Tiếng hát con tàu (chế lan viên) tác giả tác phẩm ngữ văn 12

Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) Tác giả tác phẩm Ngữ văn lớp 12 I Tác giả văn bản Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) II Nội dung văn bản Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) III Tìm hiểu chung về tác phẩm[.]

Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) - Tác giả tác phẩm Ngữ văn lớp 12

I Tác giả văn bản Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

II Nội dung văn bản Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

III Tìm hiểu chung về tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

1 Bố cục tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

- Đoạn 1 (khổ 1,2): Sự trăn trở và lời mời gọi lên đường

- Đoạn (khổ 3 đến khổ 11): Khát vọng về với nhân dân

- Đoạn 3 (còn lại): Khúc hát lên đường

2 Nội dung chính tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

Bài thơ là khúc hát về lòng biết ơn, thể hiện tình yêu và sự gắn bó, khát vọng và niềm hân hoan khi trở về với nhân dân, đất nước của một tâm hồn thơ đã tìm thấy ngọn nguồn nuôi dưỡng và chân trời nghệ thuật mới của mình ở đời sống của nhân dân và đất nước

3 Phương thức biểu đạt:

- Biểu cảm + Tự sự + Miêu tả

4 Tóm tắt tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

Tóm tắt tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) (mẫu 1)

Bài thơ được chia thành nhiều khổ Hai khổ đầu là sự trăn trở và lời mời gọi lên đường: không thể có ý nghĩa cuộc đời, không thể có thơ hay nếu chỉ quẩn quanh trong thế giới chật hẹp của cái tôi Khổ 3- 11 là hoài niệm về Tây Bắc trong kháng chiến Khổ 3,4 Tây Bắc là xứ núi rừng anh hùng, cuộc kháng chiến chống Pháp là sân khấu để tôi luyện nhà thơ chuyển biến cuộc đời và nghệ thuật Sự trở về với nhân dân là niềm hạnh phúc lớn lao Khổ 6-11: Hình ảnh Tây Bắc hiện lên qua những con người cụ thể Đó là người anh du kích với chiếc áo nâu, đứa em liên lạc linh hoạt, dũng cảm, người mẹ nuôi quân giàu đức hi sinh, cô gái xung phong với vắt xôi nuôi quân giấu giữa rừng Khi ta

ở mảnh đất ấy chỉ là chốn trú thân Khi rời xa mới nhận ra nơi ấy đã lưu giữ một phần tâm hồn Còn lại là khúc hát lên đường Khao khát, bồn chồn, giục giã lên đường sôi nổi

Tóm tắt tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) (mẫu 2)

Bài thơ được chia thành nhiều khổ với niềm nỗi suy tư khác nhau Hai khổ đầu là sự trăn trở và lời mời gọi lên đường: không thể có ý nghĩa cuộc đời, không thể có thơ hay nếu chỉ quẩn quanh trong thế giới chật hẹp của cái tôi Khổ 3- 11 là hoài niệm về Tây Bắc trong kháng chiến Khổ 3,4 Tây Bắc là xứ núi rừng anh hùng, cuộc kháng chiến chống Pháp là sân khấu để tôi luyện nhà thơ chuyển biến cuộc đời và nghệ thuật Sự trở

về với nhân dân là niềm hạnh phúc lớn lao của tác giả: trở về để được tắm mát, để tâm hồn được hồi sinh, tìm thấy ý nghĩa sự tồn tại của cuộc đời mình, được chăm sóc, vỗ

về, an ủi Khổ 6-11: Hình ảnh Tây Bắc hiện lên qua những con người cụ thể Đó là người anh du kích với chiếc áo nâu, đứa em liên lạc linh hoạt, dũng cảm, người mẹ nuôi quân giàu đức hi sinh, cô gái xung phong với vắt xôi nuôi quân giấu giữa rừng Khi ta

ở mảnh đất ấy chỉ là chốn trú thân Khi rời xa mới nhận ra nơi ấy đã lưu giữ một phần tâm hồn Còn lại là khúc hát lên đường Tiếng gọi của đất nước, của nhân dân, của đời sống trở thành động lực bên trong làm nhà thơ khao khát, bồn chồn: mắt ta thèm, tai tai nhớ, mắt ta nhớ, lòng ta cũng như tàu Khao khát, bồn chồn, giục giã lên đường sôi nổi, mê say đáp lại lời mời gọi của hai khổ thơ đầu

