Chương 6 THÀNH tựu, hạn CHẾ và một số KINH NGHIỆM về CÔNG tác xây DỰNG ĐẢNG

17 Chương 6 THÀNH TỰU, HẠN CHẾ VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG 6 1 THÀNH TỰU, HẠN CHẾ 6 1 1 Thành tựu, hạn chế trong xây dựng nội bộ Đảng 6 1 1 1 Trong xây dựng Đảng về tư tưởng Thành.

Chương 6: THÀNH TỰU, HẠN CHẾ VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM VỀ CÔNG TÁC XÂY DỰNG ĐẢNG

6.1 THÀNH TỰU, HẠN CHẾ

6.1.1 Thành tựu, hạn chế trong xây dựng nội bộ Đảng

6.1.1.1 Trong xây dựng Đảng về tư tưởng

Thành tựu

Trong mọi giai đoạn cách mạng, mọi điều kiện, tình hình, dù khó khăn, hay thuận lợi, Đảng luôn giữ vững bản chất cách mạng của giai cấp công nhân, kiên định chủ nghĩa Mác - Lê-nin, thực hiện tự phê bình và phê bình, đẩy mạnh đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luật nghiêm trọng

Đảng đã luôn quan tâm và đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận, coi đây là một trong những phương diện mấu chốt trong công tác xây dựng Đảng, làm cho Đảng thực sự vững mạnh Công tác tổng kết thực tiễn, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận do thực tiễn cách mạng Việt Nam đặt ra

Hiện nay, Đảng tiếp tục làm sáng tỏ những vấn đề cơ bản về CNXH, đặc biệt là

về thời kỳ quá độ lên CNXH ở nước ta; phát triển công tác lý luận gắn với tổng kết thực tiễn, chú trọng tổng kết những cái mới đang hằng ngày nảy sinh trong đời sống đất nước và trên thế giới; kịp thời nắm bắt, dự báo và giải đáp những vấn đề mới xuất hiện ở trong nước và quốc tế

Đảng đã chú trọng từng bước đổi mới công tác giáo dục tư tưởng chính trị, nghiên cứu, học tập các nghị quyết của Đảng, tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác -Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh cho cán bộ đảng viên; đưa công tác đó đi vào thực chất Trong điều kiện mới hiện nay, Đảng đã chấn chỉnh hệ thống thông tin, bảo đảm cho cấp ủy các cấp có điều kiện tiếp cận được những vấn đề mới nhất về lý luận và thực tiễn Nhờ đó, các quan điểm, tư tưởng của Đảng đã đi vào cuộc sống và nâng cao phẩm chất cách mạng cho cán bộ đảng viên

Đảng đã xây dựng được một truyền thống đoàn kết nhất trí trong Đảng và ý chí đấu tranh cách mạng kiên cường của cán bộ đảng viên; đồng thời đấu tranh chống mọi ảnh hưởng của tư tưởng phi vô sản Chính vì thế, số đông cán bộ đảng viên có phẩm chất cách mạng, có tinh thần hy sinh vì cách mạng, có nhiều kinh nghiệm về lãnh đạo chiến tranh cách mạng và lãnh đạo cách mạng XHCN

Hạn chế

Còn nhiều lúc giáo điều, chủ quan, nóng vội, thiếu tôn trọng quy luật khách quan, còn bị ảnh hưởng bởi những tư tưởng “tả” khuynh từ bên ngoài (thời kỳ

1930-1935, đặt nhiệm vụ đấu tranh giai cấp bằng nhiệm vụ GPDTDT; đưa lý luận Stalin, tư tưởng Mao Trạch Đông vào Chính cương, Điều lệ Đảng tại Đại hội II …); vừa “tả”, vừa hữu khuynh trong tư tưởng về CMXHCN thời kỳ 1975-1985

Công tác tư tưởng còn thiếu sắc bén, thiếu kịp thời và kém tính chiến đấu Có những mặt còn phạm hữu khuynh, giản đơn, một chiều, kém tính linh hoạt, chưa bám chắc những vấn đề nóng hổi do thực tiễn cách mạng đặt ra, nên hiệu quả thấp Đôi khi còn tuyên truyền một chiều về những thành tựu và thuận lợi, chưa làm cho đảng viên và nhân dân nhận thức rõ những khó khăn, gian khổ, phức tạp trong các thời kỳ cách mạng

Công tác giáo dục chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, tư tưởng chống tuyên truyền phản động của các thế lực thù địch, bác bỏ các quan điểm sai trái nhiều lúc

còn yếu, thiếu những hình thức, biện pháp cụ thể, có sức thuyết phục để xây dựng, củng cố niềm tin, giải đáp những băn khoăn, vướng mắc, những vấn đề phức tạp và những mâu thuẫn mới nảy sinh trong quá trình cách mạng

Chưa làm tốt chức năng dự báo tình hình, chuẩn bị tư tưởng cho cán bộ, đảng viên trong những giai đoạn chuyển của cách mạng

