1 Bài 8 Nhật Bản A/ CÂU HỎI GIỮA BÀI Câu hỏi trang 53 sgk Lịch Sử 12 Nêu nội dung cơ bản của những cải cách dân chủ ở Nhật Bản trong thời kì bị chiếm đóng? Lời giải Nội dung cơ bản của những cải cách[.]
Trang 1Bài 8: Nhật Bản A/ CÂU HỎI GIỮA BÀI
Câu hỏi trang 53 sgk Lịch Sử 12: Nêu nội dung cơ bản của những cải cách dân chủ ở Nhật Bản
trong thời kì bị chiếm đóng?
Lời giải
Nội dung cơ bản của những cải cách dân chủ ở Nhật Bản trong thời kì bị chiếm đóng là
- Về chính trị:
+ Bộ Chỉ huy tối cao lực lượng Đồng minh (viết tắt theo tiếng Anh là SCAP) đã thi hành một số biện pháp để loại bỏ chủ nghĩa quân phiệt và bộ máy chiến tranh của Nhật Bản
+ Ban hành Hiến pháp mới năm 1947
+ Quy định Nhật Bản là nước quân chủ lập hiến, nhưng thực tế là theo chế độ dân chủ đại nghị
tư sản
- Về kinh tế, SCAP đã thực hiện ba cuộc cải cách lớn:
+ Một là, thủ tiêu chế độ kinh tế tập trung, giải tán các “Daibátxư”
+ Hai là, cải cách ruộng đất: Địa chủ không được quá 3 hécta ruộng đất, số còn lại chính phủ bán
cho nông dân
+ Ba là, dân chủ hóa lao động: Thực hiện các luật về lao động…
Câu hỏi trang 53 sgk Lịch Sử 12: Liên minh Nhật – Mĩ được biểu hiện như thế nào?
Lời giải
Liên minh Nhật – Mĩ được biểu hiện thông qua việc kí kết các bản hiệp ước
- Hiệp ước hòa bình XanPhranxixcô (8-9-1951), chấm dứt chế độ chiếm đóng của Đồng minh
(1952)
- Cùng ngày, Hiệp ước an ninh Mĩ - Nhật được kí kết, đặt nền tảng mới cho quan hệ giữa hai
nước Theo đó, Nhật Bản chấp nhận đứng dưới “chiếc ô” bảo hộ hạt nhân của Mĩ, để cho Mĩ đóng
Trang 2Câu hỏi trang 55 sgk Lịch Sử 12: Những nhân tố nào thúc đẩy sự phát triển “thần kì” của kinh
tế Nhật Bản?
Lời giải
- Một là, con người được coi là vốn quý nhất, là nhân tố quyết định hàng đầu
- Hai là, vai trò lãnh đạo, quản lí có hiệu quả của Nhà nước
- Ba là, các công ti của Nhật Bản năng động, có tầm nhìn xa, quản lí tốt nên có tiềm lực và khả
năng cạnh tranh cao
- Bốn là, Nhật Bản biết cách áp dụng các thành tựu khoa học - kĩ thuật hiện đại để nâng cao năng
suất, hạ giá thành sản phẩm
- Năm là, chi phí cho quốc phòng của Nhật Bản thấp (không vượt quá 1% GDP) nên có điều kiện
tập trung vốn đầu tư cho kinh tế
- Sáu là, Nhật Bản đã tận dụng tốt các yếu tố bên ngoài để phát triển kinh tế
Câu hỏi trang 55 sgk Lịch Sử 12: Hãy nêu những khó khăn đối với sự phát triển kinh tế ở
Nhật Bản?
Lời giải
Nền kinh tế Nhật Bản vẫn có những hạn chế và gặp phải nhiều khó khăn:
- Lãnh thổ Nhật Bản không rộng, tài nguyên khoáng sản rất nghèo nàn, nền công nghiệp của Nhật Bản hầu như phụ thuộc vào các nguồn nguyên, nhiên liệu, nhập khẩu từ bên ngoài
- Cơ cấu vùng kinh tế của Nhật Bản thiếu cân đối, tập trung chủ yếu vào ba trung tâm là Tôkiô, Ôxaca và Nagôia, giữa nông nghiệp và công nghiệp cũng có sự mất cân đối
- Nhật Bản luôn gặp sự cạnh tranh quyết liệt của Mĩ, Tây Âu
Câu hỏi trang 56 sgk Lịch Sử 12: Chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong những năm
1973-1991 như thế nào?
