TiÓu luËn MỞ ĐẦU Chủ nghĩa cơ hội, xét lại Là những trào lưu tư tưởng phi vô sản khác nhau trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, giả danh những người mác xít để xuyên tạc, phủ nhận, đòi xét.
Trang 1MỞ ĐẦU
Chủ nghĩa cơ hội, xét lại: Là những trào lưu tư tưởng phi vô sản khác nhautrong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, giả danh những người mác xít đểxuyên tạc, phủ nhận, đòi xét lại những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác -Lênin nói chung, chủ nghĩa xã hội khoa học nói riêng Chủ nghĩa cơ hội, xét lại lànhững trào lưu tư tưởng nảy sinh trong phong trào công nhân, nhưng lại là tay saicủa giai cấp tư sản, giấu mặt trá hình ôm hôn chủ nghĩa Mác nhưng bóp chết chủnghĩa Mác, giống như con thỏ rừng biết thay đổi màu lông, như con rắn nướcluồn lách giữa hai làn nước trong làn nước đục Chủ nghĩa cơ hội, xét lại luônluôn là kẻ thù hết sức nguy hiểm của phong trào cộng sản công nhân quốc tế
Chủ nghĩa cơ hội, xét lại xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX khichủ nghĩa tư bản phát triển tương đối ổn định và hòa bình, mâu thuẫn giữa giaicấp tư sản và giai cấp công nhân có những biểu hiện bớt gay gắt hơn trước Phongtrào công nhân có những biểu hiện, xu hướng thiên về đấu tranh nghị trường trongđiều kiện cùng tồn tại hòa bình với giai cấp tư sản Ở nước Nga, diễn ra cáchmạng dân chủ tư sản 1905 - 1907, Cách mạng Tháng Hai năm 1917 và đỉnh cao làcuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười năm 1917 Trong bối cảnh ấy,phong trào công nhân và cộng sản quốc tế đã xuất hiện một số khuynh hướng tưtưởng chống lại chủ nghĩa Mác như chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa kinh nghiệmphê phán, chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa xét lạ Giai cấp tư sản lợi dụng tình hình
đó tìm mọi cách lũng đoạn phong trào công nhân Chúng tích cực tuyên truyềnnhững tư tưởng phản động, xuyên tạc, đòi xét lại và từ bỏ những nguyên tắc cáchmạng của chủ nghĩa Mác Đó là điều kiện thuận lợi để chủ nghĩa cơ hội, xét lại rađời và phát triển nhanh chóng trong phong trào công nhân
Nhận diện chủ nghĩa cơ hội, xét lại và cuộc đấu tranh phòng chống chủnghĩa cơ hội, xét lại hiện nay trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tếnói chung, trong cách mạng Việt Nam nói riêng kể từ khi có Đảng, là cuộc đấutranh không ngừng nghỉ, là yêu cầu khách quan, đòi hỏi phải gắn chặt vớiphòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống, góp phần vào thànhcông Đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng,bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam
Trang 2cơ hội như Frudong, Baculin đã phát triển thành một lực lượng chính trị đáng kểtrong các Đảng chủ chốt của quốc tế II, dẫn tới sự phân liệt sâu sắc phong tràocộng sản và công nhân quốc tế, cuối cùng dẫn tới sự phá sản của quốc tế II.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, các Đảng cộng sản và công nhânquốc tế vừa phải tập trung đấu tranh chống lại giai cấp tư sản và chủ nghĩa tưbản để thực hiện mục tiêu cuối cùng giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giảiphóng xã hội, giải phóng con người, vừa phải tiến hành cuộc đấu tranh rất quyếtliệt, phức tạp và lâu dài với một loại kẻ thù bên trong giấu mặt, trá hình giả danhchủ nghĩa Mác, chống lại chủ nghĩa Mác, phản bội lại phong trào cách mạng đó
là chủ nghĩa cơ hội Vậy chủ nghĩa cơ hội là gì?
1 Ph.Ăng-ghen về chủ nghĩa cơ hội
Từ những năm 70 của thế kỷ XIX, khi chủ nghĩa Mác giành được địa vịthống trị về mặt lý luận trong phong trào công nhân đến nay, các nhà lý luận tưsản và tiểu tư sản đã ngày càng tìm cách đưa các loại tư tưởng của họ xâm nhậpvào nội bộ phong trào công nhân dưới hình thức hoạt động cơ hội chủ nghĩa đủmàu sắc với nhiều thủ đoạn và mánh khoé Những năm 90 của thế kỷ 19, nhất là
từ khi C.Mác qua đời, trong phong trào công nhân và nội bộ các đảng của giaicấp công nhân, chủ nghĩa cơ hội lại càng phát triển ở khắp nơi Về mặt triết học,những nhà lý luận cơ hội chủ nghĩa đã dùng chủ nghĩa duy vật tầm thường thaycho chủ nghĩa duy vật lịch sử, dùng thuyết tiến hoá tầm thường thay cho phépbiện chứng cách mạng Về mặt chính trị, họ dùng chủ nghĩa cải lương xã hộithay thế cho học thuyết đấu tranh cách mạng của Mác, họ cổ vũ cho cái gọi là
“xã hội hiện đại đẻ ra chủ nghĩa xã hội” Về mặt tổ chức họ mưu toan đưa đảng
Trang 3từ chỗ là đội tiền phong của giai cấp công nhân biến thành đảng tiểu tư sản.Muốn bảo vệ và truyền bá chủ nghĩa Mác, thúc đẩy sự phát triển lành mạnh củaphong trào công nhân thì phải kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội Sứmạng nặng nề đó được đặt lên vai Ph.Ăngghen Ông đã phân tích sâu sắc nguồngốc sinh ra chủ nghĩa cơ hội từ các mặt kinh tế, chính trị, tư tưởng và lịch sử.Ông chỉ rõ: một mặt, sự đàn áp tàn khốc của giai cấp thống trị làm cho những kẻ
ý chí bạc nhược sợ hãi, quỳ gối van xin Mặt khác bọn thống trị ở các nước Âu,
