ngu van 7 - Ngữ văn 7 - Đậu Thị Hương - Thư viện Đề thi & Kiểm tra

LỜI NÓI ĐẦU Kính thưa quý thầy, cô giáo và các em học sinh thân mến! Trong những năm qua, cùng với việc đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa và phương pháp dạy học, nghành giáo dục tiếp tục đ[.]

LỜI NÓI ĐẦU

Kính thưa quý thầy, cô giáo và các em học sinh thân mến!

Trong những năm qua, cùng với việc đổi mới nội dung chương trình, sáchgiáo khoa và phương pháp dạy học, nghành giáo dục tiếp tục đổi mới việc ra đềkiểm tra và đề thi nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Ngữ văn

Xuất phát từ lí do trên, bằng những trăn trở tâm huyết nghề nghiệp và kinhnghiệm giảng dạy Sau một thời gian nghiên cứu và trực tiếp giảng dạy, ôn luyện

thi học sinh giỏi lớp 7, tôi đã sưu tầm và biên soạn cuốn tài liệu Bộ đề ôn luyện thi học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 7 nhằm giúp các em học sinh khối lớp 7 tham

khảo ôn thi học sinh giỏi, cũng như quý thầy cô giáo có trong tay những tư liệukiến thức cần thiết để ôn luyện thi học sinh giỏi

Cuốn tài liệu Bộ đề ôn luyện thi học sinh giỏi môn Ngữ văn lớp 7 gồm 51

đề được biên soạn theo cấu trúc mới phù hợp với cách ra đề thi hiện nay Trongmỗi đề thi gồm ba phần: Phần đọc hiểu với những ngữ liệu mới ngoài sách giákhoa được biên soạn với hệ thống câu hỏi bám sát nội dung chương trình dạy vàhọc theo hướng ra đề hiện nay Phần viết đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200chữ liên quan đến nội dung ở phần ngữ liệu đọc hiểu và phần làm văn Cả ba phầnđều có hướng dẫn chấm chi tiết, đầy đủ

Trong quá trình biên soạn cuốn sách chắc chắn sẽ không tránh khỏi nhữngthiếu sót Tôi rất mong nhận được sự góp ý của quý bạn đọc đặc biệt là quý thầy,

cô giáo và các em học sinh

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Ngoại cười ấm mái nhà gianh Chè tươii ngọt nước chum sành ngày xưa

Miếng trầu têm đỏ nắng trưa Chung chiêng kẽo kẹt võng ðưa gió vờn.

Bồ rau chụm lửa ba hòn Bánh chưng vuông bánh giầy tròn ở ðây

Bao phen bão táp vần xoay Làng tre vẫn ở chân mây cuối trời?

(Nguyễn Ðình Minh)

Câu 1 Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2  Trong bài thơ, hình ảnh người bà (ngoại) được khắc họa qua những dòng

thơ nào?

Câu 3 Phân tích giá trị biểu đạt của từ các từ “Thoát”, “Vỡ òa” được sử dụng

trong các câu thơ đầu?

Câu 4.Cảm nhận của em về khung cảnh làng quê được tái hiện trong bài thơ (Viết

trong khoảng 5 – 7 dòng)

II Phần Tạo lập văn bản (14,0 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm) Từ hình ảnh “Ngoại cười ấm mái nhà gianh” khi đón cháu trở

về, em hãy viết đoạn văn nêu suy nghĩ của mình về tình cảm gia đình

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 1 CÂ

1 - Thể thơ: Lục bát.

2 *Hình ảnh người bà (ngoại) được khắc họa qua những dòng thơ:

- Nghiêng xiêu gậy chống thời gian

Đón con, ngoại đứng đầu làng ngóng trông

- Ngoại cýời ấm mái nhà gianh

1

3 *Giá trị biểu đạt của từ các từ ỘThoátỢ, ỘVỡ òaỢ được sử dụng trong

các câu thơ đầu:

- Thoát: rời khỏi phố phường ồn ã, ngột ngạt một cách nhanh chóng,

hài lòng.

- Vỡ òa: Niềm vui, cảm xúc sung sướng đến tột cùng khi được về quê

với gió nội hương đồng, với không gian trong lành bát ngát.

=> Hai từ ỘthoátỢ và Ộvỡ òaỢ góp phần diễn tả sinh động tâm trạng,

cảm xúc vui sướng của nhân vật trữ tình khi được rời xa phố phường

náo nhiệt nhưng ồn ào ngột ngạt, về với quê hương thanh bình, yên ả

và tình nghĩa

2

4 * HS có thể nêu cảm nhận theo hướng sau:

Khung cảnh làng quê hiện lên hàng loạt những chi tiết, hình ảnh

gợi nên một miền quê không cụ thể nhưng lại hiển hiện rất sinh động

những gì quê kiểng, truyền thống nhất Những con thuyền, vó bè,

cánh sen, những chú dế, ao làngẦlà những cảnh vật muôn thuở của

mọi làng quê Việt Nam Hình ảnh làng quê trong bài thơ gợi ấn

tượng đậm đà, không bao giờ có thể quên về một nơi thơ mộng, lãng

mạn, êm đềm, sâu lắng và thanh bình và chan chứa nghĩa tình.

2

1 a Đảm bảo thể thức, dung lượng yêu cầu của một đoạn văn 0.25

b Xác định đúng nội dung chủ yếu cần nghị luận: tình cảm gia đình

c Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn Có thể viết đoạn văn theo

hướng sau :

*Giải thắch: Tình cảm gia đình là gì? Tình cảm gia đình là mối liên

hệ khãng khắt, gắn bó giữa các thành viên trong gia đình với nhau

(ông bà - bố mẹ - con cái, anh - chị - em), đýợc biểu hiện thông qua

lời nói và hành động, cách ứng xử của từng thành viên.

*Bàn luận:

-Tình cảm gia đình bền chặt là động lực giúp mỗi cá nhân cố gắng

trong cuộc sống, giúp ta cảm thấy an yên và luôn được chia sẻ, hoàn

thiện nhân cách và lan tỏa tình yêu thương đến với cộng đồng.

-Tình cảm gia đình bền chặt là gốc rễ để xây dựng một xã hội văn

0.5

1.5

minh, tiến bộ

- Để xây dựng tình cảm gia đình ngày càng bền chặt, mỗi thành viên

cần có sự quan tâm, chia sẻ với mọi người từ những hành động nhỏ

nhất Có thế, tình cảm gia đình mới ngày càng được củng cố và vững

mạnh Mỗi người đều góp sức xây dựng sẽ tạo nên một gia đình hạnh

phúc, yên vui.

*Mở rộng:

-Trong cuộc sống vẫn còn có những gia đình các thành viên sống với

nhau không có tình cảm, bạc tình bạc nghĩa, thậm chí đánh đập, chà

đạp lên nhau vì những mâu thuẫn, bất đồng trong quan điểm, tranh

giành quyền lợi… ; có nhiều đưa con bất hiếu ngược đãi với cha

mẹ

*Bài học: Trách nhiệm của mỗi cá nhân trong gia đình, có nhận thức

đúng đắn, xây dựng giữ gìn gia đình hạnh phúc đầm ấm một tế bào

e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, ngữ

b Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; thể hiện sự nhận

thức sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; có sự kết hợp

chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng

1 Giải thích ý kiến

- Hoài Thanh đã bàn về vấn đề quan trọng, bản chất của văn

chương: “Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người

và rộng ra là thương cả muôn vật, muôn loài…”. Lòng thương

người, thậm chí thương muôn vật muôn loài là tình cảm rộng lớn, cao

cả mang tầm nhân loại Tình cảm ấy không chỉ là cội nguồn của văn

chương mà cũng là thước đo giá trị của tác phẩm văn chương chân

chính Giá trị đó chính là giá trị nhân đạo, là những ý nghĩa nhân văn

sâu sắc mà nhà văn gửi gắm trong tác phẩm.

- Giá trị nhân đạo là phẩm chất cao quý của tác phẩm văn học chân

chính Biểu hiện của giá trị nhân đạo rất đa dạng song thường tập

trung vào những mặt cụ thể sau: Lòng yêu thương, sự cảm thông, xót

xa trước những hoàn cảnh, số phận bất hạnh; lên án, tố cáo những thế

lực bạo tàn chà đạp lên quyền sống của con người; ngợi ca, đề cao

những vẻ đẹp, phẩm giá cao quý của con người; nâng niu khát vọng

sống, khát vọng tình yêu và hạnh phúc của con người.

=> Ý kiến của Hoài Thanh khẳng định giá trị nhân đạo trong một tác

-Hồ Xuân Hương là một thi sĩ sống ở giai đoạn cuối thế kỷ XVIII và

đầu thế kỷ XIX Di tác của bà hoàn toàn là thơ, trong đó

mảng Nôm có nhiều phẩm chất tốt cần sự khảo cứu lâu, nhưng hậu

thế có thi sĩ Xuân Diệu đã mạo muội tôn Hồ Xuân Hương làm Bà

chúa thơ Nôm.

-Bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương đó thể hiện rõ một

quan niệm văn học của Hoài Thanh Mượn hình ảnh chiếc bánh trôi –

một đặc sản của dân tộc, Hồ Xuân Hương qua đó gửi tấm lòng, tâm

sự của một nữ sĩ luôn đấu tranh, bênh vực cho quyền lợi của người

phụ nữ trong xã hội Bởi vậy, tác phẩm thấm đẫm tình yêu thương

con người, ngời sáng niềm tin yêu trân trọng với con người, trước hết

là với người phụ nữ.

2.2 Chứng minh bài thơ “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương

là một tác phẩm văn chương giàu giá trị nhân đạo.

Luận điểm 1:  Bài thơ đó khẳng định, ngợi ca, đề cao vẻ đẹp của

người phụ nữ .

- Vẻ đẹp hình thức:

   “Thân em vừa trắng lại vừa tròn”

Nghĩa tả thực đúng là vẻ đẹp của chiếc bánh trôi Nhưng nghĩa ẩn dụ

thì đây chính là nhan sắc của người phụ nữ Người phụ nữ Việt Nam

hiện lên trong câu thơ đẹp đẽ, da dẻ trắng trẻo, thân hình tròn trịa,

Mặc dầu cuộc đời long đong vất vả, bị phụ thuộc, nhưng những

người phụ nữ Việt Nam đó vượt lên, thách thức và chiến thắng hoàn

cảnh, chiến thắng số phận, để giữ vững phẩm chất, đạo đức, tấm lòng

nhân hậu, thủy chung với cuộc đời, với con người.

Luận điểm 2: Bài thơ thể hiện tấm lòng yêu thương, đồng cảm,

xót xa cho số phận người phụ nữ gặp nhiều bi kịch trong cuộc

đời của nhà thơ.

    “ Bảy nổi ba chìm với nước non”

- Hồ Xuân Hương đã sử dụng thành ngữ “Bảy  nổi ba

chìm” một cách sáng tạo trong câu thơ để nêu rõ cuộc đời long

đong, vất vả của người phụ nữ Cụm từ “với nước non” nhấn mạnh

thêm cuộc đời long đong, chìm nổi vất vả ấy Từ “với” đi liền cùng

hình ảnh “nước non” cho ta hiểu số phận, cuộc đời người phụ nữ bấp

bênh chìm nổi, lên thác xuống ghềnh là vì chồng, vì con và vì cả mọi

người, cả non sông đất nước Một cuộc đời hi sinh, vị tha như thế thật

cao cả và thật đáng cảm thương, trân trọng.

- Không chỉ có số phận chìm nổi, long đong, người phụ nữ trong

1,0

1,5

1,5

nặn” đã hình tượng hóa cuộc đời không được làm chủ, không được

tự quyết định tương lai, hạnh phúc của người phụ nữ.

  Luận điểm 3: Qua bài thơ, tác giả đó lên án, tố cáo xã hội phong

kiến bất công, tàn bạo đó tước đi quyền sống, chà đạp lên con

người. 

