Đề 1 “Chặng đường nào trải bước trên hoa hồng Bàn chân cũng thấm những mũi gai Đường vinh quang đi qua muôn ngàn sóng gió ” (Trích Đường đến ngày vinh quang – nhạc sĩ, ca sĩ Trần Lập) Trình bày suy ng[.]
Trang 1Đ 1 ề : “Ch ng đặ ường nào tr i bả ước trên hoa h ng Bàn chân cũng th mồ ấ
nh ng mũi gai Đữ ường vinh quang đi qua muôn ngàn sóng gió.” (Trích
Đường đ n ngày vinh quang – nh c sĩ, ca sĩ Tr n L p)ế ạ ầ ậ Trình bày suy nghĩ c a anh/ch v nh n đ nh trên.ủ ị ề ậ ị
Bài làm :
Hi n h u trong cu c s ng ai cũng có l i đi riêng, sinh ra trong dòng đ i suyệ ữ ộ ố ố ờ nghĩ m i ngỗ ườ ại l i khác bi t S h u đệ ở ữ ược ni m vui đôi khi cũng ph i về ả ượt qua nh ng ni m đau, đ t đữ ề ạ ược thành công nhi u khi cũng ph i đ ng lên tề ả ứ ừ gian khó Vượt qua nh ng ngày giông t con ngữ ố ườ ẽ ải s c m nh n đậ ược giá
tr c a cu c s ng, đi qua ch ng đị ủ ộ ố ặ ường gian nan người ta s hi u th u ýẽ ể ấ nghĩa c a ki p nhân sinh Qu th t, nh ng th c t này ta s b t g p trongủ ế ả ậ ữ ự ế ẽ ắ ặ
l i bài hát “Đờ ường đ n ngày vinh quang” c a nh c sĩ, ca sĩ Tr n L p:ế ủ ạ ầ ậ
“Ch ng đặ ường nào tr i bả ước trên hoa h ng Bàn chân cũng th m nh ngồ ấ ữ mũi gai Đường vinh quang đi qua muôn ngàn sóng gió.” Nói khác h n,ơ đây là m t l i nh n nh đ m i ngộ ờ ắ ủ ể ọ ười ý th c đ đ t đứ ể ạ ược thành công,
h nh phúc, vinh quang thì c n vạ ầ ượt qua nh ng gian nan, th thách trongữ ử
M t loài hoa bi u tộ ể ượng c a tình yêu, có màu s c r c r c a ni m vui, cóủ ắ ự ỡ ủ ề
hương th m dìu d u mang nét kiêu sa thì ngơ ị ười ta g i đó là “hoa h ng”.ọ ồ
Nh ng đôi khi trong cu c s ng “hoa h ng” còn là bi u tr ng cho s vinhư ộ ố ồ ể ư ự quang, thành công và h nh phúc Còn “mũi gai” là l p bao ph bên ngoàiạ ớ ủ
c a thân cây h ng, chúng đủ ồ ượ ạc t o thành t l p v và m c ra m t đ u r từ ớ ỏ ọ ộ ầ ấ
nh n đ b o v cây h ng kh i nh ng th l c bên ngoài N u hi u theoọ ể ả ệ ồ ỏ ữ ế ự ế ể nghĩa bóng trong câu nói c a Tr n L p thì nó là bi u tủ ầ ậ ể ượng cho nh ng khóữ khăn, th thách trong cu c đ i Vì th , hình nh “Bàn chân cũng th mử ộ ờ ế ả ấ
nh ng mũi gai” g i lên trong ta v s hi n h u c a h nh phúc, thành công,ữ ợ ề ự ệ ữ ủ ạ vinh quang trong cu c s ng ph i đi qua nh ng gian nan th thách trên n oộ ố ả ữ ử ẻ
Đ c Ph t đã t ng nói: “Đ i là b kh ”, nghĩa là hành trình s ng c a conứ ậ ừ ờ ể ổ ố ủ
ngườ ơ ầi n i tr n gian có v nh là chu i ngày c a nh ng đau thẻ ư ỗ ủ ữ ương và khổ
l y Đau thụ ương len l i vào trong m i ngõ ngách c a cu c s ng, kh l y cỏ ọ ủ ộ ố ổ ụ ứ bám l y hành trình s ng c a ki p nhân sinh Do đó, ấ ố ủ ế ước m đ t đơ ạ ược
nh ng vinh quang là đi u không ch c a riêng ai, mong mu n s h u thànhữ ề ỉ ủ ố ở ữ công là suy nghĩ chung c a h t m i ngủ ế ọ ười Tuy nhiên, có m t s th t mà ítộ ự ậ
ai ph nh n là ch khi nào vủ ậ ỉ ượt lên nh ng khó khăn thì con ngữ ười m i đ tớ ạ
được thành công, đ ng lên t th t b i thì m i mong đ t đứ ừ ấ ạ ớ ạ ược vinh quang
C than vãn sao cu c đ i l m khó khăn mà không đứ ộ ờ ắ ương đ u v i chúngầ ớ thì đ ng trách sao vinh quang không r ng m , không đ ng lên trongừ ộ ở ứ
Trang 2nh ng khó khăn thì đ ng h i sao thành công quá xa v i Hình nh c a h tữ ừ ỏ ờ ả ủ ạ
m m ph i đâm xuyên qua l p đ t m i có th tr thành m t thân cây làầ ả ớ ấ ớ ể ở ộ minh ch ng cho v n đ đứ ấ ề ược nêu lên Hay chính cu c đ i c a ca sĩ Tr nộ ờ ủ ầ
L p, ngậ ười vi t lên nh ng ca t này đã đ l i m t hình nh đ ngế ữ ừ ể ạ ộ ả ể ười
đương th i noi theo Dù sinh ra trong hoàn c nh gia đình nghèo túngờ ả
nh ng anh đã bi t xua tan cái nghèo, vư ế ượt lên nh ng khó khăn đ th cữ ể ự
hi n ệ ước m c a b n thân là tr thành m t nh c sĩ và ca sĩ hát nh c Rockơ ủ ả ở ộ ạ ạ thành công trong g n hai th p niên g n đây (2016) Nh ng có l hình nhầ ậ ầ ư ẽ ả anh b b nh hi m nghèo tu i 40 nh ng v n luôn say mê hát đ c ng hi nị ệ ể ở ổ ư ẫ ể ố ế cho khán giá là m t minh cho cho s hy sinh trộ ự ước cái đau c a b n thânủ ả
