Microsoft word lluan va ttien CP hoa DN NN VN hnay

Microsoft Word lluan va ttien CP hoa DN NN VN Hnay doc Mở đầu Như đã biết đất nước ta là một nước nghèo, các trang thiết bị lạc hậu, nguồn tài chính hạn hẹp nên các doanh nghiệp Nhà nước hầu như không[.]

Mở đầu

Như đã biết đất nước ta là một nước nghèo, các trang thiết bị lạc hậu, nguồn tài

chính hạn hẹp nên các doanh nghiệp Nhà nước hầu như không có khả năng cạnh

tranh trên thị trường và đổi mới công nghệ cũng như sản phẩm Ngân sách Nhà

nước không có khả năng cấp vốn và bao cấp các doanh nghiệp Nhà nước như trước

đây Các ngân hàng cho vay cũng phải có các điều kiện bảo đảm như tài sản thế

chấp, khả năng kinh doanh để tính khả năng thu hồi vốn Hầu hết các doanh nghiệp

ở trong tình trạng không có vốn nhưng cũng không có cách nào để huy động Đối

mặt với những khó khăn đó, cổ phần hóa được coi là một giải pháp nhằm tạo ra môi

trường huy động vốn dài hạn cho các doanh nghiệp để đầu tư chiều sâu đổi mới

công nghệ Vì vậy đây là lựa chọn tất yếu có tính khách quan Cổ phần hóa là một

nội dung quan trọng trong công cuộc đổi mới Cổ phần hóa thu hút được một nguồn

vốn nhất định trong công nhân viên tại doanh nghiệp và ngoài xã hội, tạo ra một

động lực trong quản lý và phát huy tốt hơn tính sáng tạo, cần cù của người lao động

việc làm của người lao động đảm bảo tốt hơn nên doanh thu lợi nhuận và các khoản

nộp ngân sách, tích lũy vốn của doanh nghiệp và chính thu nhập của người lao động

sẽ tăng lên chuyển đổi hình thức sở hữu với quy chế quản lý mới,người lao động sẽ

phát huy ý thức kỷ luật, tự giác, chủ động tinh thần tiết kiệm trong lao động góp

phần làm cho hiệu quả trong sản xuất kinh doanh ngày càng cao, mang lợi ích thiết

thực cho bản thân mình, công ty Nhà nước và xã hội

Nội dung

I Nghiên cứu lí luận về doanh nghiệp Nhà nước và cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà

nước trong nền kinh tế ở Việt Nam

1 Doanh nghiệp Nhà nước

a Khái niệm: Theo điều 1 của luật doanh nghiệp Nhà nước quy định

Doanh nghiệp Nhà nước là tổ chức kinh tế do Nhà nước đầu tư vốn, thành lập và tổ

chức quản lý, hoạt động kinh doanh hoặc hoạt động côn gích, nhằm thực hiện mục

tiêu kinh tế xã hội do Nhà nước gia…

- Doanh nghiệp Nhà nước, có tư cách pháp nhân, pháp quyền và nghĩa vụ dân sự, tự

chịu trách nhiệm về toàn bộ hoạt động, kinh doanh trong phạm vi số vốn do doanh

nghiệp quản lý

b Vị trí và vai trò của doanh nghiệp Nhà nước trong nền kinh tế nhiều thành phần

Sự hình thành và phát triển doanh nghiệp Nhà nước của mỗi quốc gia tuy có những

đặc điểm riêng nhất định, song có đặc điểm chung là thường tập trung vào những

ngành, những lĩnh vực then chốt, giữ vị trí vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc

dân

Trả qua nhiều năm xây dựng và phát triển, doanh nghiệp Nhà nước ở nước ta đã trở

thành một lực lượng kinh tế hùng hậu, nhất là trong các ngành sản xuất và dịch vụ

quan trọng Trong nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần của nước ta doanh nghiệp

Nhà nước giữ vị trí hàng đầu và vai trò chủ đạo được thể hiện ở các mặt sau:

- Doanh nghiệp Nhà nước là lực lượng vật chất quan trọng, và là công cụ quản lý để

Nhà nước định hướng và điều tiết vĩ mô nền kinh tế quốc dân Nhà nước điều tiết

phát triển của các thành phần kinh tế thông qua các hệ thống pháp luật, kế hoạch và

chính sách, đồng thời sử dụng doanh nghiệp Nhà nước như là một thực lực kinh tế,

làm cơ sở đảm bảo cho những cân đối chủ yếu trong quá trình phát triển nền kinh tế

quốc dân

- Doanh nghiệp Nhà nước là một trong số các nguồn chủ yếu cung cấp tài chính cho

ngân sách Nhà nước Nhờ có đóng góp to lớn về tài chính của các doanh nghiệp

Nhà nước cho ngân sách, Nhà nước có thêm vốn đầu tư vào lĩnh vực kết cấu hạ tầng

kinh tế kỹ thuật nhằm bảo đảm cung cấp các loại hàng hóa và dịch vụ công cộng

cho xã hội, góp phần tích cực vào nâng cao tốc độ và hiệu quả phát triển nền kinh tế

quốc dân

- Doanh nghiệp Nhà nước là nơi đặc biệt quan trọng thu hút viện trợ vốn đầu tư

nước ngoài cho phát triển kinh tế xã hội của đất nước: Để đáp ứng nhu cầu to lớn về

vốn cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cần tận lực khai thác các nguồn lực tài chính

bên trong nước kết hợp thu hút nguồn nhân lực bên ngoài Thu hút tài trợ các nguồn

vốn bên ngoài vào các lĩnh vực như khai thác than, dầu khí, chế tạo hàng điện tử, ô

tô, xe máy…

- Doanh nghiệp Nhà nước gánh vác trách nhiệm nặng nề trong quá trình phát triển

kinh tế - xã hội

Như vậy, doanh nghiệp Nhà nước là trung tâm tiêu biểu của khoa học, công nghệ, là

tấm gương sáng về quản lý, các doanh nghiệp không chỉ chịu phục vụ riêng cho

mình, mà còn góp phần phổ biến trang bị khoa học, công nghệ mới… Doanh

nghiệp Nhà nước còn tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, cải thiện cuộc

sống, nâng cao văn hóa giáo dục, giảm sự chênh lệch thành thị và nông thôn…

2 Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

a Khái niệm

Trước xu thế phát triển ngày càng cao của thị trường thế giới và những yêu cầu của

nền kinh tế "mở" thì mô hình hoạt động cứng nhắc của các doanh nghiệp Nhà nước

không còn phù hợp đặc biệt là ở các nước đang phát triển như Việt Nam Trên thế

giới, xu thế cổ phần hóa đã diễn ra mạnh mẽ từ những năm 80, cổ phần hóa có thể

hiểu là việc chuyển một doanh nghiệp Nhà nước thuộc sở hữu Nhà nước thành công

ty cổ phần thuộc sở hữu tập thể nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và huy động vốn

đáp ứng cho nhu cầu đầu tư và phát triển

Như vậy, cổ phần hóa chính là phương thức thực hiện xã• hội hóa sở hữu, chuyển

đổi từ sở hữu toàn dân sang sở hữu tập thể Đây là một công cụ huy động vốn đạt

hiệu quả cao, tạo điều kiện cho người lao động thực sự làm chủ doanh nghiệp

b Vị trí và vai trò của cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước

Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là lối ra phù hợp với khu vực kinh tế Nhà

nước, nó có vị trí vai trò trên nhiều mặt sau:

- Cổ phần hóa giải tỏa được bế tắc khủng hoảng về vốn cho doanh nghiệp cổ phần

hóa để tạo điều kiện cho nó mở rộng sản xuất kinh doanh, giảm nhẹ gánh nặng tài

chính cho Nhà nước, Nhà nước có thể thu hồi vốn đầu tư ở doanh nghiệp để chuyển

sang đầu tư các hoạt động ưu tiên hơn nhằm tạo đòn bẩy sang đầu tư cho các hoạt

động ưu tiên hơn nhằm tạo đòn bẩy thúc đẩy phát triển của toàn bộ xã hội, như đầu

tư cho kết cấu hạ tầng kỹ thuật công trình phúc lợi, giáo dục khoa học

- Cổ phần hóa thông qua đa dạng hóa sở hữu tạo động lực cho người lao động Cổ

phần hóa bảo đảm sở hữu hóa cho người lao động tại công ty, xí nghiệp bằng cách

cho họ tham gia đầu tư mua cổ phiếu, thực hiện quyền làm chủ thực sự, có tính vật

chất trên phần vốn đóng góp của họ và thực sự phấn đấu hăng hái cho nâng cao hiệu

quả đồng vốn có

- Cổ phần hóa cho phép dứt bỏ được chế độ bao cấp ngân sách của Nhà nước, gạt

bỏ chỉ đạo nhiều chi phí kinh tế của các cơ quan chủ quản bên trên Đồng thời làm

cho doanh nghiệp thực sự trở thành chủ thể kinh doanh, chỉ hoạt động vì mục tiêu

của doanh nghiệp

- Cổ phần hóa tạo điều kiện cải tiến, đổi mới cộng tác lãnh đạo quản lý doanh

nghiệp, tập trung vào đồng bộ thống nhất thực sự vì lợi ích chung và lợi ích riêng

trong doanh nghiệp

- Cổ phần hóa tạo điều kiện cho doanh nghiệp cổ phần được tự chủ, chủ động trong

quan hệ tự nguyện liên doanh, liên kết kinh tế với các tổ chức và cá nhân trong và

ngoài nước, mở ra khả năng tự nguyện hợp tác kinh doanh

- Như vậy, cổ phần hóa con đường ngắn nhất vừa bảo tồn vốn cho Nhà nước, giúp

các doanh nghiệp tồn tại và phát triển thực hiện những chủ trương của Đảng và Nhà

nước, thu hút được nguồn vốn trong dân, còn tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng,

khuyến khích được mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển

II Thực trạng doanh nghiệp Nhà nước ở Việt Nam

1 Trước thời kì đổi mới (trước 1986)

Từ năm 1986 trở về trước, khu vực kinh tế Nhà nước ở nước ta hoạt động trong cơ

chế kế hoạch tập trung quan liêu bao cấp, tăng trưởng với tốc độ chậm, thất thường

và hiệu quả kinh tế xã hội thấp

Do chủ quan duy ý chí và nóng vội đi lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta đã phát triển ào

ào, tràn lan nền kinh tế quốc dân làm cho số doanh nghiệp Nhà nước từ 7000 năm

1976 tăng lên 12.000 năm 1986 Điều này đã gây ra tình trạng lãng phí tiền của của

Nhà nước vào xây dựng và trang bị các doanh nghiệp Nhà nước Hơn nữa, quản lý

các doanh nghiệp Nhà nước lại thực hiện theo cơ chế bao cấp trong một thời gian

dài, làm cho hiệu quả sử dụng tài sản trong khu vực kinh tế Nhà nước còn thấp,

thiếu vốn và chiếm dụng vốn lẫn nhau trở thành một hiện tượng phổ biến

2.Từ thời kì đổi mới đến nay (từ 1986 đến nay)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng (tháng 12/1986) đánh dấu các mốc

quan trọng trong tiến trình đổi mới kinh tế xã hội của đất nước

- Cùng với quá trình đổi mới và chuyển đổi cơ chế đã làm cho doanh nghiệp Nhà

nước năng động hơn, hiệu quả hơn Số lượng doanh nghiệp Nhà nước từ năm 1989

là 12.000, sau khi mạnh tay sắp xếp lại đã giảm đi quá nửa, nhưng tỷ trọng GDP của

khu vực kinh tế Nhà nước trong nền kinh tế quốc dân lại tăng lên, từ 37,6% năm

1986 tăng lên 43,3% năm 1995, năm 2000 khoảng 39%; trong 5 năm 1991 - 1995

tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hàng năm của khu vực doanh nghiệp Nhà nước

đạt 11,7%, trong đó của toàn bộ nền kinh tế quốc dân chỉ là 8,2%

- Tuy đã đạt được nhiều kết quả, nhiều tích cực song trước xu thế toàn cầu hóa, hội

nhập kinh tế mà có không ít các doanh nghiệp Nhà nước làm ăn thua lỗ, làm mất

vốn của Nhà nước, không có khả năng thanh toán công nợ Theo báo cáo của Bộ

Tài chính tại hội nghị ngành tài chính toàn quốc họp tại Hà Nội ngày 9 đến ngày

10/11/1998 số doanh nghiệp Nhà nước thua lỗ có giảm dần từ 21% năm 1991 còn

16% năm 1995 nhưng đến năm 1996 lại tăng lên 22% Năm 1997 có 1923 doanh

nghiệp thua lỗ, chiếm 35% tổng số doanh nghiệp Nhà nước Các doanh nghiệp Nhà

nước có quy mô còn bé và không đồng đều, thiếu vốn, thiếu kỹ thuật, công nghệ,

tay nghề kém, kinh nghiệm, quản lý còn nhiều bất cập đã làm cho các doanh nghiệp

Nhà nước thua lỗ trầm trọng

3 Đánh giá thành tựu, hạn chế của doanh nghiệp Nhà nước

a Đánh giá về những thành tựu của doanh nghiệp Nhà nước

Trong quá trình đổi mới và chuyển đổi cơ chế đã giúp cho các doanh nghiệp Nhà

nước có hiệu quả kinh doanh ngày càng tăng và đóng góp vai trò quan trọng trong

nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần Đặc biệt sự phát triển của các doanh nghiệp

Nhà nước trong lĩnh vực kết cấu hạ tầng kỹ thuật, năng lượng, dầu khí, giao thông

bưu chính đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp Nhà nước thuộc các thành phần kinh

tế khác, phát triển đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo

hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa

- Các doanh nghiệp Nhà nước đóng góp GDP hàng năm cho khu vực kinh tế quốc

dân, tạo ra nguồn vốn lớn cho Nhà nước thực hiện xây dựng cơ sở hạ tầng, xây

dựng các công trình phúc lợi xây dựng trường học, phát triển giáo dục, khoa học,

công nghệ… tạo lập bình đẳng trong xã hội, gây dựng Nhà nước Việt Nam ngày

càng văn minh giàu đẹp

- Những thành tựu này góp phần củng cố vị thế của các doanh nghiệp Nhà nước trên

trường quốc tế

b Đánh giá về những hạn chế của doanh nghiệp Nhà nước

Cùng với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế đã làm cho nhiều doanh nghiệp Nhà

nước ở nước ta kinh doanh thua lỗ, phá sản… chính vì lẽ đó mà làm cho thâm hụt

ngân sách Nhà nước phải bù lỗ cho các doanh nghiệp Nhà nước, làm cho nạn thất

nghiệp ngày càng nhiều, thiếu công ăn việc làm, nhiều tệ nạn trong xã hội gia

tăng,nguồn vốn vay nước ngoài ngày càng lớn

- Những hạn chế của doanh nghiệp Nhà nước không chỉ làm thâm hụt ngân sách

Nhà nước mà nó còn làm cho quá trình thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa của

đất nước bị chậm lại, kinh tế kém phát triển dẫn đến ngày càng tụt hậu so với nền

kinh tế của các quốc gia trên thế giới

- Những hạn chế của doanh nghiệp Nhà nước do nhiều nguyên nhân khách quan và

chủ quan gây ra Nhưng nguyên nhân cực kỳ quan trọng gây ra tình hình trên là sức

mua của nhân dân, sức mua của nông thôn còn thấp, thị trường chưa được mở rộng,

cơ quan quản lý chưa hoạt động hiệu quả, trình độ ứng dụng khoa học còn non kém,

thiếu nguồn vốn đầu tư…

Qua đây có thể thấy những thành tựu và hạn chế của doanh nghiệp Nhà nước,

những tác động của những thành tựu và hạn chế đó tới nền kinh tế, tới cuộc sống,

định hướng phát triển và chiến lược phát triển của nền kinh tế quốc dân

4 Những vấn đề đặt ra trong việc củng cố sắp xếp các doanh nghiệp Nhà nước

Nhằm quán triệt các quan điểm và yêu cầu của Đảng và Nhà nước ta, đã đề ra

những vấn đề trong việc củng cố sắp xếp các doanh nghiệp Nhà nước:

- Sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước, duy trì và phát triển những doanh nghiệp Nhà

nước làm ăn có hiệu quả, giải thể và cho phá sản các doanh nghiệp Nhà nước bị

thua lỗ kéo dài

- Sát nhập các doanh nghiệp nhỏ vào các công ty lớn, thành lập các công ty ngành

hàng nhằm tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước, thị trường khu

vực và thị trường thế giới

- Đổi mới cơ chế quản lý doanh nghiệp theo hướng giao quyền tự chủ kinh doanh,

từng bước xóa bỏ cơ chế Bộ chủ quản, cấp hành chính chủ quản nhiệm vụ là sự

cách biệt giữa doanh nghiệp Trung ương và doanh nghiệp địa phương, đồng thời

tăng cường công tác kiểm tra kiểm soát của Nhà nước

- Cổ phần hóa một bộ phận doanh nghiệp Nhà nước theo yêu cầu của xã hội hóa nền

sản xuất, đặc biệt là xã hội hóa về vốn

Sắp xếp lại các doanh nghiệp Nhà nước là một vấn đề vừa có tính bức xúc, vừa có

tính cơ bản Đây là một công việc phức tạp, liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh

vực và nhiều tầng lớp dân cư, nó đòi hỏi phải chi phí nhiều nguồn lực và không thể

giải quyết một cách nhanh chóng Để đạt được những vấn đề đặt ra trong việc củng

cố sắp xếp lại các doanh nghiệp thì các doanh nghiệp phải giải quyết một số vấn đề

chủ yếu như sau:

+ Vai trò chủ đạo của doanh nghiệp Nhà nước phải được khẳng định dựa trên cơ sở

nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội và năng lực cạnh tranh là chủ yếu Các doanh

nghiệp Nhà nước là công cụ vô cùng quan trọng của Nhà nước để dẫn dắt nền kinh

tế quốc dân phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa

+ Cách tiếp cận vấn đề sắp xếp lại các doanh nghiệp Nhà nước cần xuất phát từ

quan hệ sở hữu, phải có quan điểm đúng đắn về cơ cấu sở hữu trong các doanh

nghiệp Nhà nước Đặc biệt, coi trọng quan hệ giữa doanh nghiệp Nhà nước và các

thành phần kinh tế để tạo lên sức mạnh tổng hợp của toàn bộ nền kinh tế

+ Tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng trong sản xuất kinh doanh giữa các

thành phần kinh tế

+ Xác định đại diện chủ sở hữu tài sản của Nhà nước tại doanh nghiệp Nhà nước

trên cơ sở phân biệt quyền sở hữu và quyền sử dụng

+ Hoàn thiện chức năng quản lý của Nhà nước về kinh tế trên cơ sở tách quyền sở

hữu Nhà nước của các cơ quan Nhà nước với quyền sản xuất kinh doanh của doanh

nghiệp, xóa bỏ chế độ cơ quan, cấp hành chính chủ quản, với doanh nghiệp là chủ

thể sản xuất vốn lâu nay đã can thiệp quá sâu vào hoạt động sản xuất kinh doanh

của doanh nghiệp, biến doanh nghiệp trở thành vật phụ thuộc của cơ quan hành

chính Nhà nước, gây nhiều phiền hà, cản trở, nhưng rút cục không chịu trách nhiệm

đối với những hậu quả xấu đã xảy ra, cũng như đối với các phán quyết sai trí của

mình

+ Thiết lập một cơ quan độc lập để thực hiện chương trình cải cách doanh nghiệp

Nhà nước trong một số năm Như đã biết, việc sắp xếp lại các doanh nghiệp Nhà

nước là một bộ phận quan trọng của lực lượng sản xuất, do vậy cách tiếp cận vấn đề

cũng phải xuất phát từ các quan hệủơ hữu, quan hệ quản lý và quan hệ phân phối;

đặt toàn bộ các quan hệ đó trong mối quan hệ tương tác giữa các thành phần kinh tế

trong quá trình vận hành theo cơ chế thị trường dưới sự quản lý của Nhà nước theo

định hướng xã hội chủ nghĩa

III Nghiên cứu quan điểm và các giải pháp tiến hành cổ phần hóa doanh nghiệp

Nhà nước ở Việt Nam

1 Các quan điểm của Đảng và Nhà nước về vấn đề cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà

nước

Nói đến quan điểm về cổ phần hóa, trước hết ta phải khẳng định cổ phần hóa không

phải là tư nhân hóa Cổ phần hóa là một nội dung đa dạng hóa sở hữu, là quá trình