Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ A Soạn bài Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ ngắn gọn I Tìm hiểu đề và lập dàn ý Câu 1 (trang 85 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1) Trả lời Tìm hiểu đề Lập dàn ý Đề 1 + Hoàn[.]
Trang 1Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
A Soạn bài Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ ngắn gọn :
I Tìm hiểu đề và lập dàn ý
Câu 1 (trang 85 sgk Ngữ văn lớp 8 Tập 1):
Trả lời:
Đề 1
+ Hoàn cảnh ra đời bài
thơ: viết vào mùa đông
1947, năm đầu tiên của
cuộc kháng chiến chống
thực dân Pháp
+ Phân tích tư tưởng và
nghệ thuật của bài thơ
trong hoàn cảnh lớn và
hoàn cảnh nhỏ của bài thơ
để thấy hết giá trị
Mở bài: Giới thiệu khái quát hoàn cảnh ra đời của bài thơ
Thân bài:
+ Vẻ đẹp huyền ảo, lung linh của núi rừng đêm trăng (trăng, hoa, cây cổ thụ, tiếng suối)
+ Nhân vật trữ tình mải mê lo việc nước đến tận khuya, tình cờ bắt gặp tiếng suối dưới trăng (khác các
ẩn sĩ tìm đến thiên nhiên để lánh đời, dưỡng tính) + Bài thơ hiện đại ở chỗ con người nổi bật giữa bức tranh thiên nhiên, cổ điển ở bút pháp chấm phá, tả cảnh ngụ tình
Kết bài: Khẳng định vẻ đẹp hài hòa giữa tâm hồn nghệ sĩ và ý chí chiến sĩ trong bài thơ
Đề 2
Khí thế cuộc kháng chiến
chống thực dân Pháp
dũng mãnh, hào hùng (thể
hiện qua lực lượng tham
gia, những con đường và
thời điểm tổng tiến công
sôi nổi,…)
Mở bài: Giới thiệu đoạn thơ (xuất xứ, trích dẫn nguyên văn đoạn thơ)
Thân bài:
+ Khí thế dũng mãnh của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở Việt Bắc: 8 câu đầu
+ Khí thế chiến thắng của các chiến trường khác: 4 câu sau
+ Nghệ thuật sử dụng hình ảnh, ngôn ngữ tài tình của tác giả trong đoạn thơ
Kết bài: Đoạn thơ thể hiện thành công cảm hứng ngợi
ca cuộc kháng chiến chống Pháp của nhân dân ta
Câu 2 (trang 86 SGK Ngữ văn 12 tập 2):
- Đối tượng của bài nghị luận rất đa dạng (bài thơ/đoạn thơ/hình tượng thơ…)
Trang 2- Nội dung bài nghị luận bao gồm: giới thiệu khái quát về bài thơ/đoạn thơ, bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ/đoạn thơ, đánh giá chung về bài thơ/đoạn thơ
II Luyện tập
Câu 1 (trang 86 sgk Ngữ văn lớp 12 Tập 1):
Mở bài: Giới thiệu Huy Cận, bài thơ Trường Giang và đoạn thơ phân tích
Thân bài:
* Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ, cảm xúc bao trùm bài thơ
* Nội dung đoạn thơ bao quát cảnh và tình trong toàn bộ bài thơ
- Hai câu thơ đầu là bức tranh thiên nhiên vào lúc chiều tà
+ Một nét vẽ mây núi hùng vĩ
+ Một cánh chim nhỏ tựa như bóng chiều rơi xuống
=> Thủ pháp tương phản giữa vũ trụ bao la với cá thể nhỏ nhoi làm nổi bật lên nỗi lòng người trong cảnh: cô đơn, nhỏ bé, chấp chơi giữa cuộc đời
- Hai câu sau thể hiện nỗi nhớ nhà, nhớ quê dâng ngập lòng người (tựa như con sóng bao phủ dòng sông) Đó là nỗi khát khao tìm một chỗ dựa cho tâm hồn cô đơn, trống trải (nó không phải là nỗi nhớ nhà thông thường của một người xa quê)
=> Nghệ thuật dùng từ láy âm "dợn dợn" lấy cái không có ở ngoại cảnh (không khói hoàng hôn) để nói cái có ở lòng người (nhớ nhà)
* Đánh giá nội dung và nghệ thuật đoạn thơ
- Đoạn thơ nói lên được nỗi niềm bơ vơ, buồn bã của "cái tôi" trữ tình Cảm xúc
hướng về quê hương cũng là một cách gửi gắm nỗi niềm yêu nước thầm kín của nhà thơ
- Bài thơ mang vẻ đẹp cổ điển ở hình thức ngôn ngữ, ở bút pháp tả cảnh, tả tình Kết bài: Nêu cảm nhận chung
B Tóm tắt những nội dung chính khi soạn bài Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ:
1 Thế nào là nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ ?
Nghị luận về thơ (tác phẩm hoặc đoạn thơ) là quá trình sử dụng những thao tác làm văn để làm rõ tư tưởng, phong cách nghệ thuật của thơ đã tác động tới cảm xúc thẩm
mĩ, tư duy nghệ thuật và những liên tưởng sâu sắc của người viết
2 Cách viết bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
a) Các thao tác cần thực hiện:
- Đọc kĩ đoạn thơ, bài thơ, nắm chắc mục đích, hoàn cảnh sáng tác, vị trí đoạn thơ, bài thơ
Trang 3- Đoạn thơ, bài thơ có dấu hiệu gì đặc biệt về ngôn ngữ, hình ảnh?
- Đoạn thơ, bài thơ thể hiện phong cách nghệ thuật, tư tưởng tình cảm của tác giả như thế nào?
b) Cấu trúc bài làm
Bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ thông thường gồm 3 phần:
- Mở bài: Giới thiệu khái quát về bài thơ, đoạn thơ
- Thân bài: Bàn về những giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ
- Kết bài: Đánh giá chung về bài thơ, đoạn thơ
=> Bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ cũng có cấu trúc như các nghị luận khác Nhưng trong phần thân bài, cần biết bám sát vào các yếu tố của thơ như: hình ảnh, cảm xúc, nhịp, vần, để phân tích, từ đó phát hiện ra cảm xúc chủ đạo và sự độc đáo của nhà thơ trong cảm xúc, trong miêu tả