Ý NGHĨA NHAN ĐỀ CỦA MỘT SỐ TÁC PHẨM Văn bản 1 HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ NGÔ GIA VĂN PHÁI Là cuốn tiểu thuyết ghi chép về sự thống nhất của vương triều nhà Lê vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắ[.]
Trang 1Ý NGHĨA NHAN Đ C A M T S TÁC PH M Ề Ủ Ộ Ố Ẩ
Văn bản 1: HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ - NGÔ GIA VĂN PHÁI
- Là cu n ti u thuy t ghi chép v s th ng nh t c a v ng tri u nhà Lê vàoố ể ế ề ự ố ấ ủ ươ ề
th i đi m Tây S n di t Tr nh, tr l i B c Hà cho vua Lê.ờ ể ơ ệ ị ả ạ ắ
Văn b n 2: Đ NG CHÍ - CHÍNH H U ả Ồ Ữ
- Đồng chí: Nh ng ng i có cùng chí h ng, lí t ng - đây đ c coi làữ ườ ướ ưở ượ tên g i c a m t tình c m m i, đ c bi t xu t hi n và ph bi n trong nh ng nămọ ủ ộ ả ớ ặ ệ ấ ệ ổ ế ữ cách m ng và kháng chi n.ạ ế
- Nhà th l y nhan đ là “ơ ấ ề Đ ng chí” ồ đã th hi n ch đ tác ph m b i ể ệ ủ ề ẩ ở Tình
đồng chí là c t lõi, là b n ch t sâu xa c a s g n bó gi a nh ng ng i línhố ả ấ ủ ự ắ ữ ữ ườ cách m ng Tình đ ng chí đã giúp ng i lính v t lên trên m i hu di t c aạ ồ ườ ượ ọ ỷ ệ ủ chi n tranh, bom đ n quân thù.ế ạ
Văn bản 3: BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH - PHẠM TIẾN DUẬT
- Nhan đề dài t ng nh có ch th a, nh ng l i thu hút ng i đ c cái vưở ư ỗ ừ ư ạ ườ ọ ở ẻ
l , đ c đáo c a nó Nhan đ bài th đã làm n i b t m t hình nh r t đ c đáo c aạ ộ ủ ề ơ ổ ậ ộ ả ấ ộ ủ toàn bài và đó là hình nh hi m g p trong th - hình nhả ế ặ ơ ả những chiếc xe
không kính.
- Vẻ khác lạ còn ở hai chữ “ Bài thơ” như sự khẳng định chất
thơ của hiện thực, của tuổi trẻ hiên ngang, dũng cảm, vượt lên nhiều thiếu thốn, hiểm nguy của chiến tranh. Hai ch bài th choữ ơ
th y rõ h n cách nhìn, cách khai thác hi n th c c a tác gi ấ ơ ệ ự ủ ả
Văn b n 4: ÁNH TRĂNG - NGUY N DUY ả Ễ
- Ánh trăng ch m t th ánh sáng t a ra t v ng trăng trên b u tr i, ánhỉ ộ ứ ỏ ừ ầ ầ ờ sáng d i hi n c a nó có th soi sáng xua đi bóng t i n i căn phòng tr t h p Đ cụ ề ủ ể ố ơ ậ ẹ ặ
bi t ánh sáng y có th len l i vào nh ng n i khu t l p trong tâm h n con ng iệ ấ ể ỏ ữ ơ ấ ấ ồ ườ
đ th c t nh h nh n ra nh ng đi u sai trái, h ng con ng i ta đ n v i nh ngể ứ ỉ ọ ậ ữ ề ướ ườ ế ớ ữ giá tr đích th c c a cu c s ng Nhan đ bài th mang ý nghiã bi u t ngị ự ủ ộ ố ề ơ ể ượ
- ánh trăng nh ánh sáng c a hàng nghìn ng n n n đã th p sáng lên m t gócư ủ ọ ế ắ ộ
t i c a con ng i, th c t nh s ng quên c a con ng i v nghiã tình thuố ủ ườ ứ ỉ ự ủ ủ ườ ề ỷ chung v i quá kh , v i nh ng năm tháng gian lao nh ng r t hào hùng c a cu cớ ứ ớ ữ ư ấ ủ ộ
đ i ng i lính.ờ ườ
Trang 2Văn bản 5: LÀNG - KIM LÂN
?Tại sao Kim Lân lại đặt tên cho văn bản của mình
là Làng chứ không phải là Làng chợ Dầu ?