Mỹ áp dụng một chính sách nới lỏng tự do trên một số mặt nào đó với phongtrào công nhân, khiến cho họ có ảo tưởng cải lương chủ nghĩa, một loại côngđoàn “vàng” xuất hiện làm tay chân cho giới chủ, quay lưng lại với lợi ích củaphong trào công nhân Về mặt chủ quan, do phong trào cộng sản phát triển mau
lẹ, nhiều đảng viên mới chưa kịp học tập một cách có hệ thống và cơ bản lý luậncủa chủ nghĩa xã hội khoa học cho nên không thể nhận ra bộ mặt thật của chủnghĩa cơ hội, ngược lại còn tiếp thu hoặc truyền bá những tư tưởng phản độngcủa chủ nghĩa cơ hội Ph.Ăngghen cho rằng về cơ bản, tư tưởng và quan điểmcủa chủ nghĩa cơ hội là quan điểm tư tưởng tư sản, các phần tử cơ hội chủ nghĩa
là cái đuôi của giai cấp tư sản, họ tạo ra một “mặt trận tư sản” trong phong tràocông nhân và trong đảng công nhân Nó cổ vũ một thứ chủ nghĩa mơ hồ, làm têliệt tư tưởng và ý chí đấu tranh của công nhân, nó làm cho phong trào công nhân
đi vào con đường sai lầm, chia rẽ, mất đoàn kết, đưa phong trào đến chỗ thất bại.Theo Ph.Ăngghen, cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, dưới bất kỳ biểu hiệnnào của nó đều là cuộc “đấu tranh sống mái” và có tính lâu dài [4]
Ph.Ăngghen còn lưu ý rằng, bọn cơ hội chủ nghĩa núp dưới khẩu hiệu ủng
hộ chủ nghĩa Mác, dùng phương pháp lén lút sửa đổi, cắt xén làm cho chủ nghĩaMác bị xuyên tạc để thích ứng với lợi ích của chúng Những người theo chủnghĩa cơ hội mồm thì nói chủ nghĩa Mác, danh nghĩa là người đại biểu cho lợiích của công nhân và nhân dân lao động nhưng thực tế là bảo vệ lợi ích của bọnbóc lột Họ còn lợi dụng tình hình để đục nước béo cò, mưu kiếm chác thậtnhiều cho bản thân và bè lũ của chúng
Trang 4Ph.Ăngghen vạch rõ: Có chủ nghĩa cơ hội tả khuynh và chủ nghĩa cơ hộihữu khuynh:
Chủ nghĩa cơ hội tả khuynh khư khư biến chủ nghĩa Mác thành một thứgiáo lý chết cứng như kinh thánh của tôn giáo, làm cho chủ nghĩa Mác mất sứcsống, cứng nhắc và không sáng tạo, xa rời đời sống thực tiễn, gần gụi với chủnghĩa giáo điều, máy móc, rập khuôn Nó ảo tưởng trong một thời gian ngắn cóthể tạo ra một phong trào bất chấp những điều kiện chủ quan và khách quan thực
tế hiện có, làm cho Đảng thoát ly quần chúng, mạo hiểm làm bừa Chủ nghĩa cơhội tả khuynh làm cho những nhà lãnh đạo phong trào công nhân rất dễ rơi vàochủ quan, duy ý chí, không nắm vững quy luật khách quan
Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh làm mờ nhạt, suy yếu, thủ tiêu nội dungcách mạng của chủ nghĩa Mác, nó “tuyên truyền trong công nhân thứ chủ nghĩa
xã hội lửng lơ bên trên lợi ích giai cấp của họ, bên trên đấu tranh giai cấp và rasức điều hoà theo tinh thần nhân đạo cao cả những lợi ích của hai giai cấp đangđấu tranh với nhau”[2], biến chủ nghĩa Mác thành cái mà ngay cả giai cấp tư sảncũng có thể chấp nhận được Vì thế Ăngghen đã nói rằng chủ nghĩa cơ hội biếnchủ nghĩa Mác thành một thứ ““chủ nghĩa Mác” bị xuyên tạc méo mó” [3] Chủnghĩa cơ hội hữu khuynh làm cho giai cấp công nhân chỉ chạy theo những lợiích nhỏ nhặt trước mắt, xa rời mục tiêu đấu tranh xoá bỏ chế độ bóc lột Chúng
ta cần đặc biệt lưu ý chỉ dẫn sau đây của Ph.Ăngghen: “Vì những lợi ích nhấtthời hàng ngày mà quên đi những quan điểm chủ yếu lớn, chạy theo nhữngthành công chốc lát và đấu tranh cho những thành công chốc lát mà không tínhđến những hậu quả về sau, hy sinh tương lai của phong trào vì hiện tại, tất cảnhững việc ấy có thể xuất phát từ những động cơ “thành thật” Nhưng đó là và
sẽ vẫn là chủ nghĩa cơ hội, mà chủ nghĩa cơ hội “thành thật” có lẽ lại là thứ chủnghĩa cơ hội nguy hiểm hơn hết cả” [1]
2 Tư tưởng của V.I Lênin về chủ nghĩa cơ hội
Trong các tác phẩm: “Những người bạn dân ”, “Làm gì?” “Một bướctiến, hai bước lùi” V.I.Lênin đã đấu tranh không khoan nhượng với chủ nghĩa
cơ hội và đã chỉ rõ nguồn gốc của chủ nghĩa cơ hội
Trang 5Về nguyên nhân: Trước hết bắt nguồn từ ảnh hưởng của khuynh hướng tư
tưởng tiểu tư sản trong phong trào quần chúng công nhân Do giai cấp côngnhân sống “sát nách” với giai cấp tiểu tư sản, trong khi giai cấp tiểu tư sản lại có
sự phân hóa nên một bộ phận trong số đó gia nhập vào giai cấp công nhân, mangtheo tư tưởng “mê tín, thiển cận, hẹp hòi, lệch lạc có tính chất tiểu tư sản” vàophong trào công nhân V.I.Lênin đã chỉ rõ: “Giai cấp công nhân sống sát náchvới giai cấp tiểu tư sản, giai cấp này phân hóa và ngày càng bổ sung thêm nhiềungười mới cho hàng ngũ giai cấp vô sản…” [20] Trong khi đó, tầng lớp tiểu tưsản chưa được tuyên truyền giác ngộ chủ nghĩa Mác một cách đầy đủ, nên họkhông vượt qua được tàn dư tư tưởng của giai cấp mình, chưa từ bỏ được lậptrường giai cấp xuất thân, khi cách mạng gặp khó khăn thách thức thì những tàn
dư tư tưởng này lại trỗi dậy làm nảy sinh khuynh hướng cơ hội, xét lại, gâynhiều nguy hại cho Đảng và phong trào cách mạng Mặt khác, giai cấp tư sảndùng mọi thủ đoạn để mua chuộc, dụ dỗ, lôi kéo một số người thuộc tầng lớptrên của giai cấp vô sản, làm cho trong nội bộ giai cấp công nhân có sự phân hóasâu sắc, dẫn đến sự xuất hiện của tầng lớp “công nhân quý tộc”, “công nhân tưsản hóa” ẩn náu bên trong để chống phá Đảng, chống phá phong trào cách mạng
và tác động đến phong trào công nhân, làm cho chủ nghĩa cơ hội phát triển trongphong trào công nhân V.I.Lênin đã chỉ ra: “…việc tầng lớp “các viện sĩ” thamgia đông đảo vào phong trào xã hội chủ nghĩa trong mấy năm gần đây đã đảmbảo cho chủ nghĩa Béc stanh được phổ biến nhanh chóng…” [8] Do đó, theo V.‐
I Lênin, lực lượng bổ sung cho cách mạng, gia nhập Đảng xuất thân từ nhữngtầng lớp khác nhau, như nông dân, tiểu tư sản, tri thức,… thì sự xuất hiện tưtưởng cơ hội chủ nghĩa trong phong trào vô sản là điều tất nhiên: “Trong tất cảcác nước tư bản chủ nghĩa, nước Nga là một trong những nước lạc hậu nhất và
có tính chất tiểu tư sản nhất Vì thế cho nên phong trào quần chúng của côngnhân có sinh ra một cánh tiểu tư sản và cơ hội chủ nghĩa trong phong trào đó thìđấy không phải là điều ngẫu nhiên, mà là một hiện tượng tất nhiên” [19]
Về bản chất: Chủ nghĩa cơ hội là trào lưu tư tưởng đối lập với chủ nghĩa
Mác - Lênin, là tàn dư tư tưởng tư sản, tiểu tư sản trong phong trào cộng sản và
Trang 6công nhân quốc tế Chủ nghĩa cơ hội tồn tại dưới nhiều hình thức biểu hiện: Đó
là sự chiết trung, ngụy biện, lập trường tư tưởng không vững vàng, bản lĩnhchính trị yếu kém, lu mờ tính giai cấp, sẵn sàng thay đổi quan điểm tư tưởng cơbản để trục lợi, với tư tưởng thực dụng sẵn sàng đánh đổi cả phong trào vì lợiích trước mắt của chúng, nên chúng sẵn sàng thỏa hiệp vô nguyên tắc với mọitrào lưu khi có lợi, đi ngược lại lợi ích của giai cấp công nhân V.I.Lênin chỉ rõbản chất của những kẻ cơ hội là “dễ dàng thừa nhận mọi công thức và rời bỏmọi công thức cũng dễ dàng như thế” [22] Họ thừa nhận đấu tranh giai cấpnhưng về bản chất là phủ nhận chuyên chính vô sản, phủ nhận bạo lực cáchmạng, họ hô hào, ủng hộ công nhân đấu tranh nhưng với điều kiện không đượcthắng: “Công nhân, hãy đấu tranh đi… nhưng cấm các anh không được thắng!Không được phá hủy bộ máy nhà nước của giai cấp tư sản, không được thiết lập
“tổ chức nhà nước” vô sản thay cho “tổ chức nhà nước” tư sản!” [21] Chủ nghĩa
cơ hội bao giờ cũng tránh đặt các vấn đề một cách rõ ràng, dứt khoát, bao giờcũng tìm con đường trung dung giữa những quan điểm đối chọi nhau, tìm cách
“thỏa hiệp” giữa quan điểm này với quan điểm kia
Về đặc điểm: Trong tác phẩm Một bước tiến, hai bước lùi V.I.Lênin đã
chỉ rõ đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội: “Khi nói đến đấu tranh chống chủ nghĩa
cơ hội thì không bao giờ được quên đặc điểm của tất cả chủ nghĩa cơ hội hiệnđại trong mọi lĩnh vực là nó mang tính chất không rõ ràng, lờ mờ và không thểnào hiểu nổi được Do bản chất của mình, phái cơ hội chủ nghĩa bao giờ cũngtránh đặt các vấn đề một cách rõ ràng và dứt khoát; bao giờ nó cũng tìm conđường trung dung, nó quanh co uốn khúc như con rắn nước giữa hai quan điểmđối chọi nhau, nó tìm cách “thỏa thuận” với cả quan điểm này lẫn quan điểmkia, vì nó quy những sự bất đồng ý kiến của mình lại thành những điều sửa đổinhỏ nhặt, những sự hoài nghi, những nguyện vọng thành tâm và vô hại…”[25].Luận điểm này đến ngày nay vẫn còn giúp chúng ta nhận ra một cách chính xácnhững biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội Sở dĩ có hiện tượng những người mácxítrơi vào chủ nghĩa cơ hội là do họ còn do dự, thiếu kiên định, dao động về tưtưởng và lừng chừng về chính trị, cho nên “…chủ nghĩa cơ hội chính là ở chỗ
Trang 7không có những nguyên tắc nhất định và vững chắc nào Hôm nay, những người
cơ hội chủ nghĩa bài xích mọi mưu toan du nhập chủ nghĩa cơ hội; họ bài xíchmọi tính chật hẹp Nhưng ngày mai, họ đổi giọng và quay về với nhữngphương pháp cũ, với lý do là bảo vệ tính tự phát, bước tiến tuần tự của cuộc đấutranh âm thầm hàng ngày, bằng cách tâng bốc những yêu sách hứa hẹn nhữngkết quả hiển nhiên, ”[24] Chủ nghĩa cơ hội đưa các vấn đề chính trị chungchung, trừu tượng lên hàng đầu và làm lu mờ các vấn đề, nhiệm vụ cụ thể củacách mạng
Những đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội về thực chất, phản ánh khuynhhướng tiểu tư sản trong phong trào công nhân Nó biện hộ cho những lợi ích nhỏnhen, nhất thời của một “thiểu số công nhân có đặc quyền”, của những ngườicông nhân mà “lối sĩ diện” tư sản đã thấm sâu vào máu của họ Họ sẵn sàng hysinh lợi ích cơ bản, bền vững và lâu dài của giai cấp vô sản cho những lợi íchhào nhoáng bề ngoài V.I.Lênin chỉ rõ: “Chủ nghĩa cơ hội là sự hy sinh lợi íchcăn bản của quần chúng cho lợi ích tạm thời của một số hết sức ít công nhân, nóicách khác tức là sự liên minh giữa một bộ phận công nhân với giai cấp tư sản đểchống lại quần chúng vô sản” [26] Luận điểm trên cho thấy, những kẻ cơ hộichủ nghĩa sẵn sàng thay đổi quan điểm, tư tưởng cơ bản để trục lợi, sẵn sàng từ
bỏ mục tiêu cách mạng để dễ dàng thỏa hiệp với mọi loại trào lưu khi có lợi; đó
là sự thực dụng, sẵn sàng đánh đổi cả phong trào vì lợi ích kinh tế trước mắt củamột nhóm người… Do vậy, cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội phải đượctiến hành một cách thường xuyên, liên tục
3 Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về chủ nghĩa cơ hội, xét lại
Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi những phần tử cơ hội chủ nghĩa là bọn đầu cơ.Bọn đầu cơ thực ra chỉ là bọn cơ hội chủ nghĩa thực dụng, chúng không có lýluận, chúng chỉ tìm cách “thích nghi” và luồn lách xuất phát từ bản chất của nó
là mưu lợi cá nhân, là thói ích kỷ, vụ lợi Hồ Chí Minh cho rằng bọn đầu cơcũng giống như là bọn phản động, nó “là địch nhân lọt vào trong Đảng để pháhoại” [5] Nó dùng mọi thủ đoạn như xu nịnh, đút lót, hối lộ, tâng bốc, bênh che,
Trang 8cánh hẩu, ô dù, phe cánh, gian dối… để chui sâu, leo cao, miễn sao nắm đượcquyền lực để mưu vinh thân phì gia…
Chủ nghĩa cơ hội là hệ thống quan điểm chính trị không theo một địnhhướng, một đường lối rõ rệt, không có chính kiến hẳn hoi, ngả nghiêng nhằmmưu lợi trước mắt Trong phong trào cách mạng vô sản, chủ nghĩa cơ hội làchính trị thỏa hiệp, cải lương, hợp tác vô nguyên tắc, trái với lợi ích cơ bản củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động Trên thực tế chủ nghĩa cơ hội có haikhuynh hướng chủ yếu: Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh có tính chất cải lươngthiên về thỏa hiệp muốn “cải biến” một cách hòa bình, chủ nghĩa tư bản thànhchủ nghĩa xã hội từ bỏ đấu tranh giành thắng lợi thực sự về tay giai cấp côngnhân Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh tiêu biểu là Becstanh và Causky tồn tạitrong các Đảng công nhân thời quốc tế II cho đến tận ngày nay Từ nửa sau thế
kỷ XX chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh xuất hiện như một thứ chủ nghĩa xét lạihữu khuynh Chủ nghĩa cơ hội “tả” khuynh là sự pha trộn giữa cực đoan vàphiêu lưu, giáo điều, manh động, chủ quan, sùng bái bạo lực, không đếm xỉa tớitình thế khách quan Chủ nghĩa cơ hội “hữu” hay “tả” khuynh đều đẩy phongtrào công nhân đi đến hy sinh vô ích và thất bại
Bản chất chủ nghĩa cơ hội là trào lưu tư tưởng đối lập với chủ nghĩa Lênin, là tàn dư tư tưởng tư sản, tiểu tư sản trong phong trào cộng sản và côngnhân quốc tế Là sự hy sinh lợi ích cơ bản lâu dài của giai cấp công nhân, củadân tộc, vì lợi ích trước mắt của một nhóm, một bộ phận, là sự đầu hàng trướcnhững trào lưu tư tưởng tư sản và phản bội lại chủ nghĩa Mác - Lênin Chủnghĩa cơ hội tồn tại dưới nhiều hình thức biểu hiện: Về lý luận đó là sự chiếttrung, ngụy biện sẵn sàng thay đổi quan điểm tư tưởng cơ bản để trục lợi, vềkinh tế thể hiện tư tưởng thực dụng sẵn sàng đánh đổi cả phong trào vì lợi íchtrước mắt của một nhóm người, về hành động là phiêu lưu, lúc tả, lúc hữu, lúcnóng vội, lúc chủ quan sẵn sàng từ bỏ mục tiêu của phong trào sự nghiệp Về thủđoạn thì lươn lẹo lắt léo, luồn lách, sẵn sàng thỏa hiệp vô nguyên tắc với mọitrào lưu khi có lợi
Mác-Chủ nghĩa cơ hội là kẻ thù bên trong, tồn tại với rất nhiều đặc điểm và rấtnguy hiểm phá hoại Đảng, phá hoại phong trào từ bên trong Muốn phòng chống
Trang 9chủ nghĩa cơ hội có hiệu quả để bảo vệ chủ nghĩa Mác – Lênin, Tư tưởng HồChí Minh, bảo vệ Đảng, giữ vững bản chất cách mạng và khoa học của Đảng,chúng ta cần nhận rõ nguồn gốc nảy sinh và sự phát triển, nhận diện chủ nghĩa
cơ hội trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế và ở nước ta để tiến hànhđồng bộ các giải pháp để đấu tranh phòng chống chủ nghĩa cơ hội trong tìnhhình hiện nay
Chủ nghĩa cơ hội, xét lại là một hiện tượng xã hội lịch sử, nảy sinh trongcuộc đấu tranh giữa hai hệ tư tưởng tư sản và vô sản, giữa chủ nghĩa xã hội vàchủ nghĩa tư bản Cho nên chừng nào còn tồn tại cuộc đấu tranh này thì vẫn còn
cơ sở cho chủ nghĩa cơ hội
Chủ nghĩa cơ hội có nguồn gốc từ mâu thuẫn giai cấp và cuộc đấu tranhgiai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản, giữa hệ tư tưởng vô sản và hệ tưtưởng tư sản, giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản gắn chặt với các điềukiện khách quan và chủ quan đó là:
* Về các điều kiện khách quan:
- Do sự bổ sung vào lực lượng cách mạng, gia nhập Đảng xuất thân từ
những tầng lớp không vô sản, như nông dân, tiểu tư sản, tri thức,… Trong quá
trình đấu tranh cách mạng phần lớn những thành phần này giác ngộ mục tiêu, lýtưởng của Đảng, của phong trào cách mạng đã dũng cảm từ bỏ lập trường giaicấp của mình, đứng vững trên lập trường cách mạng của giai cấp công nhân thựchiện mục tiêu lý tưởng cộng sản chủ nghĩa: giải phóng giai cấp, giải phóng xãhội, giải phóng con người Tuy nhiên trong quá trình cách mạng có một số ngườikhông vượt qua được tàn dư tư tưởng giai cấp của mình cho nên khi cách mạngphát triển thuận lợi thì những tàn dư tư tưởng đó tạm thời bị đẩy lùi hoặc giấukín, nhưng khi cách mạng gặp khó khăn thách thức thì những tàn dư tư tưởngnày lại trỗi dậy làm nảy sinh khuynh hướng cơ hội, xét lại, cải lương, giáo điều,gây nhiều nguy hại cho Đảng và phong trào cách mạng
- Trong cuộc đấu tranh tư tưởng lý luận, các nhà tư tưởng tư sản, tìm mọicách đưa các loại tư tưởng của họ xâm nhập vào trong Đảng cộng sản và phong
Trang 10trào cách mạng Từ năm 1950, Mỹ đã hình thành chiến lược “Diễn biến hòabình” nhằm mục tiêu chiến thắng chủ nghĩa xã hội không bằng chiến tranh!
