Là một thành viên trong gia đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì để làm cho gia đình mình thực sự là một tế bào tốt của xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
…… ***…….
BÀI TẬP LỚN MÔN: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
ĐỀ BÀI 4: Phân tích vị trí của gia đình trong xã hội? Là một thành viên trong gia đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì để làm cho gia đình mình thực sự là một tế bào tốt của
xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên?
Họ và tên SV: Nguyễn Thị Kim Ngân
Lớp tín chỉ: Đầu tư tài chính BFI63
Mã SV: 11214216
GVHD: TS Nguyễn Thị Hào
Trang 2MỤC LỤC
A ĐẶT VẤN ĐỀ 3
B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 4
I.Khái niệm gia đình, vị trí và chức năng của gia đình trong xã hội hiện nay 4
1.Khái niệm gia đình 4
2.Vị trí của gia đình trong xã hội hiện nay……….5
3. Chức năng của gia đình trong xã hội hiện nay 7
II. Liên hệ bản thân………
8 C LỜI KẾT………9
D TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 3A ĐẶT VẤN ĐỀ
Gia đình là một tế bào cơ bản và tự nhiên cấu thành nên từng cộng đồng, xã hội Gia đình giữ vai trò trung tâm trong đời sống của mỗi con người, là nơi bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần của mỗi cá nhân, là một trong những giá trị xã hội quan trọng bậc nhất của người Á Đông, trong đó có Việt Nam Đối với mỗi quốc gia thì gia đình được coi là “một tế bào xã hội có tính sản sinh” Do vậy sức mạnh trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và phát triển của gia đình Muốn có một xã hội phát triển lành mạnh thì phải quan tâm xây dựng tế bào gia đình tốt Chỉ khi con người được yên ấm, hòa thuận trong gia đình, thì mới có thể yên tâm lao động, sáng tạo và đóng góp sức mình cho xã hội và ngược lại
Chính vì vậy, quan tâm xây dựng quan hệ xã hội, quan hệ gia đình bình đẳng, hạnh phúc là vấn đề hết sức quan trọng trong cách mạng xã hội chủ nghĩa Tự ý thức được tầm quan trọng của gia đình, em chọn đề tài: “ Phân tích vị trí của gia đình trong xã hội ? Là một thành viên trong gia đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm gì để làm cho gia đình mình thực sự là một tế bào tốt của xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên?” để nghiên cứu
Bài làm của em còn nhiều thiếu sót về mặt kiến thức và ngôn từ, mong cô có thể đọc
và góp ý để em hoàn thiện hơn Em xin trân thành cảm ơn cô!
Trang 4B. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
I. Khái niệm gia, vị trí và chức năng của gia đình trong xã hội hiện nay.
1. Khái niệm gia đình
Gia đình là một cộng đồng người đặc biệt, có vai trò quyết định đến sự tồn tại và phát triển của xã hội C.Mác và Ph.Ăngghen, khi đề cập đến gia đình đã cho rằng:
“Quan hệ thứ ba tham dự ngay từ đầu vào quá trình phát triển lịch sử: hàng ngày tái tạo ra đời sống của bản thân mình, con người bắt đầu tạo ra những người khác, sinh sôi, nảy nở – đó là quan hệ giữa chồng và vợ, cha mẹ và con cái, đó là gia đình Cơ
sở hình thành gia đình là hai mối quan hệ cơ bản, quan hệ hôn nhân (vợ và chồng)
và quan hệ huyết thống (cha mẹ và con cái…) Những mối quan hệ này tồn tại trong
sự gắn bó, liên kết, ràng buộc và phụ thuộc lẫn nhau, bởi nghĩa vụ, quyền lợi và trách nhiệm của mỗi người, được quy định bằng pháp lý hoặc đạo lý
Quan hệ hôn nhân là cơ sở, nền tảng hình thành nên các mối quan hệ khác trong gia đình, là cơ sở pháp lý cho sự tồn tại của mỗi gia đình Quan hệ huyết thống là quan
hệ giữa những người cùng một dòng máu, nảy sinh từ quan hệ hôn nhân Đây là mối quan hệ tự nhiên, là yếu tố mạnh mẽ nhất gắn kết các thành viên trong gia đình với nhau Trong gia đình, ngoài hai mối quan hệ cơ bản là quan hệ giữa vợ và chồng, quan hệ giữa cha mẹ với con cái, còn có các mối quan hệ khác, quan hệ giữa ông bà với cháu chắt, giữa anh chị em với nhau, giữa cô, dì, chú bác với cháu v.v
Ngày nay, ở Việt Nam cũng như trên thế giới còn thừa nhận quan hệ cha mẹ nuôi (người đỡ đầu) với con nuôi (được công nhận bằng thủ tục pháp lý) trong quan hệ gia đình Dù hình thành từ hình thức nào, trong gia đình tất yếu nảy sinh quan hệ nuôi dưỡng, đó là sự quan tâm chăm sóc nuôi dưỡng giữa các thành viên trong gia đình cả về vật chất và tinh thần Nó vừa là trách nhiệm, nghĩa vụ, vừa là một quyền lợi thiêng liêng giữa các thành viên trong gia đình Trong xã hội hiện đại, hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc của gia đình được xã hội quan tâm chia sẻ, xong không thể thay thế hoàn toàn sự chăm sóc, nuôi dưỡng của gia đình
Trang 5Như vậy, gia đình là một hình thức cộng đồng xã hội đặc biệt, được hình thành, duy trì và củng cố chủ yếu dựa trên cơ sở hôn nhân, quan hệ huyết thống và quan hệ nuôi dưỡng, cùng với những quy định về quyền và nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình
2. Vị trí của gia đình trong xã hội hiện nay
Gia đình là “tế bào của xã hội”
Điều này chúng ta luôn luôn khẳng định và dù trong hoàn cảnh nào, xã hội nào nó vẫn luôn luôn đúng Nó nói lên mối quan hệ mật thiết giữa gia đình và xã hội, quan
hệ đó giống như sự tương tác hữu cơ của quá trình trao đổi chất, duy trì sự sống của
cơ thể Xã hội (cơ thể) lành mạnh tạo điều kiện cho các gia đình tiến bộ, gia đình (tế bào) hạnh phúc góp phần cho sự phát triển hài hòa của xã hội
Trong mối quan hệ ấy, trình độ phát triển về mọi mặt của xã hội quyết định đến hình thức, tính chất, kết cấu và quy mô của gia đình C.Mác nhiều lần lưu ý rằng: tôn giáo, gia đình, nhà nước, pháp quyền, đạo đức, khoa học, nghệ thuật…chỉ là những hình thức đặc thù của sản xuất và phục tùng quy luật chung của sản xuất Và thực tế cũng cho ta thấy, gia đình lần lượt biến đổi tương ứng với những giai đoạn phát triển xã hội khác nhau
Gia đình là cầu nối giữa mọi thành viên trong gia đình với xã hội
Nhiều thông tin về xã hội tác động đến con người thông qua gia đình Xã hội nhận thức đầy đủ và toàn diện hơn về một người khi nhận rõ hoàn cảnh gia đình của người ấy Nhiều nội dung quản lý xã hội không chỉ thông qua hoạt động của các thiết chế xã hội, mà còn thông qua hoạt động của gia đình để tác động đến con người; nghĩa vụ và quyền lợi xã hội của mỗi người được thực hiện với sự hợp tác chung của các thành viên trong gia đình Qua đó ý thức công dân được nâng cao và
sự gắn bó giữa gia đình và xã hội có ý nghĩa thiết thực
Gia đình là tổ ấm thân yêu đem lại hạnh phúc cho mỗi con người
Trong gia đình, mỗi cá nhân được đùm bọc về mặt vật chất và giáo dục về tâm hồn; trẻ thơ có điều kiện được an toàn và khôn lớn, người già có nơi nương tựa, người lao động có điều kiện để phục hồi sức khỏe và thoải mái tinh thần…Ở đó, hàng ngày diễn ra các mối quan hệ thiêng liêng giữa vợ – chồng, cha – con, anh – em,…
Trang 6những người đồng tâm, đồng cảm, nâng đỡ nhau suốt cả cuộc đời Khi đó, gia đình thực sự là một tổ ấm thực sự của mỗi con người
3. Chức năng của gia đình trong xã hội hiện nay.
Gia đình là nơi cung cấp nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Nguồn nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay ngày càng đòi hỏi trình độ và yêu cầu cao, đó phải là những người “giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân; có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi; sống có văn hóa, nghĩa tình; có tinh thần quốc tế chân chính” Gia đình chính “là môi trường quan trọng, trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách” để hình thành nên những phẩm chất tốt đẹp của mỗi cá nhân, mỗi con người, góp phần đắc lực vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Gia đình là nơi nuôi dưỡng, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Trải qua nhiều thế hệ, gia đình Việt Nam được hình thành và phát triển với những chuẩn mực giá trị tốt đẹp, góp phần xây dựng bản sắc văn hóa dân tộc Những giá trị truyền thống quý báu như lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau, thủy chung, hiếu nghĩa, hiếu học, cần cù và sáng tạo trong lao động, bất khuất kiên cường vượt qua mọi khó khăn thử thách đã được gia đình Việt Nam gìn giữ, vun đắp trong suốt quá trình lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc và phát huy trong giai đoạn hiện nay
Có thể thấy rằng, trong sự phát triển chung của xã hội hiện nay, gia đình luôn đóng một vai trò quan trọng Không thể có một xã hội giàu mạnh, văn minh nếu như không dựa trên cơ sở xây dựng những gia đình ấm no, hạnh phúc, tiến bộ Vì vậy, xây dựng và phát triển gia đình với những giá trị tốt đẹp trong xã hội hiện đại là một trong những yếu tố cốt lõi trong mục tiêu chung của xây dựng nền văn hóa mới XHCN
Chức năng kinh tế và tổ chức tiêu dùng của gia đình đối với xã hội.
Đây là chức năng cơ bản quan trọng của gia đình nhằm tạo ra của cải, vật chất, là
Trang 7chức năng đảm bảo sự sống còn của gia đình, đảm bảo cho gia đình được ấm no, giàu có làm cho dân giàu, nước mạnh như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói:
“dân có giàu thì nước mới mạnh “ Chức năng này bao quát về nhu cầu ăn, ở, tiện nghi, là sự hợp tác kinh tế giữa các thành viên trong gia đình nhằm thỏa mãn nhu cầu của đời sống
Để có kinh tế của mỗi gia đình ngày càng được cải thiện và nâng cao, ngoài những thành viên đang còn ở độ tuổi trẻ em thì những thành viên đang ở độ tuổi lao động cần có một công việc, một mức thu nhập ổn định Ngoài ra còn cần có nguồn thu nhập thêm để có thêm nguồn thu chi trả cho những chi phí lặt vặt hằng ngày Ví dụ: giáo viên có thể nhận dạy lớp học thêm, công nhân có thể nhận thêm sản phẩm làm ngoài giờ, những người nông dân thì có thể tăng gia chăn nuôi, tranh thủ buổi tối bện chối rơm, đan giậu, Mỗi gia đình cần luôn có ý thức phấn đấu làm giàu và làm giàu một cách chính dáng, đồng thời biết cách hài hòa giữa đời sống vật chất và tinh thần Bên cạnh đó xã hội cũng cần phải có trách nhiệm chăm lo chung cho mọi gia đình bằng cách phát triển kinh tế, văn hóa có như vậy thì chức năng kinh tế của gia đình mới có thể hoàn thiện được
Chức năng thỏa mãn nhu cầu tâm sinh li, duy trì tình cảm gia đình.
Nhờ vào quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống nên thành viên gia đình có tình yêu thương và ý thức, trách nhiệm với nhau Chính vì vậy, gia đình là nơi để mỗi được chăm sóc cả về vật chất lẫn tinh thần, được thỏa mãn nhu cầu tình cảm, cần bằng tâm lý, giải tỏa ức chế từ các quan hệ xã hội Không phải ngẫu nhiên người ta gọi gia đình với cách gọi yêu thương, trìu mến, ấm áp Trong gia đình người già được chăm sóc khỏe mạnh, vui vẻ lạc quan truyền lại cho con cháu vẫn sống, cách ứng xử đẹp Nơi đó, con cái biết yêu kính
Trong gia đình người gia được chăm sóc khỏe mạnh, vui vẻ lạc quan, truyền lại cho con cháu vốn sống, cách ứng xử dẹp Nơi đó, con cái biết yêu kính, vâng lời cha mẹ,
vợ chồng quan tâm chia sẻ vui buồn cực nhọc với nhau Ở đó, mỗi người cảm nhận được sự gần gũi, thân thương từ khoảng sân, mái nhà, chiếc giường đến những quan hệ họ hàng thân thiết Khi một thành viên gặp biến cố, gia đình, dòng họ sẽ có
sự quan tâm, chia sẻ và có sự giúp đỡ để niềm vui được nhân đôi, nỗi buồn được vơi
đi một nửa Điều đó sẽ tạo nên sợi dây vô hình nhưng bèn chặt kết nối nghĩa tỉnh
Trang 8những người trong gia đình, dòng họ, thân tộc lại với nhau Mối quan hệ đồng bào cũng từ đó mà hình thành trong làng xóm, trong xã hội, trở thành nền tảng của tỉnh yêu quê hương, đất nước, con người
II. Liên hệ bản thân.
Là một thành viên trong gia đình em thấy mình cần phải có trách nhiệm để làm cho gia đình mình thực sự là một tế bào tốt của xã hội, một tổ ấm mang lại các giá trị hạnh phúc và sự hài hòa trong đời sống cá nhân của mỗi thành viên Đối với gia đình mình, em phải tự ý thức được vai trò và trách nhiệm của mình: là một người con, người cháu hiếu thuận với ông bà, cha mẹ Là người chị gương mẫu với các em Yêu thương, giúp đỡ các thành viên trong gia đình
Em cần có ý thức tự giáo dục bản thân và giáo dục gia đình bằng cách tự hoàn thiện bản thân, chia sẻ với các thành viên trong gia đình về vai trò và bổn phận của gia đình đối với xã hội Việc này sẽ giúp góp vào việc xây dựng con người mới nói chung, vào việc duy trì, phát triển đạo đức, văn hoá dân tộc nhằm “xây dựng con người Việt Nam thời đại mới, gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại” Cùng gia đình hướng đến hình tượng gia đình kiểu mẫu ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền, vợ chồng hòa thuận, anh chị em đoàn kết, thương yêu nhau
Góp phần kết hợp chặt chẽ giữa các môi trường giáo dục (gia đình - nhà trường - xã hội) để tiến tới mục tiêu nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Để xây dựng gia đình mới ở nước ta hiện nay, em tự ý thức và phải ngăn chặn, lên án mạnh mẽ những hiện tượng tiêu cực, những hành vi xấu phá hoại gia đình (bạo lực gia đình, quấy rối, xâm hại trẻ em…) Đồng thời, tham gia các phong trào, tổ chức cộng đồng bảo vệ gia đình, có ý nghĩa phù hợp với truyền thống, văn hoá dân tộc và
sự phát triển của xã hội Tự nhận thức và có những hành động thiết thực để thúc đẩy
về bình đẳng giới và tiến bộ của phụ nữ; ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn bán phụ
nữ và bạo lực gia đình Đẩy mạnh việc tạo điều kiện để phụ nữ tham gia học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ, đáp ứng yêu cầu công việc, nhiệm vụ, chức năng trong gia
Trang 9đình và xã hội.
Xây dựng gia đình Việt Nam là tế bào lành mạnh của xã hội là chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ta, là nguyện vọng của tất cả mọi người Một trong những biện pháp lớn để thực hiện chủ trương đó là “nâng cao nhận thức và thực hiện nghĩa
vụ gia đình đối với mọi công dân”, xã hội hoá việc xây dựng gia đình dưới chủ nghĩa
xã hội, thực hiện Nhà nước và Nhân dân cùng làm Chủ nghĩa xã hội phải thực hiện xây dựng gia đình mới khác về nhiều mặt so với gia đình truyền thống Gia đình mới, hình thành phát triển gắn liền với sự phát triển toàn diện của chủ nghĩa xã hội; đây là
sự cố gắng chung của từng thành viên, từng gia đình, của Nhà nước, địa phương và các tổ chức xã hội thì mới có thể có gia đình “no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh”
C. LỜI KẾT
Gia đình là tổ ấm thân yêu, là chiếc nôi nuôi dưỡng cả đời người từ khi còn là trẻ thơ cho đến khi khôn lớn, đến lúc về già có nơi nương tựa và sau những ngày lao động mệt nhọc là nơi nghỉ ngơi phục hồi sức khỏe, thoải mái tinh thần… Ở đó, hằng ngày diễn ra các quan hệ thiêng liêng sâu đậm giữa vợ chồng, cha con, anh em, những người đồng tâm, đồng cảm, nâng đỡ nhau suốt cả cuộc đời Có rất nhiều vấn đề, ngoài môi trường gia đình, không ở đâu có thể đáp ứng và giải quyết có hiệu quả hơn Chỉ khi nào được sự êm ấm trong gia đình thì mỗi cá nhân mới thực sự yên tâm lao động và một trong những bất hạnh lớn nhất của con người là lâm vào cảnh vô gia cư, gia đình lục đục, tan nát hoặc cảnh nghèo đói, khốn cùng…
Vì vậy, việc xây dựng gia đình mới là một trong những vấn đề quan trọng của sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa, đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, xã hội tốt thì gia đình càng tốt, gia đình tốt thì xã hội mới tốt Hạt nhân của xã hội là gia đình Chính vì muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội nên phải chú ý hạt nhân cho tốt” Mỗi cá nhân trong gia đình phải biết tự nhận thức về vai trò, trách nhiệm của mình với gia đình và với xã hội, đồng thời có những thành động thiết thực để xây dựng, vun đắp hạnh phúc gia đình, góp phần xây dựng, phát triển một xã hội văn minh
Trang 10D. TÀI LIỆU THAM KHẢO
(1): Bài giảng môn Kinh tế chính trị Mác Lê-nin – TS Nguyễn Thị Hào
(2): Giáo trình môn Kinh tế chính trị Mác Lê-nin Bộ Giáo dục và Đào tạo NXB Chính trị quốc gia Sự thật Hà Nội, 2019
(3): Quốc hội, Luật Hôn nhân và Gia đình, 2021
(4) : [Ebook] Giáo trình Kinh tế chính trị Mác – Lênin PDF (Tái bản lần thứ
hai có sửa chữa bổ sung) – Bộ Giáo dục và Đào tạo
(5): C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, Nxb CTQG, H 1995, tập 3,
tr.41
(6): Quốc hội, Luật Hôn nhân và Gia đình, 2014
(7): C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, Nxb CTQG, H 1995, tập 21,
tr.44