Tóm tắt tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) (mẫu 3)

Chế Lan Viên tên khai sinh là Phan Ngọc Hoan Quê ở Csm An, Cam Lộ Quảng trị

Từ năm 1927 , gia đình ông chuyển vào An Nhơn, Bình Định Sau khi đã tốt nghiệp Trung Học, Chế Lan Viên đã đi dạy học ở trường tư và làm báo ở Sài Gòn với các tỉnh

ở miền Trung Ông đã tham gia vào cuộc cách mạng tháng Tám ở Quy Nhơn Trong kháng chiến chống thực dân pháp, ông hoạt động văn nghệ và báo trí ở Liên Khu IV và

ở chiến trường Bình Trị Thiên Sau năm 1945 thì ông về Hà Nội để tiếp tục hoạt động

về văn học với nhiều năm như vậy ông tham gia lãnh đạo Hội Nhà văn Việt Nam Sau năm 1975, ông vào sống ở Thành Phố HHồ Chí Minh, tiếp sau đó thì hoạt động văn học Thơ Ông là sức mạnh trí tuệ được biểu hiện trong khuynh hướng suy tưởng và triết

lý Chất suy tưởng triết lý đã mang vẻ đẹp trí tuệ và nhiều sự đa dạng và phong phú của hình ảnh thơ được sáng tạo bởi một ngòi bút thông minh, tài hoa Khai thác triệt để các tương quan đối lập Và nổi bật nhất là nâng lực sáng tạo hình ảnh phong phú, độc đáo mang nhiều ý nghĩa biểu tượng

4 Thể thơ tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên):

- Tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên) thuộc thể thơ: 8 chữ

5 Giá trị nội dung tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

- Bài thơ thể hiện khát vọng, niềm hân hoan trong tâm hồn nhà thơ khi trở về với nhân dân, đất nước, cũng là tìm thấy nguồn nuôi dưỡng cảm hứng sáng tạo nghệ thuật cho hồn thơ

6 Giá trị nghệ thuật tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

- Nghệ thuật so sánh, điệp từ, điệp ngữ -> nhấn mạnh vai trò của nhân dân trong kháng chiến

- Thơ giàu chất suy tưởng triết lí

IV Dàn ý tác phẩm Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

V Một số đề văn bài Tiếng hát con tàu (Chế Lan Viên)

Đề bài: Phân tích đoạn thơ sau trong bài "Tiếng hát con tàu" của Chế Lan Viên:

"Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ

Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa

Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa

Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa"

Phân tích đoạn thơ sau trong bài "Tiếng hát con tàu" của Chế Lan Viên - mẫu 1

Tôi rất yêu thích vần thơ của thi sĩ Chế Lan Viên nói về "hương nhân ái":

"Đóa hoa sen mặt đất tỏa hương trời

Hương nhân ái thấm vào hồn ta mãi"

Tôi cũng vô cùng thú vị mỗi lần nghe ai đó nhắc lại đoạn thơ này của ông:

"Anh bỗng nhớ em như đông về nhớ rét

Tình yêu ta như cánh kiến hoa vàng,

Như xuân đến chim rừng lông trở biếc

Tình yêu làm đất lạ hóa quê hương"

Năm 1960, tập thơ "Ánh sáng và phù sa" ra đời, một bước tiến mới về tư tưởng và nghệ thuật của Chế Lan Viên Bài thơ "Tiếng hát con tàu" nói lên tình yêu Tây Bắc và khát vọng lên đường đi đến mọi chân trời mơ ước để hiến dâng và sáng tạo Bài thơ gồm có 3 phần: 1 Tiếng gọi lên đường; 2.Nỗi nhớ Tây Bắc; 3 Khúc hát lên đường

Đây là khổ thơ thứ 5 trích trong phần 2 bài "Tiếng hát con tàu" nói lên niềm hạnh phúc to lớn được gặp lại nhân dân:

"Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ

Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa

Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa

Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa"

Tư tưởng gặp lại nhân dân là một tư tường đẹp Tư tưởng ấy được cụ thể hóa, hình tượng hóa bằng năm hình ảnh ẩn dụ so sánh vừa mới lạ, vừa giàu chất thơ Câu thơ

"Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ" là một so sánh độc đáo Mùa đông tàn tạ, đàn nai đi kiếm ăn ở rừng xa Nay mùa xuân đến, đàn nai trở về "suối mảnh đất đã bao đời gắn bó thân thiết yêu thương "Nai về suối cũ" là sự thể hiện tình nghĩa thủy chung

ở đời như "con gặp lại nhân dân" được sống trong lòng nhân dân Một chữ "con" dùng rất tinh tế, đã thể hiện một tình cảm chân thành, ấm áp Đọc lên, ai cũng cảm thấy có mình trong đó

Câu thơ "Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa" mở ra trong lòng ta bao liên tưởng đẹp Ba tháng mùa đông, cỏ cây tàn tạ xơ xác úa vàng Giêng hai đem hơi ấm mùa xuân cho vạn vật; cỏ trở nên xanh mướt, tốt tươi Mùa xuân là mùa của sắc cỏ "Phương thảo liên thiên bích" (Cổ thi); "Cỏ non xanh tận chân trời" (Truyện Kiều) Mùa xuân cũng là mùa của chim én: "Ngày xuân con én đưa thoi" (Nguyễn Du) Én gặp mùa xuân để kết đàn, sinh sôi nảy nở Chữ "đón" (cỏ đón giêng hai), chữ "gặp" (chim én gặp mùa) diễn tả niềm hạnh phúc được hồi sinh, phát triển, trở nên tươi đẹp Lấy thế giới cỏ cây, chim muông để nói về niềm vui sướng hạnh phúc khi "con gặp lại nhân dân" là một cách nói thấm thìa, đậm đà Cánh én và sắc cỏ mùa xuân trong thơ Chế Lan Viên lúc nào cũng đẹp và đáng yêu:

"Tháng giêng, hai xanh mượt cỏ đồi

Tháng giêng, hai vút trời bay cánh én"

(Ý nghĩ mùa xuân)

Còn gì vui sướng hơn, hạnh phúc hơn khi "Đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa", khi "Chiếc nôi ngừng bỗng gặp cánh tay đưa"? Dòng sữa ngọt ngào cũng là tình thương của mẹ nuôi dưỡng trẻ thơ Cánh tay của mẹ, của bà nhẹ đưa khi "chiếc nôi ngừng" , đã nâng giấc ngủ bé thơ Giấc ngủ êm đềm trong lời ru tiếng hát, trong tình yêu thương

Mẹ và bà đã đến với em thơ trong sự khát khao, mong đợi Và đó cũng là niềm vui hạnh phúc được sống trong tình yêu thương như khi "con gặp lai nhân dân"

Ý tưởng con gặp lại nhân dân được thể hiện một cách phong phu, đa dạng Gặp lại nhân dân là được sống trong hạnh phúc, trong tình nghĩa thủy chung Là được tiếp thêm sức sống, sức mạnh mà trở nên tươi tốt, sinh sôi, phát triển Là được sống trong tình thương san sẻ, vỗ vẽ, được thỏa nỗi chờ mong

Đoạn thơ trên thể hiện rõ bút pháp nghệ thuật của Chế Lan Viên: giàu tính triết lí và

vẻ đẹp trí tuệ Triết lí mà không khô khan, vì nhà thơ đã sáng tạo nên nhiều hình ảnh đẹp, mới lạ và ngôn ngữ sắc sảo Ý tưởng đẹp, hồn thơ đẹp cứ quyện lấy lòng ta

Tư tưởng yêu nước và "thân dân" được thể hiện cảm động đó đây trong thơ ca dân tộc từ mấy trăm năm trước Nhưng sau cách mạng tháng Tám, đặc biệt qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ, tư tưởng vĩ đại ấy đã được một số nhà thơ như

