
b i i luyin t i p v l qui trinh edng nghi ehl tao bin in CTP va qui trinh xd ll i n h ki thult sd Trong tat ei
d e nghien edu, ehdng tdi ylu clu eie SV sau khi quan sit mpt b i i giing multimedia phii hoin t i t 3 bai kiem tra: (1) ghi lai nhdng gl SV cd t h i nhd (kilm tra sughi nhd), (2) cho bilt t i n eda d c bd phin d u thinh h i thdng (kiem tra sd tuong hpp) v i (3) dng dung kiln thdc da hpc d l giii quylt v i n d l (kilm tra
su chuyen ddi kiln tlidc) Dua trin eo sd ll iuin v i kit
q u i nghien cdu, ehung tdi s l d4 xult d e h ap dung
hai nguyin tie thilt k l ITII giing multimedia trong
thue tiln: nguyin t i c phin ehia su ehu y v i nguyin
tie phdi hpp hilu q u i eie kinh thdng tin
Theo thuylt hpc t i p vdi multimedia thdng qua
q u i trinh xd li kip, d e thdng tin dupe trinh biy dudi dang thj g'lie, dupe xd li tai ki de l i m vile thj giic v i thdng tin trinh biy dUdi dang thinh giic dupe xd ll tai ki dc l i m vile thinh g i i c Vf du: khi dpc chd, lue
d i u tir ngd cd t h i trinh biy trong kf dc thj giic v i
38'KHOAHQCGlAODVC
Trang 2NGHIEN cfluQ
dupe dfch thinh i m thanh trong ki dc thinh g i i c
Trong hinh 1, d nhdm A - nhdm SV dUOc hpc vdi
hinh i n h ddng v i Idi thoai - SV trinh biy i n h dpng
trong kl dc l i m vifc thj giic v i sau dd xd li Idi thoai
trong ki de l i m vile thinh giic Vi cic em ed t h i gid
su trinh biy ngdn n g d v i hinh i n h tUong dng trong
2 vdng kl dc l i m vi6e eung mpt luc n i n sinh viln
nhdm A cd t h i tao ra su k i t ndi hai vung ki dc lam
vile tdt hon Trong nhdm B - nhdm SV dupe hpc vdi
hinh i n h ddng v i ehd - SV cd ging trinh b i y v i xd li
inh dpng v i chd t r i n m i n hinh d eung 1 vung ki de
iim vile thj giic Mic d i u tat c i thdng tin dupe trinh
biy dudi dang thj giic nhung do q u i t i i d kinh thj
giic nin cudi cung mdt v i i thdng tin chd v i n cd t h i
dupe djch sang dang i m thanh cho ki de l i m vile
thinh giic Nhu viy, ngudn lue d l xd li thdng tin thj
giic eda SV ed gidi han v i SV phli sd dung kinh thj
giic d l xd II e i 2 loai thdng tin hinh i n h (inh ddng)
v i ngdn ngd (ehd trin m i n hinh) n i n d i n d i n tinh
hudng q u i t i i cho ngudi hpe Nlu SV tap trung toan
bd cho chd trin m i n hinh, cd t h i phii bd qua v i i
doan inh dpng v i ngupe lai n l u t i p trung nhin v i o
inh dpng, ed t h i SV se khdng dpc dUpc ehd d l y du
Trong nhdm A, thdng tin v l i n h ddng v i phin
md t i (Idi thoai) dupe trinh biy trong d c vung kl de
Anhd^ng
Ldi tho^i
Kiacl^mvl^c
Hinh dnh thj gi^c
Hinh dnh thfnh gidc
K^tqudhoctclp^
lim v i ^ khic nhau
Trong nhdm B, thdng tin v l i n h ddng v i phin
md t i (Idi thoai) ldc khdi d i u dupe gid d cdng mdt
Anh dOng
Ldltho^i
Khdng cd
im thanh
KlOrc llm viec
*' Hinh anh thi giac
\AA/
"
vdngkldc
Hinh 1 Md hinh xdllkip cda thuyit hgc tip vdi
