BÀI TIỂU LUẬN CÁ NHÂN MÔN NGHIÊN CỨU MARKETING CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU VỀ THỊ TRƯỜNG VÍ ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2019 2020. Ra đời năm 2008 trong bối cảnh thị trường thương mại điện tử đang cần những công cụ thanh toán phù hợp, ví điện tử là một trong những hình thức thanh toán điện tử phổ biến hiện nay bên cạnh các dịch vụ như internet banking, thanh toán bằng thẻ. Đây là một loại tài khoản điện tử dùng để thanh toán các giao dịch trực tuyến, giúp người dùng thanh toán các 13 loại phí trên Internet như hóa đơn tiền điện, tiền nước, cước Internet, cước truyền hình cáp, mua vé máy bay, thanh toán vay tiêu dùng, chuyển tiền, mua sắm online,…
Trang 1BÀI TIỂU LUẬN CÁ NHÂN
MÔN: NGHIÊN CỨU MARKETING CHỦ ĐỀ: NGHIÊN CỨU VỀ THỊ TRƯỜNG VÍ ĐIỆN TỬ TẠI VIỆT
NAM GIAI ĐOẠN 2019-2020
Hà Nội ngày 15 tháng 04 năm 2022
1
Trang 2MỤC LỤC
Phần 2 Quy mô, dung lượng, tiềm năng của thị trường Ví điện tử tại Việt Nam 5
Phần 3 Các nhu cầu dịch vụ của khách hàng, các khúc thị trường 6
Phần 4 Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tiêu biểu, so sánh định vị 7
4.1 Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ ví điện tử tiêu biểu 7
4.2 So sánh định vị của các ví điện tử tiêu biểu 8
Phần 5 Những kỳ vọng, phản ánh, đánh giá, phản ứng của khách hàng về chất lượng ví điện tử trên
5.2 Các đánh giá, phản ứng về chất lượng ví điện tử 10
Phần 6 Những yếu tố khách hàng xem xét khi lựa chọn dịch vụ và nhà cung cấp 14
Phần 7 Những nguồn thông tin sử dụng để tiếp cận với dịch vụ và nhà cung cấp 15
Trang 3DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU
Sơ đồ 1: Nhóm nhu cầu sử dụng ví điện từ, theo Decision Lab
Sơ đồ 2: Những yếu tố khách hàng xem xét khi lựa chọn ví điện tử, theo Statista, 2021
Sơ đồ 3: Lý do lựa chọn ví điện tử thay vì các hình thức thanh toán khác của người dùng Việt Nam, từ tháng 11/2021, theo Statista
Bảng1 : Phân đoạn thị trường theo các tiêu chí: loại ví điện tử, nhà sở hữu, loại hình công nghệ
DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình 1: Mức độ nhận diện và tỷ lệ sử dụng của 4 loại ví điện tử: Momo, ZaloPay, ViettelPay, ShopeePay (AirPay)
Hình 2: Các yếu tố người dùng hài lòng về ví điện tử, theo Buzzmetrics
Hình 3: Nguồn thông tin ảnh hưởng đến ý định sử dụng ví điện tử
3
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU
Thị trường ví điện tử trong thời gian gần đây đang phát triển khá nhanh Riêng fintech tại Việt Nam đạt được nhiều sự tăng trưởng đáng kể nhờ việc áp dụng kỹ thật số, sự phát triển của thương mại điện tử, lợi thế tiếp cận Internet, tỷ lệ người sử dụng smartphone cao, nhu cầu tiêu dùng gia tăng cùng với sự hỗ trợ của Chính phủ trong việc thúc đẩy thanh toán điện tử Thị trường ví điện tử tại Việt Nam là một sân chơi sôi động, đầy tính cạnh tranh, đa dạng cách tiếp cận người dùng, các ví điện tử nói riêng và fintech nói chung mang lại nhiều lợi ích cho kinh tế và xã hội Chính vì vậy, việc tìm hiểu và nghiên cứu về thị trường ví điện tử là một điều cần thiết trong bối cảnh thị trường hiện nay Đây cũng chính là lý do mà em lựa chọn đề tài nghiên cứu về ví điện tử cho bài tập cá nhân của môn nghiên cứu Marketing
Trang 5Phần 1 Giới thiệu chung về Ví điện tử
