So sánh sự giống và khác nhau của tình yêu trong văn học trung đại Việt Nam với tình yêu trong văn học hiện đại

TRƯỜNG PHỔ THÔNG LIÊN CẤP OLYMPIATIỂU LUẬN So sánh sự giống và khác nhau của tình yêu trong văn học trung đại Việt Nam với tình yêu trong văn học hiện đại Họ và tên học sinh: Nguyễn Việt

TRƯỜNG PHỔ THÔNG LIÊN CẤP OLYMPIA

TIỂU LUẬN

So sánh sự giống và khác nhau của tình yêu trong văn học trung đại Việt Nam với tình yêu trong văn học hiện đại

Họ và tên học sinh: Nguyễn Việt Hoàng Môn học: Ngữ văn

Lớp: 12M3

Hà Nội, năm 2019

L I C M N Ờ Ả Ơ

MỤC LỤC PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1

3 Mục đích nghiên cứu 1

4 Phạm vi và cách thức nghiên cứu 1

4.1 Phạm vi nghiên cứu 1

4.2 Cách thức nghiên cứu 2

5 Bố cục tiểu luận 2

NỘI DUNG Chương 1 Xuân Diệu & cái Tôi khao khát tình yêu 3

1.1 Xuân Diệu 3

1.2 Cái Tôi khao khát tình yêu 4

Chương 2 Xuân Diệu - cái Tôi khao khát tình yêu được gửi gắm trong thơ 5

2.1 Khao khát yêu đời, yêu thiên nhiên 5

2.2 Khát khao tình yêu đôi lứa 6

KẾT LUẬN 8

Phần mở đầu

I Lí do chọn đề tài

- Tình yêu là luôn là một đề tài hay và hấp dẫn đối với những tác giả sáng tác cũng như những bạn đọc có sự yêu thích với tình yêu Ngoài ra, tình yêu luôn thay đổi thất thường, luôn khác biệt, mỗi câu chuyện tình yêu của mỗi người lại khác nhau Chính vì vậy, mỗi câu chuyện tình yêu lại có một kết thúc khác nhau, vui có, buồn có, hạnh phúc có, nuối tiếc có và chính điều đó đem lại nguồn cảm hứng vô tận cho tác giả và những độc giả

II Lịch sử nghiên cứu vấn đề

-III Mục đích nghiên cứu

IV Phạm vi và cách thức nghiên cứu

4.1, Phạm vi nghiên cứu

- Khái niệm tình yêu

- Tình yêu trong văn học trung đại

- Tình yêu trong văn học hiện đại

4.2, Cách thức nghiên cứu

- Đọc những bài tiểu luận trước đã nghiên cứu về chủ đề này

- Tra cứu những thông tin liên quan

V Bố cục tiểu luận

1 Giới thiệu vấn đề, vì sao chọn tình yêu?

2 Khái niệm tình yêu

3 Tình yêu trong văn học trung đại

4 Tình yêu trong văn học hiện đại

5 So sánh 2 thể loại văn học

6 Kết luận

Nội dung

Chương I: Tình yêu là gì?

Trước khi đi sâu vào tìm hiểu vấn đề, chúng ta cần hiểu được tình yêu là gì? Tình yêu đôi lứa

là gì và khác gì so với cái tình cảm còn lại?

- Tình yêu là cảm giác tuyệt vời nhất, sâu sắc nhất, và không thể diễn tả được bằng lời dành cho một ai đó

- Tình yêu là một thứ vô cùng mạnh mẽ Khi bạn đang yêu, bạn luôn muốn ở bên cạnh người đó, và khi không được ở bên cạnh, bạn luôn suy nghĩ về họ bởi vì bạn cần người đó và nếu không có họ cuộc sống của bạn sẽ không thể trọn vẹn

- Tình yêu là một loại tình cảm không vụ lợi, không có giới hạn hay không có điều kiện Đó là khi bạn tin tưởng người khác bằng cả cuộc sống của mình và bạn sẽ sẵn sàng làm bất cứ việc gì cho họ

