MỤC LỤC Đề mục Nội dung Trang Đặt vấn đề 1 Lý do chọn đề tài 2 2 Mục đích nghiên cứu 2 3 3 Đối tượng nghiên cứu 3 4 Những điểm mới 3 4 II Nội dung 1 Thực trạng vấn đề 4 2 Các giải pháp giải quyết vấn[.]
Trang 12 Các giải pháp giải quyết vấn đề
1UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 2I ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Lý do chọn đề tài:
Bài toán liên quan đến cực trị của Hàm số hợp là một nội dung khá quan trọng trong các đề thi là một trong những bài toán khó vì nó cần đến sự áp dụnglinh hoạt của định lý, các quy tắc, các công thức đã học ở lớp dưới, các phương pháp giải mà trong sách giáo khoa Giải tích 12 không có đưa ra
Hiện nay đối với bài toán bài toán cực trị của hàm số hợp thi theo hình thức trắc nghiệm khách quan,khó khăn lớn nhất là áp lực thời gian, bởi vậy họcsinh phải vận dụng cả kiến thức và kỹ năng để tìm ra đáp án đúng trong khoảngthời gian tương đối ngắn, học sinh có nhiều cách làm,không cần trình bày lời giải miễn sao có thể tìm ra đáp án bài toán một cách nhanh nhất
Với mong muốn giúp học sinh có thể tìm ra đáp án bài toán cực trị Số phức một cách nhanh nhất có thể để phù hợp với hình thức thi trắc nghiệm
hiên nay Vì thế tôi chọn đề tài: "Bài toán cực trị hàm hợp trong ôn thi tốt
nghiệp THPT năm 2021 ”.
2- Mục đích nghiên cứu:
Mục đích nghiên cứu của đề tài là xây dựng một hệ thống các bài tậpnhằm định hướng hình thành và phát triển cho học sinh những năng lực, kỹ năngsau đây:
- Năng lực tư duy, năng lực tính toán
- Kỹ năng vận dụng các kiến thức về giải tích lớp 12
- Năng lực sử dụng các công cụ, phương tiện hỗ trợ tính toán
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ Toán học
- Rèn luyện, bổ xung , định hướng học sinh vào các chủ đề, chủ điểm mà đề thi minh họa đưa ra
Trang 3- Tạo thêm kênh bài tập để học sinh thảo luận trao đổi Qua đó nâng cao kiến thức của mình để áp dụng trong các kỳ thi.
3- Đối tượng nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Điều tra, khảo sát thực
tế dạy học toán nói chung và dạy học phân môn Giải tích 12 ở trường THPT Lê Hồng Phong để từ đóthấy được tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống bài tập trong việc nâng cao chất lượng dạy học
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Trên cơ sở tài liệu phân phốichương trình môn học, chuẩn kiến thức - kỹ năng, sách giáo khoa Giải tích 12 - Nâng cao và tài liệu vềDạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh để xây dựng hệ thống bài tập theo mục đích đã đặtra
- Đưa ra các dạng bài toán tổng quát tìm tham số thỏa điều kiện bài toán cực trịtrong chương trình Toán THPT hiện hành, phân tích và đưa ra công thức giải nhanh Sau đó lấy ví dụminh họa cụ thể
4- Những điểm mới:
4.1 Điểm mới của đề tài.
Sau khi có đề minh họa và đề chính thức của Bộ Giáo dục & Đào tạo, tôinhận thấy rằng các câu hỏi ở phần VD-VDC đòi hỏi học sinh cần có nhiều bàitập, tài liệu để làm quen và rèn luyện nhằm phù hợp với đối tượng học sinh khágiỏi học sinh các lớp chuyên chọn
Nguyên nhân khách quan:
- Do hệ thống kiến thức vừa dài lại vừa khó trong khi trong phân phối thời lượng lại quá ngắn
Nguyên nhân chủ quan:
- Khả năng tự học của học sinh còn thấp, số lượng câu hỏi trong Sách giáo khoa phần này còn hạn chế
4.2 Sáng kiến của đề tài.
3UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 4Sáng kiến kinh nghiệm này sẽ giúp học sinh tự tin hơn trong việc giải cáccâu hỏi mức độ 9 điểm, 10 điểm trong đề thi Tốt nghiệp Từ đó học sinh khôngcòn áp lực với các bài toán ở mức độ vận dụng - vận dụng cao, các em làm bài
có hiệu quả hơn
4.3 Giải pháp của đề tài.
- Người giáo viên lên lớp phải có sự chuẩn bị chu đáo, công phu trong các tình huống
đã được lường trước Muốn làm được điều đó đòi hỏi chúng ta phải bắt tay giải các bài toán đó trướctránh cho chúng ta tính ỷ lại hay sao chép máy móc
- Học sinh được tiếp cận với vấn đề một cách tự nhiên, đặt ra các vấn đề cần giải quyếtqua từng ví dụ và định hướng suy luận của giáo viên Từ đó rèn luyện kỹ năng quan sát phân tích, tìm tòi
và nghiên cứu của các em
II NỘI DUNG
1 Thực trạng 1.1 Về phía giáo viên
Sử dụng tương đối tốt các kĩ năng về tình toán và phân dạng các câu hỏitrong mức độ nghiên cứu Tuy nhiên bài toán phần này nhiều nội dung nên việcgiải các bài toán đó còn gặp nhiều khó khăn và bao quát được các dạng câu hỏi
Tài liệu thư viện chưa đủ nhiều nên tài liệu tham khảo còn hạn chế
2 NỘI DUNG ĐỀ TÀI
Dưới đây là một số bài tập của phần mà tôi đã thiết kế và tổ chức dạy học ởđơn vị công tác:
Dạng 1: Tìm cực trị của hàm số hợp khi biết đồ thị Bài toán 1 Hình vẽ dưới đây là đồ thị của hàm số
4
Trang 5Có bao nhiêu giá trị nguyên dương của tham số để hàm số
Bài toán 2 Cho hàm số liên tục trên và đồ thị hàm số cho
bởi hình vẽ bên Đặt , Hỏi đồ thị hàm số có bao nhiêu điểm cực trị?
5UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 6Ta có bảng biến thiên của
Vậy đồ thị hàm số có hai điểm cực trị
Bài toán 3 Cho hàm số có đạo hàm trên khoảng Đồ
thị của hàm số như hình vẽ
Đồ thị của hàm số có bao nhiêu điểm cực đại, cực tiểu?
A. 2 điểm cưc đai, 3 điểm cưc tiêu B. 3 điểm cưc đai, 2 điểm cưc tiêu
C. 1 điểm cưc đai, 2 điểm cưc tiêu D. 1 cưc đai, 1 cưc tiêu
Lời giải
Từ đồ thị hàm số ta thấy hàm số đạt cực đạt tại , đạt cực tiểu tại
từ đó ta có:
Trang 7Từ đó ta lập được bảng biến thiên của hàm số :
Suy ra hàm số có điểm cực đại, điểm cực tiểu
Bài toán 4 Cho hàm số bậc bốn , có đồ thị như hình vẽ dưới đây
Trang 8Ta có bảng biến thiên của hàm
Phương trình có nghiệm phân biệt là và
Trang 9Từ bảng biến thiên ta có hàm số có hai điểm cực đại.
Dạng 2: Tìm cực trị của hàm số hợp khi biết bảng biến thiên.
9
Trang 10UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 11Bài toán 1 Cho hàm số có đạo hàm liên tục trên và bảng xét dấuđạo hàm
Trang 12Dựa vào bảng biến thiên hàm số có hai điểm cực tiểu.
Bài toán 2 Cho hàm số có bảng biến thiên như hình vẽ bên Hàm số
có bao nhiêu điểm cực tiểu?
Lời giải
Ta có bảng biến thiên sau:
Vậy hàm số đạt cực tiểu tại
Trang 13Bài toán 3 Cho la ham sô bâc bôn thoa man Ham sô co bang biên thiên như sau:
Ham sô co bao nhiêu điêm cưc tri?
Lời giải
Xet ham sô co
Ta co
Ta dê dang thây đươc
Tư BBT: ta tim đươc , tư đo Vơi , nên keo theo ma nên phương trinh không co nghiêm va
Vơi , la ham sô nghich biên, con la ham sô đông biên nên phương
trinh co nhiêu nhât 1 nghiêm Ta co va nên phươngtrinh co nghiêm duy nhât
Tư đo ta co BBT cua
Do ta co nên
Tư đo suy ra ham sô co 3 cưc tri
Bài toán 4 Cho hàm số , bảng biến thiên của hàm như sau:
12UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 14Do đó vô nghiệm, các phương trình mỗi phương trình cho
hai nghiệm Các nghiệm này khác nhau và khác Tóm lại có 7nghiệm phân biệt Nên hàm số có 7 cực trị
Bài toán 5 Cho hàm số có bảng biến thiên như sau
Số điểm cực đại của hàm số là
Lời giải
Trang 15Dạng 3 : Tìm cực trị của hàm số hợp khi biết
Ham sô co mây điêm cưc tri?
Trang 16Suy ra Vây co 5 nghiêm (đêu không phai nghiêm bôi chẵn) nên ham sô đacho co 5 cưc tri
điêm cưc tiêu cua ham sô la
Tư BBT suy ra ham sô co 2 cưc tiêu
Bài toán 3 Cho hàm số có đạo hàm
Tính tổng tất cả các giá trị nguyên của tham số m để hàm số
Trang 17Mặt khác
Do có nghiệm luôn là nghiệm bội chẵ̃n; các phương trình không
có nghiệm chung và Hàm số có 3 điểm cực trị có ba nghiệm bội lẻ
Vì .Vậy tổng các giá trị nguyên của tham số m bằng 3.
Từ bảng biến thiên suy ra nên
Xét hàm số
16UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 181 Ý nghĩa, phạm vi áp dụng của đề tài.
Việc phân loại các dạng bài toán đã đem lại hiệu quả cao trong việc học tập và
rèn luyện của học sinh
Học sinh đã nắm được các dạng cơ bản, rèn luyện nhiều các kĩ năng làm bài tập
Sau khi thực nghiệm đề tài này tôi xin đưa ra một số kiến nghị sau:
Cần phát huy tốt việc phân loại các dạng bài tập để học sinh học tập dễ dàng và
hứng thú hơn
Cần cung cấp và cho học sinh làm quen nhiều với dạng toán nâng cao
Do khả năng và thời gian có hạn, kết quả của sáng kiến chỉ dừng lại ở bước
đầu, nhiều vấn đề chưa được đi sâu, không tránh khỏi những thiếu sót, kính
mong được góp ý để hoàn thiện đề tài
Trang 19UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 20Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung củangười khác.
Trang 21UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com
Trang 22IV Tài liệu tam khảo
[4] Đề minh thi môn toán 2020.
Trang 23UAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com