đ đem ni m vui cho ngể ề ười khác là m t hành đ ng tuy t v i Vì th , đi uộ ộ ệ ờ ế ề
ki n đ đ t đệ ể ạ ược thành công và vinh quang thì ph i vả ượt qua nh ng thữ ử thách trong cu c s ng b ng chính s c l c c a b n thân cũng nh phát huyộ ố ằ ứ ự ủ ả ư
h t nh ng tài năng đang ti m n trong con ngế ữ ề ẩ ười là đi u r t c n thi t.ề ấ ầ ế
M t s th t n a đ đ t độ ự ậ ữ ể ạ ược thành công và vinh quang chính là bi t ch pế ấ
nh n th c t c a cu c s ng cũng nh nh ng khuy t đi m n i b n thân.ậ ự ế ủ ộ ố ư ữ ế ể ơ ả Nói khác h n, đ đ t đơ ể ạ ược nh ng thành công thì vữ ượt qua nh ng n i đauữ ỗ
thương n i th xác, nh ng hy sinh m t mát b ng m t tinh th n không naoơ ể ữ ấ ằ ộ ầ núng và ý chí b t khu t là đi u không th b qua Ch ng ph i Nick Vujic,ấ ấ ề ể ỏ ẳ ả
người sinh ra không được tr n v n nh bao ngọ ẹ ư ười khác, nh ng anh v nư ẫ luôn ch p nh n nh ng khuy t đi m n i b n thân đ r i t đó vấ ậ ữ ế ể ơ ả ể ồ ừ ươn lên
nh m th c hi n nh ng ằ ự ệ ữ ước m c a mình K t qu thì đã rõ, anh tr thànhơ ủ ế ả ở
bi u tể ượng c a ngủ ười giàu ngh l c s ng trên toàn th gi i đ m i ngị ự ố ế ớ ể ọ ười noi theo Nói đâu xa, th y giáo Nguy n Ng c Ký cũng là m t minh ch ngầ ễ ọ ộ ứ
th hi n m t con ngể ệ ộ ười có ý chí, quy t tâm cao Dù b b i li t đôi tay nh ngế ị ạ ệ ư
th y v n kiên trì s d ng chân đ vi t, và thành tích mà th y đ t đầ ẫ ử ụ ể ế ầ ạ ược là
tr thành m t nhà giáo u tú Do đó, m t ngở ộ ư ộ ười có ý chí, quy t tâm, b nế ả lĩnh v n luôn đ t đẫ ạ ược nh ng thành công nh t đ nh.ữ ấ ị
Ca t c a bài hát quá giàu hình nh và c m xúc, g i lên trong ta v m từ ủ ả ả ợ ề ộ con đường tình yêu r i đ y hoa, nh ng cũng không thi u nh ng ni m đau,ả ầ ư ế ữ ề
có s hi n t ng nh ng v n ch t ch a nh ng n i xót xa Tuy nhiên, vự ế ặ ư ẫ ấ ứ ữ ỗ ượt lên trên nh ng n i xót xa thì s hi n t ng s tr thành ni m vui, đi quaữ ỗ ự ế ặ ẽ ở ề
nh ng ni m đau thì tình yêu v òa thành h nh phúc Nói cách khác,ữ ề ỡ ạ
“Đường vinh quang đi qua muôn ngàn sóng gió” là m t l i kh ng đ nh v ýộ ờ ẳ ị ề chí c a con ngủ ười bi t hiên ngang trế ước nh ng “phong ba, bão táp” c aữ ủ
cu c đ i, nh ng v t v gian nan c a ki p nhân sinh đ hộ ờ ữ ấ ả ủ ế ể ướng t i vinhớ quang Ngay c trong ni m tin c a các tôn giáo cũng v y, v n luôn đ caoả ề ủ ậ ẫ ề
s hy sinh vì chân lý Ch ng ph i, trong bài gi ng trên núi c a Chúa Giêsu,ự ẳ ả ả ủ
Trang 3Ngài đã t ng d y r ng: “Phúc thay ai b bách h i vì s công chính thì h sừ ạ ằ ị ạ ự ọ ẽ
được ph n thầ ưởng mai sau” Còn Đ c Ph t l i thuy t pháp v cho chúngứ ậ ạ ế ề sinh r ng: “t , bi, h , x ” (T Vô Lằ ừ ỷ ả ứ ượng Tâm) là nh ng đi u c b n màữ ề ơ ả
người ph t t c n có đ t o nghi p Hi u theo chi u hậ ử ầ ể ạ ệ ể ề ướng này thì lúc trao ban cho người khác có th b n thân s m t đi m t s c a c i, hay b báchể ả ẽ ấ ộ ố ủ ả ị
h i vì s công chính đôi khi ph i m t m ng s ng Tuy nhiên, th c hi nạ ự ả ấ ạ ố ự ệ
nh ng hành vi này thì h s đữ ọ ẽ ược s sách ghi công và ngử ườ ời đ i tán
dương Nh th , ch ng ph i h không ch đư ế ẳ ả ọ ỉ ược ti ng tăm đ i này màế ở ờ còn được h nh phúc đ i sau (hi u trong ni m tin n i các tôn giáo).ạ ở ờ ể ề ơ Thành công s đ n v i nh ng ai không bao gi chùn bẽ ế ớ ữ ờ ước chân, vinh quang s không r i xa v i nh ng ngẽ ờ ớ ữ ười không run s trợ ước nh ng khóữ khăn là các giá tr mà ca sĩ Tr n L p mu n g i t i mà chúng ta không thị ầ ậ ố ử ớ ể
ph nh n Tuy nhiên, khi quy chi u vào cu c s ng ngày hôm nay thì hìnhủ ậ ế ộ ố
nh nh ng b n tr không dám đ ng đ u v i khó khăn, g p th thách d
s n lòng n n chí, đôi khi còn b cu c gi a ch ng v n thờ ả ỏ ộ ữ ừ ẫ ường g p Ch ngặ ẳ