multimedi (Mayer AMoreno, 1998)
Vi v^y, II thuylt xd II k i p cho ring eie SV trong
nhdm B se hpc khdng tdt bing SV nhdm A qua d e
bii kilm tra visvf ghi nhd, sutuang hop v i su chuyin
ddi kUn thdc Cic tUn doin niy d u i trin y tudng
d c SV nhdm B ed t h i khdng m i hisi dupe d c tai
l i ^ trinh biy thj giic nhilu nhu d e SV nhdm A, d c
SV nhdm B edng khdng tao dupe sU kit ndi gida cic thong tin tUong dng v l hinh inh v i ngon ngd nhu
d e SV nhdm A v i edng khdng kiln tao dupe md hinh khii nilm he thdng mach lac n h u d e SV nhdm A
Phuang phip thue nghiem
O l t i l n hinh thue nghiem, ehdng toi chpn
65 SV ehua ed kiln thde v l xd ll i n h tham gia thd nghiim v l qui trinh xd li i n h kT thuit sd va 72 SV khdng ed kiln thde v l nginh in tham gia thd nghiim v l qui trinh c h l tao b i n in CTP Oau tiln, tat c i cie SV tham gia thd nghiim s l quan sat mpt doan phim kit hpp vdi Idi thoai (gipng chuan) md t i cie budc co bin trong qui trinh cdng nghe (gpi t i t
l i nhdm A) hole xem doan phim khdng ed Idi thoai nhung ed eie ddng chd md t i qui trinh edng nghi (trich t d Idi thoai) xult hiln l l n lUpt v i tUong dng vdi trinh tU cua doan phim trin m i n hinh (gpi t i t l i nhdm B) Sau khi xem xong doan phim, t i t e i d e SV
s l l i m bai kiem tra v l su ghi nhd, su tuong hop va su ehuyen ddi kiln thdc
K i t q u i : Hinh 2 v i hinh 3 cho thly tl le eie SV
t r i Idi ddng eie d u hdi eua cic b i i kilm tra cua hai nhdm A v i B d 2 bai md t i qui trinh edng nghe xd li
i n h v i edng nghe c h l b i n CTP
• NH6M A KNHPMB
Goi nhd Tirong hop Chuyen doi
KT
Hinh 2: tlli SV trd Idi dung cdc cdu hdi d2 nhdm trong bdi trie nghiim vi qui trinh xd II dnh ky thudt
sd(KrS)
1 "
0.8 • 0.6 • 0.4 • 0.2 • H^
-•-^ g B "NHdMA
W^ W^m~ s^NHOMB
Cgi nhd Tuong Chuyin
hop ddi ICr
HJn/i 3: ti liSV tri Idi dung cdc cdu hdi d 2 nhdm
trong bdi trde nghiim vequi trinh chitgo khudn in
Trong phin trinh biy v l cdng nghi xd
II i n h KTS, nhdm A goi nhd lai tdt hon nhilu (p<.001), p d d l y I i h i thdng tuong quan, lam tdt eie
b i i kilm tra tuong hpp (p <.01) v i dua ra nhilu giii phip dng dung thUe t l (p<.001) han so vdi nhdm
B TUdng tu nhd viy trong phan trinh biy v l edng
n g h i e h l tao khudn in, nhdm A gpi nhd lai tdt han
Sii 7f-IHANG 1/2(12 • 39
Trang 3103 NGHIEN cflu
(p<.05), diln vio so dd qui trinh edng nghi dung
hon (p <.05) v i dua ra nhilu giii phip dng dung hon
(p<.01) so vdi nhdm B
Cie k i t q u i thUe nghiim niy phu hpp vdl cic
g i i thuylt v l xd li kep v i eho phip chdng ta nhin
nhin thue t l v l nguyin t i e thilt k l day hpc d i u t i l n
trong mdi trudng multimedia dupc gpi la nguyin
tic phin ehia su ehu yf theo thuylt t i i nhan thdc
Nguyin tic niy khing djnh ring SV hpc tdt hon khi
t i i lilu giing day khdng y l u d u phii phin chia sir
