TÌNH HÌNH TÔN GIÁO THẾ GIỚI TÌNH HÌNH TÔN GIÁO THẾ GIỚI VÀ ẢNH HƯỞNG ĐỐI VỚI VIỆT NAM I Một số nhân tố quốc tế tác động đến tình hình TG thế giới hiện nay 1 1 Các nhân tố kt cùng mặt trái của toàn cầu.
Trang 1TÌNH HÌNH TÔN GIÁO THẾ GIỚI
VÀ ẢNH HƯỞNG ĐỐI VỚI VIỆT NAM
I Một số nhân tố quốc tế tác động đến tình hình TG thế giới hiện nay
1.1 Các nhân tố kt cùng mặt trái của toàn cầu hóa và cơ chế thị trường
- Cuối tk XX, đầu thế kỷ XXI, KHCN ph.triển-> đs vc, tt con người được nâng cao -> nhu cầu sinh hoạt tt, TG,TN tăng
- KTTT chứa đựng nhiều ngẫu nhiên, may rủi bất ngờ, tạo t.lý bất an -> trông chờ thần linh, t.đế
- Kt pt -> n.cầu t.thần, sinh hoạt t.linh được nâng cao ->con người tìm kiếm những gi.trị tinh thần ngoài những gi.trị cũ
1.2 Các nhân tố chính trị - xã hội
1.2 Các nhân tố chính trị - xã hội
- Sự khủng hoảng niềm tin về mô hình ph.triển xh trong những thập niên cuối t.kỷ XX, đầu t.kỷ XXI
- Sự cạnh tranh quyền lực giữa các q.gia; mối răn đe hạt nhân -> tạo tâm
lý bất an
- Khủng bố và cuộc chiến chống khủng bố đang trở thành vấn đề toàn cầu
- TG bị nhiều thế lực ch.trị lợi dụng
* Nhân tố vh- xh
- Kt ph.triển không đều -> Phân cực giàu nghèo ngày càng lớn
- Tệ nạn xh gia tăng, đạo đức, lối sống, môi sinh suy thoáiđạo đức, lối sống, môi sinh suy thoái ->con người bế tắc
- TG được sử dụng để thực hiện ý đồ xâm lăng vh hoặc củng cố giá trị vh dt
- Các TG thay đổi, thích nghi, thu hút tín đồ, mở rộng phạm vi ả.hưởng
1.3 Mặt trái của sự phát triển KHCN
- KHCN ph,triển ->nâng cao dân trí -> con người thấy mình quá hữu hạn trong dòng chảy l.sử vô tận của nhân loại
- Th.tựu của KHCN bị các lợi dụng vào chiến tranh -> kh.hoảng tâm lý, đđ xh
- Vấn đề môi sinh, môi trường: Hiện tượng Enino, Ennina… =>liên quan tới lời tiên tri về “nạn đại hồng thuỷ” & “ngày tận thế”…
Trang 2II Tình hình TG trên thế giới hiện nay và ảnh hưởng đối với VN
2.1 Khái quát về sự biến động chung của tình hình TG trên thế giới hiện nay
2.1.1 Các TG lớn trên thế giới phát triển đa dạng và phức tạp
* Biểu hiện:
- Gia tăng số lượng tín đồ
- Mở rộng phạm vi ảnh hưởng
- Tác động sâu sắc tới mọi mặt đời sống nhân loại
2.1.2 Hiện tượng TG lạ, TG mới, tà giáo và TG cực đoan phát triển nhanh dưới tác động của toàn cầu hóa, mở cửa và hội nhập
-
- Trở thành phong trào mang tính toàn cầu vào những thập niên 70 của t.kỷ
XX
- Hiện nay, trên thế giới có khoảng 20.000 hiện tượng TG mới với trên 130 triệu tín đồ
- TG mới biểu hiện đa dạng, muôn màu muôn vẻ
- Đa phần hiện tượng TG mới, TG lạ có sự vay mượn, cóp nhặt nhiều nội dung của các TG đã có
- Thu hút được nhiều thành phần trong xh
- Trong trào lưu hiện tượng TG mới có nhiều hiện tượng TG cực đoan
- Tác động tiêu cực tới xh
2.1.3 Xu hướng biến động của TG thế giới
2.1.3.1 Xu hướng đa dạng hoá TG
* Thể hiện trên hai chiều hướng:
- Phân ly tách biệt: từ các tg lớn, tg chính =>phân ly, tách biệt = các giáo phái nhỏ hơn (thậm trí cá thể hóa tg)
- Hoà hợp liên tôn: đây là chiều hướng l.minh, liên kết tg
- Các tg chuyển từ đối đầu, xoay lưng => sang đối thoại, liên minh, “đại kết”
2.1.3.2 Xu hướng thế tục hoá
- TG thích nghi với những đ.kiện thay đổi của th.giới hiện đại
* Biểu hiện:
Trang 3- Tính thiêng trong tg giảm dần.
- TG thâm nhập sâu, rộng vào mọi lĩnh vực của đời sống xh
2.1.3.3 Xu hướng dân tộc hoá tg
- Các TG biến đổi, thích nghi cho phù hợp với phong tục, truyền thống, bản sắc
VH của các dt
Biểu hiện:
- TG, TN tr.thống của các dt đc khôi phục
- Các tg ngoại sinh đưa vào trong nó các gi.trị vh dt nơi mà nó đang tồn tại và ph.triển
* Ở Việt Nam:
- TN truyền thống đc phục hồi
+ Đường hướng hành đạo gắn bó với dt của các tg VN
+ Gia tăng gi.trị vh dt trong hệ giá trị tg
2.1.3.4 Xu hướng xuất hiện ngày càng nhiều các giáo phái mới
- Bùng nổ khắp nơi trên toàn cầu
- Xuất hiện ngày càng nhiều các hiện tượng TG phản nhân tính, phi vh
2.1.3.5.Xu hướng hiện đại hóa tg
- Các TG vận dụng tối đa th.tựu KHKT trong s.hoạt và ph.triển đạo
* Biểu hiện:
- Các p.tiện truyền thông hiện đại được s.dụng rộng rãi
- Kinh sách được dịch bằng nhiều thứ tiếng, được in thành sách, đĩa CD, VCD
- S.dụng nhiều cách khác nhau để chuyển tải tư tưởng tg một cách rộng dãi, dễ hiểu và nhanh đi vào quần chúng
2.3 Tình hình một số tôn giáo lớn trên thế giới và ảnh hưởng tới TG ở Việt Nam hiện nay
2.3.1 Đạo Công giáo
- Ra đời đầu CN ở các tỉnh thuộc phía Đông của đế quốc La Mã cổ đại gắn với nhà nước chiếm hữu nô lệ trên cơ sở đạo Do Thái và triết học HL, LM cổ đại
- Chúa Giêsu là người sáng lập
Trang 4- Nội dung tư tưởng: Tin vào sự sáng tạo của Thiên chúa; sự sa ngã của con người và công cuộc cứu chuộc loài người của chúa Giêsu; Chúa Giêsu trở lại và
sự phán xét cuối cùng
- CG trải qua quá trình phát triển lâu dài với nhiều biến cố lịch sử, đặc biệt với các cuộc thập tự chinh đẫm máu (từ 1096-1270) và các tòa án dị giáo
- Là một trong những TG lớn trên thế giới hiện nay (Năm 2000 có 1 tỷ t.đồ;
2010 có 1,116 triệu t.đồ)
- CG canh tân, đổi mới để thích ứng với đk xh mới (thể hiện trong nội dung của tin Công đồng Vatican II (1962-1965)
- Cởi mở đối thoại, đại kết với các TG khác
- Chủ trương đức tin TG không đối lập mà phù hợp với KH – KT
- Hiện nay, CG suy thoái Tây Âu và Bắc Mỹ nhưng lại phát triển ở Trung, Nam
Mỹ, ở châu Phi và châu Á
- Ảnh hưởng của CG thế giới đối với VN:
- CG vào VN đầu thế kỷ XVI
- GHCGVN là một bộ phận của GHCG hoàn vũ -> chịu sự chi phối toàn diện của GH hoàn vũ về đường hướng h.đ
- Hiện nay, Công giáo ở Việt Nam có gần 6,7 triệu tín đồ, khoảng 5,7 nghìn chức sắc, trên 30 nghìn chức việc, 150 dòng tu với hơn 17 nghìn tu sĩ, gần 7,5 nghìn cơ sở thờ tự, 9 cơ sở đào tạo
- Đường hướng hành đạo của Giáo hội Công giáo Việt Nam là “Sống Phúc âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc của đồng bào”
- Canh tân trong đs tu hành; cử hành nghi lễ; truyền bá đức tin; Việt hoá đạo (hội nhập vh)
- Đẩy mạnh truyền giáo, phát triển đạo
- Chú trọng phát triển dòng tu
- Chủ trương "đoàn ngũ hóa" tín đồ
- Tích cực s.d CNTT trong truyền giáo, ph,triển đạo
*Những vấn đề cần quan tâm trong hoạt động của CG ở VN hiện nay:
- Những bất ổn chính trị liên quan đến đất đai, cơ sở thờ tự của CG
Trang 5- Cạnh tranh với NN trong giải quyết các vấn đề xh.