ph i m i mùa thi đi qua thì tin t c v m t s b n tr t t v n có đó M t sả ỗ ứ ề ộ ố ạ ẻ ự ử ẫ ộ ố nhà kinh doanh ch m i th t b i l n đ u li n tìm đ n cái ch t v n khôngỉ ở ấ ạ ầ ầ ề ế ế ẫ thi u L y cái ch t đ đánh đ i s th t b i là k d i d t, bán r c tế ấ ế ể ổ ự ấ ạ ẻ ạ ộ ẻ ả ương lai
ch m t l n thi trỉ ộ ầ ượt là m t l i suy nghĩ không th ch p nh n Bên c nh đó,ộ ố ể ấ ậ ạ
m t l i s ng b p ch p m i th đo n đ đ t t i thành công và vinh quangộ ố ố ấ ấ ọ ủ ạ ể ạ ớ
v n đang b xã h i ngày nay lên án và bài tr Vì th , chúng ta là nh ngẫ ị ộ ừ ế ữ
ch nhân tủ ương lai c a đ t nủ ấ ước, ngay t hôm nay c n tránh xa nh ng l iừ ầ ữ ố
s ng v a nêu và hãy trau d i cho mình l i s ng vố ừ ồ ố ố ượt qua nh ng khó khănữ
b ng chính n l c c a b n thân và tâm th c luôn dính ch t câu nói:ằ ỗ ự ủ ả ứ ặ
“Đường vinh quang đi qua đi qua muôn ngàn sóng gió.” Đ đ n “ngày đóể ế
s không xa xôi, và chúng ta là ngẽ ười chi n th ng Đế ắ ường đ n nh ng ngàyế ữ vinh quang, con đường chúng ta đã ch n”ọ
S ng t t là bi t đ i m t v i nh ng th thách, s ng đ p là dám đố ố ế ố ặ ớ ữ ử ố ẹ ương đ uầ
v i khó khăn “Gai” có th làm cho “đôi chân” rớ ể ướm máu nh ng v n cònư ẫ đôi tay đ n m bó hoa, gian nan có th làm cho con ngể ắ ể ườ ợi s nh ng v nư ẫ còn đó thành công đ gi v ng ni m tin, th thách đôi khi đ a con ngể ữ ữ ề ử ư ười
đ n tình tr ng âu lo nh ng v n còn vinh quang đ hế ạ ư ẫ ể ướng t i C s thớ ứ ợ ử thách gi t ch t cu c đ i thì vinh quang s không có, c lo gian nan làm t nế ế ộ ờ ẽ ứ ổ
h i đ n s c l c đ r i không dám d n thân thì đ ng mong đ t đạ ế ứ ự ể ồ ấ ừ ạ ược thành công, buông bó hoa đ g t nh ng gai nh n thì cành h ng s vào tay ngể ạ ữ ọ ồ ẽ ười khác Vì th , ngay t hôm nay, m i ngế ừ ỗ ười hãy bi t đ ng lên t th t b i,ế ứ ừ ấ ạ
vượt qua nh ng gian nan và gi m lên nh ng th thách thì vinh quang,ữ ẫ ữ ử
Trang 4thành công, h nh phúc s không v t kh i t m tay.(Vi t Lan)ạ ẽ ụ ỏ ầ ế
Vi t Lanế
Đ 2: ề Trình bày suy nghĩ c a anh/ch v câu nói: “Lòng can đ m đ aủ ị ề ả ư
người ta đ n vinh quang, tính hèn nhát đ a ngế ư ười ta đ n cái ch t”ế ế (Sénèque)
Bài làm : Yêu thương là c a ngõ d n t i b h nh phúc Xung đ t là con đử ẫ ớ ờ ạ ộ ường gây nên đau kh Lòng nhân ái giúp cu c đ i ng p tràn ni m vui Kiêu căngổ ộ ờ ậ ề mang t i bao tai h a Bi n đ i c a nh ng ph m trù trong cu c s ng luônớ ọ ế ổ ủ ữ ạ ộ ố
v n hành theo quy t c nh t đ nh, s phát sinh c a ph m trù này là h quậ ắ ấ ị ự ủ ạ ệ ả
t t y u c a ph m trù kia Nh ng tai h a x y đ n đôi khi b i tính kiêu căng.ấ ế ủ ạ ữ ọ ả ế ở
S ng ng p tràn ni m vui đ n t lòng nhân ái S kh đau nguyên do b iố ậ ề ế ừ ự ổ ở xung đ t H nh phúc độ ạ ược hi n h u h t i b i yêu thệ ữ ệ ạ ở ương Trong chi uề
hướng đó, văn hào Sénèque đã có lý khi đ a ra câu nói: “Lòng can đ mư ả
đ a ngư ười ta đ n vinh quang, tính hèn nhát đ a ngế ư ười ta đ n cái ch t”ế ế
nh m t l i nh c nh g i lên trong ta v l a ch n tính cách trong cu cư ộ ờ ắ ở ợ ề ự ọ ộ
s ng.ố
Ai đó đòi l i chân lý cho ngạ ười đang b b t công chà đ p, dành l i t doị ấ ạ ạ ự cho nh ng ai b áp b c, lôi hòa bình ra t chi n tranh Nh ng ai th c hi nữ ị ứ ừ ế ữ ự ệ
nh ng hành vi v a nêu m t cách không s hãi và thi hành m t cách liênữ ừ ộ ợ ộ
t c thì ta g i là ngụ ọ ười có “lòng can đ m” “Còn tính hèn nhát” là m t s sả ộ ự ợ hãi khi ph i đả ương d u v i vi c nghĩa và nó hoàn toàn ngầ ớ ệ ượ ạ ớc l i v i lòng can đ m “Vinh quang” là m t tr ng thái v vang khi đ t đả ộ ạ ẻ ạ ược m c đích vàụ
nh ng d đ nh trong quá kh Còn “cái ch t” là tr ng thái h y ho i, khôngữ ự ị ứ ế ạ ủ ạ công t n t i c a ngồ ạ ủ ười, s vi c, hay m t đi nh ng d đ nh, ự ệ ấ ữ ự ị ước m trongơ quá kh Vì th câu nói là m t l i kh ng đ nh s hi n h u c a hai m t đ iứ ế ộ ờ ẳ ị ự ệ ữ ủ ặ ố ngh ch trong cùng m t th c t i, m t công vi c và k t qu c a đó đị ộ ự ạ ộ ệ ế ả ủ ược vinh quang hay cái ch t đ u h t i vi c con ngế ề ệ ạ ệ ườ ặi đ t vào đó thái đ can đ mộ ả
