GIÁO ÁN DẠY THEO CHỦ ĐỀ Chủ đề Truyện hiện đại Việt Nam trước năm 1945 A Nội dung Chủ đề Truyện hiện đại Việt Nam trước năm 1945 Tôi đi học Trong lòng mẹ Tính thống nhất về chủ đề văn bản Bố cục của v[.]
Trang 1
GIÁO ÁN DẠY THEO CHỦ ĐỀ
Chủ đề: Truyện hiện đại Việt Nam trước năm 1945
A.
Nội dung
Chủ đề : Truyện hiện đại Việt Nam trước năm 1945
- Tôi đi học
- Trong lòng mẹ
- Tính thống nhất về chủ đề văn bản
- Bố cục của văn bản
B
Mục tiêu bài học
1 Góp phần giúp học sinh c¶m nhËn :
- Những kỉ niệm trong sáng cảu biểu tựu trường đầu tiên trong văn bản Tôi đi
học Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự
qua ngòi bút Thanh Tịnh
- Đoạn trích Trong lòng mẹ bộc lộ niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật; ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Qua chủ đề, học sinh có được kỹ năng và kiến thức sau:
2.1 Kĩ năng đọc hiểu
- Đọc hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.
- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân.
- Liên hệ, vận dụng những nội dung đã đọc được từ văn bản vào giải quyết các tình huống trong học tập và đời sống
2.2 Kĩ năng viết
- Tạo lập được văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề và bố cục văn bản
3 Kĩ năng nói và nghe
- Biết trình bày trước tập thể lớp đoạn văn, bài văn đảm bảo tính thống nhất về chủ đề và bố cục văn bản
- Lắng nghe và phản hồi để điều chỉnh bài trình bày
C PH ƯƠ NG PHÁP VÀ H Ì NH TH Ứ C T Ổ CH Ứ C DẠY H Ọ C
1 Dạy đọc hiểu
- Hoạt động khởi động, tạo tâm thế: kĩ thuật dự đoán, học cá nhân và toàn lớp
- Hoạt động đọc tổng quan văn bản: phương pháp đọc diễn cảm, hỏi đáp, học cặp đôi, phăn phủ bàn
Trang 2
- Hoạt động đọc hiểu chi tiết: Phương pháp đàm thoại gợi mở; phương pháp nêu vấn đề; phiếu học tập, học theo nhóm
- Hoạt động đọc hiểu ý nghĩa và các giá trị của văn bản; phương pháp nêu vấn đề; hoạt động nhóm
- Hoạt động liên hệ, vận dụng thực tiễn: phương pháp tình huống; máy tính, máy chiếu; một số tranh ảnh
2 Dạy viết
- Hoạt động tạo hứng thú, nhu cầu viết: phương pháp nêu vấn đề
- Hoạt động viết: phương pháp thực hành viết
3 Dạy nói và nghe
- Hoạt động nói: phương pháp thuyết trình; máy tính, máy chiếu
- Hoạt động nghe: phiếu học tập
D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
* Ổn định tổ chức
* Bài mới
Hoạt động Cách thức tổ chức Nội dung kiến thức
I Hoạt
động
khởi
động và
trải
nghiệm
trước
lúc học
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG Văn bản: Tôi đi học
- GV: dùng phương pháp vấn đáp
hướng dẫn HS thực hiện những vấn đề sau:
1.1 Hãy đọc bài thơ hoặc hát 1 bài hát nói về ngày đầu tiên đi học
1.2 Giáo viên mời một số học sinh chia sẻ những cảm xúc của cá nhân về
kỉ niệm này
1.3 Gv cho HS lắng nghe bài hát Ngày đầu tiên đi học
1.4 Giáo viên nêu vấn đề: Khi đọc -hiểu văn bản truyện ngắn, chúng ta có thể tìm hiểu những vấn đề gì liên quan đến kĩ năng tạo lập văn bản ?
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
1 Đọc tổng
quan văn
bản
I ĐỌC- HIỂU (Tiết 1, 2 ) Đọc - hiểu văn bản: Tôi đi học ( Thanh Tịnh )
-GV: Trình bày những hiểu biết của em
về nhà văn Thanh Tịnh ?
I T×m hiÓu chung
1.T¸c gi¶ vµ t¸c
phÈm
a) T¸c gi¶ (1911– 1988)
Trang 3
2 Đọc - hiểu
chi tiết văn
bản
3 Đọc hiểu ý
nghĩa và cỏc
giỏ trị của
văn bản
4 Liờn hệ,
vận dụng
-GV: Hướng dẫn HS đọc, túm tắt văn bản, tỡm hiểu phần chỳ thớch
- GV: Tổ chức cho HS hoạt động cỏ nhõn
+ Xỏc định thể loại, phương thức biểu đạt của văn bản
+ Xỏc định bố cục văn bản này Cảm xỳc của nhõn vật được kể theo trỡnh tự nào ?