- Thu hút, tập hợp tín đồ, tranh giành ll với các tổ chức đoàn thể xh
- Mở rộng quan hệ quốc tế kéo theo nhiều phức tạp
2.2.2.Tin lành
- Ra đời năm 1517 ở nước Đức trong phong trào cải cách TG
- Khác CG ở 1 số điểm:
+ Không thừa nhận 1 số kinh sách của CG
+ Chỉ thờ Thiên chúa, không thờ Maria và các thánh tông đồ; không tin Maria đồng trinh sinh Chúa Giêsu
+ Tin thiên đường, hỏa ngục nhưng không quá coi trọng
+ Không thừa nhận 1 số bí tích (chỉ thừa nhận Rửa tội (Bắp tem) Thánh thể (Tiệc Thánh)
+ Là TG cách tân cả về đức tin, lễ nghi, tổ chức
- Phát triển khá nhanh, đến TK 17,18 -> Thụy sỹ, Anh, Hà Lan, Scotland, Canada và Mỹ
- Từ giữa thế kỷ 18, đặc biệt sau Cách mạng Tư sản Mỹ năm 1776 -> ph.triển mạnh ở Mỹ, ồ ạt truyền giáo ra toàn cầu, x.h nhiều giáo phái mới
- Cuối thế kỷ 18, TL ph.triển tạo ra cơn "địa chấn" TG, được giai cấp TS quan tâm sử dụng
Ảnh hưởng của Tin lành thế giới đối với VN
- Vào VN đầu thế kỷ XX (năm 1911)
- Là TG có tốc độ tăng nhanh nhất về số lượng tín đồ, hệ phái, tổ chức
- TL phát triển mạnh, nhanh và đột biến vào vùng đ.bào các dtts ở các tỉnh Tây Nguyên và vùng núi phía Bắc
- Hiện nay, cả nước có 10 tổ chức hệ phái Tin lành được Nhà nước công nhận
và cấp đăng ký hoạt động với khoảng 1,4 triệu tín đồ, trên 1,7 nghìn chức sắc, trên 7,8 nghìn chức việc, 600 cơ sở thờ tự, 2 cơ sở đào tạo
- Đường hướng hành đạo của Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Bắc) và Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Nam) là “Sống Phúc âm, phụng sự Thiên Chúa, phục vụ Tổ quốc và Dân tộc”; của Giáo hội Cơ đốc Phục lâm Việt Nam là “Thờ
Trang 6phụng Đức Chúa Trời ba ngôi hằng sống, yêu thương đồng loại, kính Chúa, yêu Người và phục vụ Tổ quốc”; của Hội thánh Liên hữu Cơ đốc Việt Nam là
“Trung tín thờ phụng Đức Chúa Trời ba ngôi theo đúng mẫu mực Kinh thánh
và trung thành với Tổ quốc Việt Nam”,v.v
- Sự phát triển của TL có t.động tích cực và tiêu cực đối với xh
Những vấn đề đặt ra cho công tác QLNN từ hoạt động của đạo TL ở
VN hiện nay
- Quản lý điểm nhóm Tin Lành sau đăng ký
- Cơ sở thờ tự và sinh hoạt tôn giáo ngoài cơ sở thờ tự
- Đào tạo và phong phẩm chức sắc
- Quản lý hoạt động của các tổ chức, nhóm Tin Lành chưa được công nhận
2.2.3 Phật giáo
- Là TG thế giới, ra đời ở AĐ vào tk thứ VI TCN
- Nội dung tư tưởng chính của PG: cắt nghĩa bản chất của nhân sinh (khổ),
đi tìm căn nguyên của sự khổ, và chỉ ra con đường thoát khổ, đạt giải thoát
- Từ giữa tk XX trở về trước, PG chủ yếu phát triển trong các nước khu vực châu Á
- Từ nửa cuối tk XX trở lại đây, PG phát triển mạnh ra các khu vực khác ngoài châu Á (châu Âu, châu Phi, châu Mỹ, Úc)
- Từ giữa tk 20 -> PG canh tân, nhập thế, thích nghi với đk xh mới
*Tác động của PG thế giới đối với PGVN:
- PG vào VN khoảng những thế kỷ đầu công nguyên
- Có thời kỳ PG đã được sử dụng như hệ tư tưởng chủ đạo của xh
- Có nhiều đóng góp cho dt trên nhiều phương diện
- Nhìn chung, trong chiều dài ls, PG là TG khá đồng hành với dt
- Hiện nay, Phật giáo Việt Nam có 3 hệ phái: Phật giáo Bắc tông (còn gọi là Phật giáo Đại thừa), Phật giáo Nam tông (còn gọi là Phật giáo Nguyên thủy) và
Phật giáo Khất sĩ; với gần 14 triệu tín đồ, trên 30 nghìn chức sắc, gần 68 nghìn
chức việc, gần 18 nghìn cơ sở thờ tự và 40 cơ sở đào tạo