Tố Hữu, Xuân Diệu, Chế Lan Viên nói lên một cách chân thành, thấm thía và sâu sắc hơn:

"Con chim biết nhớ đàn nhớ tổ,

Ta nhớ người đau khổ nuôi ta

Ơn người như mẹ như cha

Lòng dân yêu Đảng như là yêu con"

(Tố Hữu)

"Tôi cùng xương thịt với nhân dân

Cùng đổ mồ hôi, cùng sôi giọt máu

Tôi sống với cuộc đời chiến đấu

Của triệu người yêu dấu gian lao"

(Xuân Diệu)

Đoạn thơ trên đây của Chế Lan Viên là một tiếng lòng được nâng lên thành một triết

lí đẹp: Hạnh phúc khi được gặp lại nhân Bốn câu thơ, câu nào cũng có hình ảnh đẹp, mới lạ biểu lộ một cá tính sáng tạo sắc sảo, tài hoa Qua đó, ta mới thấm thía như một nhà thơ lớn phương Tây đã nói: "Câu thơ đẹp phải là câu thơ nói được tình cảm đẹp"

Đề bài: Hãy nêu nội dung bài thơ "Tiếng hát con tàu" và giải thích ý nghĩa nhan đề đó

của bài thơ Bình giảng khổ thơ được lấy làm đề từ của bài thơ

Hãy nêu nội dung bài thơ "Tiếng hát con tàu" và giải thích ý nghĩa nhan đề đó của bài thơ Bình giảng khổ thơ được lấy làm đề từ của bài thơ - mẫu 1

"Đi ta đi khai phá rừng hoang

Hỏi núi non cao đâu sắt đâu vàng "

(Tố Hữu)

Năm 1960, miền Bắc bước vào kế hoạch "5 năm lần thứ nhất" xây dựng và phát triển kinh tế, vãn hóa Trong bài thơ chúc Tết, Bác Hồ viết: "Đường lên hạnh phúc rộng thênh thênh" Một phong trào cách mạng rộng lớn dâng lên động viên tuổi trẻ lên đường, đi đến mọi miền xa xôi của Tổ quốc, đến với chiến trường xưa với mơ ước biến Tây Bắc thành "hòn ngọc ngày mai của Tổ quốc (Phạm Văn Đồng)

Phong trào cách mạng rộng lớn đã khơi gợi cảm hứng trong tâm hồn nhà thơ Chế Lan Viên với bao nghĩa tình thắm thiết về một vùng đất "thấm máu" và đồng bào Tây Bắc thân yêu Bài thơ "Tiếng hát con tàu"của Chế Lan Viên mang tiếng reo vui của thời đại được sáng tác vào thời gian này Bài thơ được rút từ tập "Ánh sáng và phù sa"

- một thành tựu thi ca xuất sắc của Chế Lan Viên

Nội dung bài thơ "Tiếng hát con tàu"và ý nghĩa nhan đề đó của bài thơ

Hình ảnh con tàu trong bài thơ là biểu tượng cho những cuộc lên đường đi tới những vùng đất xa xôi và thân yêu của đất nước Thực tế cho đến ngày nay vẫn chưa hề có con tàu và con tàu lên Tây Bắc Gắn "tiếng hát" với "con tàu" tạo thành nhan đề "Tiếng hát con tàu" để nói lên cảm hứng lãng mạn, niềm khao khát đi tới Tây Bắc, đi tới mọi miền xa xôi "vời vợi nghìn trùng" của Tổ quốc mà hiến dâng và phục vụ Lên đường cùng với "con tàu"và "tiếng hát" với khát vọng đi xa, đi tới những chân trời mơ ước Lên đường để vượt ra những cuộc đời quẩn quanh chật hẹp đến với cuộc sống rộng lớn của nhân dân: "Đất nước mênh mông, đời anh nhỏ hẹp – Tàu gọi anh đi, sao chửa ra đi? " Đến với Tây Bắc là trở về với nhân dân, đến với cội nguồn hạnh phúc, là đến với chiến trường xưa"nơi máu rỏ, tâm hồn ta thấm đất" Là đến với những con người cần cù, dũng cảm, nghĩa tình như anh du kích, em liên lạc, bà mế "lửa hồng soi tóc bọc" nuôi giấu cán bộ mà "Trọn đời con nhớ mãi ơn nuôi", đến với cô gái vùng cao