- Xã hội phong kiến với tư tưởng trọng nam khinh nữ nên thân phận

người phụ nữ bị coi rẻ Xã hội đó tước đi quyền sống, thậm chí quyền

làm người của phụ nữ, bắt họ phải hoàn toàn phụ thuộc vào người

khác, trói buộc họ vào đạo “Tam tòng”. Câu thơ “Rắn nát mặc dầu

tay kẻ nặn ”, đặc biệt hai từ “rắn”, “nát” đọc lên nghe thật tội

nghiệp Thân phận người phụ nữ bị coi như một vật dụng nhỏ nhoi,

tầm thường nhất.

Luận điểm 4: Bài thơ cũng thể hiện sự trân trọng, đề cao những

khát vọng nhân văn của người phụ nữ.

 Ẩn sau lời chiếc bánh trôi tâm sự về mình, người đọc có thể cảm

nhận được đó chính là bản lĩnh của người phụ nữ: Họ khẳng định vẻ

đẹp, giá trị của mình trong cuộc đời Cho dù cuộc đời nhiều bất công

với họ nhưng họ luôn khát vọng vượt lên, chiến thắng số phận, khẳng

định quyền sống, vẻ đẹp, phẩm giá, tấm lòng thủy chung son sắt của

mình trong xã hội:“Mà em vẫn giữ tấm lòng son”.

3.Đánh giá.

- Ý kiến của Hoài Thanh về nguồn gốc của văn chương là đúng đắn,

khoa học bởi nó đó nói lên đặc trưng, thuộc tính quan trọng nhất của

văn học: Văn học là tiếng nói của tâm hồn, cảm xúc; văn học mang ý

nghĩa nhân văn sâu sắc.

- Bài thơ “Bánh trôi nước” mang giá trị nhân đạo cao cả, hướng tới

con người, vì con người.

- Hồ Xuân Hương xứng đáng là nhà nhân đạo chủ nghĩa luôn đấu

tranh cho quyền sống của con người mà trước hết là người phụ nữ.

e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp,

ĐỀ SỐ 2

PHẨN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc kỹ câu chuyện sau rồi trả lời câu hỏi:

'Một ngày nọ, con lừa của một ông chủ trang trại sẩy chân rơi xuống cái giếng Con vật kêu la hàng giờ liền Người chủ trang trại cố nghĩ xem nên làm gì Cuối cùng, ông quyết định: con lừa đã già, dù sao cái giếng cũng cần được lấp lại và không ích lợi gì trong việc cứu con lừa lên cả.

Ông nhờ vài người hàng xóm sang giúp mình Họ xúc đất đổ vào giếng Ngay từ đầu lừa đã hiểu chuyện gì đang xảy ra và nó kêu la thảm thiết Nhưng sau đó lừa trở nên im lặng Sau một vài xẻng đất, ông chủ trang trại nhìn xuống

và vô cùng sửng sốt Mỗi khi bị một xẻng đất đổ lên lưng, lừa lắc mình cho đất rơi xuống và bước chân lên trên Cứ như vậy, đất đổ xuống, lừa lại bước lên cao hơn Chỉ một lúc sau, mọi người nhìn thấy chú lừa xuất hiện trên miệng giếng và lóc cóc chạy ra ngoài'.

(Theo nguồn Internet)

Câu 1: Nhân vật con lừa trong câu chuyện bị rơi vào hoàn cảnh như thế nào? Câu 2:   Những “xẻng đất” trong văn bản tượng trưng cho điều gì?

Câu 3: Theo em, điều bất ngờ nào đã diễn ra?

Câu 4: Từ câu chuyện trên, em rút ra được bài học gì trong cuộc sống?

PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN: (14,0 điểm)

Câu 1: (4,0 điểm):

Từ nội dung của phần đọc hiểu, em hãy viết đoạn văn ngắn khoảng 200

chữ trình bày suy nghĩ của mình về thông điệp được rút ra từ câu chuyên trên

Câu 2: (10,0 điểm)

“Đọc một câu thơ hay nghĩa là ta đã bắt gặp tâm hồn một con người”.

Em hãy làm rõ ý kiến trên qua bài thơ “Bạn đến chơi nhà” của Nguyễn

Khuyến

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 2

1 Nhân vật con lừa trong câu chuyện bị rơi vào hoàn cảnh: éo le,

2 Những “xẻng đất” trong văn bản tượng trưng cho những thử

3 Điều bất ngờ đã diễn ra: Con lừa đã thoát khỏi nguy hiểm, éo le

bằng chính sự bình tĩnh, thông minh trong xử lí của mình 2

4 Bài học rút ra từ câu chuyện: Cuộc sống không bằng phẳng mà

chứa nhiều bất trắc cùng những thử thách bất ngờ nhưng không

phải chỉ là bóng tối và bế tắc Trước mọi tình huống, cần bình

tĩnh, chủ động, sáng suốt nhìn thẳng vào gian khó, thử thách để

tìm ra hướng giải quyết tốt nhất

2

1 a Đảm bảo thể thức, dung lượng yêu cầu của một đoạn văn 0.25

b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Bài học về cách ứng xử của

con người đối với những khó khăn trong cuộc sống 0.25

c Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn:

-* Nêu vắn tắt nội dung câu chuyện rồi rút ra ý nghĩa vấn đề:

Bài học về cách ứng xử của con người đối với những khó khăn

trong cuộc sống

0,5

- Trong cuộc sống có thể thất bại bằng nhiều nguyên nhân, thậm

chí có thể gặp hoạn nạn…

- Điều quan trọng là không bỏ cuộc, dũng cảm đương đầu với

thử thách, đứng dậy

- Mạnh dạn đối mặt với thử thách giúp con người vượt qua

những giới hạn trong cuộc sống

- Điều quan trọng là phải nhạy bén, sáng tạo, thông minh để

e Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ

2 a Đảm bảo cấu trúc của một bài văn nghị luận có đầy đủ 3

b Xác định đúng vấn đề nghị luận: Tìm hiểu thơ, người đọc sẽ

thấy được con người bên trong – con người tinh thần của nhà

thơ

0,25

c Triển khai vấn đề thành các luận điểm:

1 Mở bài:

Có thể mở bài theo nhiều cách nhưng phải:

- Dẫn dắt được vấn đề và hướng vào vấn đề cần nghị luận

2 Thân bài :

1.Giải thích ý kiến: “Đọc một câu thơ hay nghĩa là ta đã bắt

gặp tâm hồn một con người”.

- Giải nghĩa từ ngữ:

“đọc”(tìm hiểu, suy ngẫm),

“câu thơ hay”(có giá trị nội dung, nghệ thuật),

“bắt gặp”(phát hiện ra, đồng cảm),

“tâm hồn”(con người tinh thần bên trong con người)

- Khái quát ý nghĩa: Tìm hiểu thơ, người đọc sẽ thấy được con

người bên trong – con người tinh thần của nhà thơ

* Tâm hồn của Nguyễn Khuyến: một hồn thơ đẹp, một tình

bằng hữu thâm giao, chân tình, một tấm lòng hồn hậu, đẹp đẽ

Tình bạn của Nguyễn Khuyến trong sáng, thanh bạch, đối lập

với nhân tình thế thái

2 Phân tích – chứng minh: “Bạn đến chơi nhà" thể hiện tâm

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm

- Cảm xúc của tác giả khi được bạn đến chơi nhà: Đó là tâm

trạng hồ hởi niềm xúc động và vui sướng vô hạn của tác giả khi

có người bạn tri kỉ đến thăm:

Đã bấy lâu nay bác tới nhà

-Lời phân trần, thanh minh của chủ nhân về sự tiếp đón thiếu

chu đáo của mình:  Sáu câu thơ tiếp theo toát lên một nụ cười

hóm hỉnh Một ý thơ bao trùm: Đã lâu ngày bạn mới đến chơi,

biết lấy gì đãi bạn đây? Một tình thế khá éo le: “Trẻ thời đi

vắng, chợ thời xa”

+ Có tất cả mà cũng chẳng có gì để đãi bạn thân! Có ao và cá,

có vườn và gà, có cà và cải, có mướp và bầu Bức tranh vườn

Bùi thân thuộc hiện lên sống động, vui tươi Một nếp sống thôn

dã chất phác, cần cù, bình dị đáng yêu Một cuộc đời thanh

bạch, ấm áp tình đời và tình người rất đáng tự hào

+ Lời thơ hóm hỉnh, pha chút tự trào vui vui, để bày tỏ một cuộc

sống thanh bạch, một tâm hồn thanh cao của một nhà nho khước

từ lương bổng của thực dân Pháp, lui về sống bình dị giữa xóm

làng quê hương

- Tiếp bạn chẳng cần có mâm cao cỗ đầy, cao lương mĩ vị, cơm

gà cá gỏi, mà chỉ có một tấm lòng, một tình bạn chân thành,

thắm thiết:

Bác đến chơi đây, ta với ta.

+ So sánh : Cụm từ “ta với ta” trong câu thơ “Một mảnh tình

riêng ta với ta” của Bà Huyện Thanh Quan là nỗi buồn cô đơn

của khách li hương khi đứng trên đỉnh Đèo Ngang lúc hoàng

hôn, còn ở đây, trong câu thơ của Nguyễn Khuyến lại ấm áp tình

đời và sâu nặng tình bạn

- Bài thơ viết theo thể thơ thất ngôn bát cú, niêm luật, đối chặt

chẽ, hợp cách Ngôn ngữ thuần Nôm, không có một từ Hán

-Việt nào, đọc lên nghe thanh thoát, nhẹ nhàng, tự nhiên Đặc

biệt bố cục bài thơ không theo qui cách; đề, thực, luận, kết - mà

lại cấu trúc theo: (1 + 6 + 1) câu đầu nói lên niềm vui khi bạn

đến; 6 câu giữa hóm hỉnh, cười vui không có gì để tiếp bạn; câu

cuối chỉ có tình bạn đẹp mà thôi!

- Liên hệ với một số tình bạn đẹp như: Lưu Bình- Dương Lễ,

Các Mác- Ăng ghen

* Đánh giá chung về vấn đề cần nghị luận:

- Thơ ca, nghệ thuật là nơi người nghệ sĩ giãi bày tâm tư, cảm

xúc, rung động trước cuộc đời

- Tác phẩm biểu hiện tâm hồn nhà thơ, vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ

là cội nguồn tạo nên vẻ đẹp, giá trị tác phẩm

- Đọc thơ hay, gặp gỡ tâm hồn người nghệ sĩ, người đọc thơ

được thanh lọc, hoàn thiện tâm hồn mình

0,5

1,0

0,5 1,5

0,5

3 Kết bài: Tâm hồn , tấm lòng đó của tiền nhân đối với ngày

nay vẫn xứng đáng là tấm gương sáng để mọi người soi chung

Nguyễn Khuyến không những là nhà thơ của làng cảnh Việt

Nam mà còn là nhà thơ của tình bạn trong sáng, thuỷ chung và

Có vị phù sa  Của sông Kinh Thầy 

Có hương sen thơm Trong hồ nước đầy 

Có lời mẹ hát  Ngọt bùi đắng cay  

Hạt gạo làng ta 

Có bão tháng bảy 

Có mưa tháng ba  Giọt mồ hôi sa Những trưa tháng sáu Nước như ai nấu Chết cả cá cờ  Cua ngoi lên bờ 

Mẹ em xuống cấy  

(Trần Đăng Khoa, Hạt gạo làng ta)

Câu 1 (0,5 điểm): Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt nào?

Câu 2 (1,5 điểm): Chỉ ra và phân tích tác dụng của những biện pháp tu từ cơ bản được sử dụng trong

đoạn trích

Câu 3 (2,0 điểm): Tìm 02 thành ngữ nói về nỗi vất vả, nhọc nhằn của người nông dân.

Câu 4:( 2.0 điểm) Qua đoạn thơ em rút ra bài học gì?

PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN: (14,0 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm): Phát biểu cảm nghĩ của em về đoạn thơ trên của Trần Đăng Khoa bằng một đoạn văn

(khoảng 200 chữ).

Câu 2 (10,0 điểm): Tình yêu quê hương, đất nước của con người Việt Nam thể hiện qua ca dao và các

tác phẩm văn học trung đại trong chương trình Ngữ văn 7.

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 3

CÂ

1 Phương thức biểu đạt: Miêu tả, biểu cảm 0.5

2 - Đoạn trích sử dụng nhiều biện pháp tu từ nhưng đóng vai trò

cơ bản là liệt kê và so sánh (so sánh quá):

+ Liệt kê: Hạt gạo làng ta có vị phù sa, hương sen thơm, lời

mẹ hát, bão tháng bảy, mưa tháng ba, giọt mồ hôi

+ So sánh: Nước như ai nấu/ Chết cả cá cờ

- Tác dụng:

+ Hạt gạo làng ta là sự kết tinh hương vị ngọt ngào của đất

trời quê hương; sự khắc nghiệt của thiên nhiên thời tiết; tình

yêu, sự vất vả, nhọc nhằn không thể đong đếm hết của người

nông dân

+ Hạt gạo vốn đã quý giá, qua cách thể hiện của Trần Đăng

Khoa càng trở nên đặc biệt -> nhắc mỗi người càng phải trân

quý hạt gạo - hạt vàng làng ta.

1.5

3 Các thành ngữ như: một nắng hai sương; bán mặt cho đất,

bán lưng cho trời; đầu tắt mặt tối;

(Một thành ngữ đúng được tính 0,5 điểm)

2

4 Qua đoạn thơ em rút ra bài học là:

-Phải biết quý trọng hạt gạo bởi đó là mồ hôi, công sức của

người lao động

- Phải biết ơn những người nông dân đã nhọc nhằn, vất vả một

nắng hai sương làm ra hạt hạt gạo quý giá nuôi sống tất cả

chúng ta

( HS Có thể có cách diễn đạt khác miễn sao hợp lí.)

2

1 a Đảm bảo cấu trúc của đoạn văn nghị luận: bố cục 3 phần Mở

b Xác định đúng đối tượng nghị luận:Tình yêu quê hương, đất

nước của con người Việt Nam thể hiện qua ca dao và các tác

phẩm văn học trung đại trong chương trình Ngữ văn 7 (không sa

vào các nội dung khác)

0,25đ

c Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt

Viết đoạn văn biểu cảm phát biểu cảm nghĩ về đoạn thơ

- Về hình thức: Viết đúng thể thức của đoạn văn; đúng chính

tả, ngữ pháp; trình bày sáng rõ, diễn đạt mạch lạc, chặt chẽ; đảm

bảo độ dài theo yêu cầu của đề

- Về nội dung: học sinh có thể trình bày nhiều cách, nhưng cần

đảm bảo các ý sau:

+ Những rung động đối với giá trị nội dung của đoạn thơ:

Cảm xúc về sự quý giá của hạt gạo: sự ngỡ ngàng, thích thú

khi nhờ đoạn thơ mà khám phá thêm được những kì thú, sự quý

giá ẩn chứa bên trong hạt gạo vốn tưởng rất mộc mạc, đơn sơ

Cảm xúc về người nông dân: xúc động, biết ơn về những

3.0

nhọc nhằn, chịu thương chịu khó của người nông dân để làm ra

hạt gạo quý giá nuôi sống tất thảy chúng ta

+ Những rung động đối với những đặc sắc nghệ thuật của đoạn

thơ: sự khâm phục về sự tinh tế, tài hoa trong quan sát và thể

hiện (như cách chọn thể thơ, biện pháp tu từ, sử dụng dấu chấm

lửng, ) của TĐK; lòng biết ơn đối với nhà thơ

2 a Đảm bảo cấu trúc của bài văn nghị luận: bố cục 3 phần Mở

b Xác định đúng đối tượng nghị luận:Tình yêu quê hương, đất

nước của con người Việt Nam thể hiện qua ca dao và các tác

phẩm văn học trung đại trong chương trình Ngữ văn 7 (không sa

vào các nội dung khác)

0,5đ

c Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, đặt

d Triển khai nội dung nghị luận:

1 Qua các văn bản ta thấy tình yêu quê hương, đất nước là tình

cảm lâu đời, xuyên suốt cả chiều dài lịch sử của dân tộc:

+ Là tiếng nói tâm hồn, tình cảm không chỉ của mỗi người mà

còn là tiếng nói chung của toàn thể người dân Việt

+ Từ buổi đầu sơ khai của nền văn học - cũng là buổi đầu sơ

khai của quá trình hình thành quốc gia, dân tộc - qua thời kì

trung đại đến thời kì hiện đại đều có các tác phẩm đề cập nội

dung này

(HS lấy dẫn chứng là tên một số bài ca dao, tác phẩm văn học

trung đại, TPVH hiện đại)

2 Các tác phẩm cho thấy sự thể hiện của tình yêu quê hương,

đất nước vô cùng phong phú, đa dạng:

- Ngợi ca về sự giàu đẹp của thiên nhiên, sự đẹp đẽ, phong

phú, độc đáo của các công trình kiến trúc cũng như các di sản

văn hóa phi vật thể, qua đó ngầm ngợi ca sự tài hoa của con

người Việt Nam (lấy và phân tích dẫn chứng)

- Tự hào về chủ quyền không thể chối cãi của lãnh thổ Việt

Nam; tự hào về sức mạnh, chí khí quật cường của dân tộc;

khẳng định ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ;

ca ngợi những tấm gương chiến đấu vì sự nghiệp giải phóng dân

tộc; (lấy và phân tích dẫn chứng)

- Hình thức nghệ thuật của các tác phẩm phong phú, sinh

động, hấp dẫn (thể loại khác nhau; giọng điệu trữ tình, chính

luận; các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, liệt kê, ), nên đã

tạo được sự tác động mạnh mẽ tới nhận thức, tâm tư, tình cảm

người đọc (lấy và phân tích dẫn chứng)

nhiệm của mỗi người với quê hương, đất nước.(lấy và phân tích

dẫn chứng)

- Khẳng định lại tinh thần yêu nước trong các tác phẩm mang

tính nhân văn sâu sắc, thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của con người

Việt Nam qua các thế hệ

(HS có cách sắp xếp khác nhưng vẫn hợp lý và đảm bảo ý như

trên thì vẫn cho điểm bình thường)

Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:

“Quê hương là vòng tay ấmCon nằm ngủ giữa mưa đêmQuê hương là đêm trăng tỏ Hoa cau rụng trắng ngoài thềm

Quê hương mỗi người chỉ mộtNhư là chỉ một mẹ thôiQuê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người người”

(Trích bài thơ “Quê hương” - Đỗ Trung Quân)

Câu 1: (0.5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ?

Câu 2: (1.0 điểm) Xác định nội dung của đoạn thơ?

Câu 3: (2.5 điểm) Tìm và phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ có trong

đoạn thơ?

Câu 4: (2.0 điểm) Qua đoạn thơ tác giả muốn gửi tới người đọc thông điệp gì? PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (14.0 điểm)

Câu 1 (4.0 điểm)

Từ nội dung đoạn thơ phần đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng

150 chữ) trình bày suy nghĩ về tình yêu quê hương của mỗi người

Câu 2: (10 điểm) Bài thơ Tiếng gà trưa của nhà thơ Xuân Quỳnh đã gọi về

những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm đẹp đẽ và thiêngliêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước

Em hãy làm sáng tỏ nội dung trên đây bằng một bài văn nghị luận

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 4

CÂ

2 Đoạn thơ đã thể hiện được tình cảm yêu thương, gắn bó tha

thiết, sâu sắc của nhà thơ với quê hương yêu dấu 1.5

3 - Các biện pháp tu từ:

+ Điệp ngữ “quê hương” được lặp lại 4 lần

+ So sánh: Quê hương là vòng tay ấm, là đêm trăng tỏ, như là

chỉ một mẹ thôi

- Tác dụng: nhấn mạnh tình yêu tha thiết, sự gắn bó sâu nặng

với quê hương của tác giả Đồng thời đã làm nổi bật hình ảnh

quê hương thật bình dị, mộc mạc nhưng cũng thật ấm áp, gần

gũi, thân thương, máu thịt, thắm thiết

2

4 - Trình bày thành một đoạn văn (từ 5-7 câu)

- Học sinh xác định thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân

+ Vai trò của quê hương

+ Giáo dục tình yêu quê hương

2

II TẠO LẬP VĂN BẢN 14.0

1 a Đảm bảo cấu trúc của đoạn văn nghị luận: bố cục 3 phần Mở

b Xác định đúng đối tượng nghị luận:Tình yêu quê hương của

Triển khai hợp lí nội dung đoạn văn: Học sinh có thể viết đoạn

văn theo định hướng sau:

+ Tình yêu quê hương:

+ Là tình cảm tự nhiên mang giá trị, thuần khiết trong tâm hồn

mỗi con người Quê hương chính là nguồn cội, nơi chôn nhau

cắt rốn, nơi gắn bó, nuôi dưỡng sự sống, đặc biệt là đời sống

tâm hồn của mỗi người

+ Quê hương là bến đỗ bình yên, là điểm tựa tinh thần của con

người trong cuộc sống Dù đi đâu, ở đâu hãy luôn nhớ về nguồn

cội (dẫn chứng)

+ Tình cảm đối với quê hương sẽ gợi nhắc đến tình yêu đất

nước Hướng về quê hương không có nghĩa chỉ hướng về mảnh

đất nơi mình sinh ra mà phải hướng tới tình cảm lớn lao, thiêng

liêng bao trùm là Tổ quốc

+ Có thái độ phê phán trước những hành vi: không coi trọng quê

hương, suy nghĩ chưa tích cực về quê hương: chê quê hương

nghèo khó lạc hậu, phản bội lại quê hương; không có ý thức xây

dựng quê hương

+ Có nhận thức đúng đắn về tình cảm với quê hương; có ý thức

tu dưỡng, học tập, phấn đấu xây dựng quê hương; Xây đắp, bảo

vệ quê hương, phát huy những truyền thống tốt đẹp của quê

hương là trách nhiệm, là nghĩa vụ thiêng liêng của mỗi con

người

3.0

- Sáng tạo: cách diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ riêng về vấn đề

2 1 Yêu cầu chung:

- Văn nghị luận chứng minh (làm sáng tỏ một nhận định qua

bài văn nghị luận văn học)

- Yêu cầu HS biết vận dụng kiến thức đã học về tập làm văn

và văn học để làm bài, trong đó có kết hợp với phát biểu cảm

xúc, suy nghĩ và mở rộng bằng một số bài văn, bài thơ khác để

làm phong phú thêm cho bài làm

- Khuyến khích những bài làm có sự sáng tạo, có cảm xúc,

giàu chất văn…

1.0

* Mở bài:

- Giới thiệu khái quát về nhà thơ Xuân Quỳnh: là nhà thơ nữ

xuất sắc trong nền thơ hiện đại Việt Nam Thơ Xuân Quỳnh

thường viết về những tình cảm gần gũi, bình dị trong đời sống

gia đình và cuộc sống thường ngày, biểu lộ những rung cảm và

khát vọng của một trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm

thắm

- Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác bài thơ: bài thơ được viết

trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Mĩ, bài thơ thể

hiện vẻ đẹp trong sáng về những kỉ niệm tuổi thơ và tình bà

cháu Tình cảm ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất

nước

*Thân bài:

Làm sáng tỏ về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà

cháu được thể hiện qua bài thơ Tình cảm đẹp đẽ và thiêng liêng

ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước

+ Ý thứ nhất: Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi về những kỉ niệm

đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu: Trên đường hành quân,

người chiến sĩ chợt nghe tiếng gà nhảy ổ, tiếng gà đã gợi về

những kỉ niệm tuổi thơ thật êm đềm, đẹp đẽ:

- Hình ảnh những con gà mái mơ, mái vàng và ổ trứng hồng đẹp

như trong tranh hiện ra trong nỗi nhớ:

" Ổ rơm hồng những trứng

Này con gà mái mơ …"

- Một kỉ niệm về tuổi thơ dại: tò mò xem trộm gà đẻ bị bà mắng:

" - Gà đẻ mà mày nhìn

Rồi sau này lang mặt…"

- Người chiến sĩ nhớ tới hình ảnh người bà đầy lòng yêu thương,

chắt chiu, dành dụm chăm lo cho cháu:

" Tay bà khum soi trứng

dành từng quả chắt chiu "

- Niềm vui và mong ước nhỏ bé của tuổi thơ: được bộ quần áo

mới từ tiền bán gà - ước mơ ấy đi cả vào giấc ngủ tuổi thơ…

+ Ý thứ hai: Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm

sâu sắc thêm tình yêu quê hương đất nước:

- Tiếng gà trưa với những kỉ niệm đẹp về tuổi thơ, hình ảnh thân

thương của bà đã cùng người chiến sĩ vào cuộc chiến đấu …

- Những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ như tiếp thêm sức mạnh cho

người chiến sĩ chiến đấu vì Tổ quốc và cũng vì người bà thân

hồn trong sáng, hồn nhiên của người cháu với hình ảnh người bà

đầy lòng yêu thương, chắt chiu dành dụm chăm lo cho cháu

- Tình cảm bà cháu đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc

thêm tình yêu quê hương, đất nước của mỗi chúng ta Tình yêu

quê hương, đất nước, tình yêu Tổ quốc bắt nguồn từ những tình

cảm gia đình thật gần gũi, thân thương và cũng thật sâu sắc

Những tình cảm thiêng liêng, gần gũi ấy như tiếp thêm sức

mạnh cho người chiến sĩ, như tiếp thêm sức mạnh cho mỗi

người để chiến thắng

* HS có thể mở rộng và nâng cao bằng việc giới thiệu một số

bài thơ khác có cùng chủ đề viết về bà, về mẹ Ầ

*Kết bài:

+ Khẳng định lại nội dung bài thơ: Bài thơ Tiếng gà trưa đã gọi

về những kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi thơ và tình bà cháu Tình cảm

đẹp đẽ và thiêng liêng ấy đã làm sâu sắc thêm tình yêu quê

hýõng đất nýớc

+ Học sinh có thể tự liên hệ bản thân, nêu cảm nghĩ về tình cảm

gia đình - nguồn sức mạnh cho mỗi ngýời chúng ta trong cuộc

sống hôm nay, có thể mở rộng và nâng cao qua một số tác phẩm

vãn học khác nói về tình cảm gia đình

1

ĐỀ SỐ 5

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

Ộ Tôi yêu Sài Gòn da diếtẦ Tôi yêu trong nắng sớm, một thứ nắng ngọt ngào,vào buổi chiều lộng gió nhớ thương, dưới những cây mưa nhiệt đới bất ngờ Tôiyêu thời tiết trái chứng với trời đang ui ui buồn bã, bỗng dưng trong vắt lại nhưthuỷ tinh Tôi yêu cả đêm khuya thưa thớt tiếng ồn Tôi yêu phố phường náođộng, dập dìu xe cộ vào những giờ cao điểm Yêu cả cái tĩnh lặng của buổi sángtinh sương với làn không khắ mát dịu, thanh sạch trên một số đường còn nhiềucây xanh che chở Nếu cho là cường điệu, xin thưa:

Yêu nhau yêu cả đường đi

Ghét nhau ghét cả tông chi họ hàng.Ợ

Câu 1 Cho biết tên văn bản và tác giả của đoạn văn trên ?

Câu 2 Văn bản trên sử dụng phương thức biểu đạt chắnh nào?

Câu 3.Nêu các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn ?

Câu 4 Viết một đoạn văn ngắn về cảm nhận của em qua đoạn văn trên

PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (14.0 điểm)

Câu 1: ( 4.0 điểm )

Đọc đoạn văn sau:

Ộ En-ri-cô yêu dấu của bố! Việc học quả là khó nhọc đối với con Như mẹ đã nói, con vẫn chưa đến trường với thái độ hăm hở và vẻ mặt tươi cười Nhưng con hãy nghĩ lại xem, một ngày sẽ trống trải biết bao nếu con không đến trường Và chắc chắn chỉ một tuần nữa thôi, thế nào con cũng xin trở lại lớp học.Ợ

( Những tấm lòng cao cả- Et-môn-đô A-mi-xi)

Từ ý nghĩa đoạn văn trên, hãy viết một đoạn văn với tựa đề: “ Mỗi ngày đến trường là một ngày vui !”

Câu 2: ( 10.0 điểm )

Khi đánh giá về thơ Xuân Quỳnh, có người đã nhận định:

“ Xuân Quỳnh khai thác cảm xúc từ những điều gần gũi, bình dị, những kỷ niệm của chính mình để từ đó góp phần vào tình cản chung của thời đại.”

Bằng cảm nhận qua bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh ( Ngữ văn 7, tập I), em hãy làm sáng tỏ nhận định trên.

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 5

CÂ

1 Văn bản: Sài Gòn tôi yêu Tác giả Minh Hương 0.5

3 Các biện pháp nghệ thuật: Điệp từ ở đầu câu; điệp cấu trúc câu 2.0

4 Ngay trong phần đầu tuỳ bút, tác giả đã bộc lộ tình yêu nồng

nhiệt, thiết tha với thành phố Sài Gòn của mình Chính từ tình

yêu ấy mà tác giả đã cảm nhận được nhiều vẻ đẹp và nét riêng

của thành phố Thậm chí cả những điều tưởng chừng không mấy

dễ chịu như sự trái chứng thay đổi đột ngột của thời tiết, những

cơ mưa nhiệt đới ào ạt, sự ồn ào đông đúc trong những giờ cao

điểm, với tác giả cũng trở thành những cái đáng yêu, đáng nhớ

Tự biết điều đó nên tác giả đã biện minh cho mình bằng câu ca

dao nói về quy luật tâm lý thông thường của con người: Yêu

nhau yêu cả đường đi… Trong đoạn văn này tác giả đã sử dụng

biện pháp điệp từ ở đầu câu, điệp cấu trúc câu để tạo hiệu quả

nhấn mạnh tình cảm của mình và thể hiện sự phong phú của

thiên nhiên, khí hậu Sài Gòn

2 5

1 1 Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách làm một bài nghị luận xã hội,

có hệ thống luận điểm rõ ràng, bố cục hợp lí, lập luận chặt chẽ,

hành văn trong sáng, giàu cảm xúc ít sai lỗi chính tả, dùng từ,

diễn đạt

1

2 Yêu cầu về kiến thức:

- Giới thiệu vấn đề cần bàn luận: Mỗi ngày đến trường là một

ngày vui, một niềm hạnh phúc

- Giải thích và làm rõ vấn đề:

+ Dù biết việc học quả là vất vả, song vẫn vui khi được đến

trường Đến trường vừa được học, vừa được chơi Trường học

cho ta những bài học bổ ích và cách làm người Đến trường ta

có thày cô và để có thêm bạn bè và còn được dận hờn bên bạn,

được chia sẻ nỗi niềm với bạn, được học hỏi bạn…

3

+ Vui vì mỗi ngày được sống trong tình yêu thương, sự chở che

của thầy cô, được thầy cô dạy dỗ, chỉ bảo nhiều điều

+ Vui vì mỗi ngày học được cách biết yêu thương, chia sẻ, biết

yêu, ghét rõ ràng

+ Vui vì mỗi ngày đến trường ta hiểu biết thêm nhiều kiế thức

+ Vui vì được sống trong môi trường lành mạnh, được rèn các

kỹ năng sống cho bản thân…

- Mở rộng, bàn luận và liên hệ thực tế vấn đề:

+ Thực tế cuộc sống vẫn còn nhiều bạn có hoàn cảnh khó khăn,

tật nguyền… mà không thể đến trường Đó là một thiệt thòi rất

lớn Họ rất buồn và luôn khao khát được đến trường như bao

bạn bè khác Chúng ta phải cảm thông và chia sẻ với họ

+ Hiện nay vần còn nhiều bạn được đến trường nhưng lại lơ là

học tập, bỏ học đi chơi, lao vào điện tử… mà chưa thấy hết được

ý nghĩa của việc học, còn làm cho bố mẹ, thầy cô, bạn bè buồn

lòng Đó là những hành động, việc làm cần lên án và cần phải

thay đổi để thực sự mỗi ngày đến trường là một ngày vui

- Bài học rút ra cho bản thân

- Khẳng định lại ý nghĩa của câu nói là đúng

2 1 Yêu cầu về kỹ năng trình bày: Đảm bảo một bài văn có bố

cục rõ ràng, sắp xếp ý hợp lý, hành văn trôi chảy, mạch lạc, văn

viết giầu cảm xúc, chữ viết rõ ràng, cẩn thận, ít sai lỗi chính tả,

dùng từ, diễn đạt

1

2.Yêu cầu về nội dung:

a.Mở bài: Giới thiệu sơ lược về tác giả, tác phẩm, vấn đề cần

suy nghĩ

b.Thân bài: Giải thích, bàn luận, chứng minh vấn đề gồm các ý

sau:

- Giải thích:

+ Những điều gần gũi, bình dị của chính mình đó chính là

những kỉ niệm riêng của bản thân nhà thơ về tuổi thơ sống bên

bà thấm đượm tình bà cháu

+ Tình cảm chung của thời đại: tình cảm gia đình, quê hương,

tinh thần trách nhiệm đối với đất nước, dân tộc trong những năm

kháng chiến chống Mĩ

- Bàn luận, chứng minh vấn đề:

+ Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà của tác giả biểu lộ tâm

hồn trong sáng, hồn nhiên của một em nhỏ, tình cảm trân trọng,

yêu quý và biết ơn đối với bà của đứa cháu.(dẫn chứng về kỉ

niệm, niềm vui và mong ước tuổi thơ sống bên bà)

+Trong dòng kỉ niệm tuổi thơ in đậm nét hình ảnh người bà và

tình bà cháu sâu nặng, thắm thiết Bà tần tảo, chắt chiu trong

cảnh nghèo ( phân tích những từ ngữ, hình ảnh “tay bà khum

soi trứng, dành từng quả chắt chiu”,“Bà lo đàn gà toi, mong

9 1 7

trời đừng sương muối”) Dành trọn tình yêu thương chăm lo cho

cháu (dành dụm chi chút để cuối năm bán gà, may cho cháu

quần áo mới) Bảo ban nhắc nhở cháu ngay cả khi có trách

mắng thì cũng là vì tình yêu thương cháu

+Từ những kỉ niệm tuổi thơ thấm đẫm tình bà cháu, cảm hứng

thơ mở rộng hướng tới tình yêu đất nước, nhắc nhở, giục giã

những người chiến sĩ trong đó có nhà thơ Xuân Quỳnh – chắc

tay súng chống kẻ thù xâm lược, bảo vệ gia đình, làng xóm quê

hương “Tiếng gà trưa” trở thành tiếng nói của quê hương, của

những người ruột thịt, của cả dân tộc và đất nước ta lúc bấy giờ,

mang hơi thở những tình cảm chung của thời đại

c.Kết bài: Đánh giá khái quát

Xuân Quỳnh viết về những điều bình dị, gần gũi trong đời

sống thường nhật trong gia đình để thể hiện những suy ngẫm sâu

sắc, những cảm xúc thật cao đẹp Tiếng gà trưa đã gọi về những

kỉ niệm của tuổi thơ thơ mộng và tình bà cháu đậm đà thắm thiết

để góp phần làm sâu sắc thêm tình yêu quê hương, đất nước,

nhắc nhở chúng ta tinh thần trách nhiệm đối với đất nước

1

ĐỀ SỐ 6

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi:

Cảm ơn mẹ v́ luôn bên con Lúc đau buồn và khi sóng gió Giữa giông tố cuộc đời

Vòng tay mẹ chở che khẽ vỗ về.