- Các thế lực thù địch thực hiện chính sách hai mặt đối với phong tràocách mạng, một mặt chúng dùng bạo lực đàn áp, trấn áp phong trào làm cho một
bộ phận lực lượng cách mạng hoảng sợ, lung lay ý chí, hoài nghi, dao động vềcon đường mục tiêu, lý tưởng cách mạng, từ bỏ lập trường cách mạng, thỏa hiệpchạy theo giai cấp tư sản Mặt khác chúng dùng lợi ích kinh tế để mua chuộc, dụ
dỗ, lôi kéo hình thành tầng lớp “công nhân quý tộc”, “công nhân tư sản hóa”,thành những Đảng viên thoái hóa biến chất làm tay sai cho giai cấp tư sản ẩnnáu bên trong để chống phá Đảng, chống phá phong trào cách mạng
* Về các điều kiện chủ quan:
- Trong quá trình lãnh đạo, các Đảng cộng sản và công nhân ở một sốnước đã phạm sai lầm về đường lối và phương pháp tiến hành cách mạng, điềurất đáng lưu ý là các sai lầm này không được phát hiện hoặc phát hiện nhưngkhông được kiên quyết sửa chữa khắc phục dẫn đến tình trạng bất ổn nghiêmtrọng, kinh tế trì trệ, khủng hoảng, xã hội rối loạn, nội bộ Đảng mất đoàn kết -Đây là điều kiện là cơ hội cho các thế lực thù địch, các phần tử cơ hội nổi lênchống phá Đảng, chống phá cách mạng
- Các Đảng cộng sản, công nhân ở một số nước đã coi nhẹ, buông lỏngcông tác xây dựng Đảng, đáng chú ý là một số Đảng cộng sản đã xem nhẹ hoặc
từ bỏ những nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của chủ nghĩa Mác - Lênin,coi nhẹ hoặc từ bỏ những nguyên tắc xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và tổchức, cán bộ của chủ nghĩa Mác - Lênin tạo điều kiện cho các phần tử cơ hộichui sâu, leo cao vào trong hàng ngũ của Đảng phá hoại Đảng từ bên trong Đây
là nguyên nhân vừa sâu xa vừa trực tiếp dẫn tới Đảng cộng sản, chế độ xã hộichủ nghĩa ở Liên xô, Đông âu sụp đổ
Nhận rõ bản chất, những biểu hiện chủ yếu, nguồn gốc và nguy cơ củachủ nghĩa cơ hội đối với sự tồn vong của Đảng và sự thành bại của phong tràocách mạng, cho nên đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội dưới mọi màu sắc “tả”khuynh, hữu khuynh, giáo điều, xét lại không chỉ là yêu cầu tất yếu của phong
Trang 11trào cách mạng mà còn là quy luật, bảo vệ, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ và xây dựng Đảng cộng sản trong sạch vững mạnh
cả về chính trị tư tưởng và tổ chức
II ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI, XÉT LẠI, VẤN
ĐỀ CÓ TÍNH QUI LUẬT CỦA PHONG TRÀO CỘNG SẢN CÔNG NHÂN QUỐC TẾ
1 C.Mác và Ph.Ăngghen đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội xét lại
Giai đoạn những năm 50 đến những năm 70 của thế kỷ XIX
Vào nửa đầu thế kỷ XIX, nhiều nước châu Âu chủ nghĩa tư bản đã chuyển
từ giai đoạn công trường thủ công sang sản xuất công xưởng Ở các nước khácchế độ quân chủ chuyên chế vẫn còn thống trị xã hội
Cuộc cách mạng 1848 - 1849 ở châu Âu thực chất là cuộc cách mạng dânchủ tư sản nhằm xoá bỏ những trở ngại trên con đường phát triển tư bản chủnghĩa ở các nước này Khác với cuộc cách mạng tư sản trong lịch sử trước đây,cuộc cách mạng 1848 - 1849 ở châu Âu với sự tham gia tích cực của giai cấpcông nhân nhằm xóa bỏ chuyên chế phong kiến lạc hậu, mở đường cho sự pháttriển của lịch sử
Sau khi giai cấp công nhân cùng với giai cấp tư sản và các lực lượng khácđấu tranh giành thắng lợi, giai cấp tư sản đã chiếm đoạt thành quả cách mạng củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động
Sau cách mạng 1848 - 1849, giai cấp tư sản tăng cường phản kích lại giaicấp công nhân và “Liên đoàn những người cộng sản” Những cuộc vu cáo, tàn sát,bắt bớ xảy ra liên tiếp ở nhiều nơi Cuộc đấu tranh giữa giai cấp vô sản với giaicấp tư sản diễn ra ngày càng quyết liệt hơn Nhưng do nguyên nhân khách quan
và chủ quan nên các cuộc cách mạng của giai cấp công nhân thời kỳ này đều bịgiai cấp tư sản đánh bại
Cuộc cách mạng 1848 - 1849 thất bại, làm cho phong trào công nhân đixuống Trong hoàn cảnh ấy, theo đề nghị của C.Mác “Liên đoàn những ngườicộng sản” đã có nghị quyết tự giải thể vào ngày 17 tháng 11 năm 1852 Lúc này,
Trang 12trong phong trào công nhân xuất hiện nhiều khuynh hướng tư tưởng khác nhau
và bị chia rẽ, bất đồng
Cuộc đấu tranh tư tưởng trong “Liên đoàn những người cộng sản” đã diễn