- Đ t tên “ặ Làng” mà không ph i là “ả Làng chợ Dầu” vì n u th thì v nế ế ấ
đ tác gi đ c p t i ch n m trong ph m vi nh h p c a m t làng c th Đ tề ả ề ậ ớ ỉ ằ ạ ỏ ẹ ủ ộ ụ ể ặ tên là “Làng” vì truy n đã khai thác m t tình c m bao trùm, ph bi n c a ng iệ ộ ả ổ ế ủ ườ nông dân Vi t Nam th i kì đ u c a cu c kháng chi n ch ng Pháp: Tình yêuệ ờ ầ ủ ộ ế ố làng quê g n li n v i lòng yêu n c và tinh th n kháng chi nắ ề ớ ướ ầ ế
Văn b n 6: L NG L SA PA- NGUY N THÀNH LONG ả Ặ Ẽ Ễ
- Lặng lẽ Sa Pa, đó chỉ là cái vẻ lặng lẽ bên ngoài của một
nơi ít người đến, nhưng thực ra nó lại không lặng lẽ chút nào, bởi đằng sau cái vẻ lặng lẽ của Sa Pa là cuộc sống sôi nổi của những con người đầy trách nhiệm đối với công việc, đối với đất nước, với mọi người mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng một mình trên đỉnh núi cao. Trong cái không khí lặng im của Sa Pa Sa Pa mà nhắc tới người ta chỉ nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi lại có những con người ngày đêm lao động hăng say, miệt mài lặng lẽ, âm thầm, cống hiến cho đất nước
Văn b n 7: CHI C L ả Ế ƯỢ C NGÀ- NGUY N QUANG SÁNG Ễ
- Hình nhả Chiếc lược ngà xuyên su t toàn b câu chuy n, nó là c u n iố ộ ệ ầ ố tình c m c a cha con ông Sáu.ả ủ Chiếc lược ngà là v t k ni m c a ng i chaậ ỷ ệ ủ ườ yêu th ng con vô cùng đã đ l i cho con tr c lúc hy sinh V i ôngươ ể ạ ướ ớ
Sáu, chiếc lược ngà nh ph n nào g m i tâm tr ng c a ông trong nh ngư ầ ỡ ố ạ ủ ữ ngày chi n khu.ở ế Chiếc lược ngà còn là minh ch ng cho tình c m gi a haiứ ả ữ
cha con ông Sáu => chi c l c c a hi v ng và ni m tin, là quà t ng c a ng iế ượ ủ ọ ề ặ ủ ườ
đã khu t ấ
Văn b n 8: MÙA XUÂN NHO NH - THANH H I ả Ỏ Ả
- Nhan đ bài th là m t sáng t o đ c đáo, m t phát hi n m i m c a nhàề ơ ộ ạ ộ ộ ệ ớ ẻ ủ
th Nó th hi n quan đi m v s th ng nh t gi a cái riêng và cái chung, gi aơ ể ệ ể ề ự ố ấ ữ ữ cái cá nhân và cái c ng đ ng.ộ ồ Mùa xuân nho nhỏ còn th hi n nguy n cể ệ ệ ướ chân thành c a Thanh H i, ông mu n s ng đ p, s ng v i t t c s c s ng t i trủ ả ố ố ẹ ố ớ ấ ả ứ ố ươ ẻ
c a mình, mu n đ c c ng hi n nh ng gì tinh túy nh t, t t đ p nh t c a mìnhủ ố ượ ố ế ữ ấ ố ẹ ấ ủ cho cu c đ i chung, cho đ t n c.ộ ờ ấ ướ
Văn b n 9: NH NG NGÔI SAO XA XÔI - LÊ MINH KHUÊ ả Ữ
Trang 3- Nhan đề Những ngôi sao xa xôi mang ý nghĩa n d Hình nh Nh ng ngôi sao ẩ ụ ả ữ
g i liên t ng v nh ng tâm h n hôn nhiên đ y m m ng và lãng m n c a nh ng n ợ ưở ề ữ ồ ầ ơ ộ ạ ủ ữ ữ thanh niên xung phung tr tu i chi n đ u trên tuy n đ ng Tr ng S n trong nh ng ẻ ổ ế ấ ế ườ ườ ơ ữ năm kháng chi n ch ng M Nh ng n thanh niên xung phong nh nh ng ngôi sao xa ế ố ỹ ữ ữ ư ữ xôi to ánh sáng l p lánh trên b u tr i Ph n cu i truy n ng n, hình nh Nh ng ngôi saoả ấ ầ ờ ầ ố ệ ắ ả ữ
xu t hi n trong c m xúc h n nhiên m m ng c a Ph ng Đ nh - Ngôi sao trên b u tr i ấ ệ ả ồ ơ ộ ủ ươ ị ầ ờ thành ph , ngôi sao trong x s th n tiên c a nh ng câu chuy n c tích.ố ứ ở ầ ủ ữ ệ ổ
Tình hu ng c a 4 truy n ng n 9 ố ủ ệ ắ
Truy n ng n 1 Làng - Kim Lân ệ ắ
- Nhà văn Kim Lân đã đ t nhân v t ông Hai vào m t tình hu ng r t gay c n.ặ ậ ộ ố ấ ấ
Ông Hai v n r t yêu làng, lúc nào cũng t hào và khoe khoang v ngôi làng c aố ấ ự ề ủ
mình v i s giàu có và tinh th n kháng chi n Nh ng đ t nhiên ông nh n đ cớ ự ầ ế ư ộ ậ ượ
