THÁNG 3/2022 DtỊUvaHỌC II■ 1 1 ■■■ « 1« III «ZNGAY NAY20 VẠN DỤNG NÉT ĐẠC SẶC TRONG VÃN HOA GIAO TIEP HỔ CHÌ MINH VÀO CÔNG TÁC BÔÌ DƯỠNG VÀN HÓA GIAO TIẾP CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO sĩ QUAN ở CÁC NHÀ TRƯỜNG[.]
Trang 1THÁNG 3/2022 DtỊUvaHỌC II■ ■■■ « 1« III «ZNGAYNAY 20
VẠN DỤNG NÉT ĐẠC SẶC TRONG VÃN HOA GIAO TIEP
HỔ CHÌ MINH VÀO CÔNG TÁC BÔÌ DƯỠNG VÀN HÓA GIAO TIẾP CHO HỌC VIÊN ĐÀO TẠO sĩ QUAN ở CÁC NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI
NGUYỄN TIẾN DŨNG
Trường Sĩquan Lục quân 2
Ngày nhận bài: 24/02/2022: Ngày phàn biện, biên tập và sứa chữa: 28/02/2022: Ngày duyệt đăng: 04/03/2022
ABSTRACT
Ho Chi Minh s communication culture is a harmonious combination between the traditional cultural values of the nation and
the communication culture of mankind It has great significance for the cause of fostering, educating and building a new socialist human The important function of military schools is to train a generation of young cadres for the Party and Army with political courage, revolutionary ethics, military operations and communication skills Therefore, the application of the characteristics of Ho Chi Minh's communication culture in the education of Students at military schools is necessary to perfect the quality and personality
of the revolutionary soldier The article summarizes the characteristics of Ho Chi Minh s communication culture, on that basis, some
solutions are proposed for training at military schools today.
Key words: Ho Chi Minh, student, communication, culture.
uộcđời, sựnghiệpcách mạng vĩđại cùaChú tịchHồChí
Minh đãđê lại cho dân tộcta vànhân dânthê giới di sản
vô cùng quý báu, đó là tưtưởng, đạo đức, phong cách cùa
Người Văn hóa giao tiếp Hô ChíMinh vừamang giá trị đạo đức,
vừa thềhiện rõ nét phong cách Hồ Chí Minh - làbộphậncấuthành
quan trọng văn hóa HồChí Minh
Phong cách giao tiếp (hiểu theo nghĩa chung nhất) là cách thức
tiếp xúc, phươngthứctrao đôithôngtin giữacá nhânvới cá nhân
hoặc giữa cá nhân với tập thề thông qua hệ thốngcác phươngtiện
ngônngữ nhammục đích truyền đạt tín hiệu, tình cám, hiểubiêt
cùachù thể giao tiếp Với Chú tịch Hồ Chí Minh, vănhóa giaotiếp
của Ngườithê hiệnphong tháiđặcbiệt, đâytính nhân văn Chủ
tịchHô Chí Minh luôncó phong cáchvà kỹ năng giao tiêp giản dị,
gàngũi,ân cân, cời mở, tê nhị và chuđáo với mọingười; tình cảm
chân thành,thái độ khoandungđộ lượng;xừ lý một cáchkhéo léo,
hiệu quácác tình huống giao tiếpxảy ra.Chinh những điềunàyđã
tạo nên sức hấp dẫnlớn lao và sựcảm hóa kỳ điệuờ Người.Nhà
thơLiên Xô O-xip Man-đe-xtamđãviêt: “TừNguyên Ai Ọuôc tòa
ra một nên văn hóa, không phải văn hóa châu Au, mà có lẽ là một
nềnvăn hóa cùa tươnglai Quacử chi cao thượng vàtiếngnói trầm
lắngcủa Nguyền Ái Quốc, tôi thấyđược ngày mai, thấy được viền