Nói cách khác, “lòng can đ m” là ph m ch t xu t phát t bên trong conả ẩ ấ ấ ừ
người, nó được bi u l ra bên ngoài b ng nh ng hành đ ng c th nh :ể ộ ằ ữ ộ ụ ể ư bênh v c công lý, giúp đ nh ng ngự ỡ ữ ườ ếi y u th , làm ch ng cho s th t,ế ứ ự ậ
b o v s “thi n” nh m m u ích cho c ng đ ng và xã h i V i nh ngả ệ ự ệ ằ ư ộ ồ ộ ớ ữ
người có tinh th n yêu nầ ước thì đó là đ c tính hàng đ u giúp h gi i phóngứ ầ ọ ả dân t c, còn nh ng ngộ ữ ười có ni m tin tôn giáo hay các b c tu hành thì canề ậ
đ m giúp h t tin ch ng l i “tham, sân, si”, nh ng m u c u, ch ng đ i điả ọ ự ố ạ ữ ư ầ ố ố
Trang 5ngược v i ni m tin cũng nh giáo lý “Tính hèn nhát” cũng đớ ề ư ược bi u lể ộ
b ng nh ng hành đ ng c th bên ngoài nh ng hoàn toàn ngằ ữ ộ ụ ể ư ượ ạc l i so
v i tính can đ m Nghĩa là, s hãi khi đớ ả ợ ương đ u v i khó khăn, không dámầ ớ
b i ngơ ược dòng nước vì s “tr y da, tróc v y”, ch nh cánh bèo trôi theoợ ầ ả ỉ ư con nước ch y, m c cu c đ i cho s ph n Tính hèn nhát phát xu t t tháiả ặ ộ ờ ố ậ ấ ừ
đ thi u t tin, không dám kh ng đ nh giá tr c a b n thân trộ ế ự ẳ ị ị ủ ả ước sóng gió
Gi a m t xã h i đ y nh ng bi n chuy n nh hi n nay thì ranh gi i gi aữ ộ ộ ầ ữ ế ể ư ệ ớ ữ can đ m và hèn nhát, vinh quang và suy vong làm cho con ngả ười khó có
th phân bi t Vì th , con ngể ệ ế ười đang m t d n c m th c v nh ng đ c tínhấ ầ ả ứ ề ữ ứ phát xu t t tâm h n và có giá tr trấ ừ ồ ị ường t n mà ch quan tâm đ n nh ngồ ỉ ế ữ
gì mang tính “t c thì” v i v hào nhoáng bên ngoài M t hành đ ng đứ ớ ẻ ộ ộ ược
bi u l ra bên ngoài đ i v i ngể ộ ố ớ ười này cho là “can đ m” nh ng đ i v iả ư ố ớ
người kia thì “hèn nhát” Ch ng mừ ười m y năm v trấ ề ước, người vi t cònế
nh vùng quê có anh thanh niên, vì không ch u n i s đau kh khi ngớ ở ị ổ ự ổ ười yêu đi l y ch ng sau quãng th i gian hai năm yêu nhau m n n ng, nênấ ồ ờ ặ ồ anh tìm đ n cái ch t đ minh ch ng cho lòng chung th y Lúc này trongế ế ể ứ ủ làng có hai quan ni m: đ i v i nh ng ngệ ố ớ ữ ườ ới l n tu i, có kinh nghi mổ ệ
đường đ i thì cho r ng đó là m t hành đ ng “hèn nhát” Còn nh ng aiờ ằ ộ ộ ữ
b ng tu i ngằ ổ ườ ếi vi t thì cho r ng đó là m t hành đ ng “can đ m”, đ ch ngằ ộ ộ ả ể ứ minh cho lòng chung th y c a anh đ i v i ngủ ủ ố ớ ườ ại b n gái Do đó, anh trở thành bi u tể ượng v lòng chung th y trong tình yêu đ i v i nh ng thanhề ủ ố ớ ữ niên th i b y gi Hay g n đây l i d y lên phong trào ôm bom t sát cácờ ấ ờ ầ ạ ẫ ự ở trung tâm thương m i, trạ ường h c và nh ng ch đông ngọ ữ ỗ ườ ủi c a nh ngữ tay súng đ ng lên t x ng là Nhà nứ ự ư ước H i Giáo Đ i v i nh ng ngồ ố ớ ữ ười thu c Nhà nộ ước H i Giáo thì cho r ng đây là m t hành vi “can đ m” vì đãồ ằ ộ ả
hy sinh b n thân cho “nhi m v cao c ” Còn đa s ngả ệ ụ ả ố ười dân trên th gi iế ớ
l i cho r ng đó là m t hành vi “li u lĩnh”, ác đ c và đáng b lên án.ạ ằ ộ ề ộ ị
Hi u theo đ nh nghĩa v lòng can đ m và tính hèn nhát để ị ề ả ược nêu lên, ở
m c đ c n thi t có th kh ng đ nh hành đ ng c a anh thanh niên vàứ ộ ầ ế ể ẳ ị ộ ủ
nh ng tay súng đánh bom t t là nh ng ngữ ự ử ữ ười có thái đ li u lĩnh, bán rộ ề ẻ
m ng s ng s ng mình cho vi c không đáng vào đâu B i cu c s ng là m tạ ố ố ệ ở ộ ố ộ huy n nhi m, hi n h u c a m i ngề ệ ệ ữ ủ ỗ ười trên tr n gian ch m t l n duy nh t,ầ ỉ ộ ầ ấ không th vì ngể ười yêu đi l y ch ng mà b m t m ng s ng mình, cũngấ ồ ỏ ấ ạ ố
ch ng th nhân danh “lòng chung th y” mà làm cho ngẳ ể ủ ười thân trong gia đình ph i kh đau Nh ng tay súng thu c nhà nả ổ ữ ộ ước H i Giáo cũng v y, hyồ ậ sinh m ng s ng vì ni m tin tôn giáo mình theo là đi u t t, nh ng nó ch t tạ ố ề ề ố ư ỉ ố khi ni m tin c a tôn giáo đó mang l i cho con ngề ủ ạ ười cu c s ng h nh phúc.ộ ố ạ
Trang 6Ngượ ạc l i đây là m t ni m tin mang tính b o đ ng h n là mang t i cho conộ ề ạ ộ ơ ớ
người cu c s ng bình yên, mang tính h y di t h n s thánh thiêng Vì th ,ộ ố ủ ệ ơ ự ế không th ng y bi n r ng nh m b o v cho ni m tin nên h có th ngangể ụ ệ ằ ằ ả ệ ề ọ ể nhiên l y đi m ng s ng c a ngấ ạ ố ủ ười khác, đáng lên án h n n n nhân c aơ ạ ủ
nh ng cu c kh ng b này l i là nh ng tr em và h c sinh vô t i Qua đóữ ộ ủ ố ạ ữ ẻ ọ ộ cho th y, tính hèn nhát không ch hy sinh m ng s ng mình m t cách u ngấ ỉ ạ ố ộ ổ công mà còn gây kh đau cho nh ng ngổ ữ ười khác L i suy nghĩ và nh ngố ữ hành đ ng nhộ ư th đáng b lên án và bài tr ế ị ừ Nói qua thì cũng ph i nói l i, ch đ c p tính hèn nhát mang t i cho conả ạ ỉ ề ậ ớ
ngườ ựi s ch t và cu c s ng đ y nh ng m i âu lo th y cu c đ i sao bu nế ộ ố ầ ữ ố ấ ộ ờ ồ
và bi quan đ n l Ngế ạ ượ ạc l i, đâu đó trong m i ngõ ngách c a cu c s ngọ ủ ộ ố
v n còn s hi n h u c a tính can đ m đ làm cho nguyên t c v n hànhẫ ự ệ ữ ủ ả ể ắ ậ
c a vũ tr đi vào th cân b ng N u hi n h u c a nh ng ngủ ụ ế ằ ế ệ ữ ủ ữ ười người hèn nhát là đi u đề ương nhiên thì hi n di n c a nh ng ngệ ệ ủ ữ ười can đ m là l t tả ẽ ấ
y u N u s ch t làm cho con ngế ế ự ế ười ph i s thì vinh quang là ni m an iả ợ ề ủ trong cu c đ i Ngộ ờ ược dòng l ch s , đã có không ít ngị ử ười can đ m hy sinhả
b n thân vì s nghi p gi i phóng dân t c hay vì ni m tin tôn giáo S th tả ự ệ ả ộ ề ự ậ câu chuy n thi u niên Lê Văn Tám t m d u vào mình đ đ t kho xăng c aệ ế ẩ ầ ể ố ủ
đ ch m c d u ch a đị ặ ầ ư ược hé l , nh ng hành đ ng này cũng đ cho th yộ ư ộ ể ấ lòng dũng c m r t đáng đả ấ ược m i ngọ ười m n m và t hào c a thi u niênế ộ ự ủ ế
Vi t Nam Bên c nh đó, cũng có nh ng con ngệ ạ ữ ười đã hy sinh b n thân vìả
ni m tin tôn giáo N u Ph t Giáo có Hòa thề ế ở ậ ượng Thích Qu ng Đ c đã tả ứ ự thiêu trong th p niên sáu mậ ươi nh m lên án s phân bi t tôn giáo c aằ ự ệ ủ chính ph lâm th i (m c dù s ki n này còn có nhi u đi m nghi ng do sủ ờ ặ ự ệ ề ể ờ ự
đi u khi n c a ch đ C ng s n) thì Giáo h i La Mã có không ít nh ngề ể ủ ế ộ ộ ả ở ộ ữ
người đã ch p nh n hy sinh b n thân vì ni m tin hay vì ngấ ậ ả ề ười khác Đ uầ tiên c n k đ n linh m c Maximilian Maria Kolbe, ngầ ể ế ụ ười đã t nguy n ch tự ệ ế thay cho b n tù K đ n chúng ta cũng không quên gạ ế ế ương ch ng nhân làứ
m Têrêxa Calcutta, ngẹ ười đã can đ m hy sinh c cu c đ i đ bênh v cả ả ộ ờ ể ự cũng nh giúp đ nh ng ngư ỡ ữ ười nghèo G n nh t v i chúng ta là đ n Đ cầ ấ ớ ế ứ Giáo hoàng Phanxicô, dù trong m t xã h i đ y nh ng bi n đ ng nh ngộ ộ ầ ữ ế ộ ư ngài v n luôn lên ti ng đ b o v ngẫ ế ể ả ệ ười nghèo cũng nh lên án trư ước
nh ng hành đ ng đ i v i nh ng ai đi ngữ ộ ố ớ ữ ượ ạ ớc l i v i “luân thường đ o lý”.ạ
Do đó, lòng can đ m là thả ước đo đ đem l i hòa bình cũng nh h nh phúc,ể ạ ư ạ
có lòng can đ m thì tình yêu s đả ẽ ược phát sinh và n cụ ườ ẽ ượi s đ c mở trên môi con người Và ít nh t cho t i giây phút này nh ng ngấ ớ ữ ười th c thiự tính can đ m đang đả ược ngườ ời đ i nhìn nh n và tung hô, đó cũng chính làậ
Trang 7Xã h i càng hi n đ i, văn minh thì con ngộ ệ ạ ười càng b lôi kéo vào vòngị tranh ch p b t t n Trong ch ng m c nào đó có th nói, ngày nay ai cũngấ ấ ậ ừ ự ể
mu n tích góp th t nhi u c a c i đ đáp ng cho cái tôi a thích hố ậ ề ủ ả ể ứ ư ưởng
th và mu n c ng c đ a v trong xã h i đ tôn vinh cái tôi Đ mang t iụ ố ủ ố ị ị ộ ể ể ớ
h nh phúc cho ngạ ười khác là c m t ch ng đả ộ ặ ường gian nan, hy sinh b nả thân cho ai đó là đi u khó th c hi n Nh ng h l y này phát xu t b i ranhề ự ệ ữ ệ ụ ấ ở
gi i gi a công chính và t i l i, hi n lành và gian ác, kiêu căng và khiêmớ ữ ộ ỗ ề
nhường r t khó đ phân bi t nh đã nói trên Nói đúng h n, hành đ ngấ ể ệ ư ở ơ ộ
c a con ngủ ười ngày nay có v nh đang đẻ ư ược bao b c b i nh ng “nhãnọ ở ữ
hi u” r t tinh vi cùng v i s can thi p c a lý trí quá m c cho phép Nghĩa làệ ấ ớ ự ệ ủ ứ
m i hành đ ng con ngọ ộ ười ngày nay th c hi n đ u đự ệ ề ược “cân, đo, đong,
đ m” m t cách rõ ràng, ch khi nào mang t i cái “l i” và không nh hế ộ ỉ ớ ợ ả ưởng
gì t i b n thân thì m i th c hi n Vì th , không có gì ng c nhiên khi raớ ả ớ ự ệ ế ạ
đường ai đó b k x u hãm h i hay b áp b c thì r t ít ngị ẻ ấ ạ ị ứ ấ ườ ứi đ ng ra để bênh v c hay giúp đ Đi u này cũng đ ng nghĩa v i b nh “vô c m” n iự ỡ ề ồ ớ ệ ả ơ con người ngày nay đang m c báo đ ng Tuy nhiên, đó là m t trái c aở ứ ộ ặ ủ
cu c đ i, chúng ta không th “v đũa c n m” b i trong xã h i ngày nayộ ờ ể ơ ả ắ ở ộ
v n con còn r t nhi u ngẫ ấ ề ười có lòng can đ m đ minh ch ng cho “tínhả ể ứ thi n” n i con ngệ ơ ười còn hi n h u, nh nh ng bác xe ôm b t cệ ữ ư ữ ắ ướp, nh ngữ
người lãnh đ o trong các tôn giáo đã hy sinh c cu c đ i mình đ ph c vạ ả ộ ờ ể ụ ụ
ph t t , giáo dân hay giáo h u, đó là ch a k đ n nh ng ngậ ử ữ ư ể ế ữ ười ph c vụ ụ trong các tr i cai nghi n, tr i cùi, nh ng trung tâm chăm sóc cho nh ngạ ệ ạ ữ ữ thi u n “c nh ” Do đó, câu nói c a văn hào Sénèque là m t ti ngế ữ ơ ỡ ủ ộ ế chuông đ th c t nh nh ng ai đang b căn b nh c a th i đ i tiêm nhi m,ể ứ ỉ ữ ị ệ ủ ờ ạ ễ trong đó ph i nói đ n tính hèn nhát hãy tìm nh ng linh dả ế ữ ược đ ch a lànhể ữ
n u không hi n h u trên cõi đ i này không còn ý nghĩa Và phế ệ ữ ở ờ ương thu c đ ch a tr nh ng căn b nh này thì cũng có vô s nh ng ch c nố ể ữ ị ữ ệ ố ư ỉ ầ mua được dượ ệc li u đó là “lòng can đ m” cũng đ đ ch a lành nh ng v tả ủ ể ữ ữ ế
thương đang “m ng m ” Có đư ủ ược toa thu c này cũng không khó, ch c nố ỉ ầ
m dung lở ượng trái tim là tình yêu thương nh m hy sinh giúp đ ngằ ỡ ười khác thì vinh quang và giá tr c a b n thân s n m trong t m tay.ị ủ ả ẽ ằ ầ Hành trình s ng c a m i ngố ủ ỗ ười là chu i ngày nh ng ch n l a gi a thánhỗ ữ ọ ự ữ thi n và t i l i, khiêm nhệ ộ ỗ ường và t mãn, can đ m và hèn nhát Có nh ngự ả ữ
l n “ch n” bi t đúng nh ng không dám theo, bi t bao l n “l a” th y vô lýầ ọ ế ư ế ầ ự ấ
nh ng c th c hi n B i “đi u mu n làm nh ng l i không làm còn nh ngư ứ ự ệ ở ề ố ư ạ ữ
đi u không mu n làm nh ng l i làm” là b n năng c a con ngề ố ư ạ ả ủ ười Tuy nhiên, không vì th mà ta c đ cho b n năng l n át ti ng nói lế ứ ể ả ấ ế ương tâm,
s gian ác chà đ p lên nh ng giá tr c a yêu thự ạ ữ ị ủ ương Ngượ ạc l i, hãy để
Trang 8cho nh ng đ c tính làm cho tha nhân đữ ứ ược h nh phúc tr i d y, đ choạ ỗ ậ ể
ti ng nói c a lế ủ ương tâm đi u khi n b n năng trong con ngề ể ả ười Vì th , câuế nói c a văn hào Sénèque s giúp ta có nh ng ch n l a nh m tìm ra ýủ ẽ ữ ọ ự ằ nghĩa hi n h u c a b n thân n i tr n gian.ệ ữ ủ ả ơ ầ
Vi t Lanế
Đ 3: ề Trình bày suy nghĩ c a anh/ch v câu nói sau đây: “Tủ ị ề ương lai c aủ
b n ph thu c vào nhi u th , nh ng ch y u v n ph thu c vào b n”ạ ụ ộ ề ứ ư ủ ế ẫ ụ ộ ạ (Frank Tyger)
Bài làm:
B c tranh vũ tr muôn hình, muôn v ; đ p hay x u đ u do cách nhìn nh n,ứ ụ ẻ ẹ ấ ề ậ đánh giá c a m i ngủ ỗ ười Nó r c r hay u bu n đ u h t i b i tâm tìnhự ỡ ồ ề ệ ạ ở chúng ta đ t vào đó Xuân đ n, thêm gánh n ng cho b c làm cha, làm mặ ế ặ ậ ẹ
b i nh ng lo toan nh ng l i là ni m vui cho lũ tr ch a bi t lo, bi t nghĩ.ở ữ ư ạ ề ẻ ư ế ế
Hè sang là ni m vui cho đám h c trò nh nh ng l i là n i bu n cho bácề ọ ỏ ư ạ ỗ ồ nông dân chân l m, tay bùn Thu t i có là vàng r i bên m t h ph ng l ngẫ ớ ơ ặ ồ ẳ ặ
là ni m c m h ng cho bi t bao thi sĩ nh ng l i là n i bu n mênh mang choề ả ứ ế ư ạ ỗ ồ
nh ng ai đang bi t ly Đông v là ni m h nh phúc cho nh ng c p tìnhữ ệ ề ề ạ ữ ặ nhân m i cớ ưới nh ng là n i b t h nh cho cho nh ng ai “màn tr i chi uư ỗ ấ ạ ữ ờ ế
đ t” Tuy nhiên, t b n ch t c a v n v t trong vũ tr luôn t t đ p, khôngấ ự ả ấ ủ ạ ậ ụ ố ẹ
th vì quan đi m riêng c a cá nhân mà gán cho nó không đ p hay x u xí.ể ể ủ ẹ ấ
Tương lai c a con ngủ ười cũng v y, nó v n luôn t t đ p, b i b n ch t c aậ ẫ ố ẹ ở ả ấ ủ
cu c đ i là h nh phúc Tộ ờ ạ ương lai cũng do cái nhìn hay ch n l a phútọ ự ở
hi n t i mà ta làm m t đi v đ p v n có c a nó Trong chi u hệ ạ ấ ẻ ẹ ố ủ ề ướng đó Frank Tyger người nói r ng: “Tằ ương lai c a b n ph thu c vào nhi u th ,ủ ạ ụ ộ ề ứ
nh ng chư ủ y u v n phế ẫ ụ thu c vào b n.”ộ ạ
“Tương lai” là kho ng th i gian mà con ngả ờ ười không bi t, nó n m phíaế ằ ở sau c a phút hi n t i Tủ ệ ạ ương lai thì bao gi cũng nguyên v n b i ngờ ẹ ở ười ta
v n luôn tin có m t tẫ ộ ương lai t t đ p ch a đ n Còn “ph thu c” là m tố ẹ ư ế ụ ộ ộ
tr ng thái l thu c vào đ i tạ ệ ộ ố ượng m t cách tr c ti p Vì th , câu nói là m tộ ự ế ế ộ
l i kh ng đ nh v m t kho ng th i gian còn nguyên v n phía trờ ẳ ị ề ộ ả ờ ẹ ước con
ngườ ẽ ượi s đ c chi m h u n u con ngế ữ ế ười bi t ch n l a theo nh ng khế ọ ự ữ ả năng cũng như sở thích c a b n thân.ủ ả Hành trình s ng c a con ngố ủ ười ph thu c vào quá kh , hi n t i và tụ ộ ứ ệ ạ ương lai N u hi n t i có th bi t thì quá kh đã đi qua không th níu kéo vàế ệ ạ ể ế ứ ể
tương lai ch a t i l i càng không th n m b t B i quá kh đã r i vàoư ớ ạ ể ắ ắ ở ứ ơ quên lãng nên ta không th tr v i nó, còn tể ở ớ ương l i thì ch a t i nên cũngạ ư ớ
Trang 9s không bi t nó x y ra Tuy nhiên, l i không có m t ranh gi i nào đ taẽ ế ả ạ ộ ớ ể phân bi t quá kh , hi n t i và tệ ứ ệ ạ ương lai Giây này đang s ng nh ng l i làố ư ạ
tương lai c a giây trủ ước và quá kh c a giây sau Nh ai đó đã nói: “conứ ủ ư
người không th n m b t để ắ ắ ược th c t i” còn tri t gia Héraclite l i thêmự ạ ế ạ
“không ai t m hai l n trên m t dòng sông” Đi u này cho th y con ngắ ầ ộ ề ấ ười
b t l c trấ ự ước th i gian, nghĩa là mu n th i gian ng ng l i nh ng sao nó cờ ố ờ ừ ạ ư ứ trôi, mu n nó trôi th t nhanh nh ng sao nó c đi theo chu kỳ.ố ậ ư ứ
C nhân nói r ng: “hãy nói v tính cách c a nh ng ngổ ằ ề ủ ữ ười mà b n ch i tôiạ ơ
s nói cho bi t b n là ngẽ ế ạ ười th nào”, nghĩa là do nhu c u c m xúc c aế ầ ả ủ con người thường tìm đ n v i nh ng ai có cùng s thích, thói quen làmế ớ ữ ở
b n đ d dàng tìm s đ ng c m cũng nh s quan tâm, chia s Hi uạ ể ễ ự ồ ả ư ự ẻ ể theo nghĩa này, có th nói tể ương lai c a chúng ta thành công hay th t b i,ủ ấ ạ
h nh phúc hay thạ ương đau đ u do b i phút hi n t i Nói đúng h n, tề ở ệ ạ ơ ương lai ph thu c vào vào thái đ ch n và quy t tâm hành đ ng đúng v i tháiụ ộ ộ ọ ế ộ ớ
đ l a phút giây này s mang đ n cho con ngộ ự ở ẽ ế ười thành công nh t đ nh.ấ ị
“Gieo gió thì g t bão”, “ăn cây nào rào cây đó” hay giao m m yêu thặ ầ ương thì s thu ho ch hoa qu c a ni m h nh phúc là th Th t ngh ch lý khiẽ ạ ả ủ ề ạ ế ậ ị nhìn vào th c t c a cu c s ng ngày nay, m t h c sinh không ph i là th nự ế ủ ộ ố ộ ọ ả ầ
đ ng mà lúc nào cũng mu n có k t qu cao trong các kỳ thi, mà su t ngàyồ ố ế ả ố
c lang thang trong các ti m nét không ch u h c hành, thì đ ng h i t i saoứ ệ ị ọ ừ ỏ ạ
đi m mình l i th p th ? M t sinh viên m i ra trể ạ ấ ế ộ ớ ường mu n có m t côngố ộ
vi c n đ nh mà không ch u đi ph ng v n các công ty mà c than v i b nệ ổ ị ị ỏ ấ ở ứ ớ ạ
Tuy nhiên thái đ này cũng ch a h n là y u t quy t đ nh cho cho tộ ư ẳ ể ố ế ị ương lai B i tở ương lai còn ph thu c vào nh ng y u t khác Qu th t, hoànụ ộ ữ ế ố ả ậ
c nh xã h i cũng là m t y u t đ t o thành tả ộ ộ ế ố ể ạ ương lai, b i hoàn c nh xãở ả
h i chi ph i lên toàn b cu c s ng c a con ngộ ố ộ ộ ố ủ ười Người ta nói r ng Hitlerằ
và vua h Saclo cùng s ng m t th i kỳ, cùng tr i qua hai cu c chi n tranhề ố ộ ờ ả ộ ế
th gi i v y mà Saclo l i mang đ n cho ngế ớ ậ ạ ế ười khác ti ng cế ười còn Hitler l iạ đem đ n cho nhân lo i nh ng đau thế ạ ữ ương Y u t k đ n là môi trế ố ế ế ường giáo d c, b i con ngụ ở ười mu n bi t m t v n đ gì ph i qua quá trình h cố ế ộ ấ ề ả ọ