ra quyết liệt Một bộ phận hội viên xa rời phong trào, một bộ phận khác lại chủtrương làm cách mạng bất chấp mọi hoàn cảnh Cuộc đấu tranh đã diễn ra giữamột bên là những người ủng hộ C.Mác và Ph.Ăngghen và một bên là nhữngngười có những tư tưởng trên
Chính cuộc cách mạng 1848 - 1849 ở châu Âu là thực tiễn lịch sử đầu tiênkiểm nghiệm những nguyên lý, lý luận của học thuyết Mác nói chung và chủnghĩa xã hội khoa học nói riêng; đồng thời, thực tiễn ấy cũng đòi hỏi phải tiếptục phát triển lý luận của học thuyết Mác lên một bước mới
Đến cuối những năm 50 và đầu những năm 60 của thế kỷ XIX, phong tràocông nhân phát triển Sự thành lập “Hội liên hiệp công nhân quốc tế” (Quốc tế I)năm 1864, đánh dấu bước trưởng thành của phong trào lúc này Tổ chức quốc tếnày ra đời và hoạt động gắn liền với hoạt động của C.Mác và Ph.Ăngghen Haiông là những người trực tiếp soạn thảo, xây dựng bản tuyên ngôn và điều lệ củaQuốc tế I Ph.Ăngghen khẳng định: Nếu thuật lại toàn bộ hoạt động của C.Máctrong quốc tế thì sẽ là viết lại lịch sử của chính quốc tế
Ngay từ khi thành lập đến khi quốc tế tự tuyên bố giải tán, C.Mác vàPh.Ăngghen đã tiến hành cuộc đấu tranh gay gắt, không mệt mỏi với các tràolưu phản động tiểu tư sản, nhằm truyền bá học thuyết khoa học, cách mạng vàophong trào công nhân Bởi vì, đại biểu các trào lưu này đã mưu toan giành lấyquyền lãnh đạo, nhằm lũng đoạn tổ chức quốc tế, lái phong trào công nhân đivào con đường cải lương, thỏa hiệp
Nội dung đấu tranh chống lại chủ nghĩa cơ hội, xét lại từ những năm 50 đến những năm 70 của thế kỷ XIX: Đấu tranh chống các trào lưu phi vô sản của
PruĐông, Blăngki, Látxan, Bacunin, Công đoàn Anh Nội dung đấu tranh này đượcthể hiện tập trung trong hoạt động của Quốc tế I, qua 5 lần đại hội và 3 hội nghị
Trang 13Ở Đại hội I: C.Mác không tham dự được nhưng đã chuẩn bị đầy đủ nội dung
cho đại hội Trong đó, C.Mác đã vạch ra chương trình nghị sự, xây dựng bản thuyếttrình của đại biểu nước Anh, chuẩn bị tranh luận chống bọn theo phái Pruđông
Đại hội II: Hai vấn đề được Ban chấp hành Trung ương quy định nêu ra
trước đại hội là vấn đề các biện pháp thực tiễn để cải biến Quốc tế I thành trungtâm chung cho cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp vô sản và vấn đề ngân quỹcủa công nhân
Đại hội III: C.Mác chuẩn bị tỉ mỉ các công việc của đại hội, viết báo cáo
hàng năm của Ban chấp hành Trung ương và dự thảo các nghị quyết chủ yếu ỞĐại hội này, bọn theo phái Pruđông đã bị đánh bại Đại hội thông qua nghị quyếtxác nhận những quyết định của Đại hội Giơnevơ, mặc nhiên đó là những nghịquyết chống lại Pruđông Đại hội ra nghị quyết khuyến khích công nhân tất cảcác nước quan tâm nghiên cứu dịch và phổ biến rộng rãi tác phẩm “Tư bản” củaC.Mác xuất bản năm 1867
Sau Đại hội Brúcxen, cuộc đấu tranh của C.Mác và Ph.Ăngghen trongQuốc tế I chuyển sang hướng mới chống lại học thuyết cơ hội, tiểu tư sản củatên vô chính phủ chủ nghĩa Misen Bacunin Đây là những khuynh hướng cơ hộichống lại chủ nghĩa Mác được che giấu dưới những lời lẽ tính chất “cách mạng”của phái “tả” Cuộc đấu tranh chống lại Bacunin bắt đầu từ năm 1868 và tiếp tụcdiễn ra Đại hội IV của Quốc tế I
Đại hội IV: Đại hội thông qua nghị quyết kêu gọi công nhân tất cả các
nước thành lập các công đoàn thống nhất trong phạm vi quốc gia và xác nhậnnghị quyết về quyền sở hữu tập thể về ruộng đất Với hai nghị quyết này, Quốc
tế I đã quyết định số phận của nhóm Pruđông cánh hữu và từ đó chúng vĩnh viễntách khỏi tổ chức quốc tế
Đại hội V: C.Mác giải thích tính chất của cuộc chiến tranh, chỉ rõ các giai
đoạn phát triển của nó C.Mác kêu gọi giai cấp công nhân đoàn kết đấu tranhcho một nền hòa bình hữu nghị giữa các dân tộc, nền hòa bình mà trong đó lợiích của giai cấp vô sản được bảo đảm Đồng thời, để ngăn chặn hoạt động pháhoại của Bacunin, C.Mác và Ph.Ăngghen đã thay mặt Ban chấp hành Trungương quốc tế ra bản Thông tư với đầu đề “Những điều gọi là chia rẽ trong Quốc
Trang 14tế”, bóc trần thực chất những quan niệm phản động tiểu tư sản của chủ nghĩaBacunin, vạch rõ nguồn gốc giai cấp, cơ sở xã hội của thứ chủ nghĩa đó.