- Khi yêu một ai đó, bạn không muốn gì hơn ngoài việc mong muốn họ hạnh phúc, bởi vì bạn đặt người yêu lên trên hết Bạn không giấu giếm họ bất cứ điều gì và có thể nói bất cứ điều gì của bạn cho họ và ngược lại

- Tình yêu có thể khiến bạn làm bất cứ điều gì và hy sinh tất cả những điều tốt đẹp cho họ Mọi thứ dường như tươi sáng hơn, hạnh phúc hơn và tuyệt vời hơn khi bạn đang yêu

Tình yêu lứa đôi là tình cảm mà hai người dành cho nhau khi họ có tình cảm với đối phương,

họ có ham muốn được yêu thương, sở hữu đối phương Tình yêu này khác so với những thể loại tình cảm khác như yêu gia đình vì cùng chung một nhà, yêu nước vì mình yêu thương những con người nước mình

Chương II: Tình yêu trong văn học trung đại

Tình yêu trong văn học trung đại được thể hiện qua những chuyện tình, tác phẩm nổi tiếng trong giới văn học, những chuyện tình lứa đôi với những cái kết có hậu những cũng có những cuộc tình phải phai tàn do số phận nghiệt ngã hay nhiều nguyên nhân khác nhau

Tình yêu của Kim Trọng - Thúy Kiều

Sen xa hồ, sen khô hồ cạn, Liễu xa đào liễu ngã liễu nghiêng.

Anh xa em như bến xa thuyền.

Như Thúy Kiều xa Kim Trọng, biết mấy niên cho tái hồi!

Lời ca dao nói về một mối tình đứng vào hàng đẹp nhất trong văn học Việt Nam: tình yêu

Kim Kiều (Truyện Kiều - Nguyễn Du) Kim Trọng, Thúy Kiều gặp gỡ trong tiết thanh minh, đôi trai tài gái sắc ấy cảm mến nhau trong những phút giây đầu tiên "Tình trong như đã, mặt

ngoài còn e" Tương tư Kiều, Kim dọn nhà về trọ đằng sau vườn Thúy Mùa xuân năm ấy,

việc Kiều làm vương cành thoa cài đầu trong vườn đào đã thúc đẩy mối tình của họ và kỷ niệm đáng nhớ ấy là đêm thề nguyền dưới trăng Gia đình gặp biến cố, Kiều bán mình chuộc cha, trao duyên cho Vân trong nỗi đau đớn, tuyệt vọng

Trăm nghìn gửi lạy tình quân

Tơ duyên ngắn ngủi có ngần ấy thôi

Trong suốt mười lăm năm lưu lạc, ánh trăng thề nguyền đi suốt đời Kiều và cũng chừng ấy thời gian, Kim Trọng vô cùng đau khổ và quyết lặn lội tìm người thương năm cũ

Đau đòi đoạn, ngất đòi thôi Tỉnh ra lại khóc, khóc rồi lại mê

Chưa chăn gối cũng vợ chồng

Lòng nào mà nỡ dứt lòng cho đang?

Bao nhiêu của, mấy ngày đàng Còn tôi, tôi gặp mặt nàng mới thôi!

Kết thúc truyện, Kim Kiều đoàn viên nhưng lại nguyện là tình tri âm tri kỷ "Đem tình cầm sắt

đổi ra cầm kì" Tình yêu Kim Trọng - Thúy Kiều là bài ca về tình yêu tự do vượt ra ngoài

khuôn khổ lễ giáo, về khát vọng tình yêu mãnh liệt, chung thủy của con người

Tình yêu Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga

Dù ai gieo tiếng ngọc

Dù ai đọc lời vàng Bông sen hết nhụy bông tàn

Em đây giữ tiết như nàng Nguyệt Nga

Câu ca dao ca ngợi mối tình chung thủy sắt son được nhiều người Việt Nam biết đến, nhất là người dân thuộc mảnh đất Nam Bộ: Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga Được Lục Vân Tiên đánh đuổi bọn cướp Phong Lai cứu thân mình khi trên đường về thăm cha, Nguyệt Nga rung động trước người anh hùng hào hiệp, trượng nghĩa "Làm ơn há dễ trông người trả ơn" Ấp ủ tình yêu thầm lặng, nàng gửi gắm tất cả tình cảm của mình vào bức tượng hình Vân Tiên

