Slide bài giảng pháp luật tài chính 2022

LUẬT TÀI CHÍNH TS Nguyễn Thị Mai Dung Tài liệu tham khảo A Tài liệu bắt buộc 1 Giáo trình Luật tài chính công, HVNH năm 2022 B Tài liệu tham khảo 1 Tài liệu học tập Luật Tài chính, HVNH năm 2016 2 G.UẬT TÀI CHÍNH TS Nguyễn Thị Mai Dung Tài liệu tham khảo A Tài liệu bắt buộc 1 Giáo trình Luật tài chính công, HVNH năm 2022 B Tài liệu tham khảo 1 Tài liệu học tập Luật Tài chính, HVNH năm 2016 2 G.

LUẬT TÀI CHÍNH

TS Nguyễn Thị Mai Dung

Tài liệu tham khảo A/ Tài liệu bắt buộc

1 Giáo trình Luật tài chính công, HVNH năm 2022.

B/ Tài liệu tham khảo

1 Tài liệu học tập Luật Tài chính, HVNH năm 2016.

2 Giáo trình Luật Ngân sách Nhà nước, Trường Đại học Luật

Hà nội, NXB Công an Nhân dân, Hà Nội 2018.

3 Giáo trình Luật thuế Việt Nam, Trường Đại học Luật Hà nội,

NXB Công an Nhân dân, Hà Nội 2018.

C/ Văn bản quy phạm pháp luật

•Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

•Luật thuế (XK,NK; tiêu thụ đặc biệt; giá trị gia tăng) và văn bản hướng dẫn.

• Luật thuế thu nhập (cá nhân, doanh nghiệp) và văn bản hướng dẫn thi hành…

Kết cấu môn học

Chương I: Những vấn đề cơ bản về Luật Tài chính Chương II: Pháp luật về NSNN.

Chương III Pháp luật về thu, chi NSNN.

Chương IV: Pháp luật về thuế Việt Nam.

Chương I: Những vấn đề cơ bản về luật tài chính

I Khái quát chung về Luật tài chính

II Quan hệ pháp luật tài chính

Xác định đâu là QH tài chính (1)

1 Cô D có thu nhập từ tiền lương (180tr VNĐ/1 năm) thực hiện

nghĩa vụ nộp thuế TNCN với Nhà nước VN.

2 03 thành viên Phước, Lộc, Thọ thực hiện góp 10 tỷ VNĐ (vốn

điều lệ) và nộp hồ sơ đăng ký thành lập công ty TNHH TM&DV Phát triển Bền vững.

3 06 tháng đầu năm 2022, công ty CP Bình Minh huy động

được 10 tỷ VNĐ (từ 100 nhà đầu tư) bằng nguồn vốn trái phiếu của chính công ty.

4 Chính phủ vương quốc Hà Lan hỗ trợ VN (một khoản cứu trợ

thiên tai cho các nạn nhân của bão lớn ở miền Trung) khoản 2 triệu Euro.

5 Công ty CP thương mại và đầu tư Bất Bại kinh doanh thua lỗ

(năm 2020) nhưng vẫn phải thực hiện nghĩa vụ kê khai thuế với cơ quan thuế có thẩm quyền.

Có hay không QH tài chính giữa cơ quan

NN với người dân(2)

Bộ Tài chính xuất cấp không thu tiền 5.000 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia cho các tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Hà Tĩnh (mỗi tỉnh 1.000 tấn gạo)

để hỗ trợ cứu đói cho nhân dân vùng bị thiên tai, mưa lũ.

Ủy ban nhân dân các tỉnh: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Hà Tĩnh tiếp nhận và sử dụng số gạo được cấp bảo đảm hỗ trợ kịp thời, đúng đối tượng, định mức theo quy định.

(Căn cứ QĐ Số: 1599/QĐ-TTg ngày 19 tháng 10 năm 2020 của TTg Chính Phủ)

Có hay không QH tài chính? (3)

Ngày 1/7/2021, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 68/NQ-CP

về một số chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng

lao động gặp khó khăn do đại dịch COVID-19 với khoản trợ

cấp 26.000 tỷ dành cho người lao động và sử dụng lao động gặp khó khăn do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, góp phần phục hồi sản xuất, kinh doanh, giảm thiểu những tác động tiêu cực của đại dịch, ổn định sản xuất kinh doanh, đảm bảo đời sống và an toàn cho người lao động

Nhật bản hỗ trợ vaccin cho VN (4)

Ngày 13/07/2021, Nhật Bản viện trợ thêm 1 triệu liều vaccine Astrazeneca phòng COVID-19 cho Việt Nam, nâng tổng số liều viện trợ cho Việt Nam lên gần 3 triệu liều.