HS: độc lập suy nghĩ, trỡnh bày GV: tổ chức cho HS thảo luận theo 10 nhúm ( phỏt phiếu học tập )
- N1-3: Tỡm những từ ngữ, chi tiết gợi tả tõm trạng của nhõn vật tụi trờn đường đến trường
- N4-6: Cảm nhận của nhân vật "tôi" lúc ở sân trường được gợi tả như thế nào ?
- N7-10: Cảm nhận của nhân vật "tôi" lúc ở trong lớp học được gợi tả như thế nào ?
HS: thảo luận, đại diện nhúm trỡnh bày, nhận xột
GV: Thu sản phẩm học tập của cỏc nhúm, đỏnh giỏ
GV: Để diễn tả những dũng cảm xỳc
ấy, tỏc giả sử dụng biện phỏp nghệ thuật nào ? Nờu tỏc dụng của việc dựng biện phỏp nghệ thuật ấy
HS: bày tỏ ý kiến
Gv Thu kết quả, đỏnh giỏ GV: Hãy khái quát những nét chính về nội dung t tởng của văn bản Tôi đi học ?
Em học tập đợc điều gì
về nghệ thuật kể chuyện của Thanh Tịnh ? ( về cỏch miờu tả tõm lớ nhõn vật, về cỏch triển khai chủ đề và sắp xếp bố cục văn bản )
HS: Thực hiện theo yờu cầu của GV
- Quê : Huế b) Tác phẩm
- Xuất xứ : in trong tập “Quê mẹ” (1941)
- Thể loại : Truyện ngắn trữ tình
2 Đọc, túm tắt tìm
hiểu từ khó.
3 Bố cục: 3 phần.
II Đọc- hiểu văn bản
1 Cảm nhận của nhân vật " tôi" trên
đờng đến trờng
- Nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã; cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng
- Nghệ thuật:
+ So sánh + Dùng nhiều từ lá
2 Cảm nhận của
nhân vật "tôi" lúc ở sân trường.
- Sung sớng ,hồi hộp, bỡ ngỡ pha chút
lo sợ -> Sự trưởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ ngày đầu tiên đi học
3 Cảm nhận của
nhân vật " tôi" khi
ở trong lớp học.
- Gắn bó với trờng lớp quê hơng
III Tổng kết
1 Nội dung
2 Nghệ thuật
Trang 4
GV: Tỏc phẩm này đó bồi đắp cho em những tỡnh cảm nào ?
- Em học tập được những gỡ về kĩ năng tạo lập văn bản tự sự ?
HS: liờn hệ bản thõn
IV Luyện tập
1 Đọc tổng
quan văn
bản
2 Đọc - hiểu
chi tiết văn
bản
Tiết 3, 4 Đọc - hiểu văn bản: Trong lũng mẹ ( Nguyờn Hồng )
-GV: Trỡnh bày những hiểu biết của em
về nhà văn Nguyờn Hồng ? -GV: Hướng dẫn HS đọc, túm tắt văn bản, tỡm hiểu phần chỳ thớch
- GV: Tổ chức cho HS hoạt động cỏ nhõn
+ Cho biết xuất xứ, thể loại, chủ đề của văn bản
+ Xỏc định bố cục văn bản này
HS: độc lập suy nghĩ, trỡnh bày GV: sử dụng kỹ thuật khăn phủ bàn ( phỏt phiếu học tập, bỳt dạ, tổ chức cho HS thảo luận theo 4 nhúm )
- Giới thiệu hoàn cảnh của chỳ bộ Hồng
- Tõm địa độc ỏc của người cụ được nhà văn diễn tả như thế nào ? bằng nghệ thuật gỡ ?
- Cảm nhận của em về tỡnh yờu mẹ
và tõm trạng của bộ Hồng khi được ở trong lũng mẹ ?
HS: thảo luận, đại diện nhúm trỡnh bày
GV: Thu sản phẩm học tập của cỏc nhúm, đỏnh giỏ
I Tỡm hiểu chung
1 Tỏc giả và đoạn trớch
a) Tỏc giả ( SGK) b) Đoạn trớch
- Xuất xứ : thuộc chương IV tác phẩm Những ngày thơ ấu ( Tiểu thuyết tự thuật - Hồi kí)
2 Đọc, túm tắt tìm
hiểu từ khó.