Suy thoái về tư tưởng chính trị: Một bộ phận cán bộ, đảng viên phai nhạt lý tưởng cách mạng, mơ hồ, dao động, hoài nghi về con đường đi lên CNXH, thiếu tin tưởng về tiền đồ của đất nước;

Công tác nghiên cứu lý luận còn yếu, trong những giai đoạn cách mạng nhất định còn chưa theo kịp yêu cầu

Công tác tuyên truyền chưa thật nhạy bén và kịp thời, nhấ là những lúc tình hình quốc tế và trong nước có những thay đổi lớn Trong chỉ đạo, quản lý cũng như hoạt động của báo chí, xuất bản, văn hóa, nghệ thuật còn nhiều yếu kém

6.1.1.2 Trong xây dựng Đảng về chính trị

Thành tựu

Đảng đã xác định đúng đắn đường lối chính trị, xác định đúng đắn mục tiêu chiến lược cũng như mục tiêu cụ thể cho mỗi giai đoạn cách mạng; đồng thời, đề ra những chủ trương, giải pháp sáng tạo, phù hợp thực tiễn Việt Nam để thực hiện thành công mục tiêu, nhiệm vụ trong mỗi giai đoạn cách mạng, cũng như đường lối chiến lược chung trong toàn bộ sự nghiệp cách mạng Việt Nam

Vấn đề mục tiêu chiến lược của cách mạng Việt Nam đã được xác định một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với điều kiện Việt Nam, phù hợp với từng thời kỳ, từng giai đoạn CMVN, nhất là trong những lúc chuyển hướng chỉ đạo chiến lược cách mạng

Đảng đã động viên, tổ chức, xây dựng được lực lượng cách mạng tiềm tàng của dân tộc, mà nòng cốt là liên minh công nông

Đảng đã thường xuyên chú ý xây dựng, củng cố mối liên hệ chặt chẽ với quần chúng, xây dựng Mặt trận dân tộc thống nhất và các đoàn thể và sau này là bộ máy chính quyền

Đảng đã lãnh đạo, tổ chức nhân dân thực hiện thắng lợi đường lối chính trị ấy, giành chính quyền, xây dựng, củng cố chính quyền, lãnh đạo xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân

Đảng có đường lối chính trị đúng, có đường lối quốc tế đúng, có thái độ và phương pháp giải quyết tốt, hợp tình, hợp lý các vấn đề quốc tế, nên đã tranh thủ được sự đồng tình, ủng hộ của quốc tế, tăng cường sức mạnh cho cách mạng Việt Nam, đồng thời đóng góp cho phong trào cách mạng thế giới, kết hợp tốt sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

Hạn chế

Ở thời kỳ đấu tranh giành chính quyền và kháng chiến chống xâm lược có lúc còn giáo điều, chưa kết hợp tốt vấn đề dân tộc và giai cấp, chống đế quốc và chống phong kiến, dẫn đến một số sai lầm trong chủ trương, trong chỉ đạo thực hiện như vấn

đề tập hợp lực lượng những năm 1930-1935; tiến hành cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức những năm 1953-1956; chậm chuyển hướng trong chỉ đạo cách mạng miền Nam những năm 1954-1958…

Trong cách mạng XHCN, nhận thức về mô hình CNXH và con đường đi lên CNXH còn giản đơn, giáo điều, rập khuôn, máy móc, có biểu hiện nóng vội trong cải

tạo XHCN những năm 1958-1960 và ở miền Nam những năm đầu sau giải phóng; nhận thức đơn giản về công nghiệp hoá XHCN, chậm đổi mới tư duy, dẫn đến những sai lầm trong lãnh đạo xây dựng CNXH những năm 1975-1985; chưa ngăn chặn và đẩy lùi được nạn tham nhũng và nhiều tệ nạn xã hội khác

6.1.1.3 Trong xây dựng Đảng về tổ chức

Thành tựu

Trong mọi thời kỳ cách mạng, Đảng đã xây dựng được hệ thống tổ chức Đảng vững chắc, rộng khắp; xác định chức năng, nhiệm vụ các loại hình tổ chức cơ sở đảng phù hợp trong từng điều kiện hoạt động cách mạng

Đã kiện toàn tổ chức cơ sở đảng ở nông thôn, miền núi, ở những vùng trọng yếu, chú ý hơn xây dựng tổ chức cơ sở đảng ở vùng sâu, vùng xa… làm cho Đảng có hệ thống cơ sở trải rộng, nâng cao vai trò của Đảng ở mọi lúc, mọi nơi

Đảng đẩy mạnh việc xây dựng, củng cố tổ chức cơ sở đảng gắn với các nhiệm

vụ và yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng Đội ngũ cán bộ đảng viên của Đảng không ngừng tăng lên cả về số lượng và chất lượng qua các thời kỳ cách mạng

Đa số cán bộ, đảng viên phát huy được vai trò tiên phong, năng động, sáng tạo trong dân tộc cách mạng, trong công tác, lao động, rèn luyện phẩm chất, năng lực, có bước trưởng thành, đóng vai trò nòng cốt trong quá trình cách mạng Việt Nam, góp phần xứng đáng vào thành quả chung của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Trong điều kiện chính quyền về tay nhân dân, Đảng đã lãnh đạo xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN có tiến bộ trên cả ba lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp Vai trò của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân được nâng lên Quy chế dân chủ

ở cơ sở bước đầu được thực hiện có hiệu quả Quan hệ gắn bó giữa Đảng và nhân dân được tiếp tục phát huy,

Hạn chế

Việc kiện toàn hệ thống tổ chức chưa đạt yêu cầu tinh gọn, hiệu quả; bộ máy còn cồng kềnh, chồng chéo, quan liêu, trách nhiệm không rõ, hiệu lực, hiệu quả thấp Mối quan hệ về trách nhiệm giữa tập thể và cá nhân, nhất là người đứng đầu chưa được quy định cụ thể; chưa phát huy đúng mức vai trò của cá nhân và tập thể, khó đánh giá được kết quả công tác và quy rõ trách nhiệm cá nhân khi có sai phạm

Không ít tổ chức đảng yếu kém, nhất là ở cơ sở, không làm tròn vai trò hạt nhân chính trị và nền tảng của Đảng, không đủ sức giải quyết những vấn đề phức tạp nảy sinh từ cơ sở, thậm chí có những tổ chức cơ sở đảng tê liệt, mất sức chiến đấu

Tổ chức cơ sở đảng chưa được quan tâm chỉ đạo xây dựng, củng cố đúng mức Một số thôn bản ở vùng sâu, vùng xa chưa có tổ chức đảng và đảng viên Không ít cơ

sở đảng yếu kém, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu thấp; sinh hoạt đảng và quản lý đảng viên lỏng lẻo, nội dung sinh hoạt nghèo nàn; tự phê bình và phê bình yếu Việc đánh giá tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên không ít trường hợp chưa đúng thực chất, còn hình thức

Chậm đổi mới cơ chế, phương pháp và quy trình đánh giá, bổ nhiệm, miễn nhiệm, từ chức đối với cán bộ Chưa kiên quyết và thiếu những quy chế có hiệu lực

để sắp xếp, bố trí lại đội ngũ cán bộ, thay thế kịp thời những cán bộ yếu kém về phẩm chất và năng lực, để công việc trì trệ; hầu như chỉ khi cán bộ bị kỷ luật hoặc vi phạm pháp luật mới thay thế được Chậm khắc phục tình trạng cục bộ, khép kín, hẫng hụt cán bộ ở các địa phương, ngành

Công tác kiểm tra trong Đảng còn yếu, chất lượng và hiệu quả kiểm tra chưa cao; nhiều khuyết điểm, sai lầm của đảng viên và tổ chức đảng chậm được phát hiện

và khắc phục; chưa coi trọng kiểm tra phòng ngừa, phát huy nhân tố tích cực

Công tác giám sát trong Đảng và giám sát của nhân dân đối với các hoạt động của Đảng, Nhà nước, cán bộ, đảng viên chưa được quan tâm, chưa đáp ứng yêu cầu công tác xây dựng Đảng phù hợp với yêu cầu

Vẫn còn tồn tại những tiêu cực, suy thoái ở một bộ phận cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, thể hiện qua việc giảm sút lòng tin, thiếu tinh thần bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng, phai nhạt lý tưởng, thoái hóa, biến chất về chính trị, tư tưởng, về đạo đức, lối sống1 Ở một số cán bộ, đảng viên, quan niệm về cống hiến và hưởng thụ lệch lạc; một số bệnh như bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân, sách nhiễu dân, thoái hóa, biến chất về đạo đức và lối sống vẫn tồn tại trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, thậm chí có chiều hướng gia tăng; vẫn còn tình trạng “chạy chức”, “chạy quyền”,

“chạy tội”, “chạy bằng cấp Ba tệ nạn tập trung tiêu biểu nhất là tham ô, lãng phí, quan liêu còn phổ biến Nhiều cán bộ, đảng viên không giữ vững được phẩm chất đạo đức trước những cám dỗ của vật chất, không đứng vững trước sự tác động của mặt trái cơ chế thị trương, có lối sống sa đọa, làm ảnh hưởng không tốt tới uy tín của Đảng

Nạn tham nhũng kéo dài trong bộ máy của hệ thống chính trị và trong nhiều tổ chức kinh tế là một nguy cơ lớn đe doạ sự sống còn của chế độ ta

6.1.2 Thành tựu, hạn chế trong phương thức lãnh đạo của Đảng

6.1.2.1 Thành tựu

Thời kỳ đấu tranh giành chính quyền (1930-1945)

Chủ trương tập hợp lực lượng đông đảo, nhằm phân hoá hàng ngũ kẻ thù, tập

hợp tối đa những lực lượng yêu nước trong nước và cả sự ủng hộ của cách mạng quốc

tế, thực hiện thêm bạn bớt thù để làm cho lực lượng yêu nước và cách mạng ngày càng đông đảo hơn