cảnh trời yên biên lặng cùa tình hữu ái toàn thê giới bao la như đại
dương”(l)
Tìm hiểu vănhóa giaotiếpHồ Chí Minhta thấyđược cái gần
gũitế nhị với độ sâu sắc lịchlâm, cái dung dị đời thườngvợi tam
caocủa tư duybác học Dù người đôi thoại là nguyên thủquôc gia,
lành tụ cùa một đảng, chinh khách,trí thứchaychì là người công
nhân, nông dân bình thường, Hô Chí Minh cũng luôn chù động
ttong ứng xử Sựchùđộng đó vừa tựnhiên, binh dị, chânthành,
vừaân can,tế nhị, được thề hiệnhết sức sinh độngvà phong phú
nong tư thế chùđộng, với ngôn ngữgiàn dị, ngangọn, dễhiểu Tất
cảđược hòa quyệnvà đạt tới trình độ nghệ thuật với những nét đặc
sắc,tinh tế rất riêng trong vănhóa giaotiếp ở Người Điều đó được
thê hiện trên một sô khía cạnh sau:
Thứ nhất, văn hóa giao tiếp Hồ Chi Minh luôn mang đậm nét
nhăn văn, vì con người
Trongcuộc đời cùa mình, Chù tịch Hồ Chí Minhluôn thế hiện
phong cáchgiao tiếp gián dị, gần gũi, tôntrọng,cởi mở,tế nhịvà
chu đáo với tất cả mọi người Theo Người: “Đối với tất camọi
ngườiưong các tâng lớp dân chúng, ta phải cómột thái độ mêm
dẻo khôn khéo, biết nhân nhượng, biết trọng nhân cách người
ta”(2) Và thực tiễn trong phong cách giao tiếpđối với mọi người,
dù là cánbộ, đàng viênhayquân chúng nhândân, dù với tướng lĩnh hay những độiviên nhỏ tuôi,chúng ta luôn cảm nhậnđược ờ Người phongtháivừa ân cần, niềmnở, vừa thân ái gần gũi.Ngay
càkhi phêbinh, nhắc nhờkhuyết điểm cũa ngườikhác, Chù tịch
HôChí Minh cũngthê hiện thái độ tế nhị,nhẹ nhàng nhưng cũng rât thâm thìa, sâu săc
Điểm độc đáo là, trong giao tiếpnóivà viết,Bácluôn nhấn mạnh tính chân thực, ngắn gọn, rõ ràng,trong sáng? gián dị,gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm;đi luônvào nội dung van đề, tránh màu mè, dài dòng Chinhnét vănhóagiản dị, gângũi, cởi mờ, tê nhị đó
đã làmcho tất cà mọingười, dùkhác nhau vềđịa vị,thành phần xuất thân,mụcđích,điêu kiệnhoàn cảnh giạotiếp song khi tiếp xúc với Bác, đêu có chung cảm nhận vêsự nètrọng, tôn kính bời sức càm hóato lớn xuât phát từ đạo đức, nhàncách vàvăn hóa ứng
xửcùa Người
Thứ hai, văn hóa giao tiêp Hô Chi Minh luôn chứa đựng tình
cảm chân thành và tinh thần khoan dung, độ lượng
Kếthừa và pháthuy truyền thốngnhân ái, baodung của dân tộc, trongmọihình thức giaotiếp, Chù tịchHô Chí Minh luônthêhiện thái độ yêuthương, trân trọng, quý mêncon người; khiêm nhường, khoan dung và độlượng với con người Trongrâtnhiềubàinói, bài viêt cùa Người,chúng tanhận thàyờ đó thông điệp giàu giátrị nhân văn: đè cao thái độtôn trọng, bao dung, độ lượng, không kiêu căng, háchdịch
Thựctê, khi giao tiêp với tât cảmọi người, từnhững người nông dân đang laođộng ừên đông ruộng cho đên ngườithương binh, bệnh binhđangnăm ưên giường bệnh, từ bạnbè, đông chí, anh em chođen các cháu thiếu niên, nhi đồng hay với những người “đối lặp” với mình, Chủ tịchHô ChíMinh bao giờcũng thêhiệnthái độ