chu y gida nhilu ngudn thdng tin cd t i c ddng liln
he lan nhau
Vai tro eda viie phdi hop eie kinh thdng tin
Tai sao thdng tin ngdn ngd dupe trinh biy bing
i m thanh se gidp SV hpc tdt hon so vdi khi trinh biy
bing ehd trin m i n hinh? Thue nghiim diu tiln d i
khing djnh ring SV hpe vdi bii giing kit hpp gida
i n h ddng vdi i m thanh se tdt hon l i kit hpp inh
ddng vdi chd t r i n min hinh Tuy nhiln dang trinh
biy t i i lilu multimedia k i t hpp ddng thdi hai kinh
niy budc ngudi hpe phii ngung gid t i i lilu dudi dang
d e ki tu Do viy, nhdm thdng tin Idi tudng thuit ed Ipi
t h i hon khi ngudi hpe tUp nhan d hai ngudn thdng
tin eung mdt lue v i hilu q u i vupt trdi niy ed t h i se
khdng edn nda khi trinh ehilu multimedia mpt eich
tuin t u (kinh i m thanh v i kinh hinh i n h dupe trinh
i}iy lln lupt) Muc dfch eda nghiln cdu thd 2 l i kilm
tra uu diem cua ldi thoai so vdi ehd trin man hinh
theo nguyin tic phdi hpp hilu q u i cie kinh thdng
tin Nlu trong thuc t l xiy ra dieu niy thi Uu dilm eda
vile trinh biy phdi hpp I m thanh - hinh inh se khdng
bj m i t di khi hinh i n h dupc trinh biy trUdc hay sau ldi
tho^i (hole chdtrin min hinh)
Phuang phip thiJfc nghiim:
Cd 116 SV khdng cd kiln thde v l xd ll i n h kT
thult sd tham gia thde nghiim Olu tiln, SV s l xem
mdt doan phim d 1 trong 6 dieu kiln sau d i y tuong
dng vdi 6 nhdm tham gia thuc nghiim: tuong tU
nhu hai nghiln edu trudc day,
Nhdm f:SV xem doan phim k i t hop vdi chdtrin
m i n hinh;
Nhdm 2: SV se xem doan phim kit hpp vdi Idi
thoai, ngoii ra cdn ed 4 nhdm trong do SV se quan
sit b i i giang mdt cieh tuan t u ;
Nhdm 3: SV nghe Idi tudng thuit trUde khi xem
doan phim md phdng;
Nhdm 4: SV nghe Idi tudng thuit sau khi xem
doan phim md phong;
Nhdm 5: SV dpc chd md t i trUdc khi xem doan
phim md phdng;
Nhdm 6: SV dpc chd md t i sau khi xem doan
phim md phdng Sau khi xem xong doan phim, tat
c i eie SV se l i m b i i kilm tra v l su ghi nhd, sU tuong hpp v i su ehuyin ddi kiln thdc
Kit qui:
Hinh 4 eho thly ti le t r i ldi ehinh xie cic ciu hdi
v l su ghi nhd, su tuong hpp v i sU ehuyin ddi kiln thde eda SV 6 nhdm
Nhlim li Nhom 5 Nliom 4 Nhom 3 Nhom 2 Nhlim 1
Chuyen Joi i<ien tht/c MTinnight?|) « Chi nho
" ' " " — H
IS - - ^ ^
87
SS
92
— 91
90
Hinh 4: tl li tri Idi chlnh xdc cdc cdu hdi vi sughi nhd, sutuang hgp vd su chuyin ddi kiin thdc eda SV6 nhim
Kit q u i eho thly eie nhdm SV sd dung kinh ehd t r i n m i n hinh (nhdm 1, nhdm 5, v i nhdm 6)
ed k i t q u i t h i p hon h i n d c nhdm SV sd dung Idl thoai (nhdm 2, nhdm 3 v i nhdm 4) trong kiem tra
su ghi nhd (p <.001), giii quylt v i n d l (p <.001)
va tuong hpp (p <.00S) Trong dd nhom 1 (SV xem doan phim k i t hpp vdi chd t r i n m i n hinh) ed kit
q u i hpe t i p t h i p nhlt
Trong pham vi d e nhdm kinh thdng tin, vie