Vân Tiên từ giã phản hồi, Nguyệt Nga than thở: "Tình ôi là tình!

Nghĩ mình mà ngán cho mình, Nỗi ơn chưa trả, nỗi tình lại vương"

Sau này vì từ chối Bùi Kiệm và con trai Thái sư đương triều, nàng bị dâng đi cống giặc Ô Qua Trên đường đi, Nguyệt Nga ôm bức tượng Vân Tiên nhảy xuống sông tự vẫn Câu chuyện kết thúc có hậu khi nàng nương nhờ bà lão dệt vải thì Lục Vân Tiên thắng giặc Ô Qua trên đường về bị lạc, ghé hỏi đường bà lão Hai người gặp nhau trong niềm hạnh phúc

Nàng bèn tỏ thiệt một khi, Vân Tiên vội vã xuống quỳ vòng tay, Thưa rằng: "May gặp nàng đây,

Xin đền ba lạy sẽ bày nguồn cơn.

Để lời thệ hải minh sơn, Mang ơn trước phải đền ơn cho rồi.

Vân Tiên vốn thiệt là tôi,

Gặp nhau nay đã phỉ rồi ước mơ."

Tình yêu Nguyễn Trãi - Nguyễn Thị Lộ

Nguyễn Trãi - đại thi hào, bậc anh hùng dân tộc - khi còn là học trò, trong một lần tình cờ đã gặp Nguyễn Thị Lộ Lúc bấy giờ người con gái xinh đẹp đang lên Thăng Long bán chiếu để

đỡ đần mẹ và em Cảm mến người con gái, Nguyễn Trãi đọc bài thơ trêu ghẹo rằng:

Ả ở đâu ta bán chiếu gon, Chẳng hay chiếu ấy hết hay còn?

Xuân thu phỏng độ chừng bao tuổi,

Đã có chồng chưa, được mấy con?

(Ghẹo cô hàng chiếu)

Người con gái lặng im giặt chiếu, đến khi đi mới ngoảnh lại mà đáp:

Tôi ở Tây Hồ bán chiếu gon, Can chi ông hỏi hết hay còn?

Xuân thu phỏng độ trăng tròn lẻ, Chồng còn chưa có, có chi con!

Câu chuyện ghẹo cô hàng chiếu đã mở đầu cho cuộc tình duyên vừa thiết tha vừa đầy bi kịch của hai người Sau khi làm vợ lẽ Nguyễn Trãi, nhờ tài năng vượt trội, Nguyễn Thị Lộ được vào cung làm chức nữ quan hầu việc cho vua Trước bao lời đàm tiếu, bà gửi thơ cho chồng

để bày tỏ tình yêu và lòng chung thủy của mình Nhưng do âm mưu đen tối của cuộc tranh đấu quyền lực trong hoàng tộc nhà Lê, Nguyễn Trãi và Nguyễn Thị Lộ đã chịu oan khốc tày trời trong vụ án Lệ Chi Viên

Tình yêu Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương

Chuyện tình một thủa giữa hai nhà thơ lớn của dân tộc đem lại nhiều thú vị cho người đời sau Lúc đó Nguyễn Du còn là cậu Chiêu Bảy phong lưu, hào hoa của tể tướng Nguyễn Nghiễm, cha qua đời sớm, Nguyễn Du sống ở nhà người anh là quan Tham Tụng Nguyễn Khản Hồ Xuân Hương lúc đó tuổi còn thanh xuân, nổi danh tài nữ, sống ở Cổ Nguyệt Đường

gần Tây Hồ Hai bài thơ "Mộng thấy hái sen" (Mộng đắc thái liên) được cho là Nguyễn Du viết