tự nhiên, chân tình,cởimở,vừa chu động, linh hoạtcũngvừa ân cần, gầngũilàmcho bất kỳai dùchi được gặp Ngườimột lần cũng cảm nhận rõ khôngkhíâm cúng, tinh cảm, chanhòamà gân gụi Với nét văn hóa khoan dung, độlượng ưong phong cách giaọ tiệp,
Hồ Chí Minh thường nhấn mạnh: “Đối với đồng bàolạc lối lầm đường,ta phảilây tinhthânáimàcám hóa họ”(3)
Thứ ba, Chù tịch Hồ Chí Minh luôn làm chú các tình huống giao
tiếp với phưong pháp ứng xử khéo léo, mềm mỏng và hiệu quả
Nét độc đáonày trongvăn hóa giao tiếpHo ChíMinh là kết tinh cùavôn hiẽubiêt sâurộng, uyên bác; tài trí thông mình, nghị lực vàbản lĩnh phi thườngvới phong thái giản dị,lạc quan, thăng
Trang 2DaUvaHỌC THÁNG 3/2022
ƯNCiÁY NAY —
ệiăn, tự tin cùng phong cách lịch thiệp, nho nhã, mực thước khi
Ị;iao tiếp ứng xử Điều này đã giúp Người xửlý một cách khéo
léo những tình huônggiaotiêp một cách mềm mòng mà hiệu quả
" TieoNgười,việc quanhọng nhât là “phảisuy tính kỹlưỡng Chớ
lâp tàp, chớ làmbừa, chớlàm liêu Chớgặp sao làm vậy”(4)
Thựctiễncho thây, vớicách tiêp cận và giải quyêtcác tình huống
r lột cách mêmdẻo, khéo léo, Chủ tịchHô Chí Minhđãtránhcho
cíân tộc ta một cuộc đụng độ bấtlợi, khôngchi đuổi được 20 vạn
quàn Tườngvàbọn taysai vềnướcmà quan frọnghơnlà bàovệ
dkrợc nềnđộc lập non trẻ, đồng thời có thêm thời giancần thiết để
cluân bịmọimặt cho khángchiên chống thực dân Phápxâm lược
L âycũnglà biểu hiện của triết lý “dĩ batbiến, ứng vạn biển”của
c hủ tịch HồChí Minhtronggiaotiếp,ngoạigiaovà giảiquyết các
n liệmvụcách mạng
Hiện nay,học tập và vận dụngnhững nétđặc sắc trong vănhóa
ao tiêp Hô Chí Minh có ýnghĩa đặc biệt quan trọng, nhâtlà trong
g
giáo dục- đào tạo thê hệ trẻ ơ cácnhà trườngquân đội môi
trrờng giáo dục có tính đặc thù, học viên phải tiếp xúc với nhiều
roôi quanhệ câp trên - câpdướitheo phương thức lãnh đạovà phục
tù ng lãnh đạo, chì huy; quan hệ đồng chí - đồngđội; quan hệ giảng
viên -học viên; quan hệ quân - dân , do đó họ phái xử lí nhiều
tù ih huông Trong khi đó,ở họ lại mangnhữngnét tâmlí đặc trưng
cìa tuồi trẻ như: nhạycảm, ham hièu biết,thíchgiaotiếp rộng,
th ch khăngđịnh minh.Tuy nhiên, với độ tuôi mới trưởngthành,
chưa đủ độchúichăn, nên trong quá trình giaotiêpcòn bộc lộ tính
beng bột, thiếu nhẫn nại,dễ tự ái Vì thể, vận dụngnétđặc sắc
tre ngvăn hóa giaotiếp Hồ Chí Minh trong bồidưỡngvăn hóa giao
tiêp cho học viên đào tạo sĩ quanở cácNhà trường quân độicóý
ng lìa cần thiết và cần chútrọng một sốgiải pháp sau:
Một là: Giải quyết hài hòa các mối quan hệ giữa cấp trên cap
du 71, đồng chí đồng đội, thầy và trò trong các nhà trường quân đội
'Trong văn hóa giao tiêp Hô Chí Minhluônthê hiện sự gângũi
nh mg đảm bào sự tôn trọng, phù hợp thực tê Vìvậy, trong bôi