Để tập hợp quần chúng, Đảng đã đề ra những khẩu hiệu cách mạng khôn khéo

và linh hoạt, đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên hàng đầu, coi đó là khẩu hiệu hành động cao nhất của cách mạng

Đảng lãnh đạo phong trào của các tầng lớp nhân dân thông qua việc tập hợp nhân dân vào các tổ chức thích hợp, phù hợp với tính chất, đặc điểm và trình độ giác ngộ, khả năng đấu tranh của mỗi giai tầng

Công tác vận động, tuyên truyền, kết hợp nhiều hình thức đấu tranh: Quá trình gắn bó giữa vận động tuyên truyền từng con người với công tác vận động của tổ chức, gắn bó giữa giác ngộ tư tưởng với đấu tranh, qua đấu tranh lại làm cho quần chúng giác ngộ thêm lên

Về căn bản, phương thức lãnh đạo của Đảng linh hoạt, phong phú, sáng tạo, bắt kịp với tình hình, nhờ đó, Đảng đã cắm rễ, bám sâu, bám chắc trong quần chúng, do

đó Đảng đã có thể tồn tại trong lòng quần chúng, thực hiện phương thức lãnh đạo từ quần chúng mà ra rồi lại trở về với quần chúng

Thời kỳ đấu tranh bảo vệ và giải phóng Tổ quốc (1945-1975)

1 Chỉ tính từ đầu nhiệm kỳ Đại hội IX đến nay, đã có 83 cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý vi phạm về quan liêu, tham nhũng, lãng phí, thiếu tinh thần trách nhiệm và vi phạm đạo đức, lối sống đã bị thi hành kỷ luật; trong đó có 07 uỷ viên Trung ương Đảng khóa IX, 01 bộ trưởng, 13 thứ trưởng và tương đương, 04 bí thư tỉnh uỷ, 02 chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh, 11 chủ tịch uỷ ban nhân dân tỉnh, 3 phó bí thư thường trực tỉnh uỷ, 01 nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên phó Thủ tướng chính phủ, 01 nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên bí thư tỉnh uỷ, 01 nguyên bộ trưởng

Trong quá trình lâu dài và gian khổ đó, Đảng lãnh đạo nhân dân thực hiện đồng

thời hai nhiệm vụ chiến lược Hai nhiệm vụ ấy liên quan mật thiết với nhau, song xét

về hình thức, tính chất và yêu cầu của phương thức lãnh đạo lại hoàn toàn khác nhau, thậm chí trái ngược nhau Lãnh đạo chiến tranh cách mạng và lãnh đạo công cuộc xây dựng kinh tế, văn hoá, xã hội … đòi hỏi những nội dung và phương thức khác nhau Đó là quá trình đan xen, lồng ghép giữa nội dung và phương thức lãnh đạo Thời kỳ 1945 – 1975 có thể nói khái quát là thời kỳ Đảng vận dụng tổng hợp, kết hợp khéo léo những loại phương thức lãnh đạo khác nhau, phù hợp với điều kiện, tình hình cụ thể, để phát huy đến mức cao nhất sức mạnh của dân tộc, thực hiện mục tiêu chiến lược đấu tranh thống nhất nước nhà Đây là sự sáng tạo độc đáo của Đảng

về phương thức lãnh đạo cách mạng

Thời kỳ quá độ lên CNXH (1975-nay)

Tăng cường tổng kết thực tiễn, đúc kết thành lý luận, tiến hành mạnh mẽ công tác chính trị, tư tưởng trong nhân dân

Lựa chọn vấn đề then chốt tập trung sức chỉ đạo, ra nghị quyết và tổ chức thực hiện nghị quyết; thực hiện tốt công tác kiểm tra việc thực hiện nghị quyết

Cải tiến lề lối làm việc cho khoa học, sát thực tế, chống quan liêu, giấy tờ, sự vụ,

tự do, tản mạn, vô chính phủ; giải quyết tốt mối quan hệ giữa cấp trên với cấp dưới, Trung ương với địa phương, tổ chức và cá nhân

Phát huy mạnh mẽ vai trò và hiệu lực của Nhà nước, Đảng không làm thay Nhà

nước Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật và chịu trách nhiệm

về hoạt động của mình; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước

nhằm nâng cao hiệu lực quản lý điều hành của Nhà nước Đảng kiểm tra hoạt động của cán bộ đảng viên trong cơ quan Nhà nước Đổi mới hoạt động của các cơ quan chuyên môn của Đảng để làm tốt công tác tham mưu là một nội dung mới trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

Xây dựng cơ chế cụ thể để thực hiện “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đối với các chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước; thực hiện thành nền nếp việc Đảng và Nhà nước cùng bàn bạc và tham khảo ý kiến của Mặt trận về những quyết định và chủ trương lớn

Thực hiện dân chủ và đoàn kết trong Đảng, tăng cường mối liên hệ giữa Đảng với dân, nhằm thực hiện cơ chế Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý Kết hợp thực hiện tập trung dân chủ trong Đảng với hiệp thương dân chủ trong

hệ thống Mặt trận để làm phong phú thêm nền dân chủ ở nước ta

Phân công trách nhiệm giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị trên lĩnh vực kinh tế - xã hội cho phù hợp với thời kỳ mới Giao cho Mặt trận và các đoàn thể nhân dân đảm nhận một số công việc có liên quan đến đời sống nhân dân Đây là chủ trương mới, hợp với xu thế giảm bớt chức năng của Nhà nước, tăng dần đời sống tự quản của dân, một đặc trưng của xã hội dân sự

6.1.2.2 Hạn chế

Những năm 1930-1945, ở một số thời điểm, do ảnh hưởng bởi khuynh hướng

“tả”, nên còn chậm thay đổi khẩu hiệu đấu tranh cho phù hợp với biến chuyển của tình hình Công tác vận động quần chúng đôi khi còn cứng nhắc, hình thức tuyên truyền, vận động không phải mọi lúc đều phù hợp với đối tượng vận động Đối với một số giai tầng, chưa thấy hết khả năng cách mạng của họ, nên đôi khi còn xem nhẹ vai trò của họ, chưa thực sự tập trung sự vận động, tuyên truyền cho thích đáng

Những năm 1945-1975, ở một số thời điểm, do bị chi phối nặng nề bởi quan điểm giai cấp, do vậy, trong phương thức tập hợp lực lượng, vận động quần chúng còn chủ quan, chưa hướng tới mọi giai tầng có thể tập hợp Đối với cách mạng miền Nam những năm 1954-1975, mặc dù nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, song ở một số lúc, một số nơi, công tác vận động, tuyên truyền xây dựng lực lượng còn chưa sâu sát, còn bỏ qua một số lực lượng có tinh thần yêu nước Trên miền Bắc những năm 1954-1975, Đảng vẫn bao biện, làm thay Nhà nước; phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Mặt trận nhiều khi vẫn còn khiên cưỡng; các hình thức tổ chức tập hợp lực lượng, xây dựng khối đoàn kết toàn dân vẫn còn mang tính hình thức, cho nên hiệu quả chưa cao

Những năm 1975 – 1985, Đảng ta cũng phạm những sai lầm, khuyết điểm về chỉ đạo chiến lược do chủ quan, duy ý chí, không tôn trọng quy luật khách quan, làm cho đất nước lâm vào khủng hoảng kinh tế - xã hội nặng nề

Trong thời kỳ đổi mới (1986 đến nay), việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng còn chậm và lúng túng Chậm nghiên cứu và ban hành những quy định cụ thể

về phương thức Đảng lãnh đạo Nhà nước; chậm xây dựng các cơ chế phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị Thiếu những quy định cụ thể bảo đảm thực hiện đúng đắn nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy dân chủ trong Đảng

Chưa thực sự coi trọng đổi mới phong cách, lề lối làm việc, thực hiện nói đi đôi với làm; tình trạng nói nhiều làm ít, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm còn diễn ra ở nhiều nơi 6.2 NGUYÊN NHÂN THÀNH TỰU, HẠN CHẾ

6.2.1 Nguyên nhân thành tựu

Đảng tuyệt đối trung thành với lợi ích của giai cấp và dân tộc, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, không dao động về hệ tư tưởng và nguyên tắc tổ chức Đảng nắm vững, vận dụng một cách độc lập, sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

Đảng thường xuyên bám sát thực tiễn, coi trọng nghiên cứu lý luận, kết hợp chặt chẽ và nhuần nhuyễn lý luận với thực tiễn

Đảng luôn luôn tự rèn luyện, tự đổi mới, nâng cao trình độ và năng lực tổ chức thực tiễn, nhằm làm cho đường lối đi vào cuộc sống và biến thành hiện thực sinh động; đồng thời qua thực tiễn mà bổ sung, hoàn thiện đường lối

Đảng luôn phát huy dân chủ, phát huy trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân Có thể nói, thành công trong việc sửa chữa sai lầm và xác định đúng đắn đường lối cách mạng Việt Nam

- Đảng ta đã giữ vững những nguyên tắc sinh hoạt Đảng, mở rộng dân chủ trong Đảng và trong xã hội, biết lắng nghe ý kiến của cán bộ, đảng viên và nhân dân, không chủ quan, thỏa mãn

6.2.2 Nguyên nhân của những hạn chế

Đảng ta ra đời và hoạt động ở một nước nông nghiệp lạc hậu, vốn là thuộc địa phong kiến, cơ sở vật chất kỹ thuật nghèo nàn, trình độ quản lý yếu, bị chiến tranh liên miên Giai cấp công nhân đang trong quá trình phát triển, số lượng không nhiều Xây dựng Đảng trong điều kiện đấu tranh giành chính quyền, trong điều kiện tiến hành chiến tranh giành độc lập dân tộc và giữ vững độc lập dân tộc, trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, hội nhập quốc tế, xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, mở rộng và phát huy dân chủ là những vấn đề khó

khăn, phức tạp cả về lý luận và thực tiễn, đòi hỏi phải vừa làm vừa tổng kết kinh nghiệm, hoàn thiện và phát triển đường lối