sd dung thdng tin ddng thdi hay tuin tU trong cic nhdm thd nghiim chi cho thly sir khic bilt ding k l trong vile l i m b i i kiem tra sU tuong hop (p <.05) Trong nhdm sd dung kinh I m thanh, nhdm 3 (SV nghe Idi tUdng thult trUdc khi xem doan phim md phdng) cd k i t qua lam b i i kilm tra su ghi nhd tdt
n h l t nhdm 4 (SV nghe Idi tudng thuit sau khi xem doan phim md phdng) cd kit q u i lam bai kilm tra tuong hpp v i k h i nang dng dung kiln thdc tdt n h l t Thuc nghiem nay cho thly sd dung ldi thoai kit hpp vdi i n h dpng eung mpt ldc hay lln lUpt s l eho kit
q u i tdt han nhieu so vdi khi trinh biy kit hpp cic t i i lieu thj giac tren eung mpt kinh v i cdng mdt ldc, tdc
la vile liln k i t d c t i i lilu ngdn n g d v i thj giic trong trinli biy bai giing vdi multimedia khdng mang lai hilu qua m i cdn g i y ngd nhin hole khd khin eho ngudi hpc n l u nhU trinh biy khdng hpp ll hay lam dung thdng tin Dly l i d i l m sai l l m hay mic phii nhlt trong d c t i i lilu multimedia hif n nay
Kit q u i niy phin i n h rd ring hilu q u i cua nguyin tic sd dung hpp Ii cie kinh truyin thdng,
0(em tiip trang 59}
Trang 4GIAO DUC DAN Tfic ^
do Viln Khoa hpe Giio dye Vilt Nam v i Bp Giio
dye v i Oio tao giao, phye vu edng t i e q u i n li ehi
dao eua Bp v l giio dye d i n tpc trong do cd viec
t i l n hinh hoat dpng nghiln cdu'Ddnhgid viicthuc
hiin ehuang trinh tiiu hge d vung ddn tpc thiiu sd
giai dogn 2000 - 2010" 64 td dd due rut ra nhdng
bii hpe, kinh nghiim v i eo sd li luin eho vile xiy
dyng Chuang trinh giio dye phd thdng sau n i m
2015 vdi nhdng npi dung phu hpp va hudng tdi
hpe sinh d miln ndi, vung dan tpc t h i l u sd Odng
thdi t i p tmng mpi ngudn lye d l t i l p tye t r i l n khai
v i triln khai thinh cdng nghiln cdu thd nghiim
giio dye song ngd tren eo sd t i l n g me d l ; khlng
djnh tinh khoa hpe, phu hpp eda chuong trinh ddi
vdi hpc sinh d i n tpc v i sy d n t h i l t eda chinh sich
giio dye song ngd ddi vdi vdng d i n tpc t h i l u sd,
vung die thd
Nim 2012 d i n cdng nhilu hda hen ddng
thdi eung d i t ra nhilu thich thde ddi vdl edng tie
nghiln cdu giio dye d i n tpc Gin bd vdi thyc t i l n ,
iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii^
ton trpng tinh die thu se la hudng di eda nghien edu giio dye d i n tde nam 2012 v i trong nhdng nam tdi Vdi t i l m nang sin ed va bing tam h u y l t
sy nd lue phan dau eua t i p the c i n bp nghidn cdu, Xrung t i m Nghien cdu Giio dye Din tpc se ed
nhdng hoat dpng thiet thuc nhlm thye hiln: "Ddi
mdi edn bdn vd todn diin nen gido due theo hudng chudn hda, hiin dgi hda, xd hpi hda, ddn chu hda vd
hpi nhdp quocti", t r i n linh vye nghien edu giio due
vung d i n tpc thilu sd
SUMMARY
The author presents the directions for research in ethnic education in 2012 and following years: linked