Lời giải
Chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong những năm 1973-1991 là:
- Từ những năm 1970, Nhật Bản đã bắt đầu đưa ra chính sách đối ngoại mới, thể hiện trong học thuyết Phucưđa (1977) và học thuyết Kaiphu (1991) Nội dung chủ yếu của các học thuyết trên
Trang 3là tăng cường quan hệ kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội với các nước Đông Nam Á và tổ chức ASEAN
- Bên cạnh đó, Nhật vẫn coi trọng quan hệ với Mĩ và Tây Âu
Câu hỏi trang 57 sgk Lịch Sử 12: Nêu những nét cơ bản về tình hình kinh tế và chính trị của
Nhật Bản trong thập kỉ 90 của thế kỉ XX?
Lời giải
Những nét cơ bản về tình hình kinh tế và chính trị của Nhật Bản trong thập kỉ 90 của thế kỉ XX
* Về kinh tế:
- Từ thập kỉ 90, Nhật Bản bắt đầu bước vào thời kì suy thoái, tuy nhiên Nhật Bản vẫn là một trong
ba trung tâm kinh tế - tài chính lớn của thế giới
- Khoa học - kĩ thuật: Phát triển ở trình độ cao Tính đến năm 1992, Nhật Bản đã phóng 49 vệ
tinh khác nhau và hợp tác có hiệu quả với Mĩ, Liên Xô, trong các chương Trình vũ trụ quốc tế
* Về chính trị:
- Từ năm 1955-1993, Đảng Dân chủ Tự do liên tục cầm quyền ở Nhật
- Từ năm 1993-2000, chính quyền Nhật Bản thuộc về các Đảng đối lập hoặc liên minh các Đảng phái khác nhau
- Tình hình xã hội Nhật Bản có phần không ổn định
B/ CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
Câu 1 trang 57 sgk Lịch Sử 12: Những yếu tố nào khiến Nhật Bản trở thành một trong ba
trung tâm kinh tế - tài chính của thế giới vào nửa cuối thế kỉ XX?
Lời giải
Nhật Bản trở thành một trong ba trung tâm kinh tế - tài chính của thế giới Để làm được điều đó, Nhật Bản đã dựa vào một vài yếu tố sau đây:
- Con người là nhân tố hàng đầu cho sự phát triển
- Nhà nước Nhật với chính sách quản lý, điều tiết nền kinh tế, một cách có hiệu quả đã chọn chiến lược phát triển, nắm bắt đúng thời cơ đưa nền kinh tế đi lên
Trang 4- Các công ti của Nhật Bản năng động, có tầm nhìn xa, quản lí tốt nên có tiềm lực và khả năng cạnh tranh cao
- Coi trọng giáo dục và khoa học - kĩ thuật, tận dụng tốt các thành tựu khoa học – kĩ thuật hiện đại để nâng cao năng suất, hạ giá thành sản phẩm
- Chi phí cho quốc phòng của Nhật Bản rất thấp (khoảng 1% GDP), có điều kiện để tập trung để phát triển kinh tế
- Nhật Bản đã tận dụng tốt các yếu tố bên ngoài để phát triển kinh tế (viện trợ của Mĩ, các cuộc chiến tranh ở Triều Tiên 1950-1953 và Việt Nam 1954-1975), khéo léo vượt qua thử thách trong thời kỳ chiếm đóng (1945-1952) cũng như các cuộc khủng hoảng năng lượng (1973-1979),…
Câu 2 trang 57 sgk Lịch Sử 12: Khái quát chính sách đối ngoại của Nhật Bản từ sau Chiến
tranh thế giới thứ hai đến năm 2000?
Lời giải
Chính sách đối ngoại của Nhật Bản từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến năm 2000
- Nền tảng xuyên suốt trong chính sách đối ngoại của Nhật Bản là “Liên minh chặt chẽ với Mĩ” -> Nhật Bản được Mĩ “bảo hộ” hạt nhân, Mĩ đóng quân và xây dựng các căn cứ trên đất Nhật
- Năm 1956, Nhật Bản bình thường hóa quan hệ với Liên Xô và trở thành thành viên của Liên hợp quốc
- Từ nửa sau những năm 70: Học thuyết Phu-cư-đa ra đời, đánh dấu sự “trở về” châu Á của Nhật, những Nhật vẫn coi trọng quan hệ với Mĩ và Tây Âu