CHUYÊN đề 9 xây DỰNG mô HÌNH HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG TRONG tổ CHỨC đoàn, đội về CÔNG tác PHÒNG, CHỐNG và GIẢM NHẸ THIỆT hại DO THIÊN TA

CHUYÊN ĐỀ 9 XÂY DỰNG MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG TRONG TỔ CHỨC ĐOÀN, ĐỘI VỀ CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG VÀ GIẢM NHẸ THIỆT HẠI DO THIÊN TAI I VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN, ĐỘI TRONG VIỆC TRUYỀN THÔNG VỀ PHÒNG[.]

CHUYÊN ĐỀ 9: XÂY DỰNG MÔ HÌNH HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG TRONG TỔ CHỨC ĐOÀN, ĐỘI VỀ CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG VÀ GIẢM NHẸ THIỆT

HẠI DO THIÊN TAI

I VAI TRÒ CỦA TỔ CHỨC ĐOÀN, ĐỘI TRONG VIỆC TRUYỀN THÔNG VỀ PHÒNG, CHỐNG VÀ GIẢM NHẸ THIỆT HẠI DO THIÊN TAI

Đoàn Thanh niên và Đội TNTP Hồ Chí Minh trong nhà trường phổ thông là hai tổ chức tiến hành các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Là tổ chức hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ (đối với Đoàn) và tự nguyện tự quản (đối với Đội), với phương thức giáo dục chủ yếu là bằng hoạt động và thông qua hoạt động nên có sức thu hút lớn đoàn viên thanh niên (ĐVTN) và đội viên thiếu niên nhi đồng tham gia vào các hoạt động của mình Vì vậy, Đoàn Thanh niên và Đội TNTP Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế trong việc tổ chức các mô hình hoạt động truyền thông phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

Thông qua các hoạt động truyền thông phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại

do thiên tai gây ra, Đoàn Thanh niên và Đội TNTP Hồ Chí Minh sẽ phát huy được tính tích cực, chủ động của ĐVTN và đội viên TNNĐ trong việc tìm hiểu, từ đó có kiến thức và kĩ năng phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra, đồng trở thành những tuyên truyền viên tích cực để tuyên truyền tới gia đình, người thân

và toàn xã hội về thiên tai và các biện pháp phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

Thông qua các hoạt động truyền thông phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại

do thiên tai gây ra, Đoàn Thanh niên và Đội TNTP Hồ Chí Minh sẽ liên kết được các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia vào quá trình tổ chức các hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra Các lực lượng đó là: Ban đại diện cha mẹ học sinh, các giáo viên bộ môn, các tổ chức đoàn thể xã hội, đặc biệt là phối hợp với Chi đoàn Thanh niên, Chi đội TNTP với tư cách là lực lượng tự giáo dục Nội dung phối hợp có thể là: Thống nhất mục đích, nội dung hoạt động và những điều kiện để tổ chức hoạt động truyền thông có hiệu quả; Đưa ra những đề nghị phối hợp cụ thể cho từng lực lượng trong quá trình thực hiện hoạt động truyền thông; Phối hợp trong đánh giá kết quả hoạt động truyền thông của học sinh

II MỤC TIÊU CỦA HOẠT ĐỘNG TRUYỀN THÔNG VỀ PHÒNG, CHỐNG VÀ GIẢM NHẸ THIỆT HẠI DO THIÊN TAI

Sau khi tham gia vào các hoạt động truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai, học sinh phải đạt được các yêu cầu giáo dục sau:

- Quan tâm đến vấn đề truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại

do thiên tai, hiểu rõ đây là vấn đề gây bức xúc và có ảnh hưởng lớn tới quốc gia, khu vực và toàn cầu

- Có hiểu biết cơ bản về truyền thông phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai

- Có kĩ năng bước đầu vận dụng những kiến thức đã học và kinh nghiệm thu được của bản thân về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai

- Có thái độ đúng trong việc truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai

Trên nền tảng những kiến thức và kĩ năng cơ bản về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai mà hình thành và phát triển các năng lực chủ yếu như: Năng lực hành động có hiệu quả (mà một trong những thành phần quan trọng là năng lực tự giải quyết vấn đề thiên tai); Năng lực chủ động tham gia các hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai; Năng lực ứng phó với các vấn đề thiên tai thông qua việc chủ động, linh hoạt và sáng tạo trong phòng chống giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