Đến tháng 9 năm 1872, Đại hội V của Quốc tế I được triệu tập từ ngày 2đến ngày 7 tháng 9 năm 1872 tại Lahay, C.Mác và Ph.Ăngghen tham gia và lãnhđạo Đại hội Một cuộc đấu tranh kịch liệt chống phái Bacunin đã diễn ra và lầnnày, bọn Bacunin đã hoàn toàn thất bại Đại hội quyết định khai trừ Bacunin rakhỏi tổ chức Quốc tế I
Theo quyết định của Đại hội, một bản báo cáo chi tiết về những hoạt độngchia rẽ của phái Bacunin được công bố Đại hội Lahay đánh dấu sự thắng lợihoàn toàn của chủ nghĩa Mác về mặt tư tưởng và tổ chức đối với những khuynhhướng cơ hội tiểu tư sản và chủ nghĩa bè phái
Ý nghĩa, vai trò
C.Mác và Ph.Ăngghen đã lãnh đạo thắng lợi các nhiệm vụ đặt ra củaQuốc tế I là đã tiến hành thắng lợi việc truyền bá chủ nghĩa xã hội khoa học vàophong trào công nhân, xây dựng sự thống nhất giai cấp công nhân về tư tưởng,
về tổ chức trên phạm vi quốc tế Hai ông đã bảo vệ tính cách mạng, khoa họccủa chủ nghĩa Mác và vạch trần bản chất, tác hại của các trào lưu tư tưởng saitrái đối với phong trào công nhân Mặt khác với kết quả đạt được của C.Mác vàPh.Ăngghen trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, xét lại ở giai đoạnnày, là cơ sở để khẳng định sức sống, là bước ngoặt đánh dấu chủ nghĩa Mác trởthành hệ tư tưởng của giai cấp công nhân
Giai đoạn những năm 70 - 90 của thế kỷ XIX
Những năm 70 đến năm 90 của thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản phát triểntương đối “hoà bình” Các nước châu Âu đã hoàn thành cuộc cách mạng tư sản.Giai cấp địa chủ phong kiến bị đánh đổ Các nước như Đức, Italia đã thống nhất,Nga thủ tiêu được chế độ nông nô, Mỹ xoá bỏ chế độ nô lệ, ở phương Đông NhậtBản tiến mạnh theo con đường tư bản Cuộc cách mạng công nghiệp ở các nướcchâu Âu cơ bản hoàn thành Kinh tế tư bản phát triển lên một giai đoạn mới
Sự phát triển tương đối “hoà bình” của chủ nghĩa tư bản trong giai đoạnnày tạo điều kiện cho sự xuất hiện của chủ nghĩa đế quốc vào những năm 80 -
90 của thế kỷ XIX Sự xuất hiện của chủ nghĩa đế quốc đã làm cho mâu thuẫn
Trang 15giữa đế quốc với đế quốc tăng lên và xuất hiện thêm mâu thuẫn mới, mâu thuẫngiữa đế quốc với các nước thuộc địa Tính đến năm 1900, hầu hết các nước châu
Á, châu Phi đều bị đế quốc xâm lược Diện tích thuộc địa chiếm tới 55% diệntích lục địa thế giới, với số dân là 1/3 dân số thế giới Các đế quốc Anh, Nga,Pháp có nhiều thuộc địa nhất Sự phân chia thuộc địa không đồng đều giữa cácnước đế quốc là nguyên nhân của cuộc chiến tranh thế giới lần thứ nhất sau này
Lực lượng cách mạng đã có bước phát triển mới về chất, nổi lên nhiều sự kiện
có ý nghĩa quan trọng ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của phong trào công nhân
Công xã Pa-ri năm 1871 chỉ tồn tại 72 ngày đêm nhưng đó là một mốc sonchói lọi trong trang sử hào hùng của giai cấp công nhân Pháp và giai cấp côngnhân thế giới Công xã Pari chứng tỏ giai cấp công nhân Pháp đã giải quyết thànhcông vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc Tổng kết những bài học kinh nghiệm củaCông xã Pa-ri, C.Mác và Ph.Ăngghen đã làm phong phú thêm lý luận cách mạngbằng những tư tưởng mới
Sau Công xã Pa-ri, phong trào công nhân được mở rộng trong những năm
70 - 95 của thế kỷ XIX Điểm nổi bật của phong trào trong những năm này là đãnhanh chóng chuyển hướng có nội dung, hình thức và phương pháp phù hợpnhằm tiến hành công tác tổ chức, giáo dục chuẩn bị lực lượng mọi mặt tiến tớithời kỳ mới cao hơn, đấu tranh giành chính quyền
Quốc tế I (1864 - 1876) đã hoàn thành vẻ vang nhiệm vụ của mình, đặtnền móng xây dựng các đảng công nhân Tiếp nối truyền thống đó, giai đoạn từnăm 1870 đến năm 1895 với sự phát triển mạnh của phong trào công nhân,nhiều đảng xã hội chủ nghĩa của giai cấp vô sản đã ra đời, tập trung chủ yếu ởcác nước châu Âu, đã làm cho phong trào công nhân có bước phát triển mới, tạođiều kiện cho Quốc tế II ra đời năm 1889
Nội dung đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, xét lại của C.Mác và Ph.Ăngghen: Đấu tranh chống Duy Rinh; Lát xan trong Đảng dân chủ - xã hội Đức.
Sau khi C.Mác mất, Ph.Ăngghen đã tiếp tục đấu tranh chống lại những quanđiểm của chủ nghĩa cơ hội, xét lại Thể hiện tập trung nhất của Ph.Ăngghentrong hoạt động ở Quốc tế II, với bốn nội dung chủ yếu như đấu tranh chống bọn
vô chính phủ; ngăn chặn âm mưu gây chiến tranh thế giới thứ nhất của chủ
Trang 16nghĩa đế quốc; xác định phương pháp đấu tranh cách mạng; tập hợp giáo dụcquần chúng cách mạng để đón thời cơ cách mạng.
Vấn đề đấu tranh với chủ nghĩa vô chính phủ được đặt ra ở tất cả các đạihội Ngay trong đại hội lần thứ nhất ở Pa-ri năm 1889, một nhóm nhỏ vô chínhphủ đã bị trục xuất không được tham gia đại hội Đại hội lần thứ hai ở Brucxennăm 1891 đã hủy bỏ ủy nhiệm thư của bọn vô chính phủ do 3 đại biểu Bỉ và 1đại biểu của Hà Lan mang đến Ở đại hội lần thứ III ở Duyrich (Thụy Sỹ) năm
1893, các phần tử có tư tưởng vô chính phủ gần như bị cô lập hoàn toàn, còn các
tổ chức vô chính phủ không được tham gia Đại hội Đại hội Luân Đôn (Anh)năm 1896 khi Ph.Ăngghen đã qua đời, bọn vô chính phủ nhân cơ hội này ráo riếthoạt động, gây sức ép hòng tìm cách dự Đại hội, song không thành Đại hộiLuân Đôn (1896) đã thông qua một nghị quyết đặc biệt, chỉ rõ rằng, chỉ những
tổ chức công nhân thừa nhận sự cần thiết của hoạt động chính trị, kể cả hoạtđộng nghị trường mới được tham đại hội quốc tế Nghị quyết này đã giáng đònquyết định, loại trừ chủ nghĩa vô chính phủ ra khỏi tổ chức Quốc tế II
Một trong những nội dung hoạt động hết sức quan trọng của Quốc tế II làkiên quyết lên án chủ nghĩa quân phiệt và phản đối âm mưu gây chiến tranh củachủ nghĩa đế quốc Cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, chủ nghĩa tư bản đã trởthành chủ nghĩa đế quốc, trật tự kinh tế thế giới giữa các cường quốc đã có thayđổi Mỹ và Đức đã vươn lên vị trí nhất, nhì thế giới nhưng không có thuộc địa