to the reality, respect the uniqueness According to the author respect to the ethnicity and areas is the basis for identification of educational objeaives, relevant contents and methods
NGUYEN TAC KET HOP CAC KENH THONG TIN
vile niy bd sung, l i m rd cho eie nghiln edu tmdc
diy v i cho phip khlng dinh g i i trj cda nguyin tic
dng dyng hilu q u i cic kinh thdng tin v i o thue t l ,
dd l i kill cic thdng tin ngdn ngd dupc trinh biy dudi
dang I m thanh Idi thoai se giup SV hpc tdt hon so
vdi vile trinh biy thdng tin ngdn ngd dudi dang ehd
trin m i n hinh k l d trong eich trinh biy ddng thdi
lln trinh biy l l n lupt
3 K i t l u i n
Bii vilt d i trinh biy mpt thd nghiim quan trpng
v l thuylt xd li kip eda kl de l i m vile trong ITnh vue
hpc t i p vdi sy hd trp eda multimedia Theo thuylt
niy, trong mdi tmdng multimedia khi td n g d v i hinh
inh dupe trinh biy theo nhdng kinh rilng bilt thi
ngudi hpe s l hpc tdt han l i trinh biy ehung trong
mdt kinh Khi t d ngd v i hinh Inh edng dupe trinh biy
cdng kinh thj g i i c ngudi hpc It ed khi nang Ida ehpn
thdng tin liln h i hon vl kl dc l i m vile bj q u i tii Khi td
ngdvi hinh i n t i dupe trinh biy d 2 kinh rilng b i l t kl
dt lim vile thi giic cua ngUdi hpc cd t h i dung d l xd
li cic thdng tin hinh i n h v i ki dc l i m vile thinh giic
chju trieh nhilm xd li t d ngd Mic d i u multimedia
tao ra r l t nhilu co hdi d l y t i l m ning cho giio due
thdng qua vile trinh b i y d c thdng tin phong phu
td hinh i n h , i n h ddng, phim giio khoa eho d i n d c
t i i l i ^ day hpe trin miy tinh nhU phin mim, md
phdng, mdi tmdng thut tai i o dng dyng edng n g h |
tUn t i l n nhlt cua tdng thdi ky nhung nhdng nguyin
••• (Tiep theo trang 40)
tic CO bin cda vile dng dyng multimedia trong giio dye vin phii dupe t u i n thd nlu nhi thUt k l day hpe mudn hpe sinh ed kit q u i hpc t i p tdt hon, die bilt
l i trong cic bil giing v i d c sin phlm dng dyng multimedia hiln nay cda nude ta chd ylu vin ddng 2 kinh thj giic v i thinh giic d l tmyln t i i
TAILIEUTHAMKHAO
1 Baddeley, A.D, Woridng memory, Oxford,
England: Oxford University Press (1986)
2 Baddeley, ^,Working memory Science, 255,
556-559(1992)
3 Chandler, R & Sweller, h The split-attentnn
effect as a factor in the design of instmetion British Journal of Educatkjnal Psychok>gy, 62, 233-246 (1992)
4 Clark, J M & Paivio, A.: Dual coding theory and education Educational Psychology Review, 3, 149-210(1991)
5 Mayer, R E, Multimedia learning: Are we
asking the right questions? Educational Psychologist
32,1-19(1997)
SUMMARY
This article deals with and important test of dual processing by memory in learning with multimedia support, which is: combination of audio-visual channels in the multimedia presentation - theory and checking under current conditions
s<7i-nUiisi/z«i2«59