Bỗng thấy lòng nhẹ nhàng bình yên

Mẹ dành hết tuổi xuân vì con

Mẹ dành những chăm lo tháng ngày

Mẹ dành bao hi sinh để con chạm lấy ước mơ.

Mẹ là ánh sáng của đời con

Là vầng trăng khi con lạc lối Dẫu đi trọn cả một kiếp người Cũng chẳng hết mấy lời mẹ

(Trích lời bài hát Con nợ mẹ, Nguyễn Văn Chung) Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Câu 2 Xác định các từ láy có trong lời bài hát trên.

Câu 3 Em hiểu thế nào về nghĩa của từ đi trong câu: “Dẫu đi trọn cả một kiếp

Mẹ dành bao hi sinh để con chạm lấy ước mơ.

PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (14.0 điểm)

Câu 1: ( 4.0 điểm )

Cảm ơn mẹ vì luôn bên con Lúc đau buồn và khi sóng gió Giữa giông tố cuộc đời

4 - Nghệ thuật: Điệp ngữ (Mẹ dành).

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự chăm lo, hi sinh tuổi xuân, đánh đổi cả cuộc

đời để con được trưởng thành, được chạm tới những ước mơ,

khát vọng

+ Khẳng định vai trò và tầm quan trọng của người mẹ trong

cuộc đời mỗi con người

2.0

1 Về hình thức:

- Bố cục bài viết rõ ràng, kết cấu mạch lạc, ngắn gọn

- Văn phong trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, lỗi

diễn đạt…

1

Về nội dung: Thí sinh có thể viết bài theo nhiều cách, dưới đây

là những gợi ý định hướng chấm bài.

- Giải thích: Cảm ơn là từ đáp thể hiện sự biết ơn của mình với

lòng tốt hay sự giúp đỡ của người khác Nó chính là cách thể

hiện tình cảm, lối ứng xử của con người có văn hóa, lịch sự và

biết tôn trọng những người xung quanh mình

- Chứng minh:

+ Khẳng định ý nghĩa và đưa ra những biểu hiện cũng như vai

trò, tác dụng của lời cảm ơn trong cuộc sống.

+ Lấy một số dẫn chứng, những câu chuyện nhỏ trong cuộc sống

hay văn học để làm sáng tỏ

+ Khẳng định: Cảm ơn là nét sống văn minh của con người có

học thức, có giáo dục Cảm ơn hoàn toàn không phải là hình

thức phức tạp hóa ứng xử, là sự khách sáo mà nó là một sự cần

thiết, là quy tắc giao tiếp giữa con người với con người Bạn

đang tự làm đẹp mình khi biết nói hai từ cảm ơn!

- Phê phán những hành động đi ngược lại lối sống tốt đẹp và văn

minh này, đặc biệt trong xã hội ngày nay

- Đưa ra phương hướng và bài học hành động cho bản thân

3

2 Yêu cầu chung:

- Bài viết có bố cục chặt chẽ, đủ ba phần; dẫn chứng chính xác;

văn viết trong sáng, có cảm xúc; không mắc lỗi chính tả và lỗi

diễn đạt; trình bày sạch sẽ, chữ viết rõ ràng

- Học sinh biết lựa chọn bài ca dao phù hợp

1

Yêu cầu cụ thể: Thí sinh có thể sắp xếp các ý theo nhiều cách

nhưng về cơ bản cần đảm bảo những nội dung sau: 9

a Dẫn dắt, giới thiệu hai văn bản và nêu cảm nhận chung về

hình ảnh người dân lao động

b Hai tác phẩm của hai tác giả khác nhau, ở hai thời điểm và

hoàn cảnh khác nhau nhưng đều gặp gỡ ở sự cảm nhận sâu sắc,

tinh tế về hình ảnh, thân phận của người dân lao động với sự

cảm thương, lo lắng, xót xa trước cuộc sống lầm than của họ

trong xã hội cũ

Mở bài 1: Hình tượng người nông dân lao động là đề tài

xuyên suốt trong nền văn học Việt Nam từ cổ chí kim, từ dân ca,

ca dao đến tục ngữ, từ văn học Trung đại đến văn học Hiện đại

Đó có thể là người lao động như thân phận cái cò, cái vạc, như

con kiến con tằm có thể là nỗi bất hạnh là người nông dân bần

cùng hoá như Chí phèo (Nam Cao), có thể là cuộc đời đắng cay,

đen tối với bao nỗi áp bức đoạ đày như chị Dậu (Tắt đèn), anh

Pha (bước đường cùng)…Và một lần nữa cuộc đời của họ được

thể hiện một cách rõ nét, chân thực qua chùm ca dao than thân

và văn bản “sống chết mặc bay” của Phạm Duy Tốn

Luận điểm 1: Trước hết đó là hình ảnh người dân lao động

trong được thể hiện sâu sắc trong chùm ca dao than thân Đó là

hình ảnh người lao động gian khổ vất vã, nhọc nhằn, gian khổ

Thương thay lũ kiến li ti Kiếm ăn đợc mấy phải đi tìm mồi

- Phân tích ục từ thương thay (cụm từ này có thể phân tích

sau cùng)

- Lũ kiến li ti là hình ảnh ẩn dụ cho người lao động thấp

cổ, bé họng

+ Trước hết, hai chữ Thương thay được điệp lại bốn lần ở vị trí

đầu câu lục là lời tự than và than cho những kiếp người khác của

người dân lao động đã làm cho giọng điệu bài ca dao đầy xót

+ Con tằm và lũ kiến là hai hình ảnh ẩn dụ cho những thân

phận nhỏ nhoi, thấp cổ bé họng sống âm thầm dưới đáy xã

hội cũ Đó là những kiếp người suốt đời đầu tắt mặt tối bị bòn

rút sức lực, kiếm ăn được mấy mà cả đời phải đi tìm mồi Thật

bất công, kẻ thì ngồi chỗ mát ăn bát vàng; kẻ thì ăn không hết,

người lần chẳng ra.

+ Ca dao còn phản ánh hình ảnh người lao động

+ Hạc và con cuốc lại là ẩn dụ về những thân phận phải nếm

trải nhiều oan trái, bi kịch cuộc đời Hạc muốn lánh đường

mây để tìm một cuộc sống khoáng đạt, để thỏa chí tự do nhưng

1.0

2.5

chim cứ bay mỏi cánh giữa bầu trời với những cố gắng thật vô

vọng Con cuốc lại là biểu hiện của phận người với nỗi oan trái,

bất công dù có kêu ra máu cũng không được lẽ công bằng nào

soi tỏ

+ Đánh giá:

a Với biện pháp nghệ thuật điệp ngữ và ẩn dụ, bài ca dao như

một bức tranh sống động về nỗi khổ nhiều bề của người dân lao

động trong xã hội cũ

b Qua đó, thể hiện niềm đồng cảm, xót thương

c Đồng thời lên án, tố cáo xã hội phong kiến bất công

Luận điểm 2: Hình ảnh người dân lao động với trăm nỗi

đớn đau còn thể hiện chân thực trong truyện ngắn Sống chết

mặc bay của Phạm Duy Tốn:

+ Làm nổi bật 2 bức tranh tương phản cuộc sống của người

dân lao đọng và tên quan phụ mẫu và đám tuỳ tùng

+ Sống chết mặc bay của Phạm Duy Tốn được coi là bông hoa

đầu mùa của truyện ngắn hiện đại Việt Nam Với hai thủ pháp

đặc sắc là tương phản và tăng cấp, tác giả đã làm sống lại cuộc

sống lầm than, cơ cực của người dân lao động dưới chế độ thực

dân nửa phong kiến

+ Trong tác phẩm, Phạm Duy Tốn đã đặt người dân vào bối

cảnh: Ra sức vật lộn để giữ gìn tính mạng một khúc đê làng X,

thuộc phủ X (Học sinh lựa chọn chi tiết để phân tích) Đó là một

cảnh tượng nhốn nháo, căng thẳng, cơ cực, khốn khổ và nguy

hiểm vô cùng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc.

+ Sự bất lực của sức người trước sức nước, sự yếu kém của thế

đê trước sức mạnh ngày càng tăng của thiên nhiên thì thảm họa

tất sẽ xảy ra: cảnh đê vỡ Người dân rơi vào thảm cảnh, kẻ sống

không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn, lênh đênh mặt nước, chiếc

bóng bơ vơ, tình cảnh thảm sầu, kể sao cho xiết

+ Đánh giá:

a Với hai thủ pháp tương phản và tăng cấp, Sống chết mặc bay

đã thể hiện niềm cảm thương của tác giả trước cuộc sống lầm

than cơ cực của người dân lao động đồng thời lên án, tố cáo thái

độ vô trách nhiệm, vô nhân tính của quan lại phong kiến với bản

chất lòng lang dạ thú.

b.Lòng cảm thương cho số phận của người nông dân lao động

thấp cổ bé họng

- Lên án, vạch trần tội ác, lòng lang dạ thú của tên quan và cả

XHPK bất công, vô nhân tính

=>c Qua hai văn bản, ta dễ dàng nhận thấy sự giao thoa trong

cảm xúc của các tác giả Nếu tác giả dân gian sử dụng hình thức

lời thơ lục bát với giọng điệu xót xa, thương cảm cùng những

hình ảnh mang tính biểu tượng thì Phạm Duy Tốn lại dùng lời

2.5

2.0

văn cụ thể, sinh động với việc vận dụng khéo léo hai thủ pháp

tương phản và tăng cấp Sự cảm nhận và phản ánh của các tác

giả thể hiện tâm hồn tinh tế, nhạy cảm với lòng cảm thương,

xót xa trước cuộc sống lầm than, cơ cực của người dân lao

động Đó còn là lời phản kháng, lên án, tố cáo xã hội phong

kiến bất công, vô nhân tâm, vô nhân tính

e Khái quát lại vấn đề và rút ra bài học 1.0

Khi nói về sống tử tế, giáo sư Đặng Cảnh Khang đã kể câu chuyện sau:

Hôm đó, trên xe buýt có một người đàn ông cao tuổi Ông lên xe ở một trạm trên đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) Xe chạy Sau khi lục lọi chiếc cặp đeo bên hông, lại móc hết túi quần, túi áo, ông già vẫn không thấy tiền để mua vé Ông ngồi lặng với khuôn mặt đỏ bừng Lúc này, một cô học sinh ngồi ở hàng ghế sau đã len lén nhét tờ 5.000 đồng vào túi quần của ông Khi nhân viên bán vé đến, theo phản xạ, ông lại đưa tay lục túi quần và thấy tờ 5.000 đồng Ông mừng

ra mặt, trả tiền vé và cứ tưởng đó là tiền của mình Còn cô gái thì lẳng lặng mỉm cười.

(Báo Gia đình và xã hội Ờ Xuân Đinh Dậu 2017, trang 16)

Câu 1: Chỉ ra phương thức biểu đạt chắnh trong câu chuyện trên

Câu 2: Câu Ộxe chạyỢ là câu đơn hay câu đặc biệt?

Câu 3: Tại sao cô gái không trực tiếp đưa tiền cho ông già mà phải lặng lẽ nhétvào túi quần?

Câu 4: Câu chuyện gợi cho em cảm xúc gì?

PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (14.0 điểm)

Câu 1: (4.0 điểm)

Ngạn ngữ Hi Lạp có câu: Ộ Học vấn có những chùm rễ đắng cay nhưng hoa quả lại ngọt ngào.