Do đó, vấn đề đấu tranh chia lại thuộc địa giữa các cường quốc luôn được đặt ratrên bàn hội nghị và các nước đế quốc đang ngấm ngầm chuẩn bị một cuộcchiến tranh, các tổ chức liên minh quân sự lần lượt ra đời
Để chống lại chiến tranh và âm mưu gây chiến tranh của bọn đế quốc, Đạihội lần thứ hai họp ở Brúcxen đã ra nghị quyết lên án chiến tranh, chỉ rõ mốiliên hệ giữa chủ nghĩa quân phiệt và chủ nghĩa đế quốc Nghị quyết yêu cầu cácđại biểu là nghị sĩ trong các quốc gia tư bản phải bỏ phiếu chống thông qua ngânsách chiến tranh, giảm bớt chi tiêu quân sự, đi tới giải trừ quân bị để tháo ngòi
nổ chiến tranh Tại Đại hội lần thứ ba ở Luân đôn, Quốc tế II đã đưa ra yêu sáchlập “Tòa án trọng tài quốc tế” để giải quyết các cuộc xung đột giữa các nướcbằng phương pháp hòa bình
Trang 17Ý nghĩa, vai trò: Thể hiện một tinh thần cách mạng tiến công không
ngừng; khẳng định một quy luật tất yếu mà C.Mác - Ph.Ăngghen tiến hành là:Quá trình phát triển lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học phải gắn với đấu tranhchống lại chủ nghĩa cơ hội, xét lại, những trào lưu tư tưởng đối lập Cuộc đấutranh đó diễn ra ngay trong quá trình ra đời và hoạt động của Quốc tế II, nhằmbảo vệ chủ nghĩa Mác; đồng thời, giúp cho chính đảng của giai cấp công nhânvững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đứng vững trên lập trường của chủnghĩa Mác Loại trừ các trào lưu tư tưởng sai trái, đối lập, bảo vệ và giương caongọn cờ hệ tư tưởng của giai cấp công nhân để tổ chức, tập hợp lực lượng chocách mạng xã hội chủ nghĩa nổ ra và giành thắng lợi
2 V.I.Lênin đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, xét lại
V.I.Lênin, người kế tục trung thành và xuất sắc C.Mác và Ph.Ăngghen, đãkiên trì đấu tranh bảo vệ và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác trong thời đại đếquốc và cách mạng vô sản, đã vạch trần bản chất của chủ nghĩa cơ hội Cauxky,chủ nghĩa xét lại Bestanh và nhiều đại biểu cơ hội khác trong quốc tế II; cáckhuynh hướng cơ hội trong phong trào công nhân Nga Thông qua những cuộcluận chiến đó, V.I.Lênin đã không chỉ bảo vệ và phát triển hàng loạt các nguyên
lý, quy luật của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội khoa học, đặc biệt là nhữngquan điểm về cách mạng xã hội chủ nghĩa, về chuyên chính vô sản, về liên minhgiai cấp, về đoàn kết quốc tế, về chiến tranh và hoà bình, mà còn chỉ ra chophong trào công nhân phương tây con đường cách mạng thoát khỏi chủ nghĩa cơhội, tiến lên cách mạng vô sản và chuyên chính vô sản Lênin đã vạch rõ quanđiểm của Bécxtanh, chủ nghĩa cơ hội xét lại: “ông ta phủ nhận khả năng đem lạicho chủ nghĩa cơ hội một cơ sở khoa học và khả năng chứng minh theo quanđiểm duy vật lịch sử, rằng chủ nghĩa xã hội là tất yếu không thể tránh khỏi, ông
ta phủ nhận tình trạng bần cùng hóa ngày càng tăng, phủ nhận sự vô sản hóa vàtình trạng những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản ngày càng trầm trọng; ông tatuyên bố rằng ngay cả quan niệm về mục đích cuối cùng cũng không vững chắc
gì và kiên quyết bác bỏ chuyên chính vô sản, ông ta phủ nhận sự đối lập vềnguyên tắc giữa chủ nghĩa tự do và chủ nghĩa xã hội, phủ nhận đấu tranh giai
Trang 18cấp; cho rằng không thể áp dụng được lý luận đó vào một xã hội thực sự dân chủ
được quản lý theo ý chí của đa số vv ” [9]
Như vậy, về thực chất tự do phê bình của chủ nghĩa xét lại là khuynhhướng mang bản chất tư sản đối với chủ nghĩa Mác, là đòi thay thế chủ nghĩaMác, chỉ lấy ở chủ nghĩa Mác những điều gì mà giai cấp tư sản có thể chấp nhậnđược, Lênin chỉ rõ: “ tự do phê bình là tự do của khuynh hướng cơ hội chủnghĩa trong Đảng dân chủ - xã hội, là tự do biến Đảng dân chủ - xã hội thànhmột Đảng dân chủ cải lương, là tự do đưa những tư tưởng tư sản và những thànhphần tư sản vào trong chủ nghĩa xã hội” [7]
Chủ nghĩa cơ hội là người bạn đồng hành của chủ nghĩa xét lại, chúng giảdanh là những người mác xít để chống lại chủ nghĩa Mác Quan điểm của chúng
là thỏa hiệp, cải lương về mục đích, về nhiệm vụ chính trị của giai cấp công nhân
và cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân chống lại giai cấp tư sản Điều đó cónghĩa là chúng chống lại cách mạng vô sản, chuyên chính vô sản Bản chất củachủ nghĩa cơ hội là không công khai phủ nhận chủ nghĩa Mác nhưng chúng xuyêntạc hoài nghi chủ nghĩa Mác, chúng chỉ giữ lại hình thức mà vứt bỏ nội dung, giữlại thể xác mà vứt bỏ linh hồn của chủ nghĩa Mác Như vậy, về bản chất chủnghĩa cơ hội và xét lại là một Chúng có mối quan hệ chặt chẽ, tác động vàchuyển hóa lẫn nhau, chúng đều phủ nhận những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩaMác, ranh giới giữa chúng là không phân biệt, chúng luôn ẩn mình, luồn lách đểphá hoại Đảng, phá hoại phong trào cộng sản và phong trào công nhân Chủ nghĩa
cơ hội ra đời trên những điều kiện kinh tế, điều kiện lịch sử, xã hội nhất định vàocuối thế kỷ XIX Trong điều kiện tương đối ổn định hòa bình, chủ nghĩa tư bảnphát triển mạnh mẽ thể hiện rõ tính chất ưu việt trong sản xuất vật chất Lựclượng sản xuất khổng lồ của chủ nghĩa tư bản đã tạo ra một khối lượng vật chất
vô cùng to lớn vì vậy nó có điều kiện để đáp ứng một phần những yêu cầu đấutranh đòi cải thiện đời sống của người lao động, sản xuất phát triển đòi hỏi giaicấp tư sản phải sử dụng một bộ phận giai cấp công nhân làm quản lý, điều hànhsản xuất Đây là những công nhân tích cực, có tay nghề cao, có uy tín, khi thamgia vào quá trình quản lý điều hành sản xuất, tầng lớp này trở thành một bộ phậngián tiếp tham gia sản xuất và biến thành tầng lớp trên của giai cấp công nhân