h i n i ngỏ ơ ười khác hay qua sách v m i có th bi t đở ớ ể ế ược Có giai tho i kạ ể
r ng: hai h c sinh kia thu c vào d ng qu y phá trong trằ ọ ộ ạ ậ ường, m t hôm haiộ
c u đánh nhau b giám th b t đậ ị ị ắ ược Lúc b m i lên phòng, v giám th đãị ờ ị ị nói: “hai trò sau này s không làm nên trò tr ng gì” V y mà sau này, m tẽ ố ậ ộ
người đã r t thành công, b i nh câu nói này này mà anh đã làm l i cu cấ ở ờ ạ ộ
đ i Còn ngờ ười kia thì cho r ng mình đã không đằ ược ngườ ới l n nhìn nh nậ nên đã sa vào con đường t i l i M t y u t quan tr ng không th b quaộ ỗ ộ ế ố ọ ể ỏ
Trang 10đó là gia đình B i gia đình là cái nôi đ u tiên đ hình thành nên tính tìnhở ầ ể
và cách s ng c a m i ngố ủ ỗ ười Đương th i, có bi t bao ngờ ế ười vì hoàn c nhả gia đình khó khăn đã t b ừ ỏ ước m và lý tơ ưởng mà lo tìm “c m áo g oơ ạ
ti n” đ giúp đ ph n nào gia đình về ể ỡ ầ ượt qua giai đo n khó khăn, trong khiạ
đó Woityla v n âm th m làm vi c và đ c sách nghiên c u lúc r nh r i trongẫ ầ ệ ọ ứ ả ỗ các xưởng máy Người đó không ai khác chính là thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II người mà đượ ấc r t nhi u thành ph n ngày nay bi t đ n cũng nhề ầ ế ế ư khâm ph c nh ng công vi c mà ngài đã làm Vì th , nh ng y u t : b iụ ữ ệ ế ữ ế ố ố
c nh xã h i, m t trả ộ ộ ường giáo d c và hoàn c nh gia đình cũng góp ph nụ ả ầ không nh trong vi c hình thành tỏ ệ ương lai sau này
M t khác, nh ng ai nặ ữ ương t a vào tôn giáo cũng s ch ng minh cho quy tự ẽ ứ ế
đ nh ch n l a phút hi n t i đ làm nên tị ọ ự ở ệ ạ ể ương lai Giáo lý Ph t giáo choậ
r ng quy lu t “Nhân – Qu ” là đi m c t y u trong ph t pháp đ quy t đ nhằ ậ ả ể ố ế ậ ể ế ị cho “Ni t Bàn” sau này, nghĩa là gieo nhân nào s g t qu đó Nói khácế ẽ ặ ả
h n, con ngơ ười đang hi n h u tr n gian này có th ki p trệ ữ ở ầ ể ế ước là trâu, bò,
gà, heo hay m t sinh v t nào đó, còn ki p sau thì con ngộ ậ ế ười hoàn toàn phụ thu c vào ki p này Vì v y, b thí, t bi, h x độ ế ậ ố ừ ỷ ả ược xem là n n t ng đ t oề ả ể ạ nghi p cho ki p sau Còn đ i v i Kitô giáo thì l y “yêu thệ ế ố ớ ấ ương” làm n nề
t ng đ khuyên d y giáo dân s ng, nghĩa là nh ng hành đ ng mang tínhả ể ạ ố ữ ộ yêu thương không ch đem l i s bình an ngay t i đ i này mà còn đỉ ạ ự ạ ờ ược
ph n phúc mai sau dù đó là m t hành đ ng r t nh Nh Kinh thánh đã vi tầ ộ ộ ấ ỏ ư ế
“cho ai m t chén nộ ước lã đ i này s có giá tr r t l n lúc tòa phán xét”.ở ờ ẽ ị ấ ớ ở Qua đó th y đấ ượ ằc r ng, đ có m t tể ộ ương lai t t đ p con ngố ẹ ườ ầi c n m t sộ ự
ch n l a mang tính kh thi phút hi n t i, nghĩa là bi t n m b t cũng nhọ ự ả ở ệ ạ ế ắ ắ ư làm ch t tủ ư ưởng, hành đ ng trong cu c s ng M t h c sinh bi t chăm h c,ộ ộ ố ộ ọ ế ọ
m t sinh viên lúc ra trộ ường ch u khó đi xin vi c, m t ph t t siêng năng bị ệ ộ ậ ử ố thí, làm phúc, m t giáo dân yêu thộ ương người khác nh chính b n thân thìư ả
Có m t cu c s ng t t đ p c v v t ch t l n tinh th n tộ ộ ố ố ẹ ả ề ậ ấ ẫ ầ ở ương lai thì ai cũng ước m ơ Ước m là th , còn đ t cho đơ ế ạ ược m ơ ước là c m t ch ngả ộ ặ
đường gian nan Nh t là trong th i đ i hôm nay, khi khoa h c càng phátấ ờ ạ ọ tri n thì con ngể ười là nghiêng v chi u hề ề ướng hưởng th , xã h i càng vănụ ộ minh thì con người quay v v i l i s ng b n năng hoang d i Trong khi đó,ề ớ ố ố ả ạ
l i s ng theo b n năng hoang d i và a thích hố ố ả ạ ư ưởng th là tr ng i đ xâyụ ở ạ ể
d ng tự ương lai Đ c bi t h n khi nhìn vào đ i đa s gi i tr ngày nay, m tặ ệ ơ ạ ố ớ ẻ ộ
l i s ng thi u lành m nh, buông mình trong các đam mê c a d c v ngố ố ế ạ ủ ụ ọ cùng l i s ng không bi t đ n ngày mai, đang là nh ng v n đ nh c nh iố ố ế ế ữ ấ ề ứ ố cho các nhà giáo d c cũng nh các b c làm cha, làm m Vì th , câu nói:ụ ư ậ ẹ ế