Trước đó, ngày 16/6, 2/7 và 9/7 năm 2021, lần lượt các lô vaccine tổng gần 2 triệu liều do Nhật Bản viện trợ đã về Việt Nam, chủ yếu được chuyển cho TP HCM.

I Khái quát chung về luật tài chính

1 Khái niệm luật tài chính

Nhớ lại:

Khái niệm về tài chính

Tài chính là các quan hệ phân phối của cải dưới hình thức giá trị phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối

và sử dụng các quĩ tiền tệ nhằm thỏa mãn các nhu cầu của các chủ thể thực hiện hoạt động phân phối.

BML, tài liệu học tập PLTC (2016), tr 17

Điều kiện ra đời quan hệ tài chính

Chức năng của tài chính và tiền tệ

Bản chất của tài chính

SV phân loại QHTC theo hoạt động tài chính

Cho VD

SV phân loại QHTC theo các khâu của hệ thống tài chính Cho VD

SV ploai căn cứ yếu tố sở hữu, nguồn hình thành,

mục đích sử dụng nguồn tài chính Cho VD

Tài chính công Tài chính tư

Yếu tố sở hữu Thuộc sở hữu công cộng, sở

hữu toàn dân mà Nhà nước là đại diện.

Thuộc sở hữu của các

cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp kinh

Các nguồn tài chính được sử dụng vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận.

- Bảo hiểm

- Chứng khoán

- Tài chính HGĐ và

tổ chức xã hội

Trao đổi với SV

Những quan hệ tài chính được Nhà nước điều chỉnh như thế nào? Cho ví dụ để minh chứng?

1 SV nêu khái niệm Luật tài chính

LTC là tổng hợp các QPPL do Nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình hình thành, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của các chủ thể thực hiện hoạt động phân phối của cải xã hội dưới hình thức giá trị

BML, tài liệu học tập PLTC (2016), tr 17

Vị trí Luật tài chính trong hệ thống pháp luật

1.1 SV cho VD về đối tượng điều chỉnh

1.2 Phương pháp điều chỉnh

2 Nguồn của Luật nói chung

VD cam kết cắt giảm thuế nhập khẩu của Việt Nam trong

EVFTA có hiệu lực 1.8.2020

- Ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực: Việt Nam cam kết xóa

bỏ thuế quan với 48,5% số dòng thuế (chiếm 64,5% kim ngạch nhập khẩu).

- Sau 7 năm: cam kết xóa bỏ thuế quan với 91,8% số dòng thuế, tương đương 97,1% kim ngạch xuất khẩu từ EU.

- Sau 10 năm: cam kết xóa bỏ thuế quan với 98,3% số dòng thuế, tương đương 99,8% kim ngạch xuất khẩu từ EU.

- Khoảng 1,7% số dòng thuế còn lại của EU: Việt Nam áp dụng lộ trình xóa bỏ thuế nhập khẩu dài hơn 10 năm hoặc áp dụng hạn ngạch thuế quan theo cam kết WTO hoặc không cam kết.

Hãy xác định cấu thành của QHPLTC sau:

VD1 Chị D (giảng viên ĐH E) nộp 35trieu thuế TNCN năm

2020 cho Nhà nước

VD2 Ngày 1.12.2021, công ty CP thương mại và đầu tư A bán trái phiếu trị giá 05 tỷ VNĐ (do công ty phát hành) cho công ty TNHH 1 thành viên B

1 SV nêu khái niệm

Quan hệ pháp luật tài chính là những quan hệ

xã hội phát sinh trong quá trình hoạt động tài chính của các chủ thể được luật tài chính điều chỉnh, trong đó các bên tham gia quan hệ pháp luật tài chính có những quyền và nghĩa vụ pháp

lý nhất định và được Nhà nước bản đảm thực hiện.

BML, tài liệu học tập (2016), tr31

2 SV nêu căn cứ làm phát sinh

quan hệ pháp luật tài chính

3.3.Nội dung quan hệ PLTC

3.2 Khách thể

- Lợi ích vật chất :

- Lợi ích phi vật chất:

3.3 Nội dung

- Quyền chủ thể:

- Nghĩa vụ pháp lý:

“ CHÚC CÁC BẠN HỌC TỐT!"