Trang 7- Đường hướng hành đạo của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là: “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”
+ Tăng cường truyền giáo, phát triển đạo
+ Chú trọng đào tạo chức sắc, nhà tu hành
+ Tham gia tích cực vào các h.đ thế tục
+ Mở rộng giao lưu quốc tế
+ Ni giới ngày càng khẳng định vị thế trong hoạt động Phật sự
• Những vấn đề đặt ra từ hoạt động của PGVN hiện nay:
- Mâu thuẫn nội bộ
- Bị lợi dụng vào mục đích chính trị
- Sa sút phẩm hạnh của chức sắc nhà tu hành
- Thương mại hóa hoạt động -> tác động xấu tới xh
- Mê tín, dị đoan gia tăng
2.2.4 Hồi giáo
2.2.4 Hồi giáo
- Ra đời đầu thế kỷ thứ VII, ở khu vực Trung cận Đông gắn liền với những biến chuyển xh từ chế độ công xã nguyên thuỷ sang chế độ xh có giai cấp với việc thống nhất nhà nước Ả rập
- HG ra đời gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp của Mohammad
- Đến t.kỷ XI, HG trở thành TG chủ đạo của các quốc gia dt từ Địa Trung Hải đến Vịnh Ba Tư
- Khoảng từ thế kỷ XIV đến XVI, HG truyền bá xuống vùng ĐNA, trong đó có VN
- Những năm gần đây, HG phát triển mạnh ở nhiều khu vực, đặc biệt ở các nước thuộc Đông Âu và Mỹ
- Có số lượng tín đồ đông và phát triển với tốc độ nhanh nhất thế giới
- Cơ sở giáo lý HG là niềm tin vào Thượng đế Allah và Thiên sứ Mohammad, tin vào thiên thần và sự bất tử của linh hồn, tin vào ngày phục sinh và phán xét cuối cùng Đặc biệt là tin vào sự vĩnh cửu của kinh Qur'an và luật Sariat
- Giáo luật Hồi giáo tập trung vào 5 điều sống đạo cơ bản (còn gọi là 5 cốt đạo):
- Xác tín hoặc còn gọi là biểu lộ đức tin
Trang 8- Cầu nguyện mỗi ngày.
- Tháng lễ Ramadan - tháng 9 Hồi lịch
- Bố thí
- Hành hương viếng thánh địa Mecca
- Ngoài ra, những tín đồ Hồi giáo còn có nghĩa vụ dự thánh chiến
- Hiện nay, HG là TG lớn nhất thế giới (trên 1,3 tỷ tín đồ), có ở hơn 100 quốc gia trên tất cả các châu lục
- HG là TG lớn trên thế giới, nhưng không có hệ thống tổ chức GH quốc tế và không có hệ thống phẩm trật chức sắc
- Từ khi Mohammad qua đời, nội bộ HG mâu thuẫn -> phân ly
*
* Tác động của HG thế giới đối với HGVN
- HG du nhập vào cộng đồng người Chăm VN khoảng thế kỷ X, XI
- T.kỷ XVI trở thành TG chính thống của người Chăm ở VN
- Hồi giáo ở Việt Nam có 2 nhóm: nhóm Bàni giáo và nhóm Islam giáo Hiện nay, Hồi giáo ở nước ta có khoảng 80 nghìn tín đồ (Bàni giáo 50 nghìn, Islam giáo 30 nghìn), 89 cơ sở thờ tự (64 thánh đường Islam, 25 chùa Bàni)
- HGVN có nhiều biến thể so với HG chính thống
- HGVN ít chịu ả.hưởng bởi tt HG cực đoan
*Những vấn đề đặt ra từ hoạt động của HGVN hiện nay:
- 1 bộ phận người Chăm Bàni cải đạo theo TL -> gây những xáo trộn trong đs chính trị xh
- Đạo Bàni với hệ thống lễ nghi, tập tục rườm rà, phức tạp -> ảnh hưởng đến đời sống của cư dân
- Một số chức sắc, tín đồ bị lợi dụng với tt ly khai kích động thù hằn dt Chăm – Kinh
- Xu hướng hành hương trong cộng đồng Chăm Islam gia tăng không thể không tính đến ảnh hưởng của Islam quốc tế với hoạt động của cộng đồng Islam ở VN
Tóm lại: trong xu thế toàn cầu hóa, tình hình TG thế giới có tác động
khá lớn đối với TG ở VN Vấn đề đặt ra cho Đảng, Nhà nước hiện nay là,
Trang 9cần có chính sách TG phù hợp, theo kịp với sự vận động của đời sống thực tế TG nhằm hướng h.đ của các TG theo xu hướng đồng hành với dt