3 Bố cục: 3 phần.
II Đọc- hiểu văn bản
1 Nhân vật ngời cô
a) Hoàn cảnh của chú bé Hồng
- Cô độc, đau khổ,
đáng thơng ; luôn khao khát tình thương
b Tâm địa độc ác của người cô
- Nghệ thuật:
- Lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm
2 Tình yêu thương mãnh liệt của
bé Hồng đối với người mẹ bất hạnh
- Trong cuộc đối thoại với người cô: yêu thơng mẹ mãnh liệt, tha thiết
Trang 5
3 Đọc hiểu ý
nghĩa và cỏc
giỏ trị của
văn bản
4 Liờn hệ,
vận dụng
GV: Hãy khái quát những nét đặc sắc về nội dung tư tưởng và nghệ thuật của văn bản Trong lũng mẹ )
HS: Thực hiện theo yờu cầu của GV: Em rỳt ra bài học gỡ về việc giữ gỡn, bảo vệ tổ ấm gia đỡnh mỡnh ? HS: liờn hệ bản thõn
- Cảm giác sung sướng cực điểm khi
đợc ở trong lòng mẹ
3 Hình ảnh mẹ
bé Hồng
- Đẹp đẽ, kiêu hãnh, , yờu con
III Tổng kết
1 Nội dung
2 Nghệ thuật
IV Luyện tập
II LÀM VĂN ( Tiết 5,6 )
* Tớnh thống nhất về chủ đề văn bản
* Bố cục của văn bản
I Hoạt động
khởi động
GV nờu vấn đề: Theo em cú những yếu
tố nào giỳp ta tạo lập thành cụng một văn bản ?
HS: hoạt động cỏ nhõn trỡnh bày
1 Chủ đề văn bản
GV: Cho HS xét ví dụ " Qua Đèo Ngang " ( Bà Huyện Thanh Quan )
Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn ( phỏt phiếu học tập )
- N1-2: Sáu câu thơ đầu của bài thơ có đại ý là gì ?
- N3-4: Bốn câu thơ cuối của bài thơ có đại ý là gì ?
- N5-6: Xỏc định chủ đề văn bản này
HS: Thảo luận , đại diện nhóm trình bày, nhận xét:
GV chốt chủ đề : Tâm trạng buồn, cô đơn của tỏc giả khi bước tới Đèo Ngang lúc xế tà
GV: Em hiểu thế nào là chủ đề của văn bản ?
- Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
GV: Xỏc định chủ đề văn bản Tụi đi học 2 Tính thống nhất về chủ đề của văn
Trang 6
Cho biết giữa nhan đề, mạch cảm xỳc của nhõn vật trữ tỡnh được nhà văn sắp xếp như thế nào ?
Em hiểu thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản
? Tính thống nhất về chủ đề thể hiện ở những phương diện nào của văn bản ?
Làm thế nào để có thể viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ? HS: Thảo luận theo lớp
bản
- Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ
đề đã xác định, không xa rời hay lạc lạc sang chủ đề khác
- Để viết hoặc hiểu một văn bản, cần xác định chủ
đề đợc thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan hệ giữa các phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thờng lặp đi lặp lại
3 Bố cục văn bản
GV: Cho HS đọc VD "Ngời thầy
đạo cao đức trọng " Sgk/ 24
Tổ chức cho HS hoạt động cặp đụi
Cú thể chia bố cục văn bản này làm mấy phần ? Nờu nội dung từng phần HS: Thảo luận theo lớp phân tích VD
GV: Kết luận về ví dụ và HD
HS rút ra kiến thức:
Bố cục của văn bản là gì ?
Bố cục của văn bản gồm mấy phần ?
Các phần của văn bản có mối quan hệ nh thế nào với nhau ?
HS: Độc lập SN rút ra bài học
- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề
- Bố cục của văn bản thờng có 3 phần:
+ Mở bài: Nêu ra chủ đề của văn bản
+ TB: Trình bày các khía cạnh của chủ đề
+ Kết bài : Tổng kết chủ đề của văn bản
4 Cỏch bố trớ, sắp xếp nội dung phần thõn bài của văn bản
Trang 7
GV: Việc sắp xếp tổ chức nội dung phần thõn bài tuỳ thuộc vào những yếu
tố nào ? Cỏc ý ở phần thõn bài được sắp xếp theo trỡnh tự nào?
- Nội dung phần thân bài thờng đợc trình bày theo một thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của ngời viết
- Thờng đợc sắp xếp theo thứ tự thời gian, không gian, theo sự phát triển của sợ việc hay theo mạch suy luận sao cho phù hợp với chủ đề
5 Luyện tập
GV: Hướng dẫn HS làm bài tập SGK
Sử dụng phương phỏp vấn đỏp
Bài 1 ( SGK trang 13 )
GV: Hướng dẫn HS làm bài tập SGK
Sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn
Bài tập 2( Sgk/
36,37)
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, MỞ RỘNG VẤN ĐỀ
1 Định hướng cho HS cỏch viết đoạn văn đảm bảo tớnh thống nhất về chủ đề
và cú bố cục hợp lớ
Bài 3 Với câu chủ
đề " Chị Dậu là
ngời phụ nữ biết nhẫn nhịn, nhng khi cần vẫn có thể phản kháng quyết liệt đến không ngờ
", em hãy viết một
đoạn văn theo cách diễn dịch sau đó chuyển thành đoạn văn quy nạp
2 Thực hành viết
3 Núi – nghe
Trang 8
-Hướng dẫn HS đọc kết quả bài tập,
HS khác lắng nghe và nhận xét
E CỦNG CỐ DẶN DÒ