để tặng Hồ Xuân Hương:

I

Buộc chặt quần cánh bướm

Chèo thuyền con hái sen Nước hồ sao lai láng Mặt nước bóng người in

II

Hái, hái, sen Hồ Tây Hoa gương trên thuyền đầy Hoa tặng người mình trọng Gương tặng người mình say

Nhưng thời cuộc xoay vần, tình duyên lỡ dở Sau này, Nguyễn Du sống cuộc đời bế tắc, Hồ Xuân Hương cũng lâm vào cảnh "hồng nhan bạc mệnh" cô độc, đơn chiếc Bài thơ bà gửi người cũ khi nghe tin ông được thăng chức quan xiết bao ngậm ngùi, da diết:

Dặm khách muôn nghìn nỗi nhớ nhung, Mượn ai tới đấy gửi cho cùng.

Chữ tình chốc đã ba năm vẹn, Giấc mộng rồi ra nửa khắc không.

Xe ngựa trộm mừng duyên tấp nập, Phấn son càng tủi phận long đong.

Biết còn mảy chút sương siu mấy, Lầu nguyệt năm canh chiếc bóng chong.

(Cảm cựu kiêm trình Cần Chánh Học Sĩ Nguyễn Hầu)

Tình yêu Phạm Thái - Trương Quỳnh Như

Phạm Thái là danh sĩ sống vào thế kỉ XVII - XVIII, mang tinh thần phục Lê, chống Tây Sơn Chuyện không thành, sau thời gian trốn trong chùa, chàng được một vị quan "bảo lãnh" và ra làm gia sư nhà quan Chàng quen người em gái của bạn mình là Trương Quỳnh Như - người con gái tài sắc vẹn toàn Hai người yêu nhau nhưng lại bị gia đình ngăn cấm, Quỳnh Như bị

ép gả cho người khác khi Phạm Thái về quê tìm người mai mối Phẫn uất, nàng tự tử khi tuổi

còn thanh xuân Đau xót khôn cùng trước cái chết của nàng, Phạm Thái viết Văn tế Trương

Quỳnh Như để tế người tình của mình với lời lẽ thống thiết, xúc động:

Nương tử ơi! Chướng căn ấy bởi vì đâu? Oan thác ấy bởi vì đâu? Cho đến nỗi xuân tàn hoa

nụ, thu lẩn trăng rằm!

Lại có điều đau đớn thế Nhà huyên ví có năm có bảy, mà riêng mình nàng đeo phận bạc, thì lửa nguội nước vơi còn có lẽ.

Thương hại thay! Hoa có một cành, tuyết có một điểm, nguyệt có một vầng, mây có một đoá: thân là thân hiếm hoi chừng ấy, nỡ nào lấy đôi mươi năm làm một kiếp, mà ngơm ngớm chốn non Bồng nước Nhược, chút gì không đoái đến cõi phù sinh!

Ta hăm hở chí trai hồ thỉ, bởi đợi thời nên nấn ná nhân duyên: mình long đong thân gái liễu bồ, vì giận phận hoá buông xuôi tính mạng.

Cho đến nỗi hoa rơi lá rụng, ngọc nát châu chìm: chua xót cũng vì đâu?