Sau khi giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, điều kiện xã hội đã có nhiều thay đổi, Đảng lại không kịp thời chỉnh đốn lại đội ngũ của mình như Hồ Chí Minh

đã căn dặn trong Di chúc, nhiều hiện tượng tiêu cực, hư hỏng đã phát triển rất nhanh trong một bộ phận cán bộ, đảng viên

Sự đổ vỡ của chế độ XHCN, sự tan rã của các Đảng cộng sản cầm quyền ở Liên

Xô và Đông Âu, chủ nghĩa xã hội và phong trào cộng sản thế giới tạm thời lâm vào thoái trào Trong khi đó, các thế lực thù địch thực hiện chiến lược diễn biến hòa bình bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt nhằm tấn công vào chủ nghĩa Mác – Lênin, vào các Đảng cộng sản và các nước XHCN đang tiến hành và giành được nhiều thắng lợi trong đổi mới, cải cách mở cửa Công tác xây dựng Đảng được tiến hành trong những diễn biến nhanh chóng và phức tạp của tình hình thế giới; sự tấn công rất thâm độc của các thế lực thù địch, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng, chính trị

Đảng chưa đặt đúng tầm quan trọng của việc chỉnh đốn đảng theo các quan điểm

về xây dựng Đảng của chủ nghĩa Mác – Lênin, của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chưa coi trọng đúng mức việc nghiên cứu lý luận và tổng kết thực tiễn cách mạng và xây dựng đảng trong điều kiện Đảng lãnh đạo chính quyền Một số cấp ủy đảng và cán bộ lãnh đạo chưa coi trọng đúng mức công tác xây dựng đảng, không chăm lo đầy đủ công tác giáo dục, rèn luyện đảng viên

Xây dựng Đảng trên các phương diện chủ yếu còn chưa được thực hiện một cách đồng bộ, do vậy mà giảm hiệu quả và tác dụng Còn chậm đổi mới tư duy về công tác xây dựng Đảng phù hợp chuyển biến tình hình của các giai đoạn cách mạng Nhận thức chưa đầy đủ và sâu sắc, có mặt chưa rõ, chưa thống nhất một số vấn đề quan trọng ở tầm quan điểm, chủ trương xây dựng Đảng

Công tác kiểm tra còn nhiều hạn chế cả về tổ chức và hoạt động; chưa có cơ chế giám sát trong Đảng và giám sát của nhân dân đối với hoạt động của Đảng Chưa quan tâm đúng mức đến công tác bảo vệ Đảng, bảo vệ tổ chức và cán bộ, đảng viên

Về phần đảng viên, sự tu dưỡng, rèn luyện của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên yếu kém; còn lỏng lẻo trong công tác giáo dục và quản lý cán bộ, đảng viên của các tổ chức Đảng

6.3 PHƯƠNG HƯỚNG, NHIỆM VỤ XÂY DỰNG ĐẢNG HIỆN NAY

6.3.1 Phương hướng, mục tiêu

Phương hướng và mục tiêu tổng quát của công tác xây dựng Đảng trong thời kỳ tới là: Tiếp tục tự đổi mới, tự chỉnh đốn Đảng, tăng cường bản chất giai cấp công nhân và tính tiên phong, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức cách mạng trong sáng, có tầm trí tuệ cao, có phương thức lãnh đạo khoa học, luôn gắn bó với nhân dân Cụ thể là:

- Nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách; tổ chức thực hiện sáng tạo, có hiệu quả đường lối

- Coi trọng công tác tư tưởng, công tác nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, xây dựng nền tảng tư tưởng, lý luận

- Tăng cường giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống, nâng cao tính tiên phong gương mẫu, phẩm chất và năng lực đội ngũ cán bộ, đảng viên

- Thực hiện đúng các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng; đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng

- Tiếp tục đổi mới đồng bộ các khâu của công tác cán bộ, tạo chuyển biến cơ bản, vững chắc trong công tác cán bộ

- Đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát trong Đảng và trong

cả hệ thống chính trị

- Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, bảo đảm vừa nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, tinh thần trách nhiệm của Nhà nước, Mặt trận, các đoàn thể nhân dân

6.3.2 Nhiệm vụ và giải pháp

6.3.2.1 Tăng cường xây dựng Đảng về chính trị, hoàn thiện đường lối đổi mới và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện

Cụ thể hóa, pháp luật hóa và tổ chức thực hiện Cương lĩnh, đường lối chính trị, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc, gắn kết chặt chẽ và đồng bộ các nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm, xây dựng Đảng là then chốt và phát triển văn hóa - nền tảng tinh thần của xã hội

Đảng phải nắm vững, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc; tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại, tri thức mới của thời đại, nâng cao năng lực trí tuệ Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, tổ chức để nhân dân tham gia xây dựng đường lối, chủ trương, quyết sách quan trọng của Đảng, Nhà nước Coi trọng nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương

6.3.2.2 Tăng cường công tác tư tưởng; rèn luyện phẩm chất, đạo đức cách mạng

Chủ động hơn trong công tác tư tưởng Nghiên cứu xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong tình hình mới

Đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; tuyên truyền sâu rộng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước Chăm lo củng cố sự đoàn kết, thống nhất và tình đồng chí trong Đảng Công tác tư tưởng cần nâng cao tính chiến đấu và sức thuyết phục Tiếp tục đổi mới tư duy, tăng cường tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, kịp thời làm sáng tỏ hơn những vấn đề bức xúc về lý luận

6.3.2.3 Đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí

Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí là một nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, nhiệm vụ trực tiếp, thường xuyên của cả hệ thống chính trị

và toàn xã hội Các cấp ủy và tổ chức đảng phải nhận thức sâu sắc tính cấp thiết, lâu dài, phức tạp và khó khăn của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí; có quyết tâm chính trị cao, đấu tranh kiên quyết, kiên trì, liên tục, có hiệu quả từ Trung ương đến cơ sở, trong Đảng, Nhà nước và toàn xã hội; có hệ thống giải pháp đồng bộ,

cụ thể và có hiệu lực về tuyên truyền, giáo dục và hành chính, về kinh tế, tài chính và pháp luật, về thanh tra, kiểm tra và giám sát, về chế độ chính sách đãi ngộ và kỷ luật Đảng; sử dụng sức mạnh tổng hợp của tổ chức Đảng, bộ máy nhà nước, Mặt trận, các đoàn thể, nhân dân và các phương tiện thông tin đại chúng

6.3.2.4 Đổi mới, kiện toàn tổ chức, bộ máy của Đảng và của hệ thống chính trị

Tiếp tục hoàn thiện, cụ thể hóa, quy chế hóa nguyên tắc tập trung dân chủ và các nguyên tắc tổ chức, hoạt động của Đảng Hoàn thiện quy chế, quy trình về công tác tổ chức bảo đảm mở rộng và phát huy dân chủ trong Đảng

Tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng và của cả hệ thống chính trị; xác định rõ hơn chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu bộ máy, cơ chế vận hành, lề lối làm việc

6.3.2.5 Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ, công tác bảo vệ chính trị nội bộ

Tiếp tục đổi mới công tác cán bộ với mục tiêu chung là xây dựng đội ngũ cán bộ

có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức, lối sống lành mạnh, không quan liêu, tham nhũng, lãng phí, kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí; có

tư duy đổi mới, sáng tạo, có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa; có tinh thần đoàn kết, hợp tác, ý thức tổ chức, kỷ luật cao và phong cách làm việc khoa học, tôn trọng tập thể, gắn bó với nhân dân, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm Đội ngũ cán bộ phải đồng

bộ, có tính kế thừa và phát triển, có số lượng và cơ cấu hợp lý

Công tác bảo vệ chính trị nội bộ cần hết sức chú trọng công tác bảo vệ Đảng cả

về chính trị, tư tưởng và tổ chức Bảo vệ chính trị nội bộ là trách nhiệm của toàn Đảng, trước hết là của các cấp ủy đảng

6.3.2.6 Xây dựng và củng cố tổ chức cơ sở đảng; nâng cao chất lượng đảng viên

Với vị trí là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở, vai trò của tổ chức

cơ sở đảng rất quan trọng Phải dồn sức xây dựng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, làm cho tổ chức này thực sự trong sạch, vững mạnh; đồng thời cần nâng cao chất lượng đảng viên; chú trọng và tăng cường công tác phát triển Đảng Việc kết nạp đảng viên phải coi trọng chất lượng, tiêu chuẩn Thường xuyên sàng lọc đảng viên, kiên quyết đưa những người không đủ tiêu chuẩn

ra khỏi Đảng bằng các hình thức thích hợp

6.3.2.7 Đổi mới và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát với nhận thức và yêu cầu mới: công tác kiểm tra, giám sát phải góp phần phát hiện và khắc phục được những khuyết điểm, thiếu sót khi mới manh nha; bên cạnh việc tiếp tục thực hiện kiểm tra tổ chức và cá nhân đảng viên có dấu hiệu vi phạm, phải tăng cường chủ động giám sát, kiểm tra về phẩm chất đạo đức và kết quả thực hiện nhiệm vụ của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, về nhận thức và chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp

luật của Nhà nước và việc chấp hành Điều lệ Đảng Coi trọng kiểm tra, phát hiện

nhân tố tích cực

6.3.2.8 Xây dựng và tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với nhân dân

Phải quán triệt và thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng về mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân: Thực hiện đại đoàn kết toàn dân tộc trên nền tảng liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức; phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng; Đảng lãnh đạo và Nhà nước quản lý là để bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân Cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là công bộc của nhân dân Hoạt động của Đảng và Nhà nước phải chịu sự giám sát của nhân dân Sự tin tưởng, ủng hộ, giúp đỡ của nhân dân là cội nguồn của sức mạnh, là cái gốc của thắng lợi, là tài sản quý báu của Đảng