Trong thập kỷ vừa qua, sự phát triển của thương mại điện tử đã dẫn đến sự bùng nổ của các hình thức thanh toán điện tử Thanh toán điện tử được định nghĩa là một nền tảng được dùng để thanh toán hàng hóa/dịch vụ thông qua internet, là sự chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác Trong đó, ví điện tử là một loại công nghệ cao hơn trong lĩnh vực tài chính (Wulantika & Zein, 2020)
Ví điện tử là một ví ảo lưu trữ thông tin thẻ thanh toán trên máy tính hoặc thiết bị
di động, để tạo điều kiện thuận lợi không chỉ cho mua hàng trực tuyến mà cả thanh toán tại các điểm bán lẻ (Tolety, 2018) Theo Pachpande và Kamble (2018), ví điện tử là một loại thẻ hoạt động bằng điện tử và cũng được sử dụng cho các giao dịch được thực hiện trực tuyến thông qua máy tính hoặc điện thoại thông minh và tiện ích của nó giống như thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ
Ra đời năm 2008 trong bối cảnh thị trường thương mại điện tử đang cần những công cụ thanh toán phù hợp, ví điện tử là một trong những hình thức thanh toán điện tử phổ biến hiện nay bên cạnh các dịch vụ như internet banking, thanh toán bằng thẻ Đây là một loại tài khoản điện tử dùng để thanh toán các giao dịch trực tuyến, giúp người dùng thanh toán các 13 loại phí trên Internet như hóa đơn tiền điện, tiền nước, cước Internet, cước truyền hình cáp, mua vé máy bay, thanh toán vay tiêu dùng, chuyển tiền, mua sắm online,…
5
Trang 6Phần 2 Quy mô, dung lượng, tiềm năng của thị trường Ví điện tử tại Việt Nam
2.1 Quy mô thị trường
Tính đến cuối quý 1 năm 2020, Việt Nam có 13 triệu tài khoản ví điện tử được kích hoạt và sử dụng, tổng số dư ví khoảng 1,36 nghìn tỷ đồng và có tới 225 triệu giao dịch được thực hiện Việt Nam có 89 triệu tài khoản thanh toán cá nhân, tương đương gần 70% người trưởng thành có tài khoản ngân hàng, nhưng chỉ có 13 triệu tài khoản ví điện
tử (Ngân hàng nhà nước, 2020)
Tính đến tháng 7/2021, thị trường Ví điện tử đã chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt với sự tham gia của 43 ví điện tử và tổ chức trung gian thanh toán không phải Ngân hàng được chính thức cấp phép hoạt động – con số này đã tăng gấp 7 lần so với năm 2015 (Ngân hàng nhà nước, 2021)
Việt Nam là một trong những quốc gia có mức tăng trưởng về thanh toán điện tử cao nhất thế giới với tỷ lệ lên tới 30,2% hàng năm trong giai đoạn 2020-2027 (Allied Market Research)
2.2 Tiềm năng thị trường
Việt Nam có khoảng 70% dân số sử dụng điện thoại di động, lượng người dùng sử dụng Internet qua thiết bị di động chiếm khoảng 95% và trung bình họ dùng khoảng 3 giờ
18 phút mỗi ngày để sử dụng Internet qua di động (Appota, 2021) Điều này cho thấy cơ hội để ví điện tử ngày càng được nhiều người dùng internet biết đến và sử dụng là rất lớn
Năm 2020 – 2021 là một năm bùng nổ của ví điện tử khi tác động của dịch bệnh Covid-19 khiến cho các hình thức thanh toán điện tử phát triển hơn bao giờ hết Việc hạn chế tiếp xúc và đi lại do dịch bệnh Covid-19 đã khiến người dùng đã chuyển từ hình thức thanh toán trực tiếp qua các kênh online Các cổng thanh toán, ví điện tử cũng nắm bắt cơ hội đẩy mạnh các chương trình ưu đãi khi thanh toán online khiến cho tỷ lệ thanh toán hình thức này tăng cao Từ khi xảy ra dịch Covid-19 hơn 85% người tiêu dùng sở hữu ít nhất một ví điện tử hoặc ứng dụng thanh toán, hơn 42% người tiêu dùng sử dụng thanh toán không tiếp xúc bằng thiết bị di động Đặc biệt, 71% người dùng sử dụng ví điện tử hoặc các ứng dụng thanh toán ít nhất một lần/tuần
Hiện nay người dùng sử dụng ví điện tử với tần suất cao Hơn hai phần ba người dùng Việt Nam sử dụng ví điện tử hàng tuần 61% người dùng tại Việt Nam sỡ hữu ít nhất hai ví điện tử (Decision Lab, 2020) Tỷ lệ những người chưa biết đến ví điện từ còn khá nhiều (59%) nhưng sau khi đã sử dụng thì tỷ lệ tiếp tục sử dụng cao - tỷ lệ chuyển đổi là 77% (Statista, 2020)
Kết luận: Có thể thấy thị trường Ví điện tử tại Việt Nam đạt được nhiều sự tăng trưởng đáng kể và ngày càng có nhiều cơ hội để phát triển Cùng với đó là tình hình cạnh tranh vô cùng khốc liệt
Trang 8Phần 3 Các nhu cầu dịch vụ của khách hàng, các phân khúc thị trường
3.1 Nhu cầu sử dụng ví điện tử
Mobile top-up Thanh toán hóa đơn Chuyển/nhận tiền Mua sắm trực tuyến
Tỷ lệ lý do lựa chọn
Sơ đồ 1: Nhóm nhu cầu sử dụng ví điện từ (theo Decision Lab)
Hiện nay trên thị trường có 4 nhóm nhu cầu chính: Mobile top-up (77%), thanh toán hóa đơn (74%), chuyển/ nhận tiền (67%) và mua sắm trực tuyến (66%) Trong đó, Mobile Top-up là dịch vụ mà người dùng có thể thanh toán nạp tiền điện thoại vào tài khoản trả trước thông qua các ứng dụng ví điện tử (Decision Lab, 2020)
3.2 Phân khúc thị trường ví điện tử
Dựa vào phạm vi thanh toán theo khu vực địa lý, ta có thể chia thị trường ví điện
tử thành 2 phân khúc chính:
- Ví điện tử thanh toán quốc tế: PayPal, WebMoney, AlertPay, LiqPay, Moneybookers…
- Ví điện tử thanh toán trong nước: MoMo, Zalopay, ViettelPay, ShopeePay, Moca, SenPay, Baokim, VinID … Các loại ví điện tử này được các công ty trong nước phát hành
và được sử dụng phổ biến trong nước
Ngoài ra, thị trường ví điện tử còn có thể chia theo các phân khúc như:
Theo loại ví điện tử Theo nhà sở hữu Theo loại hình công nghệ
● - Open
● - Semi-closed
● - Closed
● - Bank
● - Telecom Operators
● - Device Manufacturers
- Tech Companies
● - Near Field Communication (NFC)
● - Optical/QR Code
● - Digital Only
● - Text-based
Ví dụ minh họa:
+ Closed e-wallet (ví điện tử
đóng): Ola Money, Amazon
Pay,
+ Semi-closed (ví bán
đóng): PayTm
Ví dụ minh họa:
+ Nhà cung cấp ví điện tử là công
ty công nghệ:VinID, VNPT Pay,…
+ Nhà cung cấp ví điện tử là Ngân hàng: Sacombank Pay,
Vietcombank,…
Ví dụ minh họa:
+ QR Code: Momo, VNPay, ZaloPay, + Digital only: TrueMoney, BaoKim, ZingPay, SohaPay,…
Trang 9Bảng1: Phân đoạn thị trường theo các tiêu chí: loại ví điện tử, nhà sở hữu, loại hình công nghệ (Theo
Gminsights, 2020).
9
Trang 10Phần 4 Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tiêu biểu, so sánh định vị
4.1 Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ ví điện tử tiêu biểu
Thị trường Ví điện tử đang ngày một sôi động hơn với sự góp mặt của hàng loạt Fintech Việt tài năng và cả các tập đoàn lớn có hệ sinh thái đa dạng như: VinID (thuộc VinGroup), VNPT Pay (thuộc VNPT), SenPay (thuộc FPT), MobiFone Pay (thuộc MobiFone), eM (đã được Alibaba mua lại 1 phần cổ phần và đang tích hợp vào Lazada), SmartPay, Payoo, G-Pay…
Bốn ông lớn là Momo, ViettelPay, ZaloPay và ShopeePay chiếm hơn 90% tổng thị phần ví điện tử Trong đó, Momo là thương hiệu dẫn đầu về mức độ nhận biết và lượng người dùng mới tính đến năm 2021 là 31 triệu (Q&Me, 2020)
Hình 1: Mức độ nhận diện và tỷ lệ sử dụng của 4 loại ví điện tử: Momo, ZaloPay, ViettelPay, ShopeePay
(AirPay ).