dư tag văn hóa giao tiêpchohọc viên đào tạo sĩ quan ở Nhà trường
quiin đội, cân hướng đênviệc xữ lý đúng đắn các môi quan hệ
Trong quan hệ cấptrên - câp dưới,đội ngũ cán bộcần làm việc
khoahọc, nêu caotình thương,đám bào nguyêntăctậptrung dân
chi, giảiquyết các van đề nảy sinh hợptình, hợp lýtrên cơ sờđiều
lện1, điều lệ Độingũhọc viên cầntôn trọngchứctrách cùa cán
bộ ânh đạo, quàn lý, chi huy đơn vị; phục tùng và chấp hành
ngl iêm mệnhlệnh, các nhiệmvụ được giao; trung thực,thẳng thắn
troi g họctập, sinh hoạt; luôn thương yêu và bào vệ cánbộ
Trong quan hệ đồng chí,đồng đội, mỗi học viên cầnkhiêmtốn,
trọng, chân thành,bào vệ uy tín.danh dự của đồng đội.Công
<inh nghiệm với tinh thầncầutiến và lời cảm ơn chân thành,
bằng, vô tư, khách quan khi nhận xét, đánh giá Biết tiếp nhận
thông tin đóng góp bô íchcó tínhchât xâydựng từ đông đội, đúc
kêt <inh nghiệm với tinh thâncầutiến và lời cảm em chân thành,
biết lắng nghe để thấu hiểukhó khăn cùa đồng đội để hỗ trợkịp
thời sẵn sàngchiasẻ thông tin, kinh nghiệm với đồng đội, hỗ trợ
đồn ị đội hoàn thành tốt nhiệm vụ với thái độ cởimờ vìmục tiêu
chui Ig Lấy nhiệm vụtrung tâmtrong giáo dục cúa các nhà trường
đề qùng nhau ra sức thi đuađạt hiệuquả tốt nhất trong công việc
vàcoi trọng thành côngcùa đông đội Chông mọi biêuhiệnbao
che chuyếtđiềmhoặcganh đua, đố kỵ, bè phái, gây mất đoàn kết
Ig Lấy nhiệm vụ trung tâmtrong giáo dục cúa các nhà trường
nội 1>Ộ
Ttong quan hệthầy - ưò, với truyền thống “tôn sư trọngđạo”,
"lị viên cân cưxừđúng mực, mô phạm, công bằng, khách quan
, sử dụng ngôn ngữ giao tiếp phù hợp, có thái độ trung
thân thiện cho họcviên Đồng thời, họcviênphải biết lắng
giản
ưonj; đánh giá kết quả họctập để bồi dưỡngthái độ tôn họng, nhã
nhặn, sử dụng ngôn ngữ giao tiếp phù hợp, có thái độ trung
thực thân thiện cho họcviên Đồng thời, họcviênphải biết lắng
nghe tiếp thu ý kiến hướngdẫn, chi bảo cùagiảng viên; cótháiđộ
câu ttiị, năng động, sáng tạo trong quá trình họctập
Hc i là: Đa dạng hóa hình thức, phương pháp bồi dưỡng theo
hướng khuyên khích tinh chù động rèn luyện kĩ năng giao tiếp cho
học viên
— _ _ — 21 Bồidưỡng văn hóa giao tiếp, kỹ năng giaotiếp cho học viên cân được tiên hành dưới nhiềuhìnhthức như thông quahoạt động giảng dạy, thực hành,thực tập cũng nhưviệcthựchiện các chếđộ trongngày, ưong tuần Đối với hoạt động giảng dạy, giảngviên khuyên khích học viên pháthuy tính chủ động giao tiếp như trao đôi nội dung khó, nội dung họ chưanắmchắc bằng cách gợi mở đúng hướng, tôn trọnghọcviên Trong các buổi thực hành, thào luận, khuyên khíchhọ nèu ýtưởng, phươngánhoặc góc độ nhận thức mới, từ đó họ sẽ mạnh dạn, tự tin, linh hoạt trong giaotiếp