Bài Văn tế là bản bi ca về tình yêu dang dở, tiếng nói ai oán cho mối tình thắm thiết mà bị lễ giáo ngăn trở Sau đó, vì nhớ thương nàng quá đỗi và chua xót cho mối tình dang dở, Phạm

Thái còn viết truyện thơ Sơ kính tân trang kể về cuộc tình duyên giữa Phạm Kim và Quỳnh

Như nhưng với kết thúc có hậu: Sau khi tự tử, Quỳnh Như đầu thai chuyển thế thành Thụy Chậu để nối duyên cùng người thương

Tình yêu của thần y Lê Hữu Trác

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác là thần y của y học cổ truyền nước Việt ta, sống vào thời vua Lê chúa Trịnh Xuất thân trong gia đình khoa bảng, gặp thời buổi loạn lạc, ông không theo con đường làm quan của cha ông mà chuyên tâm nghiên cứu y thuật, chữa bệnh cho dân Thời trẻ, ông được gia đình se duyên cùng một người con gái con quan, cũng đã làm lễ ra mắt Nhưng cha đột ngột mất, ông phải rời Hưng Yên mà vào Hương Sơn (Hà Tĩnh) phụng dưỡng mẹ già Sợ phiền lụy đến người con gái vốn nhà khuê các, ông chủ động đem trầu cau trả lại lễ Thời gian trôi qua, Lê Hữu Trác yên trí rằng người ấy đã quên và đi lấy chồng, có hạnh phúc riêng

Vào tuổi 60, ông được chúa Trịnh Sâm vời ra kinh đô để chữa bệnh Cuốn Thượng kinh ký sự

ghi chép lại những ngày tháng của ông ở kinh đô Trong đó có đoạn viết:

"Một ngày kia, có hai lão ni đến chỗ tôi ngụ, nói rằng: Chùa Huê Cầu đúc chuông lớn, công quả chưa thành, chúng tôi đến đây khuyến hoá Thế rồi, một lão ni tự giới thiệu mình là trụ trì chùa núi An Tử, còn lão ni kia thì giới thiệu mình là con gái quan tả thừa ty Sơn Nam, quê

ở Huê Cầu Tôi nghe nói giật mình như tỉnh giấc mơ".

Bao nhiêu nỗi bàng hoàng vương vấn ùa về khi gặp người cũ Gạn hỏi nguyên do tại sao lại

gửi thân nơi cửa Chùa, bà ni - người con gái đính ước năm xưa - chỉ nói: "Đã có người hỏi

mình làm vợ thì mình (coi như) đã có chồng rồi, chẳng qua vô phận mà chồng bỏ".

Ông hỏi bà có nguyện vọng, tâm tình gì không, bà chỉ xin ông một cỗ áo quan để lo chuyện

hậu sự Cảm động thổn thức, Lê Hữu Trác viết bài thơ Gửi người tình cũ Bài thơ được dịch

như sau:

Lỡ vô tâm khiến hận người Giật mình gặp lại nụ cười xa xưa

Rồi đây ta mãi dày vò Đoá xuân tàn tạ đâu ngờ mắt xanh Kiếp này kết nghĩa em, anh Mộng chung chăn gối âu đành kiếp sau Phụ người? Ai phụ ai đâu Tình ta, ta biết cho nhau – lỡ rồi…!

Vậy nên chúng ta có thể thấy tình yêu trong thơ trung đại đã có những nét đặc biệt, nổi bật riêng của mỗi câu chuyện tình, không ai giống ai và cái kết cũng càng khác nhau Những chuyện tình này cho chúng ta thấy được sự nghiệt ngã của số phận, sự trái ngang, trắc trở để đôi tình nhân đến được với nhau, nó khó đến chừng nào

Chương III: Tình yêu trong văn học hiện đại (Văn học kháng chiến 1945-1970)

Nếu như nói đến chiến tranh là nói đến sự khốc liệt, sự mất mát, những đau khổ, những hy sinh lớn lao thì khi nói đến tình yêu ta nghĩ tới sự êm dịu, ngọt ngào hạnh, hạnh phúc

Tưởng như chiến tranh và tình yêu luôn đối lập nhau, trái ngược nhau, không khi nào đứng cạnh nhau, cùng tồn tại Nhưng chiến tranh bên cạnh những đổ nát, hoang tàn mất mát còn là nơi để con người dựa vào nhau, khám phá ra nhau, phát hiện ra vẻ đẹp tâm hồn, để dành tình cảm cho nhau Như thế, trong chiến tranh tình yêu luôn xuất hiện như một liều thuốc làm dịu những cơn đau, hóa giải những bạo lục, làm giảm bớt sự hy sinh và mất mát mà con người phải ghánh chịu