Em hiểu ý nghĩa trên như thế nào? Hãy nói rõ quan niệm của em về vấn đề này

Câu 2 (10.0 điểm) Có ý kiến cho rằng: Trong truyện ngắn ỘSống chết mặc bayỢ,

Phạm Duy Tốn đã xây dựng thành công hai bức tranh đời tương phản Em hãylàm sáng tỏ

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 7

I ĐỌC HIỂU 6.0

1 Phương thức biểu đạt chính trong câu chuyện trên :Tự sự 1.0

3 Cô gái không trực tiếp đưa tiền cho ông già mà phải lặng lẽ nhét

vào túi quần vì cô gái tôn trọng và muốn giữ thể diện cho ông

già

2.0

4 Câu chuyện gợi lòng xúc động trước việc làm của cô gái Việc

là tuy nhỏ nhưng thể hiện ý nghĩa lớn Đó là lòng cảm thông

chia sẻ, là cách sống nhân văn, sống đẹp

2.0

1 Về hình thức:

- Bố cục bài viết rõ ràng, kết cấu mạch lạc, ngắn gọn

- Văn phong trong sáng, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, lỗi

diễn đạt…

1

Về nội dung: Thí sinh có thể viết bài theo nhiều cách, dưới đây

là những gợi ý định hướng chấm bài.

Trong lịch sử phát triển của thế giới suốt mấy ngàn năm qua, ở

bất cứ quốc gia nào, dân tộc nào cũng có những tài năng xuất

chúng, những học giả uyên bác đã cống hiến cho đời nhiều điều

đem lại lợi ích lớn lao, làm thay đổi cơ bản cuộc sống vật chất

và tinh thần của xã hội loài người Đó là kết quả của quá trình

rèn luyện và không ngừng học tập vì thế ngạn ngữ Hy Lạp có

câu "Học vấn có những chùm rễ đắng cay nhưng hoa quả lại

ngọt ngào".

Giải thích học vấn là gì? Học vấn thường được hiểu là trình

độ hiểu biết của người có học Trình độ hiểu biết này được

nâng cao dần dần qua từng cấp và quá trình tự học kéo dài suốt

cả cuộc đời Học vấn của một con người không chỉ hạn chế

trong một lĩnh vực nào đó mà có thể mở rộng ra nhiều lĩnh vực

khác nhau Học vấn đem lại niềm vui và hạnh phúc cho con

người Ông cha ta xưa cũng đã từng giáo huấn con cháu: Bộ

lông làm đẹp con công, Học vấn làm đẹp con người , nhân bất

học bất tri lí

 Học vấn có vai trò quan trọng ra sao trong đời sống con

người? Học học vấn, con người mới có điều kiện làm chủ

thiên nhiên , xã hội, nhất là làm chủ vận mệnh của mình.

Trên cơ sở ấy, đời sống vật chất và tinh thần mới được

nâng cao Học vấn cần thiết đối với mỗi con người như vậy,

nhưng con người đến với học vấn quả là gian nan, vất vả Việc

tích lũy và nâng cao tri thức không phải là chuyện ngày một

ngày hai mà là chuyện cả đời người Con đường học tập là con

đường gian nan, khổ ải nhưng cuối con đường là ánh sáng, là

tương lai.: Bể học không bờ (Khổng tử); Học, học nữa, học mãi

(Lê-nin)

3

  Muốn có học vấn, chúng ta phải có ý chí và nghị lực phấn

đấu rất cao Hãy nhìn con kiến tha mồi, con ong làm mật Việc

tích lũy kiến thức của con người giống như Kiến tha lâu cũng

đầy tổ (tục ngữ) Nếu cố gắng học hành thì đến một ngày nào

đó, chúng ta có được một trình độ học vấn vững vàng, phong

phú (Lí lẽ, lập luận bằng cách so sánh)

    Thực tế lịch sử cho thấy những người nổi tiếng, uyên bác

đều trải qua quá trình học tập, nghiên cứu lâu dài, lao tâm khổ

trí; phải nếm trải không ít vị đắng cay của thất bại; thậm trí cả

sự nguy hiểm đối với mạng sống của mình Nhưng với lòng

đam mê hiểu biết và khát vọng chinh phục, họ đã vượt qua tất

cả để đi đến thành công

    Trong quá trình tích lũy, nâng cao học vấn, chúng ta thấy

rất ít người có đầy đủ điều kiện học tập mà phần lớn là gặp khó

khăn Khó khăn khách quan như thiếu tài liệu , như bài giảng

khó hiểu, bài tập khó hay những vấn đề phức tạp trong quá

trình học tập và nghiên cứu Bên cạnh đó là những khó khăn

chủ quan như gia đình nghèo túng, bản thân phải vừa học vừa

làm thêm để kiếm sống Tất cả những cái đó ảnh hưởng không

nhỏ tới quá trình học tập của mỗi người, đòi hỏi chúng ta phải

biết vượt lên để đi tới đích

  - Mở rộng, phản đề Liên hệ bản thân:  Việc học hành vô

cùng quan trọng Nó chi phối và có tác dụng quyết định đến cả

đời người Những đắng cay trên bước đường nâng cao học vấn

giúp chúng ta hoàn thiện nhân cách và biết quý trọng hơn

những hoa quả ngọt ngào mà học vấn mang lại cho cuộc sống

Tiếc rằng trong cuộc sống chúng ta vẫn còn nhiều bạn trẻ chưa

nhận thức đúng đắn vai trò của học vấn, thái độ thơ ơ trước

việc học, thậm chí ỉ vào cha mẹ…thái độ đó chúng ta không

những không học tập mà còn phải phê phán Bản thân khi đang

ngồi trên ghế nhà trường, mỗi người chúng ta cần nhận thức

đúng vai trò của việc học đồng thời không ngừng tu dưỡng, rèn

luyện để trau dồi kiến thức, chuyên môn góp phần vào công

cuộc đổi mới đất nước như Bác đã từng mong ước Phải biết

vượt qua khó khăn thử thách bởi vì trên con đường chinh phục

đỉnh cao trí tuệ nhân loại, mỗi người phải đối mắt với muôn

vàn khó khăn, nếu không lường trướdc được chúng ta dễ bị gục

ngã

    Ý nghĩa của câu ngạn ngữ Hy Lạp: Học vấn có những

chùm rễ đắng cay nhưng hoa quả lại ngọt ngào đã trở thành

chân lí trong mọi thời đại, nhất là trong thời đại hiện nay - nền

kinh tế tri thức đang là vấn đề được đặt lên hàng đầu Vì thế

mỗi người cần nhận thức rằng: vẻ đẹp của nhan sắc dù lộng lẫy

đến mấy cũng tàn phai theo thời gian nhưng vẻ đẹp trí tuệ, tâm

hồn thì luôn thách thức với thời gian Và ngân ngữ phương

Đông có câu: “người không học như ngọc không mài”.

2 Yêu cầu chung:

- Bài viết có bố cục chặt chẽ, đủ ba phần; dẫn chứng chính xác;

văn viết trong sáng, có cảm xúc; không mắc lỗi chính tả và lỗi

diễn đạt; trình bày sạch sẽ, chữ viết rõ ràng

- Học sinh biết lựa chọn bài ca dao phù hợp

1

Yêu cầu về nội dung.

a Mở bài: Phạm Duy Tốn là một trong những người có công

đầu trong sự hình thành và phát triển thể loại truyện ngắn và nền

văn xuôi Việt Nam hiện đại nước ta Truyện ngắn của ông

thường thiên về phản ánh xã hội theo cảm hứng hiện thực chủ

nghĩa Trong số đó, phải kể đến tác phẩm “Sống chết mặc bay”

Trong tác phẩm này, tác giả đã xây dựng hai bức tranh đời đối

lập, tương phản gay gắt, khiến người đọc phải suy ngẫm

b Thân bài:

Luận điểm 1: Trước hết đó là sự đối lập giữa địa thế quan ở

với thế đê bảo vệ dân làng.

+ Người dân phải đối diện với thế đê vô cùng nguy khốn: Nước

sông Nhị Hà lên to quá, khúc đê làng X, phủ ích xem chừng

núng thế lắm, vài ban đoạn nước đã thấm vào tận ruộng Con đê

đang đứng trước nguy cơ bị vỡ, sinh mạng của hàng ngàn người

dân đang bị đe doạ nghiêm trọng

+ Cảnh quan trong đình, nơi địa thế cao, vững chãi, đê vỡ cũng

không sao

Luận điểm 2: Bức tranh đối lập còn thể hiện giữa người dân

hoảng loạn, kiệt sức trong mưa gió, bùn ngập với tên quan

phủ thì lo ăn chơi xa hoa, vô trách nhiệm.

- Người dân hoảng loạn, kiệt sức trong mưa gió, bùn ngập , tình

thế hết sức hiểm nghèo

+ Truyện ngắn được mở đầu với thời gian ”Gần một giờ đêm”

Đó là thời gian khuya khắt, khi mà bình thường mọi người đang

ngủ say Xác định thời gian ấy, nhà văn muốn nói: , cuộc hộ đê

đã kéo dài suốt cả ngày, đến tối, tới tận đêm khuya mà chưa

được nghỉ ngơi Họ đã vô cùng mệt mỏi, đuối sức vì đói rét

quần quật kéo dài

+ Trong khi đó: “Trên trời thời mưa vẫn tầm tã trút xuống Dưới

sông nước cứ cuồn cuộn bốc lên” Thiên nhiên mỗi lúc một giữ

dằn bạo liệt Mưa càng lúc càng to dai dẳng giữ dội Trời nước

mênh mông đồng nghĩa với thế đê suy yếu nghiêm trọng Tác

giả thốt lên như tai hoạ của chính mình: “Lo thay! Nguy Thay!

Khúc đê này hỏng mất ” Nỗi lo lắng không sao dồn nén nổi, tác

giả đã kêu lên một cách đau đớn Bởi đê có làm sao thì người

dân nơi đây cũng không còn đường sống Hàng ngàn sinh mệnh

1

2.5

2.5

đồng bào huyết mạch đang hoàn toàn phụ thuộc vào khúc đê

này

+ Trước tình thế hiểm nghèo của con đê, “Dân phu kể hàng trăm

nghìn người … bì bõm dưới bùn lầy …” Giọng văn: gấp gáp,

những câu văn ngắn nghe ngắn gọn như những bản tin thời tiết

nhưng dồn dập đã thể hiện tất cả sự khẩn cấp, nguy cấp của con

đê và bao lo âu, hốt hoảng của dân phu hộ đê Nghệ thuật liệt kê

kết hợp với từ ngữ giàu sức gợi cho thấy dân chúng đã huy động

hết sức người, sức của để hộ đê, hàng trăm, nghìn người đem

thân hèn yếu chống chọi với đê, không ai lùi bước Những động

từ, tính từ dồn dập nối nhau kết hợp với thủ pháp so sánh:

“người nào người nấy ướt lướt thướt như chuột lột” đã dựng lên

trước mắt cảnh tượng hối hả, chèo chống, người người kiệt sức

trong đói rét, mưa gió Đó chính là tình cảnh khốn khổ, khốn

cùng, vô cùng thảm hại của người dân quê Tác giả như đang

đứng trong từng cảnh ngộ của từng người dân, thấm thía bao nỗi

vất vả mà họ phải chịu đựng “xem chừng ai ai cũng mệt lử cả

rồi”, thấu hiểu trạng thái tinh thần lo lắng đến cực độ của từng

người dân trong hoàn cảnh ấy “trống đánh liên thanh, ốc thổi vô

hồi, tiếng người xao xác gọi nhau sang hộ” Bao đời nay, cảnh

lũ lụt, đê vỡ đã trở thành nỗi đe doạ khủng khiếp đối với người

dân quê Bằng ngòi bút nhân đạo thắm thiết, bằng niềm cảm

thương sâu sắc, tác giả đã ghi lại một cách chân thực, xúc động

nhất hình ảnh dân phu hộ đê trong một tình việc giúp dân hộ đê

- Còn tên quan phủ cùng bè lũ quan lại thì ăn chơi xa hoa, không

mảy may nghĩ đến trách nhiệm của mình

+ Nghệ thuật liệt kê được sử dụng tài tình qua hàng loạt chi tiết

“Trên sập, một người quan phụ mẫu uy nghi, chiễm chệ ngồi”

Quanh ngài bao bọc đủ thứ xa hoa đắt tiền: Bát yến hấp đường

phèn, tráp đồi mồi hình chữ nhật, trầu vàng, cau đậu, rẽ tía…

Xung quanh có kẻ hầu người hạ, nào lính lệ hầu quạt, hầu điếu

đóm, nào người nhà quỳ gãi, bốn góc có bốn kẻ hầu bài Đoạn

văn tả thực sắc sảo đã thể hiện được thái độ tố cáo gay gắt của

tác giả đối với tên quan phụ mẫu đầy quyền uy, hưởng thụ vật

chất xa hoa, không mảy may nghĩ đến trách nhiệm của mình

+ Đặc biệt hắn còn là một kẻ đam mê cờ bạc một cách quá đáng,

thờ ơ trước sinh mệnh của bao nhiêu người dân đang bị đe doạ

Những lời bình thật thấm thía “Thật là tôn kính xứng đáng là

một vị phúc tinh” Những lời mỉa mai châm biếm thật sâu cay

“Ngài mà còn giở cán bài, …ngài cũng thây bộ” “Ôi trăm hai

mươi lá bài…mà quan mê đến thế” Bằng ngòi bút trào phúng

sắc sảo kết hợp với những từ ngữ biểu cảm trực tiếp, tác giả đã

bày tỏ niềm căm giận tột độ đối với những kẻ nhân danh cha mẹ

dân, vô trách nhiện qua đáng, coi mạng sống của người dân như

2.0

1.0

cỏ rác

+ Thỉnh thoảng có người nhắc khẽ: “Bẩm qua, dễ có khi đê vỡ”

thì hắn gắt: “Mặc kệ” Đây là câu nói đầu tiên của quan về việc

hộ đê, mặc dù lúc này đây quan là người có thẩm quyền cao

nhất và chịu trách nhiệm chính Câu nói ấy đã lột trần bản chất

của quan: vô trách nhiệm, táng tận lương tâm, sống chết mặc

bay, tàn nhẫn, độc ác, không mảy may một chút tình người

Luận điểm 3: Bức tranh đối lập còn thể hiện cảnh lầm than

của nhân dân lâm khi đê vỡ còn tên quan phủ thì ở cực điểm

của sự sung sướng, hả hê.

- Nỗi đau đó được dồn nén trong giọng văn miêu tả gián tiếp tai

hoạ khủng khiếp “Bỗng một tiếng kêu vang trời dậy đất”, những

giọng văn miêu tả âm thanh kinh hãi: tiếng người kêu cứu rầm

rì, thảm thiết vang lên trong đêm, “Tiếng ào ào như thác chảy

xiết, tiếng gà chó trâu bò kêu vang tứ phía” Nỗi dau thương vỡ

ào trên trang sách “Khắp nơi nước trâu lênh láng tình cảnh

thảm sầu, kể sao cho xiết” Một cảnh tượng hãi hùng, nước cuốn

trôi nhà cửa, ruộng vườn cùng hàng ngàn sinh mạng người dân

Giọng văn đau đớn thắt nghẹn, lời văn biểu cảm trực tiếp Đó tột

cùng của niềm đau khi tác giả phải chứng kiến thảm cảnh này

- Khi bên ngoài có tiếng kêu vang trời dậy đất, những nguời

trong đình mặc dù vô trách nhiệm nhưng vẫn còn chút sợ sệt,

nghĩa là họ còn có chút lương tâm Còn tên qua phủ thì điềm

nhiên ngả ra những quân bài Thật là độc ác, lạnh lùng, vô lương

tâm

- Giữa lúc ấy quan đang sung sướng cực độ trước ván bài “Ù!

Thông tôm …chi chi nảy” Trong khi bên ngoài đang xảy ra

thảm cảnh đê vỡ, tộ cùng của nỗi đau thương, thì bên trong tên

quan phủ vỗ tay cười nói, kêu to “ù! Thông tôm…chi chi nảy”

Đó chính là đỉnh điểm của thái độ bất lương, bộc lộ bản chất thú

tính của quan, mất hết nhân tính, nhân tình lòng lang dạ thú ở

đây, tác giả không có một lời bình nào dành cho hắn, từ sự việc

và lời nói là lời tố cáo danh thép nhất hơn bất kì một lời văn

biểu cảm này

c Kết bài: Đánh giá khái quát: Qua việc sử dụng hai nghệ thật

trên, tác giả thể hiện sự đồng cảm sâu sắc trước nỗi khổ cực, lầm

than của nhân dân; vạch trần, lên án tố cáo sự thờ ơ, vô trách

nhiệm của bọn quan lại đương thời, đặc biệt là tên quan phủ

lòng lang dạ thú Đó là biểu hiện sâu sắc của tinh thần nhân đạo

Thời gian chạy qua tóc mẹ Một màu trắng đến nôn nao Lưng mẹ cứ còng dần xuống Cho con ngày một thêm cao

Mẹ ơi trong lời mẹ hát

Có cả cuộc đời hiện ra Lời ru chắp con đôi cánh Lớn rồi con sẽ bay xa

(Trong lời mẹ hát - Trương Nam Hương, Nguồn Thica.net)

Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ?

Câu 2 Chỉ ra và phân tích hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ được sử dụng

trong khổ đầu đoạn thơ?

Câu 3 Em hiểu ý nghĩa hai câu cuối trong đoạn thơ như thế nào?

Câu 4 Cảm xúc của em sau khi đọc bài thơ.

PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (14.0 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm)

Trong bài thơ Quê hương của Đỗ Trung Quân viết:

“ … Quê hương mỗi người chỉ một

2 Nêu và chỉ ra hiệu quả nghệ thuật của các biện pháp tu từ:

- Các biện pháp tu từ:

+ Nhân hóa : Thời gian chạy qua tóc mẹ

+ Đối lập: Lưng mẹ cứ còng dần xuống/ Cho con ngày một thêm cao.

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ Làm cho hình ảnh thời gian vô hình trở nên hữu hình…

+ Tô đậm sự vất vả, hi sinh và tình thương bao la, vô bờ bến của mẹ dành cho

con…

+ Thể hiện nỗi xót xa, lòng biết ơn của con trước sự hy sinh lặng thầm của

mẹ

1.0

3 Ý nghĩa của hai câu thơ: Sự kì diệu của lời ru: Bồi đắp tâm hồn, tiếp

cho con sức mạnh, nâng đỡ con để con trưởng thành và vươn tới

thành công trong cuộc sống…

2.0

4 Bài thơ gợi cảm xúc thương yêu, kính trọng, biết ơn, cảm phục mẹ vô

ngần vì những vất vã, gian lao mà mẹ đã trải qua, đã hi sinh vì con

cái.

2.0

1 * Yêu cầu về kĩ năng

- Biết làm một bài văn nghị luận xã hội: Hệ thống luận điểm rõ

ràng,chặt chẽ, hành văn trong sáng giàu cảm xúc hình ảnh

- Biết kết hợp các thao tác lập luận, bố cục chặt chẽ, không mắc lỗi

chính tả, dùng từ, đặt câu.

1

1 * Yêu cầu về kiến thức:

Cần đáp ứng nội dung sau:

1 Giải thích

- Cách so sánh độc đáo, thú vị quê hương là mẹ

- Qua đó nhà thơ khẳng định tình cảm gắn bó của con người với

quê hương

2 Bàn luận:

- Lời thơ mộc mặc giản dị nhưng chứa đựng những tình cảm chân

thành của tác giả đối với quê hương Tình cảm với quê hương là tình

cảm mang giá trị nhân bản thuần khiết trong tâm hồn mỗi con

người

- Quê hương chính là cội nguồn nơi chon rau cắt rốn là nơi nuôi

dưỡng sự sống mỗi con người, quê hương là nơi bến đỗ bình yên, là

điểm tựa tinh thần của con người trong cuộc sống Dù đi đâu về đâu

ta hãy luôn nhớ đến cội nguồn.

- Đặt tình cảm quê hương trong quan hệ với tình yêu đất nước: yêu

quê hương là yêu miền quê hướng đến yêu Đất nước, yêu Tổ quốc

- Có thái độ phê phán những suy nghĩ tiêu cực về quê hương đất

nước: chê quê hương nghèo khó, kích bác, xúc phạm đến quê hương

mình.

3 Bài học nhận thức và hành động:

3

- Có nhận thức đúng đắn về tình cảm với quê hương

- Có ý thức tu dưỡng học tập để phấn đấu xây dựng quê hương

2 1 Yêu cầu về kĩ năng và hình thức:

- Xác định đúng kiểu bài chứng minh nhận định về văn học dân

* Thơ ca dân gian là gì? (thuộc phương thức biểu đạt trữ tình

của văn học dân gian gồm tục ngữ, dân ca, ca dao…; thể hiện

đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân lao động với nhiều

cung bậc tình cảm khác nhau, đa dạng và phong phú xuất phát

từ những trái tim lao động của nhân dân; là cách nói giản dị,

mộc mạc, chân thành nhưng thể hiện những tình cảm to lớn, cụ

thể; "ca dao là thơ của vạn nhà" - Xuân Diệu; là suối nguồn của

tình yêu thương, là bến bờ của những trái tim biết chia sẻ.)

* Tại sao thơ ca dân gian là tiếng nói trái tim của người lao động

(lập luận): Thể hiện những tư tưởng, tình cảm, khát vọng, ước

mơ của người lao động

* Thơ ca dân gian "thể hiện sâu sắc những tình cảm tốt đẹp của

nhân dân ta":

- Tình yêu quê hương đất nước, yêu thiên nhiên (dẫn chứng)

- Tình cảm cộng đồng (dẫn chứng: "Dù ai đi… mùng mười

tháng ba; Bầu ơi thương … một giàn; Nhiễu điều phủ lấy

nhau cùng; máu chảy ruột mềm, Môi hở răng lạnh ").

- Tình cảm gia đình:

+ Tình cảm của con cháu đối với tổ tiên, ông bà (dẫn chứng:

Con người có tổ có nguồn; Ngó lên nuột lạt bấy nhiêu; …).

+ Tình cảm của con cái đối với cha mẹ (dẫn chứng: Công cha

như … là đạo con; Ơn cha … cưu mang; Chiều chiều ra đứng

… chín chiều; Mẹ già như đường mía lau…).

+ Tình cảm anh em huynh đệ ruột thịt (dẫn chứng: Anh em như

chân … đỡ đần; Anh thuận em hoà là nhà có phúc; Chị ngã em

nâng…).

+ Tình cảm vợ chồng (dẫn chứng: Râu tôm … khen ngon; Lấy

anh thì sướng hơn vua… càng hơn vua; Thuận vợ thuận …

cạn…).

9 1

7

- Tình bằng hữu bạn bè thân thiết, tình làng xóm thân thương

(dẫn chứng: Bạn về có nhớ… nhớ trời; Cái cò cái vạc… giăng

ca; …).

- Tình thầy trò (dẫn chứng: Muốn sang thì bắc… lấy thầy…).