sư phạm Trườnghợphọc viên có ý kiến tráichiều, hoặc nói chưa đúngquanđiểm, đườnglối,cần khéoléo gợi mở,định hướng nhận thức, giúp họ nhận ra diêm chưa phù hợp của mình.Đó là cách để bồi dưỡngý thức tôntrọng, tính linh hoạt trong vàn hóa giao tiếp chohọc viên
Nhà trường, khoa chuyênmôn cầntăng cườnghoạt động giao lưu, tổ chức trao đổi kinhnghiệm,phương pháp họctập để nâng cao kĩ năng giao tiêp, kĩ năng thuyết trình trước tập thè cho học viên Đặc biệt, cánbộđơnvị cầntăng cường các hoạt động dân vận,phối hợp với các tổ chức quần chúng trongđơn vị và đemvị kết nghĩa tổ chứcnhiều hoạt động văn hóa,vănnghệ, thể thao để quađó giáo dục văn hóa giao tiếp cho học viên
Ba là: Tăng cường bồi dưỡng kỳ năng mềm đế nâng cao hiệu quả xử lý các tình huóng giao tiêp trong hoạt động quân sự cho
học viên
Hoạt động quân sự diễn ratrong môi trườngđộngbời tính đặc thù, vừa cótính nguyên tắc, vừa thườngxuyên biểnđổi.Muốn thích ứng với nghề nghiệp,học viênphải có khà năng ứngxử tốt,
xử trilinhhoạt, tinh tế Cáckỹ năng mềm sẽhỗ trợquá trinh xừ lý tình huốnggiaotiếp có hiệu quá
Tronggiai đoạnhiện nay, cần bồi dưỡng cho học viên đào tạo
sĩ quanmột sôkỹ năng nhưkỹ năng phát hiệnvà xửlývấnđề,kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năngvận dụng thực tiễn sáng tạo; kỹ năng
“xây”và“chông” Từ đó, học viên sẽ được rèn luyện vêngôn ngữ nói, viết; biết điều chinhcảmxúc; mạnh dạn thê hiện chính kiếntrong giãi quyết các tinh huống, các mối quan hệ, nhấtlà rèn luyện tư duy, vănhóa giaotiếptheo nguyên tắc“dĩbất biến, ứng vạnbiên”; giảmbứt những cảm xúc tiêu cực, tăngcảm xúc tích cực chobàn thân cũng như đối tượnggiao tiếp
Văn hóa giaotiêpcó vai trò quan trọng, giúp học viên đào tạo sĩ quan ởcác trường Nhà trường quân đội truyền tài,diễn đạt, biêu đạt nộidung giao tiêp một cáchthuyêt phục hơn,tạo sự tương tác tích cực, gần gũi giữa chủ thể và đổi tượng giao tiếp Nét đặcsắc ưong vãn hóa giao tiếp Ho Chí Minh có giá trịlý luận và thựctiền
to lớn Việc nghiên cứu,họctập và vận dụng nét đặc săc ửongvăn hóa giao tiêp Hô ChíMinhcóý nghĩa đặcbiệt quan trọng,làcơ
sỡvững chăc giúp học viên cácnhà trườngquân đội hoànthiện phâm chât,nhân cáchcủangười quânnhân cáchmạng ừong giai đoạnhiện nay
Chú thích
(1) Dần theo cuốn “Vănhóa-nghệ thuật cũng là một mặt trận” (1981),Nxb Văn học,tr.477
(2) Hồ Chí Minh Toàn tập,tập 4 (2009), Nxb Chính trị quốc gia,
HàNội, Ơ.48 (3) (4) Hồ Chí Minh Toàn tập, tập5 (2009), Nxb Chínhtrị quốc gia, HàNội,tr.239
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đàng Cộngsản Việt Nam (2021), Văn kiệnĐại hộiđại biêu toàn quốc lằn thứ XIII,NxbChính trịquốc gia Hà Nội
2 HồChíMinh Toàn tập (2021), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
3 Lê Thị Trúc Anh (2012), Vănhóagiao tiếptrong công sờhành chính, LuậnánTiên sĩ,MS: 62.31.70.01, Trường Đại học Khoa học xãhội và Nhân văn thành phốHồ Chi Minh