III PHƯƠNG PHÁP TRUYỀN THÔNG VỀ PHÒNG, CHỐNG VÀ GIẢM NHẸ THIỆT HẠI DO THIÊN TAI

III.1 Yêu cầu về mục tiêu và phương pháp truyền thông

Các hoạt động truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra hướng tới mục tiêu:

- Củng cố, khắc sâu những kiến thức và mở rộng, nâng cao hiểu biết cho thanh thiếu niên học sinh về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra, làm phong phú thêm vốn tri thức, kinh nghiệm về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra cho học sinh

- Rèn luyện cho thanh thiếu niên học sinh các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra: kĩ năng tổ chức quản lí và tham gia các hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra với tư cách là chủ thể của hoạt động; kĩ năng tự kiểm tra đánh giá kết quả tham gia các hoạt động ; rèn luyện, củng cố, phát triển các hành vi, thói quen tốt trong phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

- Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn khi tham gia các hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

Phương pháp truyền thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của thanh thiếu niên học sinh; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của đối tượng; bồi dưỡng cho các em phương pháp tự tìm hiểu, khả năng làm việc theo

nhóm; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

III.2 Hướng đổi mới phương pháp tổ chức

Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại

do thiên tai gây ra phải theo hướng phát huy vai trò chủ thể của thanh thiếu niên học sinh trong hoạt động truyền thông Điều đó có nghĩa là người cán bộ Đoàn, cán

bộ Đội phải biết tổ chức để học sinh thực hiện vai trò của người quản lí, điều khiển toàn bộ quá trình hoạt động của tập thể Hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra được thực hiện theo một quy trình chặt chẽ từ khâu chuẩn bị đến khâu tổ chức hoạt động và sau cùng là đánh giá kết quả hoạt động

Trên thực tế, các cơ sở Đoàn, Đội đã chú ý cải tiến về nội dung và hình thức truyền thông về hoạt động phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục và thu hút sự tham gia của thanh thiếu niên học sinh Song những cải tiến đó cũng chỉ là bộ phận, thiếu tính hệ thống và nhất là chưa khai thác hết tiềm năng của các em Do đó, vai trò chủ thể hoạt động của học sinh nhiều khi bị mờ nhạt, nhất là trong các buổi sinh hoạt Đoàn, Đội Cán bộ Đoàn, Đội thường lặp đi lặp lại một vài hình thức hoạt động đơn giản Nội dung hoạt động ít thay đổi, hình thức hoạt động thiếu tính đa dạng Vì vậy dễ gây ra tâm

lí nhàm chán, học sinh uể oải trong hoạt động Nếu như có một chương trình truyền thông phong phú, có sự định hướng tốt của cán bộ Đoàn, Đội, với vai trò chủ động của học sinh thì chắc chắn các hoạt động sẽ mang lại tác dụng giáo dục tốt cho các em Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức về đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai cho học sinh và tiến hành đổi mới thực sự là một yêu cầu quan trọng

Việc đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai cần thực hiện theo các phương hướng sau:

- Phải đa dạng hoá các hình thức tổ chức hoạt động truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra, khắc phục tính chất đơn điệu, lặp đi lặp lại một vài hình thức đã quá quen thuộc với học sinh và gây ra nhàm chán, tẻ nhạt đối với các em

- Phương pháp truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra cần hướng vào việc phát triển tính chủ động, tích cực của học sinh, khả năng hoạt động độc lập, khả năng tự đề xuất và giải quyết vấn đề trong hoạt động cũng như khả năng tự kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động của các em Nói cách khác đó là khả năng tự quản trong hoạt động truyền thông của học sinh Tự quản trong hoạt động truyền thông sẽ tạo điều kiện cho học sinh phát huy tinh thần trách nhiệm trong việc tham gia và điều khiển hoạt động của tập thể Vì vậy đổi mới ph-ương pháp tổ chức hoạt động truyền thông phải kiên quyết khắc phục tính chất áp đặt, bao biện làm thay học sinh Cụ thể là:

- Phải đưa học sinh vào những tình huống cụ thể với những công việc được giao cụ thể Có như vậy mới giúp các em có điều kiện để trưởng thành

- Phát huy cao độ khả năng của đội ngũ cán bộ lớp, đồng thời khéo léo lôi cuốn mọi thành viên trong lớp cùng tham gia vào các khâu của quá trình hoạt động

- Đổi mới phương pháp tổ chức các hoạt động truyền thông về phòng, chống

và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra theo phương hướng tăng cường vận dụng thiết bị và phương tiện truyền thông

Trong điều kiện hiện nay, việc huy động sử dụng các thiết bị và phương tiện hiện đại vào hoạt động truyền thông là một cách làm thể hiện sự sáng tạo và linh hoạt Những phương tiện đó có thể là: tranh ảnh, băng hình, sơ đồ, biểu bảng, mô hình…

Các phương tiện và thiết bị hiện đại có sẵn ở trường, hoặc do cán bộ Đoàn, Đội tự làm; hoặc có thể do học sinh sưu tầm được Vì vậy đối với bất kì một hoạt động nào khi tổ chức thực hiện cũng phải phối hợp nhiều loại thiết bị và phương tiện từ nhiều nguồn khác nhau

- Đổi mới đánh giá kết quả hoạt động cũng là yêu cầu cần thiết trong quá trình đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra Khi đánh giá phải bám sát vào mục tiêu, đối chiếu với mục tiêu để xem xét mức độ thực hiện hoạt động truyền thông của học sinh Bởi vì đánh giá là dịp giúp học sinh tự nhìn nhận được những tiến bộ cũng như những tồn tại cần khắc phục trong quá trình tham gia và điều khiển hoạt động

Đánh giá hoạt động cần nhấn mạnh kĩ năng và hành vi, coi đó là yêu cầu cơ bản cần đạt được sau hoạt động Học sinh được chủ động tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau

III.3 Một số mô hình tổ chức hoạt động truyền thông

III.3.1 Phương pháp tổ chức Câu lạc bộ CLB “Thanh thiếu niên với phòng ngừa giảm nhẹ thiên tai”

CLB “Thanh thiếu niên với phòng ngừa giảm nhẹ thiên tai” được lập ra nhằm mục đích: Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về thiên tai và cách phòng chống giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra cho thanh thiếu niên học sinh; Tạo điều kiện cho các em được giao tiếp, ứng xử, bày tỏ quan điểm về các hoạt động về

phòng ngừa và giảm nhẹ thiên tai Có thể tặng các em phao cứu sinh, cho các em

tham gia các lớp tập bơi, các buổi sinh hoạt định kì về kĩ năng phòng ngừa rủi ro thiên tai, ngày hội Trường học an toàn vùng lũ

Câu lạc bộ “Thanh thiếu niên với phòng ngừa giảm nhẹ thiên tai” có nhiệm vụ: Truyền thông cho các em về thiên tai và các thiệt hại; Qua các loại hình hoạt động khác nhau của CLB, thanh thiếu niên học sinh có dịp học tập, trao đổi kinh

nghiệm về thiên tai và các thiệt hại; Nâng cao nhận thức đồng thời giúp các em rèn luyện những kĩ năng cơ bản về thiên tai và cách phòng tránh thiên tai

Nội dung sinh hoạt CLB tập trung vào phổ biến kiến thức về phòng chống

và giảm nhẹ các thiệt hại do thiên tai gây ra

Hình thức tổ chức có thể thông qua: Tuyên truyền, cổ động, triển lãm, báo tường, pa nô Tọa đàm, hội thảo, diễn đàn, sinh hoạt chủ đề, thảo luận về phòng chống và giảm nhẹ các thiệt hại do thiên tai Trong quá trình tổ chức sinh hoạt CLB có thể phối kết hợp với các cộng tác viên, báo cáo viên để chương trình thêm phong phú

Hoạt động Câu lạc bộ có thể được tiến hành theo 4 bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị nội dung, hình thức hoạt động của CLB và tổ chức chương trình ra mắt CLB

Bước 2: Lập kế hoạch triển khai hoạt động CLB, phân công trách nhiệm cho từng thành viên CLB

Bước 3: Tổ chức thực hiện kế hoạch đã định

Bước 4: Duy trì hoạt động thường xuyên của CLB

III.3.2 Phương pháp tổ chức hội thi truyền thông về phòng, chống và giảm

nhẹ thiệt hại do thiên tai

Hội thi là một hình thức truyền thông rất có hiệu quả Hội thi là một hình thức thi đua, nhờ vậy sẽ tạo động cơ để học sinh tích cực tìm hiểu về thiên tai và cách phòng chống, kích thích các em hứng thú tìm hiểu Hội thi đòi hỏi có sự tham gia của tập thể, số đông, do vậy còn bồi dưỡng và phát huy tinh thần đoàn kết, giúp

đỡ lẫn nhau của các em, qua đó hình thành và phát triển khả năng hoạt động tích cực và tương tác của học sinh

Hội thi còn góp phần lôi cuốn đông đảo các em tham gia một cách chủ động, tích cực vào các hoạt động truyền thông

Hội thi còn là một hình thức kiểm tra, đánh giá trình độ, nghiệp vụ tổ chức hoạt động truyền thông của các cán bộ Đoàn, Đội; là cơ hội để huy động, tập hợp được nhiều lực lượng giáo dục tham gia truyền thông về thiên tai và cách phòng chống, góp phần xã hội hóa công tác truyền thông về thiên tai và cách phòng chống Thông qua hội thi, chất lượng tổ chức Đoàn, Đội sẽ được nâng lên

Hội thi thường được tổ chức thông qua 8 bước sau:

Bước 1: Xác định chủ đề, mục tiêu, nội dung hội thi và đặt tên cho hội thi Bước 2: Xác định thời gian và địa điểm tổ chức hội thi

Bước 3: Tổ chức thông tin, tuyên truyền, vận động cho hội thi

Bước 4: Thành lập ban tổ chức (BTC) hội thi

Bước 5: Thiết kế nội dung chương trình hội thi

Bước 6: Dự trù kinh phí, chuẩn bị cơ sơ vật chất cho hội thi.

Bước 7: Tổ chức hội thi

Bước 8: Kết thúc hội thi

III.3.3 Phương pháp thảo luận chuyên đề về phòng chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

Thảo luận là một hình thức tổ chức giáo dục mà trong đó học sinh cùng nhau trao đổi, tranh luận về các vấn đề khác nhau xoay quanh một chủ đề đã được lựa chọn, nhằm giúp học sinh đạt được một sự hiểu biết chung và có được những thái

độ phù hợp với những vấn đề đó

Thảo luận có một số đặc trưng sau đây:

- Có những vấn đề hay chủ đề phù hợp với hứng thú và trình độ nhận thức chung của học sinh

- Có môi trường thuận lợi, an toàn để tất cả học sinh đều có cơ hội bày tỏ những ý kiến, quan điểm và chính kiến của mình

- Có sự tương tác giữa các cá nhân học sinh trong nhóm để cùng nhau giải quyết vấn đề một cách thiện chí và dân chủ

- Mọi ý kiến của cá nhân đều được chấp nhận và tôn trọng

- Có người điều khiển

Việc thảo luận theo chuyên đề về phòng chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra có thể được thực hiện theo 4 bước sau:

Bước 1: Định hướng cho thảo luận

Bước 2: Chuẩn bị thảo luận

Bước 3: Tiến hành thảo luận

Bước 4: Kết thúc thảo luận

III.3.4 Diễn đàn về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai

Diễn đàn là nơi thanh thiếu niên học sinh được tự thể hiện, tự khẳng định mình, phát huy được dân chủ trong sinh hoạt Được tự do phát triển, trình bày ý kiến, quan điểm của mình trước tập thể với bạn bè, với thầy cô giáo và với các nhà lãnh đạo Thông qua diễn đàn, mỗi học sinh có thể biểu hiện thế giới nội tâm của mình trước công chúng từ tâm trạng đến tình cảm, từ cá tính đến phương pháp, tư tưởng, được khẳng định về trí tuệ và nhân cách, về quan niệm và thái độ hành động trong cuộc sống Đạt được chân lí cụ thể, câu trả lời hợp lí hoặc giải pháp tối ưu cho một vấn đề, do vậy khoảng cách về độ tuổi, chức vụ… bị mờ nhạt đi tạo nên bầu khộng khí dân chủ thực sự Mọi thành viên đều được đóng góp vai trò, được bình đẳng trong việc trình bày những quan điểm riêng của mình, bảo vệ đến cùng những quan điểm đó.Tất cả đều tự do trong việc thừa nhận, ủng hộ hay phản bác quan điểm nay, quan điểm khác Kĩ năng diễn thuyết trước đám đông cũng được

hình thành và phát triển Diễn đàn về phòng chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra là một chủ đề đã được xác định trước, cho nên thanh thiếu niên học sinh

sẽ được chủ động tự nghiên cứu, tìm hiểu và trao đổi rộng rãi với nhiều người Đó cũng là một quá trình giúp tự giáo dục theo những mục tiêu chung

Thông thường diễn đàn được tiến hành thông qua 3 bước sau:

- Bước 1: Chuẩn bị cho diễn đàn

- Bước 2: Tổ chức diễn đàn

- Bước 3: Rút kinh nghiệm sau khi tổ chức xong diễn đàn

III.3.5 Chiến dịch truyền thông về phòng, chống và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai

a) Một số khái niệm

- Chiến dịch: Là một đợt hoạt động tập trung cao điểm, huy đồng nhiều nguồn nhân lực nhằm khẩn trương giải quyết một công việc để đạt được mục đích nhất định trong một thời gian nhất định

- Truyền thông: Là quá trình trao đổi thông điệp giữa các thành viên hay các nhóm đối tượng trong tập thể nhằm đạt được sự hiểu biết lẫn nhau

- Chiến dịch truyền thông: Là đợt hoạt động tập trung, đồng bộ, phối hợp nhiều kênh truyền thông, hình thức truyền thông để chuyển tải thông điệp nhằm tác động đến một hay nhiều nhóm đối tượng trong một thời gian nhất định để nâng cao nhận thức, thay đổi thái độ, hành vi của đối tượng

b) Mục tiêu

- Nâng cao nhận thức, hiểu biết cho các đối tượng tham gia truyền thông về vai trò, tầm quan trọng của vấn đề thiên tai, cách phòng chống và giảm nhẹ thiệt hại của nó và công tác thực hiện vấn đề đó

- Định hướng thái độ, cách cư xử của các đối tượng tham gia để phù hợp với nội dung truyền thông

- Thực hiện những hành vi, việc làm cụ thể, thiết thực và vận động, thu hút mọi người trong tập thể cùng tham gia tuyên truyền và nhân rộng vấn đề truyền thông cho mọi người xung quanh

- Thời gian diễn ra chiến dịch: có thể trong 1 buổi, 1 ngày, 1 tuần, 1 tháng, 1 học kì

c) Tổ chức triển khai

* Trước chiến dịch

- Thành lập Ban tổ chức chiến dịch bao gồm cơ quan phối hợp chính và các chuyên gia theo lĩnh vực

* Trong chiến dịch

- Tổ chức lễ phát động chiến dịch (mít tinh, ra quân)

- Tổ chức hoạt động truyền thông (tụ điểm tuyên truyền, tuyên truyền lưu động)

* Sau chiến dịch

- Đánh giá về nhận thức, thái độ, hành vi thông qua các hoạt động

- Tổng kết: Rút kinh nghiệm từ những ưu, nhược điểm, biểu dương, khen thưởng, duy trì kết quả và định hướng hoạt động tiếp theo

d) Những điểm cần lưu ý trong tổ chức chiến dịch truyền thông

* Về kinh phí: Cần huy động từ nhiều nguồn lực như: ngân sách địa phương,

từ ngành giáo dục, từ các cơ quan quản lí môi trường địa phương, từ các nhà máy,

xí nghiệp, doanh nghiệp đóng trên địa bàn, từ Hội CMHS

* Giới thiệu và phát huy kết quả của chiến dịch truyền thông

- Tổ chức giới thiệu các sản phẩm có giá trị được tuyển chọn (triển lãm, biểu diễn tác phẩm đoạt giải)

- Tổ chức nhân rộng các sản phẩm nhằm mục đích tuyển truyền rộng rãi