"Vắt xôi nuôi quân em giấu giữa rừng " Đến với Tây Bắc là trở về với ân nghĩa thuỷ chung:

"Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ

Cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa

Như đứa trẻ thơ đói lòng gặp sữa

Chiếc nôi ngừng bỗng gặp tay đưa"

Không chỉ là đất nước gọi lên đường mà chính là sự thức nhận của lòng mình vẫy gọi: "Đất nước gọi ta hay lòng ta gọi?"; là sự mong đợi của mẹ và em: "Tình em đang mong, tình mẹ đang chờ " Phần cuối bài thơ là tiếng hát say mê, phấn chấn: "Tàu hãy

vỗ giùm ta đôi cánh vội – Mắt ta thèm mái ngói đỏ trăm ga " Đến với Tây Bắc là đến với chính mình, tự khẳng định mình:

"Mười năm chiến tranh vàng ta đau trong lửa

Nay trở về ta lấy lại vàng ta"

"Tiếng hát con tàu" còn là khúc ca tâm tình của người nghệ sĩ chân chính tự nguyện đến với cuộc sống cần lao, đến với suối nguồn của niềm vui, là đến với ánh sáng và phù sa cuộc đời đang "đổi sắc thay da" Tây Bắc sẽ là nơi ươm hạt giống, làm nảy mầm những mùa hoa đep của thi ca:

"Lấy cả những cơn mơ! Ai bảo con không mộng tưởng?

Mỗi đêm khuya không uống một vầng trăng?

Lòng ta cũng như tàu ta cũng uống

Mặt hồng em trong suối lớn mùa xuân."

Có thể nói nhan đề "Tiếng hát con tàu" biểu trưng khá sinh động cho nội dung tình cảm chủ đạo của bài thơ Cảm hứng chủ đạo ấy được mở rộng ra, nâng cao lên tầm suy tưởng triết lí, từ một vấn đề thời sự cụ thể, nhà thơ khẳng định một đạo lí sống đẹp, mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống, tư cách công dân của người nghệ sĩ chân chính:

" Rẽ người mà đi, vịn tay mà đến

Mặt đất nồng nhựa nóng của cần lao"

Đề từ là một hiện tượng ta thường bắt gặp đó đây "Trường giang" của Huy Cận,

"Người lái đò Sông Đà" của Nguyễn Tuân, một số bài thơ của Xuân Diệu trong "Thơ thơ" và "Gửi hương cho gió" đều có lời đề từ Đề từ có lúc nói lên mục đích, động lực khơi nguồn cảm hứng, có lúc làm nổi bật cảm hứng chủ đạo bao trùm tác phẩm Trong bài thơ "Tiếng hát con tàu", khổ thơ đề từ khái quát ý nghĩa của toàn bài:

"Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc

Khi lòng ta đã hóa những con tàu,

Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát

Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu?"

Trước hết phải khẳng định đây là một hồn thơ lãng mạn, cất cánh tung bay Mỗi câu chữ và hình tượng dạt dào cảm xúc Cấu trúc câu thơ là những câu hỏi tu từ đã để lại trong lòng người nhiều ấn tượng mãnh liệt Tây Bắc là miền tây thân yêu của Tổ quốc

ta, "Xứ thiêng liêng rừng núi đã anh hùng", nơi có nhiều tiềm năng, nơi có truyền thống anh hùng, nhân dân cần cù, dũng cảm và tình nghĩa, nhưng còn nghèo nàn lạc hậu

"Tây Bắc ư? Có riêng gì Tây Bắc" - nó tượng trưng cho những vùng rừng núi bao la của đất nước thân yêu như Việt Bắc, Tây Nguyên Đến với Tây Bắc là để lao đông

và xây dựng, khám phá và sáng tạo Chỉ có thể đến với Tây Bấc và mọi miền xa xôi khác với điều kiện "Khi lòng ta đã hóa những con tàu" Lúc đầu là con tàu "đói những