Chương 2: Pháp luật về

Ngân sách Nhà nước

Tài liệu tham khảo 02

1/ Tài liệu bắt buộc

- Giáo trình Luật tài chính công, HVNH

2/ Tài liệu tham khảo

- Tài liệu học tập pháp luật Tài chính, HVNH

- “Giáo trình Luật NSNN”- Trường Đại học Luật Hà Nội,

NXB CAND, 2018

3/ Văn bản QPPL

- Luật NSNN năm 2015;

- Nghị định 163/2016/ NĐ-CP ngày 21/12/2016;

Nội dung

Những vấn đề chung về NSNN và pháp luật về NSNN

Pháp luật về tổ chức hệ thống NSNN và chế độ phân cấp

I Những VĐ chung

về NSNN, PL NSNN

Câu hỏi

Căn cứ vào bản DT NSNN năm 2022… và Luật NSNN năm 2015, hãy nêu/phân tích khái niệm NSNN

- Bản dự toán ngân sách hàng năm được Quốc hội thông qua là một đạo luật thường niên

- NSNN được thiết lập và thực thi nhằm phục vụ lợi ích chung của xã hội

- NSNN được tổ chức thi hành bởi Chính phủ - cơ quan chấp hành của Quốc hội

2.Các nguyên tắc cơ bản của NSNN - Ptich

Nguyên tắc đơn nhất

Nguyên tắc một quỹ ngân sách duy

nhất Nguyên tắc đảm bảo niên độ ngân sách

3 Khái niệm pháp luật NSNN – SV phân tích

Sự hình thành luật ngân sách nhà nước ở Việt Nam

Du nhập

kỹ thuật tài chính tinh xảo của Châu

Âu

Nền tài chính cách

mạng được hình

thành

Luật ngân sách nhà nước đầu tiên ra đời

Luật ngân sách nhà nước đã ra đời thay

thế L.NSNN

1996

Luật ngân sách nhà nước đã ra đời thay thế

L.NSNN

2002

3.1 Định nghĩa – SV nêu trong giáo trình

Nhóm 3: các QHXH phát sinh trong quá trình thu (tạo lập quỹ) NSNN

Nhóm 4: các QHXH phát sinh trong quá trình chi (sử dụng quỹ) NSNN

14 Nhóm 5: các QHXH về công khai, giám sát

NSNN; trách nhiệm giải trình và kiểm tra, thanh tra, kế toán, kiểm toán

Phương pháp điều chỉnh

Phương pháp mệnh lệnh: SV cho ví dụ

Phương pháp bình đẳng, thoả thuận: SV cho ví dụ

4 Cấu trúc của PLNS

Pháp luật về mô hình tổ chức hệ thống NSNN

Pháp luật về phân cấp quản lý NSNN

Pháp luật về lập dự toán, chấp hành và quyết toán

NSNN

Pháp luật về thu, chi

NSNN Pháp luật về quản lý quỹ

NSNN

II PL về tổ chức hệ thống NSNN và chế độ phân cấp quản lý

NSNN

Khái quát về hệ thống NSNN Chế độ phân cấp quản lý NSNN

1 Pháp luật về tổ chức hệ thống NSNN

- NN có cấu trúc đơn nhất: hệ thống NSNN gồm NSTW và NSĐP;

- NN có cấu trúc liên bang: NS liên bang, NS bang và NS địa phương.

10

Mô hình đơn vị hành chính lãnh thổ của VN

Luật Tổ chức CQĐP năm 2015, các đơn vị hành chính của

nước CHXHCN VN gồm:

Tỉnh, thành phố trực thuộc TW (cấp

tỉnh) Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố

thuộc thành phố trực thuộc TW (cấp huyện)

Xã, phường, thị trấn (cấp

xã) Đơn vị hành chính kinh tế đặc

biệt

1.2.Hệ thống NSNN ở Việt Nam theo mô hình

Mô hình hệ thống NSNN của Việt Nam

(Đ6, NĐ 163 năm 2016)

2 Chế độ phân cấp quản

lý NSNN

2.1 Khái niệm phân cấp quản lý NSNN

2.2 Các nguyên tắc phân cấp quản lý

nguồn thu và nhiệm vụ chi NSNN 2.3 Nội dung chế độ phân cấp quản lý

nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN

2.1 Khái niệm phân cấp quản lý NSNN

SV sử dung căn cứ (Theo K16, Đ 4, L NSNN 2015)

Khái niệm phân định thu, chi giữa các cấp

NS

"Phân định nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách nhà nước là việc xác định mỗi cấp ngân sách được tập trung những nguồn thu nào và mức độ tập trung đến đâu; đồng thời đề ra nhiệm vụ chi cụ thể cho từng cấp

ngân sách"