- Tình yêu đôi lứa (dẫn chứng: Qua đình… bấy nhiêu; Yêu nhau

cới… gió bay; Gần nhà mà …làm cầu; Ước gì sông … sang

chơi….).

c) Kết bài:

- Đánh giá khái quát lại vấn đề

- Bộc lộ tình cảm, suy nghĩ của bản thân về vấn đề vừa làm sáng

tỏ

1

ĐỀ SỐ 9

PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)

Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi:

(1)Thành công và thất bại chỉ đơn thuần là những điểm mốc nối tiếp nhau trongcuộc sống để tôi luyện nên sự trưởng thành của con người (2)Thất bại giúp conngười đúc kết được kinh nghiệm để vươn tới chiến thắng và khiến những thànhcông đạt được thêm phần ý nghĩa.(3) Không có ai luôn thành công hay thất bại,tuyệt đối thông minh hay dại khờ, tất cả đều phụ thuộc vào nhận thức, tư duy tíchcực hay tiêu cực của mỗi người (4) Như chính trị gia người Anh, Sir WinstonChurchill, từng nói, "Người bi quan nhìn thấy khó khăn trong mỗi cơ hội, cònngười lạc quan nhìn thấy cơ hội trong mỗi khó khăn" (5) Sẽ có những người bị

ám ảnh bởi thất bại, bị chúng bủa vây, che lấp những cơ hội dẫn tới thành công.(6) Tuy nhiên, đừng sa vào vũng lầy bi quan đó, thất bại là một lẽ tự nhiên và làmột phần tất yếu của cuộc sống (7) Đó là một điều bạn không thể tránh khỏi, nếukhông muốn nói thực sự là trải nghiệm mà bạn nên có trong đời (8) Vì vậy, hãythất bại một cách tích cực

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của đoạn văn.

Câu 1: Xác định chủ đề chính của đoạn trích?

Câu 2: Tại sao tác giả lại nói: … “thất bại là một lẽ tự nhiên và là một phần tất

yếu của cuộc sống”…

Câu 4: Em hiểu như thế nào về lời khuyên: “Hãy thất bại một cách tích cực” PHẦN II: TẠO LẬP VĂN BẢN (14.0 điểm)

Câu 1 (4,0 điểm)

Hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 200 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý

kiến sau: Người thành công luôn tìm thấy cơ hội trong mọi khó khăn Kẻ thất bại luôn thấy khó khăn  trong mọi cơ hội.

Câu 2 (10 điểm)

Phát biểu cảm nghĩ của em về cảnh sắc thiên nhiên và tâm hồn của các nhàthơ trong hai bài thơ: “Bài ca Côn Sơn” của Nguyễn Trãi và “Rằm tháng giêng”của Hồ Chí Minh (Trong chương trình Ngữ văn 7)

HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ SỐ 9

 Chủ đề chính của đoạn trích là nói về sự tất yếu của thành công

và thất bại trong cuộc sống của con người

1.0

3 Tại sao tác giả lại nói: … “thất bại là một lẽ tự nhiên và là một

phần tất yếu của cuộc sống”

+“Lẽ tự nhiên” hay “phần tất yếu” tức là điều khách quan, ngoài

ý muốn con người và con người không thể thay đổi

+ Bởi vì trong cuộc sống không ai là không gặp thất bại Có

người thấy bại nhiều, thấy bại lớn Có người thất bại ít, thất bại

nhỏ

Vì đó là điều tất yếu nên ta đừng thất vọng và chản nản Hãy

dũng cảm đối mặt và vượt qua

2.0

4 Em hiểu như thế nào về lời khuyên: “Hãy thất bại một cách

tích cực”

Thất bại một cách tích cực được hiểu theo những ý nghĩa sau:

+ nghĩa là thất bại nhưng không bi quan, chán nản

+ nghĩa là thất bại nhưng hiểu được nguyên nhân vì sao mình

1 * Yêu cầu về kĩ năng

- Biết làm một bài văn nghị luận xã hội: Hệ thống luận điểm rõ

ràng,chặt chẽ, hành văn trong sáng giàu cảm xúc hình ảnh

- Biết kết hợp các thao tác lập luận, bố cục chặt chẽ, không mắc lỗi

Về thực chất, câu nói khẳng định sự thành bại của mỗi người

phụ thuộc vào cách người ấy đón nhận và xử thế trước những

vấn đề của đời sống

2 Bình luận

- Thành và bại luôn song hành như một thực thể khách quan.

Không ai không từng gặp thất bại, ngay cả những người thành

3

công (dẫn chứng)

- Sự thành bại của mỗi người không chỉ phụ thuộc vào tài năng

hay cơ hội mà còn ở thái độ của người đó trước những khó khăn

trong cuộc sống:

+ Với những người giàu nghị lực, mỗi khó khăn là cơ hội để

tích lũy kinh nghiệm, kiểm chứng năng lực của bản thân Và

như thế, họ sẽ luôn tìm thấy cơ hội trong mỗi khó khăn để thành

công

  + Với những người bi quan, lười biếng khi gặp khó khăn thử

thách vội chán nản, tự tìm thấy lí do để thoái thác công việc, từ

bỏ ước mơ Không vượt qua khó khăn càng khiến họ mất hết

niềm tin để rồi chỉ thấy khó khăn trong mọi cơ hội Và chắc

chắn họ sẽ luôn thất bại

Cuộc sống rất khắc nghiệt nhưng luôn ẩn giấu nhiều cơ hội mà

mọi người cần nắm bắt

Sự thành bại ở một giai đoạn không có ý nghĩa trong suốt cả

cuộc đời Mọi người cần có cách ứng xử trước mọi thành bại để

đạt được những điều mình mong ước Thành công chỉ có được

sau quá trình học tập, tích lũy, nỗ lực, rèn luyện lâu dài

Phê phán thái độ sống hèn nhát, lười biếng, dễ gục ngã, mất

niềm tin sau những lần thất bại

3 Dẫn chứng

- Lấy dẫn chứng một số nhà khoa học như acximet hàng trăm

lần thất bại, Nhiều nhà kinh tế thành công cũng trải qua không

biết bao lần thất bại

- Để đi được bằng hai chân, để đạp được xe…ai cũng đã từng

thất bại…

4 Bài học nhận thức và hành động

- Cần phải có niềm tin, nghị lực lớn để vượt qua những thử

thách khó khăn trong cuộc sống, để luôn tìm thấy cơ hội trong

mọi khó khăn

- Không ngại đối mặt với khó khăn Coi khó khăn, thử thách

như một phần tất yếu của cuộc sống

- Luôn hành động mạnh mẽ, quyết đoán để khắc phục khó

khăn…

5 Mở rộng

- Cuộc sống vẫn sẽ còn thất bài và thành công, tuy nhiên ðừng

gục ngã trước thất bài, đừng tự mãn trước thành công Tuy

nhiên xung quyanh ta vẫn còn biết bao nhiêu người đã gục ngã

dù thật bại chỉ mới bắt đầu và thành công chỉ mới chớm nở Đó

là biểu hiện của sự kiesm về ý chí, đầu hàng, gục ngã

2 *Yêu cầu về kĩ năng và hình thức:

- Xác định đúng kiểu bài

- Viết bài phải có bố cục rõ ràng, có luận điểm, luận cứ, luận

1

Giới thiệu cảm xúc về cảnh sắc thiên nhiên và tâm hồn

của các nhà thơ qua “Bài ca Côn Sơn” của Nguyễn Trãi và

“Rằm tháng giêng” của Hồ Chí Minh.

B- Thân bài

- Trình bày những cảm xúc, liên tưởng, tưởng tượng và suy

ngẫm của mình về cảnh sắc thiên nhiên ở bài thơ “Bài ca Côn

Sơn” của Nguyễn Trãi và bài thơ “Cảnh khuya” của Hồ Chí

Minh:

+ Đọc bài thơ “Bài ca Côn Sơn” của Nguyễn Trãi ta như lạc

vào Côn Sơn một nơi thiên nhiên đẹp đẽ, nên thơ, khoáng đạt,

dịu mát, cảnh đẹp như một bức tranh sơn thuỷ hữu tình; ta như

được thưởng thức âm thanh trầm bổng du dương của tiếng đàn

cầm là tiếng suối chảy rì rầm, bất tận ngày đêm không ngớt ta

như được ngồi trên chiếu thảm rêu phơi trên đá, êm đềm, dịu

mát Dưới bạt ngàn rừng thông, , rừng trúc, ta tìm nơi mát mẻ ta

nằm chơi, ngâm thơ nhàn nhã … Cảnh Côn Sơn thiên nhiên kì

thú, nên thơ làm sao Cảnh sắc thiên nhiên là suối, đá, thông,

trúc nhưng sao ta thấy gần gũi và thân thương đến thế Nó là

tiếng đàn muôn điệu, là nơi con người gần gũi, giao hoà, là nơi

con người thả hồn mình cùng những vần thơ

+ Đến với bài thơ “Rằm tháng giêng” của Hồ Chí Minh ta cũng

đến với đêm trăng nơi chiến khu Việt Bắc trong những năm đầu

của cuộc kháng chiến chống Pháp nhưng cảnh cũng thật đẹp

tươi, thơ mộng Ta cũng được thưởng thức cảnh đêm trăng xuân

đầy sức sống Nó cũng làm cho tâm hồn ta thư thái Cảnh không

lạnh lẽo, vắng vẻ nữa Cảnh núi rừng ở đây không có đá, rêu,

thông trúc nhưng ta được thưởng ngoạn ánh trăng mênh mang từ

sông nước đến trời mây Cảnh đêm khuya giữa núi rừng Việt

Bắc mà thật thơ mộng, quyến rũ hồn người Nhưng nổi bật trong

cảnh đêm xuân thơ mộng ấy là cảnh con người - những người

chiến sĩ đang toạ đàm quân sự Thiên nhiên ở đây không chỉ làm

cho con người thư thái, thảnh thơi như trong “Bài ca Côn Sơn”

mà là làm đẹp cho những người chiến sĩ đang hoạt động vì dân,

vì nước mà tiêu biểu là Bác Hồ Chính vì vậy người đọc không

thể quên được hình ảnh ánh trăng ngân đầy thuyền, một hình

ảnh đầy chất lãng mạn càng làm cho cảnh và con người đẹp hơn

- Trình bày những cảm xúc, liên tưởng, tượng tượng và suy

ngẫm của mình về tâm hồn của các nhà thơ ở hai bài thơ này:

9 1

7

+ Bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình về tâm hồn của nhà thơ,

nhà thi sĩ Nguyễn Trãi trong bài “bài ca Côn Sơn” đã chủ động

đến với thiên nhiên hoà mình vào thiên nhiên và yêu thiên nhiên

tha thiết nhưng cũng đầy khí phách, bản lĩnh kiên cường, phong

thái ung dung, tự tại Ta trân trọng tâm hồn thanh cao, trong

sạch, ngay thẳng, kiên cường qua cách xưng hô, giọng điệu,

hành động và những hình ảnh thiên nhiên

+ Bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình về tâm hồn của nhà thơ,

nhà chiến sĩ Hồ Chí Minh trong bài “ Rằm tháng giêng”: Cảm

mến trước tâm hồn nhạy cảm yêu cảnh thiên nhiên, tâm hồn

nghệ sĩ, yêu vẻ đẹp đầy chất quyến rũ của đêm trăng sông nước

nơi chiến khu Với tình yêu ấy, nhà thơ đã thổi hồn vào cảnh

khuya của núi rừng Việt Bắc, làm cho nó hiện lên thật gần gũi,

sống động, thân thương Đó cũng chính là lòng yêu quê hương,

đất nước tha thiết, nó thể hiện chất nghệ sĩ của tâm hồn Hồ Chí

Minh Nhưng cái đẹp trong tâm hồn Người không phải chỉ là

tâm hồn thanh cao, trong sạch của một ẩn sĩ với thú lâm tuyền

như Nguyễn Trãi mà càng say mê yêu mến cảnh Việt Bắc bao

nhiêu thì Người càng lo lắng việc quân sự, sự nghiệp kháng

chiến bấy nhiêu Hai nét tâm trạng ấy thống nhất trong con

người Bác thể hiện sự hài hoà giữa tâm hồn nghệ sĩ và người

chiến sĩ ánh trăng ngân đầy thuyền như ngân lên tình yêu quê

hương, đất nước của vị lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh

C- Kết bài : Nhấn mạnh lại cảm xúc và suy ngẫm của mình về

cảnh sắc thiên nhiên và tâm hồn của các nhà thơ 1

ĐỀ SỐ 10