Chiến tranh tàn phá biết bao làng xóm, gia đình, tổ ấm hạnh phúc, nhưng chiến tranh cũng đã chứng kiến biết bao mối tình thật đẹp, thật chân thành và nên thơ Tất cả những điều đó đã được các nhà văn, nhà thơ thâu tóm và đưa vào những trang viết của mình một cách rất sinh động và chân thực và gần gũi đối với mọi người Chiến tranh có thể hủy diệt mọi thứ trên đường nó đi qua, song tình yêu như một sức mạnh không thể giập vùi, tình yêu ấy đã giúp bao anh lính bộ đội cụ Hồ đã chắc tay súng để bảo vệ tổ quốc và có niền tin vào một ngày mai đất nước độc lập thống nhất, tình yêu bị kìm nén ấy sẽ lại bùng cháy và thăng hoa cùng dân tộc

Tình yêu qua những trang viết của các tác giả có thể là sự chờ đợi của những người mẹ, người vợ, người em với tình cảm ở nơi chiến tuyến, sự chờ đợi của họ có thể đo bằng chiều dài của cuộc kháng chiến, nhưng họ vẫn chờ với một niềm tin son sắt thủy chung rằng “Ngày mai anh ấy sẽ về” Cũng có thể tình yêu ấy là một mối tình đẹp nảy nở từ chiến trường đầy máu lửa của một cô thanh niên xung phong với một anh bộ đội cụ Hồ Tình yêu ấy có thể là một lời hứa vội vã trước khi lên đường nhưng cũng gieo vào lòng họ niềm tin vào một ngày mai xum họp

Trải qua bao nhiêu sự gian nan vất vả gian nan cùng với sự thống nhất nước nhà thì tình yêu

đã gặp lại tình yêu và có thể đâm trồi nảy lộc trên mảnh đất ngày trước là một chiến trường ác liệt Tất cả những điều đó qua cây bút của các nhà văn nhà thơ đã hiện lên là một mảng nhỏ

của bức tranh nhiều màu sắc của cuộc chiến tranh tại Việt Nam Qua bài thơ “Sóng” nhà thơ

nữ Xuân Quỳnh gửi gắm những tình cảm của mình cho nửa kia của mình ở một nơi xa

Ôi con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức

Đất nước đang bị cắt chia, vĩ tuyến mười bảy ngày và đêm đau đáu nỗi nhớ thương, nhưng dẫu Bắc hay Nam thì trái tim vẫn hướng về nhau thật trọn vẹn một tình yêu chúng thuỷ Xuân Quỳnh viết cho chị hay còn viết cho những đôi lứa yêu nhau trong những ngày chia cách mà tâm trạng đến thế:

Dẫu xuỗi về phương Bắc Dẫu ngược về phương Nam Nơi nào em cũng nghĩ Hướng về anh-một phương

Tình yêu không chỉ giản đơn là nỗi nhớ mà còn là sự trăn trở, là khát vọng hoà hợp đến vô biên, tuyệt đích đến vĩnh hằng:

Làm sao được tan ra Thành trăm con sóng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm còn vỗ

(Sóng-Xuân Quỳnh) Tình yêu lứa đôi sống trong không gian bao la của biển lớn và thời gian bất tận của muôn đời Người ta yêu nhau, và bên cạnh nghĩa vụ công dân, người ta còn đòi hỏi một tình yêu tuyệt đối cho riêng mình:

Anh không xứng là biển xanh Nhưng anh muốn em là bờ cát trắng

….

Đã hôn rồi hôn lại Cho đến mãi muôn đời Đến tan cả đất trời Anh mới thôi dào dạt