4.2 So sánh định vị của các ví điện tử tiêu biểu
Các thương hiệu ví điện tử có định vị gắn liền với mục đích sử dụng cụ thể liên quan đến tiêu xài giá trị (thuần về chức năng)
Thanh toán cho tiêu dùng bình dân Thanh toán trên các sàn
thương mại điện tử
Thanh toán qua mạng xã hội
(Social payment)
Thanh toán toàn diện
Trang 11⮚ Momo
Với thế mạnh về sự tiện dụng và hệ sinh thái phong phú, MoMo - ví điện tử của Công
ty Cổ phần Dịch vụ Di động Trực tuyến nhanh chóng được các ngân hàng kết nối Tính đến tháng 10/2019, MoMo là đối tác liên kết trực tiếp của 16 ngân hàng, hiện đã có khoảng 8 triệu người dùng tại Việt Nam, mục tiêu tăng lên 16 triệu người dùng vào cuối năm 2019 Căn cứ trên mức độ phổ biến, từ số liệu thuê bao và thị phần mà chính các doanh nghiệp ví điện tử công bố thì MoMo đang là ví điện tử có thị phần lớn nhất và được yêu thích nhất tại Việt Nam Về khối lượng giao dịch, MoMo đã tăng hơn 3 lần trong năm
2018 MoMo cũng đã đạt tới 200 triệu giao dịch/năm với tổng giá trị thanh toán đạt 1,2 tỷ USD/năm
Các tính năng nổi bật của Ví điện tử Momo có thể kể đến: Thanh toán bằng mã QR tại chuỗi cửa hàng tiện lợi, siêu thị, chuỗi ăn uống Thanh toán tất cả trò chơi, ứng dụng, nhạc, phim, sách, gia tăng dung lượng iCloud và thanh toán các dịch vụ Apple với Ví điện
tử MoMo MoMo hiện đang hướng tới khả năng cung cấp trải nghiệm “thanh toán một chạm” với hơn 500 dịch vụ tiện ích
⮚ ShopeePay
Ví điện tử ShopeePaylà tên gọi mới của ví điện tử Airpay kể từ ngày 8/6, được phát triển bởi Công ty Cổ phần Airpay và được Ngân hàng Nhà Nước cấp phép ngày 3/7/2020 Shopeepay sở hữu một giao diện đậm sắc cam – màu sắc đặc trưng của trang thương mại điện tử đình đám Shopee Được xem như một sản phẩm chiến lược dài hạn, kết hợp giữa Airpay và Shopee, ShopeePayđược kỳ vọng sẽ tạo ra được một “hệ sinh thái” người dùng rộng lớn, đồng thời mang đến những giá trị tiện ích và nhanh chóng trong thời đại mua sắm trực tuyến hiện nay. Từ khi ví ShopeePay (trước đây là ví Airpay) được tích hợp trực tiếp trên ứng dụng Shopee, người dùng có những trải nghiệm mua sắm không tiền mặt vô cùng tiện lợi và không phải lo lắng về tiền mặt hay tiền lẻ khi nhận hàng
Không chỉ vậy, ShopeePaycòn cung cấp những tính năng đặc trưng của một ví điện tử thông thường bao gồm: chuyển tiền di động, mua thẻ, nạp tiền điện thoại, nạp gói data 3G/4G, thanh toán hóa đơn điện, nước, internet, truyền hình cáp, đặt thức ăn trên ShopeeFood vô cùng tiện lợi, đặt vé xem phim, đặt phòng khách sạn
⮚ Zalopay
Ví Zalo Pay là một ứng dụng thanh toán di động thuộc quyền sở hữu của Công ty cổ phần Zion và được phát triển bởi công ty VNG Sản phẩm này được Ngân hàng Nhà nước cấp phép từ ngày 18/01/2016, cung cấp nhiều tính năng hữu ích cùng những phương thức bảo mật vô cùng an toàn Nhờ một phần vào hệ sinh thái của mạng xã hội Zalo đã vốn rất đông đảo trước đây, ví Zalo Pay được đón nhận một cách mạnh mẽ và được đánh giá là một trong những ví điện tử vô cùng phổ biến và được ưa chuộng hiện nay. Liên kết với ứng dụng Zalo - nền tảng trò chuyện hàng đầu Việt Nam với hơn 100 triệu người dùng
11