2.2 N.tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm

vụ chi và quan hệ giữa các cấp ngân sách

(Điều 9 Luật Ngân sách nhà nước năm

2015)

2.3 Thẩm quyền quyết định phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách: SV phân tích

1 Quốc hội:

2 Hội đồng nhân dân tỉnh:

2.3 Nguồn thu, chi của ngân sách trung ương

Nguồn thu của NSTW Nhiệm vụ chi của

NSTW

Các khoản thu NSTW hưởng 100%

Các khoản thu phân chia theo tỷ

lệ %

Điều 36 Luật ngân sách nhà nước 2015

Khoản 1 Điều 35 Luật ngân sách nhà nước 2015

Khoản 2 Điều 35 Luật ngân sách nhà nước 2015

2.3 Nguồn thu, chi của ngân sách địa phương

Nguồn thu của NSĐP Nhiệm vụ chi

của NSĐP

Các khoản thu NSĐP hưởng 100%

Các khoản thu phân chia theo

tỷ lệ %

Điều 38 Luật ngân sách nhà nước 2015

Khoản 1 Điều 37 Luật ngân sách nhà nước 2015

Khoản 2 Điều

37 Luật ngân sách nhà nước 2015

Chương 2: Pháp luật về

Ngân sách Nhà nước

1/ Tài liệu bắt buộc

- Luật tài chính công (2022), HVNH

2/ Tài liệu tham khảo

- “Giáo trình Luật NSNN”- Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB

III Pháp luật

về lập dự toán

NSNN, chấp

hành và QTNSNN

Pháp luật về lập dự toán NSNN Pháp luật về chấp hành NSNN

Pháp luật về quyết toán NSNN

Câu hỏi

Căn cứ vào các văn bản: (1) Quyết định của TTg CP về xây dựng DT NSNN; (2) DT NSNN năm 2022, SV trả lời câu hỏi sau:

- Bản DTNSNN năm 2022 được xây dựng dựa trên những căn

cứ nào? bắt đầu được hướng dẫn lập ntn?

Nêu ví dụ về (nhóm) chủ thể có trách nhiệm lập DTNS (của đơn vị mình) để được tổng hợp với DT NSĐP và DT NSTW năm 2022

Cơ quan nào có thẩm quyền lập DT (NSĐP/NSTW)? Cơ quan nào có thẩm quyền quyết định DT NSĐP/NSNN năm 2022

1.1 Khái niệm

Dưới góc độ nghiệp vụ: Lập dự toán NSNN là tổng hợp các phương pháp, cách thức mang tính kinh tế, kỹ thuật nghiệp vụ do các chủ thể có

thẩm quyền thực hiện để xây dựng và quyết định

bản dự toán thu, chi NSNN hàng năm

1.1 Khái niệm lập dự toán

vụ

Chủ thể có thẩm quyền quyết định DT NSNN là …

1.1 Khái niệm - sv nêu định nghĩa

Dưới góc độ pháp lý: Lập dự toán là một chế định trong Luật tài chính Bao gồm tập hợp các QPPL qui định về thẩm quyền của các cơ quan NN, qui định trình tự, thủ tục, thời gian tiến hành việc xây dựng và quyết định DT NSNN.

SV phân tích đặc điểm của hoạt động lập dự

luật hóa

2

Lập dự toán NSNN thể hiện sự tập trung quyền lực nhà nước vào Quốc hội

1.2 SV phân tích các căn cứ lập dự toán NSNN

Quy định của pháp luật về thuế, phí, lệ phí và chế độ thu ngân sách nhà nước; định mức phân bổ ngân sách….

1.2 SV hân tích các căn cứ lập dự toán NSNN (2)

4

Phân cấp nguồn thu,

nhiệm vụ chi ngân sách

và tỷ lệ phần trăm (%)

phân chia đối với các

khoản thu phân chia và

mức bổ sung cân đối

ngân sách ….

Văn bản pháp luật của các cấp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền hướng dẫn xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội …

Kế hoạch tài chính

05 năm, kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm, kế hoạch đầu

tư trung hạn ….

1.2 SV pitch các căn cứ lập dự toán NSNN (3)

Tình hình thực hiện NSNN năm trước

Số k.tra dự toán thu, chi NS thông báo cho các cấp….

Các yêu cầu trong lập dự toán NSNN

(Đ42)?

1 DT NSNN phải tổng hợp theo từng khoản thu, chi

và theo cơ cấu chi (ĐTPT, TX, DTQG, trả nợ và viện

trợ, bổ sung quỹ DTTC, DP NS).

2 DT NS của đơn vị dự toán ngân sách các cấp được lập phải thể hiện đầy đủ các khoản thu, chi theo đúng biểu mẫu, thời hạn do cơ quan NN có thẩm quyền quy định

SV phân tích.

1.3 Thẩm quyền của chủ thể tham gia lập

DT NSNN SV cho ví dụ

Hệ thống cơ quan quyền lực

•Quốc hội (cơ quan của Quốc hội

•Hội đồng nhân dân địa

phương

Hệ thống cơ quan quản lý

•Chính phủ (các

cơ quan trực thuộc Chính phủ)

•Ủy ban nhân dân địa

phương

Quốc hội (Đ 19, LNSNN)

Quyết định dự toán NSNN;

Quyết định phân bổ NSTW;

Quyết định tỷ lệ % phân chia giữa NSTW và NS

từng địa phương đối với các khoản thu tại K2 Đ35 Quyết định điều chỉnh dự toán NSNN trong

trường hợp cần thiết…

Ủy ban thường vụ quốc hội (Đ 20)

Vị trí pháp lý: Là cơ quan thường trực QH có

thẩm quyền trong lĩnh vực NSNN

Thẩm quyền gồm: Quyết định về nguyên tắc tiêu chí định mức phân bổ NSNN; bổ sung dự toán số tăng thu NSNN; phân bổ, sử dụng số tăng thu…

Ủy ban tài chính ngân sách của QH (Đ 21)

Thẩm tra chế độ chi ngân sách quan trọng, liên quan đến việc thực hiện nhiệm vụ kinh tế xã hội…

Chủ trì thẩm tra dự toán NSNN, phương án phân bổ ngân sách TW, phương án điều chỉnh dự toán NSNN…

Chính phủ ( Đ 25 LNSNN)

Quyết định giao nhiệm vụ thu, chi NS cho từng

bộ,… cơ quan khác ở TW căn cứ vào NQ của QH về

dự toán NS……

Lập, trình QH dự toán NSNN, phương án phân bổ

NSTW hàng năm; dự toán điều chỉnh NS trong t.hợp cần thiết;

Bộ tài chính (Đ 26)

Thẩm quyền: Lập, trình Chính phủ dự toán NSNN,

phương án phân bổ NSTW, dự toán điều chỉnh NSNN

Tổ chức thực hiện NSNN …

Vị trí pháp lý: BTC là cơ quan của Chính phủ

thực hiện chức năng về quản lý tài chính, NSNN

Hội đồng nhân dân các cấp

(Đ30 LNSNN 2015)

Quyết định DT thu NSNN trên địa bàn… bảo đảm

ko thấp hơn DT thu NSNN được cấp trên giao;

Quyết định DT thu NS địa phương (khoản được

hưởng 100% và hưởng theo tỷ lệ %, thu bổ sung từ

NS cấp trên)

Phân bổ DT NS cấp mình;

….

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh

Ủy ban nhân dân các cấp ( Đ 31

LNSNN)

Lập dự toán NS địa phương, phương án phân bổ NS

cấp mình theo chỉ tiêu qui định;

Căn cứ vào NQ của HĐND cùng cấp, quyết định giao

nhiệm vụ thu, chi, mức bổ sung cho NS cấp dưới và tỷ lệ

% phân chia giữa các cấp NS địa phương đối với khoản thu phân chia…

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

( K9,Đ 31 LNSNN)

Lập, trình HĐND cùng cấp quyết định các nội dung

ở K9, Đ 30

Lập kế hoạch tài chính – NSNN 03 năm theo qui định;

Quyết định sử dụng quĩ DTTC và các quĩ tài chính

khác của NN theo qui định của pháp Luật;

Trách nhiệm của CT UBND: tổ chức thực hiện đúng

n.vụ, q.hạn được giao trong l.vực TC – NS và chịu

trách nhiệm về những sai phạm thuộc p.vi quản lý

theo q.định PL….

Thẩm quyền (nghĩa vụ) của các đơn vị

B1 Hướng dẫn lập dự toán ngân sách và thông báo số kiểm

tra hàng năm (tham khảo)

Thủ tướng chính phủ

tỉnh

Các đơn vị cấp dưới trực thuộc

UBND các huyện

Các cơ quan thuộc Huyện

UBND các xã, phường, thị trấn