6.3.2.9 Đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng

Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải đồng bộ với đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị, đổi mới kinh tế Nghiên cứu, tổng kết, tiếp tục làm

rõ quan điểm về Đảng lãnh đạo và Đảng cầm quyền làm cơ sở đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng một cách cơ bản, toàn diện Vấn đề quyết định trong đổi mới

phương thức lãnh đạo của Đảng là thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ, thực hành và mở rộng dân chủ trong tổ chức và hoạt động của Đảng Tiếp tục đổi mới phong cách, lề lối làm việc của Đảng theo hướng thực sự dân chủ, kỷ cương, thiết thực, sâu sát cơ sở, sâu sát quần chúng; làm việc có chương trình, kế hoạch, có trọng tâm, trọng điểm, nói đi đôi với làm

6.4 MỘT SỐ BÀI HỌC KINH NGHIỆM XÂY DỰNG ĐẢNG

6.4.1 Phải giữ vững bản chất giai cấp công nhân và tăng cường tính tiên phong của Đảng

Trong suốt quá trình xây dựng Đảng từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta luôn luôn xác định Đảng là Đảng của giai cấp công nhân Việt Nam và phấn đấu không ngừng nâng cao tính chất giai cấp công nhân, tính tiên phong của Đảng

Nói đến bản chất giai cấp công nhân và tính tiên phong của Đảng là khẳng định lập trường của Đảng ta là lập trường giai cấp công nhân, giai cấp gắn liền với nền sản xuất đại công nghiệp, tiêu biểu cho xu thế phát triển của thời đại, có hệ tư tưởng cách mạng và khoa học là chủ nghĩa Mác - Lênin Khẳng định lập trường ấy, phân biệt ranh giới dứt khoát với lập trường của tiểu tư sản và tư sản là điều rất quan trọng đối với Đảng ta, một đảng ra đời và trưởng thành ở một nước nông nghiệp lạc hậu, giai cấp công nhân còn nhỏ bé, tỷ lệ đảng viên xuất thân từ công nhân còn rất thấp, trong khi số đông đảng viên xuất thân từ nông dân, tiểu tư sản và giác ngộ cách mạng bắt đầu từ chủ nghĩa yêu nước Hiện nay, Đảng ta lại đang hoạt động trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường, mở cửa giao lưu quốc tế, môi trường xã hội rất phức tạp, bên cạnh mặt thuận lợi và thời cơ, Đảng đang đứng trước nhiều nguy cơ và thách thức Vấn đề giữ cho Đảng không biến chất, trước sau đều mang bản chất của giai cấp công nhân là vấn đề hết sức quan trọng và quyết định

Nhấn mạnh tính chất giai cấp công nhân của Đảng hoàn toàn không dẫn tới sự phân cách giữa Đảng, giai cấp với dân tộc, mà trái lại, chính là làm cho Đảng ta một khi đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân, có thể liên hệ chặt chẽ với nhân dân, phục vụ có hiệu quả cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân, của dân tộc Đảng

ta đã từng đấu tranh khắc phục lệch lạc: Nói tính chất giai cấp theo quan niệm biệt phái, công đoàn chủ nghĩa, hoặc thành phần chủ nghĩa, tách rời giai cấp khỏi dân tộc

và ngược lại, mơ hồ, lẫn lộn về tính chất giai cấp của Đảng, coi Đảng là đảng của những người nghèo khổ, đảng của nông dân, lẫn lộn đảng với giai cấp và quần chúng, dẫn tới những lệch lạc hữu khuynh về tư tưởng và tổ chức

Tính chất giai cấp công nhân của Đảng được thể hiện một cách sinh động trên mọi lĩnh vực chính trị, tư tưởng và tổ chức, được phát triển và nâng cao không ngừng, phù hợp với vai trò và sứ mệnh mà Đảng phải gánh vác trong từng giai đoạn của cách mạng nước ta

Là người lãnh đạo, là bộ phận tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân, đồng thời là lãnh tụ chính trị của cả dân tộc, hơn ai hết, Đảng phải có trí tuệ cao, có tính tiên phong

Trí tuệ tiên phong thể hiện trước hết và tập trung ở việc xây dựng cương lĩnh, đường lối chính trị của Đảng Đảng ta đề ra và tổ chức thực hiện có kết quả cương lĩnh, đường lối chiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam là do Đảng đã kiên định mục tiêu chiến lược, đồng thời đổi mới tư duy, nâng cao trình độ lý luận, vận dụng một cách độc lập sáng tạo những nguyên lý lý luận, tổng kết thực tiễn, phát huy được trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân, nắm bắt được những vấn đề nảy sinh từ cuộc sống