Trang 12Điểm mạnh của ZaloPay là tính năng chuyển tiền trực tiếp giữa những người dùng mạng xã hội P2P Payment (hình thức giao dịch thanh toán ngang hàng) trên nền tảng trò chuyện trực tuyến Zalo Pay cho phép người dùng chuyển tiền và thanh toán ngay trong app Zalo
⮚ ViettelPay
ViettelPay là ứng dụng thanh toán di động được phát triển bởi Viettel giúp cho các
thuê bao khi đăng ký dịch vụ có thể thực hiện nạp tiền, chuyển tiền, thanh toán tiền điện nước, mua vé máy bay, tàu hỏa, một cách nhanh chóng và an toàn Khách hàng có thể
đăng ký sử dụng dịch vụ ViettelPay dù đang sử dụng thuê bao di động của bất kỳ nhà mạng nào tại Việt Nam Các tính năng nổi bật: Tính năng nạp thẻ điện thoại, đăng ký 3G,
4G, thanh toán viễn thông: điện thoại, internet, truyền hình.Thanh toán bảo hiểm, giáo dục, chi phí tài chính Đặt phòng khách sạn, mua vé xem phim, mua vé máy bay, tàu hỏa,
Kết luận: Hiện nay 4 ông lớn trong thị trường ví điện tử là Momo, ShopeePay, ZaloPay và ViettelPay đang chiếm gần 90% thị phần Các thương hiệu ví điện tử này có chung một điểm mạnh là hệ sinh thái cung cấp dịch vụ thanh toán toàn diện Việc tích hợp với một nền tảng mạng xã hội (ZaloPay và Zalo); hay liên kết với các sàn thương mại điện tử: ShopeePay liên kết Shopee, ZaloPay liên kết với Lazada và Tiki, Momo liên kết với Baemin tạo sự thuận lợi cho chiến lược tăng trưởng và chiếm lĩnh thị phần ví điện tử trong nước
Trang 13Phần 5 Những kỳ vọng, phản ánh, đánh giá, phản ứng của khách hàng về chất lượng ví điện tử trên thị trường
5.1 Hành vi của người dùng ví điện tử
Hiện nay người dùng sử dụng ví điện tử với tần suất cao Hơn hai phần ba người dùng Việt Nam sử dụng ví điện tử hàng tuần 35% trong số đó sử dụng ví 3-5 lần trong tuần, và 30% sử dụng ví hằng ngày
Bên cạnh đó, 61% người dùng tại Việt Nam sỡ hữu ít nhất hai ví điện tử (Decision Lab, 2020) Các chỉ số về tần suất sử dụng và giá trị chi tiêu trung bình hằng ngày của các
ví điện tử phổ biến trên thị trường đều đang ở mức cao Cụ thể, người dùng chi tiêu trung bình 230-274 ngàn đồng/giao dịch, với tần suất khoảng 1,6-2,2 giao dịch/ngày (Cimigo, 2020)
5.2 Các đánh giá, phản ứng về chất lượng ví điện tử
❖ Mức độ hài lòng của nhóm người đã và đang sử dụng ví điện tử
Có hơn 23% lượt bình luận trực tiếp thể hiện sự hài lòng/ không hài lòng của họ đối với ứng dụng, trong đó, chỉ có 50% người dùng hài lòng với trải nghiệm sử dụng Cụ thể hơn về các ý kiến hài lòng của người dùng trong trải nghiệm sử dụng các ứng dụng:
- Tiện lợi trong các hoạt động thanh toán: Sử dụng ví điện tử để thanh toán được trên nhiều kênh khác nhau, tiện lợi trong quá trình mua sắm trực tuyến, không phải di chuyển
là điểm mạnh ghi điểm lớn nhất với người dùng ví điện tử
- Nhiều khuyến mãi hấp dẫn: các hoạt động hiện tại thu hút người dùng mới quan tâm thảo luận và bày tỏ muốn sử dụng
- “Chiết khấu cao” và “phụ phí thấp”: người dùng ví điện tử tỏ ra hài lòng khi sử dụng trong các hoạt động thanh toán, chuyển khoản với mức phụ phí thấp hoặc miễn phí và mức chiết khấu cao cho các hoạt động nạp tiền điện thoại, mua thẻ cào
Hình 2: Các yếu tố người dùng hài lòng về ví điện tử, theo Buzzmetrics
13