tin sét đánh mang tai t nh ng ng i t n c - làng ông theo Tây, làm vi t gian.ừ ữ ườ ả ư ệ
Ông vô cùng đau đ n t i h và nh c nhã Cách t o tình hu ng nh v y nhà vănớ ủ ổ ụ ạ ố ư ậ
Kim Lân mu n làm n i b t lòng yêu làng g n li n v i lòng yêu n c và tinhố ổ ậ ắ ề ớ ướ
th n kháng chi n c a ng i nông dân Vi tầ ế ủ ườ ệ Nam th i kỳ đ u c a cu c khángờ ầ ủ ộ
chi n ch ng Pháp.ế ố
Truyện ngắn 2 Lặng lẽ Sa Pa - Nguyễn
Thành Long
- Truy n ng n L ng lệ ắ ặ ẽ Sa Pa có tình hu ng r t đ n gi n Câu chuy n ch xoayố ấ ơ ả ệ ỉ
quanh cu c g p g tình c c a nhân v t anh Thanh niên v i ông Ho sĩ già vàộ ặ ỡ ờ ủ ậ ớ ạ
cô K s tr di n ra trong vòng ba m i phút trên đ nh núi Yên S n cao haiỹ ư ẻ ễ ươ ỉ ơ
nghìn sáu trăm mét Cu c g p g b t ng nh ng đã đ l i trong lòng m i nhânộ ặ ỡ ấ ờ ư ể ạ ỗ
v t nh ng n t ng sâu s c v lí t ng và m c đích s ng Cách t o tình hu ngậ ữ ấ ượ ắ ề ưở ụ ố ạ ố
nh v y nhà văn Nguy n Thành Long mu n làm n i b t hình nh nh ng conư ậ ễ ố ổ ậ ả ữ
ng i đang lao đ ng âm th m l ng l , đ y trách nhi m đ c ng hi n h t mìnhườ ộ ầ ặ ẽ ầ ệ ể ố ế ế
cho đ t n c, cho công cu c xây d ng ch nghĩa xã h i Mi n B c nh ng nămấ ướ ộ ự ủ ộ ở ề ắ ữ
70 c a th k XX.ủ ế ỷ
Truyện ngắn 3 Chiếc lược ngà - Nguyễn
Quang Sáng.
- Tình hu ng1: Anh Sáu sau tám năm xa nhà đi làm kháng chi n, chuy n nghố ế ế ỉ
phép thăm quê tr c khi chuy n đ n v này v i anh th t ý nghĩa b i anh sướ ể ơ ị ớ ậ ở ẽ
đ c g p con - đ a con gái duy nh t c a anh Nh ng bé Thu đã không nh n raượ ặ ứ ấ ủ ư ậ
anh là cha Lúc bé Thu nh n ra anh là cha thì anh l i ph i lên đ ng Tìnhậ ạ ả ườ
hu ng này th hi n rõ nh t tình c m c a bé Thu v i ông Sáu.ố ể ệ ấ ả ủ ớ
Trang 4- Tình hu ng2: chi n khu lúc nào anh cũng nh v con, anh d n h t tâm l cố Ở ế ớ ề ồ ế ự vào vi c t o ra cây l c ngà đ t ng con Nh ng anh ch a k p trao chi c l cệ ạ ượ ể ặ ư ư ị ế ượ cho con thì anh đã hy sinh trong m t tr n càn c a gi c M Tình hu ng này thộ ậ ủ ặ ỹ ố ể
hi n rõ nh t tình c m c a ông Sáu v i bé Thu.ệ ấ ả ủ ớ
- T o tình hu ng nh v y Nguy n Quang Sáng mu n ca ng i tình c m cha conạ ố ư ậ ễ ố ợ ả sâu n ng c a anh Sáu và bé Thu trong hoàn c nh éo le c a chi n tranh góp ph nặ ủ ả ủ ế ầ
th hi n t ng ch đ c a tác ph m: tình c m cha con, tình c m gia đình làể ệ ưở ủ ề ủ ẩ ả ả thiêng liêng và b t di t đ ng th i là l i lên án t cáo t i ác c a chi n tranh đãấ ệ ồ ờ ờ ố ộ ủ ế gây ra cho bao gia đình Vi tệ Nam
Truyện ngắn 4 Những ngôi sao xa xôi - Lê
Minh Khuê.
- Ba nữ thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước Họ là những
nữ thanh niên còn rất trẻ tuổi Công việc của họ là theo dõi máy bay địch ném bom, đo đếm khối lượng đất đá bị bom địch đào xới, san lấp mặt đường và phá bom nổ chậm Công việc của họ thật khó khăn vất vả và luôn phải đối mặt với cái chết Nét nổi bật ở họ là lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm với công việc được giao Họ còn mang những nét tính cách của những cô gái trẻ: hồn nhiên, trong sáng, nhạy cảm và nhiều mơ mộng Việc tạo tình huống trên nhà văn Lê Minh Khuê muốn thể hiện tâm hồn hồn nhiên trong sáng đầy mơ mộng và lòng dũng cảm, tinh thần đoàn kêt, tình đồng chí đồng đội của người lính trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước