LỜI nói đầu

LỜI NÓI ĐẦU 1 LỜI NÓI ĐẦU Những năm gần đây nền kinh tế nươc ta chuyển mạnh từ kế hoạch hoá sang cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của nhà nước Sự đổi mới kinh tế đòi hỏi phải nhanh chóng tiếp cận[.]

LỜI NÓI ĐẦU -

Những năm gần đây nền kinh tế nươc ta chuyển mạnh từ kế hoạch hoá sang cơ chế thị trường có sự quản lý vĩ mô của nhà nước Sự đổi mới kinh tế đòi hỏi phải nhanh chóng tiếp cận những lý luận và thực tiễn quản lý kinh tế của các nước tiên tiến trên thế giới Hiện nay với nền kinh tế thị trường đang phát triển thì công cụ thị trường mở được coi là một công cụ linh hoạt và hiệu quả nhất trong việc đièu hành chính sách tiền tệ Sự phát triển của thị trường tài chính nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng đã tạo điều kiện cho ngân hàng trung ương các nước có thể điều hành chính sách tiền tệ của mình một cách chủ động hơn, đáp ứng sự vận động ngày càng nhanh chóng của luồng vốn lưu chuyển trong nền kinh tế Nghiệp vụ thị trường mở có thể điều tiết các mục tiêu trung gian của chính sách tiền tệ : nó là nhân tố đầu tiên có thể làm thay đổi lãi suất hoặc cơ sở tiền tệ Nguồn gốc chính làm thay đổi việc cung ứng tiền của ngân hàng trung ương thông qua viêc mua bán các giấy tờ

có giá trên thị trường mở ( hành động làm tăng cơ số tiền tệ ) và vì thế làm tăng cung ứng tiền , giảm lãi suất ngắn hạn Ngược lại , việc bán giấy tờ có giá trên thị trường mở làm giảm cơ số tiền tệ , giảm cung ứng tiền và làm tăng lãi suất ngắn hạn

Xuất phát từ đó em xin chọn đề tài "Đánh giá hiệu quả sử dụng công

cụ nghiệp vụ thị trường mở của ngân hàng nhà nước Việt Nam và giải pháp" Vì điều kiện thời gian và kiến thức còn hạn chế không tránh được sai

sót trong nghiên cứu , kính mong các thày cô giúp đỡ em để em có được một bài viết hoàn chỉnh Em xin trân thành cảm ơn

Chương I:

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ

1 Khái niệm

Nghiệp vụ thị trường mở là một trong các công cụ để thực thi chính sách tiền tệ , mang lại hiệu quả cao và hiện đang được các nước trên thế giới

sử dụng đẻ điều hành chính sách tiền tệ Khi ngân hàng Trung ương thực hiện nghiêp vụ thị trường mở sẽ tác động vào các mục tiêu của chính sách tiền

tệ cả về mặt giá trị và mặt lượng

Về mặt lương : Là ảnh hưởng của nghiệp vụ thị trường mở vào dữ liệu

của ngân hàng thương mại Khi ngân hàng Trung ương thực hiện việc mua chứng từ có giá trị trên thị trường mở , kết quả lam dự trữ của ngân hàng thương mại tăng lên Khi ngân hàng Trung ương thực hiện bán trứng từ có giá trị trên thị trường mở và kết quả làm dự trữ của ngân hàng thương mại giảm đi Như vậy khi ngân hàng Trung ương thực hiện nhiệm vụ thị trương

mở nó sẽ tác động vào dự trữ của ngân hàng thương mại , làm ảnh hưởng đến khối lượng tín dụng từ đó ảnh hưởng đến lượng tiền cung ứng

Về mặt giá: Khi ngân hàng Trung ương mua chưng từ có giá sẽ làm

tăng dự trữ của ngân hàng thương mại , cung vôn tín dụng cũng vì thế sẽ tăng lên Cung vốn tin dung tăng ắt sẽ ảnh hưởng đến lãi suất ngắn hạn , làm lãi suất ngằn hạn có xu hướng giảm xuống và tác động vào lãi suất có kỳ hạn giảm Bên cạnh đó khi ngân hàng Trung ương thực hiện mua chứng từ có giá trị trên thị trưởng mở sẽ ảnh hưởng đén tỷ suất sinh lời của các chứng từ có giá trị dẫn đến có sự chuyển dịch vốn đầu tư, làm ảnh hưởng đến lãi suất thị

trường , tác động vào cung cầu vốn trong nền kinh tế , ảnh hương đến lượng tiền cung ứng

Khi ngân hàng Trung ương thực hiện việc mua bán các chứng từ có giá trị trên thị trường mở sẽ tác động vào giá cả của chứng từ có giá và khi ngân hàng Trung ương thực hiện việc can thiệp vao giá cả của các chứng từ với khối lượng chiếm tỷ trọng lớn thì vai trò can thiệp của ngân hàng Trung ương càng có ý nghĩa quan trọng tác động vào lượng tiền cung ứng

2.Thành viên tham gia nghiệp vụ thị trường mở

Có ba điều kiện để xem xét phạm vi thành viên:

-Thứ nhất : ngân hàng Trung ương muốn can thiệp trực tiếp vào lượng

tiền cung ứng bao gồm cả tiền mặt và tiền gửi , về lý thuyết , thành viên tham gia mua bán trong trường hợp này được mở rộng không ngừng chỉ gồm các

Tổ chức tín dụng mà còn cả các tổ chức khác , thậm chí có cả các cá nhân , miễn là họ có tiền mặt và tiền gửi

Thứ hai: Nếu cơ sở pháp lý cho phép các tổ chức tín dụng hoạt động

theo hướng đa năng như hệ thống tổ chức tín dụng của Việt nam hiện nay, thì phạm vi thành viên tham gia mở rộng đến tổ chức tín dụng là đủ

-Thứ ba: Khả năng chuyển tải của hệ thống thanh toán Nếu cá nhân

không co séc hoăc tiền trên tài khoản gửi tại ngân hàng Trung ương thì không thể tham gia mua bán trên nghiệp vụ thị trường mở , nếu tổ chức tín dụng không có mạng kêt nối với ngân hàng Trung ương trong điều kiện giao dịch trên mạng thì cũng không thể trở thành thành viên

3.Hàng hoá được bán trên thị trường mở

Thông thường, Ngân hàng Trung ương các nước sử dụng nhiều loại giấy tờ có giá khác nhau đế giao dịch trong nghiệp vụ thị trường mở Đó là:

trái phiếu, tín phiếu kho bạc (gọi chung là chứng khoán kho bạc ), tín phiếu Ngân hàng Trung ương, chứng chỉ tiền gửi, thương phiếu thời hạn ngắn, chấp

nhận (hối phiếu ) của các ngân hàng; repos (hợp đồng mua lại ) Tại Cộng Hoà Liên Bang Đức, Ngân hàng Trung ương còn sử các chứng khoán để niêm yết trên thị trường chứng khoán được giao dịch trên thị trường mở Tuy nhiên, hầu hết các Ngân hàng Trung ương thường thực hiện các nghiệp vụ thị trường

mở bằng chứng khoán kho bạc, bởi vì chứng khoán kho bạc có tính thanh khoản cao, dễ chuyển đổi trên thị trường và do đó dễ được các bên chấp nhận trong giao dịch Cũng có nhiều nước Ngân hàng Trung ương cho phép sử dụng cả trái phiếu (thời hạn còn lại dưới 1 năm ) được giao dịch trong nghiệp

vụ thị trường mở, nhưng chỉ với mục tiêu điều chỉnh vốn khả dụng của các ngân hàng và kiểm soát lãi suất ngắn hạn trên thị trường tiền tệ

4 Phương thức giao dịch trên thị trường mở,

- Giao dịch song phương: Ngân hàng Trung ương giao dịch trực tiếp với người mua, bán thực hiện mua hoặc bán hẳn chứng từ có giá

- Giao dịch qua thị trường chứng khoán: Thông qua thị trường chứng khoán, qua các đại lý chứng khoán mà Ngân hàng Trung ương tiếp cận với người mua hoặc người bán để tiến hành mua hoặc bán

- Giao dịch qua đấu thầu: Đấu thầu khối lượng hoặc đấu thầu lãi suất

+ Đấu thầu khối lượng: Ngân hàng Trung ương công bố khối lượng tiền cần mua hoặc cần bán bằng phương thức đấu thầu và ấn định mức lãi suất thực hiện, Ngân hàng Trung ương công bố điều kiện đặt thầu để tổ chức mua bán phải chấp hành, các Tổ chức Tín dụng cần mua hoặc bán tiến hành nộp thầu theo qui định Sau khi mở thầu Ngân hàng Trung ương sẽ xác định tỷ lệ giá trị đạt thầu và phân bổ cho từng tổ chức tham gia đặt thầu

Sau khi trúng thầu các ngân hàng thực hiện nhận tín phiếu kho bạc và thạn toán tiền theo qui định,

+ Đấu thầu lãi suất: Theo cách đấu thầu lãi suất thì các đơn vị đặt thầu đăng ký lãi suất đặt thầu và đi kèm là lượng tiền mua theo lãi suất đăng ký

Ngân hàng Trung ương sẽ quan tâm tới lãi suất đặt thầu và sẽ lấy từ lãi suất cao tới lãi suất thấp cho đến khi nào đạt được lượng tiền mà Ngân hàng Trung ương cần cung ứng vào lưu thông

Nguyên tắc khi xét thầu theo lãi suất nếu Ngân hàng Trung ương bán thì sẽ xét đạt thầu từ lãi suất thấp đến lãi suất đảm bảo đủ lượng tiền cần bán

Ngược lại, khi Ngân hàng Trung ương mua thì xét đạt thầu từ lãi suất cao đến lãi suất đảm bảo đủ lượng tiền cần mua

Phương thức giao dịch thể hiện tính linh hoạt của công cụ nghiệp vụ thị trường mở cho phép mua hoặc bán với số lượng, thời gian giao dịch và một phương pháp giao dịch tuỳ ý, phù hợp với chính sách tiền tệ

5 Mối quan hệ giữa nghiệp vụ thị trường mở với các công cụ khác của chính sách tiền tệ

Để thực hiện mục tiêu của chính sách tiền tệ, Ngân hàng Trung ương sử dụng nhiều công cụ đa dạng Chẳng hạn, tuỳ theo yêu cầu mở rộng hoặc thu hẹp tín dụng, Ngân hàng Trung ương có thể tăng hoặc hạ lãi suất tái chiết khấu, hoặc giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, hay mua hoặc bán các chứng khoán có giá Trong các công cụ đó thì nghịêp vụ thị trường mở có thể sử dụng rất linh hoạt trong bất kỳ loại chính sách tiền tệ nào Nó là công cụ điều tiết vĩ mô

Nghiệp vụ thị trường mở có tác động thông qua ''hiệu ứng thông báo'' ít hơn chính sách lãi suất chiết khấu và chính sách dự trữ bắt buộc Nó tạo ra cuộc cạnh tranh giữa các thành phần ngân hàng và thành phần không phải là ngân hàng, có khả năng thanh toán, nhất là về khối lượng, có thể đạt được mục tiêu một cách vừa hữu hiệu, vừa phù hợp với thị trường cả về xu hướng tăng hoặc giảm

6 Vai trò của Ngân hàng Trung ương

Ở các nước đang phát triển và các nước đang trong giai đoạn quá độ chuyển từ nền kinh tế mệnh lệnh trước đây sang nền kinh tế vận hành theo cơ

chế thị trường, chỉ có một số rất ít nước có được thị trường lý tưởng - là điều kiện cho thị trường mở hoạt động một cách linh hoạt Tuy nhiên, hoạt động thị trường mở ở cách này hay cách khác có thể và nên được tiến hành trong các thị trường không lý tưởng hoàn toàn nhưng có các giai đoạn phát triển theo hướng có sự phát triển và cạnh tranh Trong những trường hợp như vậy thì hoạt động thị trường mở cần phải có giới hạn theo từng giai đoạn Sự tham gia của Ngân hàng Trung ương sẽ thúc đẩy sự phát triển của thị trường, dù vậy Ngân hàng Trung ương cần chú ý rằng viếc tham gia vào thị trường sẽ không được phép có ảnh hưởng hoặc làm tăng thêm rủi ro trong bảng tổng kết tài sản của Ngân hàng Trung ương Một Ngân hàng Trung ương sẽ có khả năng hoạt động có hiệu quả hơn nếu bảng danh mục tài sản của nó có tính lỏng cao và không có rủi ro

7 Ưu nhược điểm của thị trường mở

- Ưu điểm:

Khi sử dụng công cụ này Ngân hàng Trung ương chủ động can thiệp về khối lượng nhiều hay ít tuỳ ý, thời gian tuỳ thuộc vào thời gian mà Ngân hàng Trung ương muốn điều chỉnh lượng tiền cung ứng, Ngân hàng Trung ương có thể quyết định mua, bán chủng loại giấy tờ có giá để nhằm đạt được mục tiêu của chính sách tiền tệ Công cụ này có tính linh hoạt cao, bất kỳ lúc nào sự can thiệp của Ngân hàng Trung ương đều tác động đến tiền trung ương sau đó ảnh hưởng đến lãi suất Ngân hàng Trung ương có thể điều chỉnh được lượng mua và bán tuỳ ý, thông qua giá mua và giá bán mà Ngân hàng Trung ương

có thể mở rộng hay thu hẹp lượng tiền trung ương, và có khả năng điều chỉnh sai lầm nếu đã bán không phù hợp hoặc đã mua không phù hợp

- Nhược điểm:

Hạn chế lớn nhất của nghiệp vụ này là để công cụ này phát huy hiệu quả thì quốc gia đó phải có thị trường tài chính phát triển, hàng hoá của thị trường là các giấy tờ có giá ngắn hạn phải phong phú và đa dạng Ngân hàng

Trung ương phải có khả năng dự báo được vốn khả dụng của toàn hệ thống để can thiệp mua, bán, có như vậy việc can thiệp mới có ý nghĩa lớn trong việc tác động vào lượng tiền cung ứng Khi Ngân hàng Trung ương mua, bán làm tác động đến lượng tiền trung ương, từ đó sẽ ảnh hưởng tới lãi suất trên thị trường tiền tệ liên ngân hàng, vì vậy để tránh ảnh hưởng này thì Ngân hàng Trung ương phải có các giải pháp xử lý phù hợp

Chưong II:

SỰ CẦN THIẾT SỬ DỤNG NGHIỆP VỤ THỊ

TRƯỜNG MỞ Ở VỊÊT NAM

1 Tạo điều kiện phát triển và hoàn thiện thị trường tiền tệ trong thời gian tới

Xét về nhiều khía cạnh, sự phát triển của thị trường tiền tệ của Việt Nam trong thời gian qua là chậm so với nhu cầu phát triển Cho đến nay, thị trường tiền tệ Việt Nam chưa thực hiện đầy đủ chức năng của một thị trường tiền tệ chuẩn mực, gây cản trở cho việc đổi mới điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước

- Các công cụ thị trường tiền tệ nghèo nàn và tính thị trường thấp Công

cụ chủ yếu hiện nay là các tín phiếu kho bạc, các loại trái phiếu và kỳ phiếu ngân hàng ngắn hạn Hiện nay, chúng ta cũng chỉ có thị trường sơ cấp cho các công cụ này trong khi thị trường sơ cấp chưa được hình thành Đây là một trở ngại lớn cho sự phát triển của thị trường tiền tệ của Việt Nam, do tâm lý người sử dụng công cụ này chưa quen với việc mua bán lại chúng, công cụ giao dịch còn quá ít ỏi

- Sự gắn kết giữa thị trường tiền tệ, đặc biệt là thị trường nội tệ liên ngân hàng, với thị trường mở là rất chặt chẽ Việc thiết lập một thị trường mở với các nghiệp vụ đặc thù của nó phải được thực hiện trước hết và chủ yếu ở thị trường liên ngân hàng Ngược lại, thị trường mở tác động trở lại đối với sự hoàn thiện của thị trường liên ngân hàng thông qua các tín hiệu mà Ngân hàng Trung ương phát ra, cập nhật thông tin trên thị trường về cung - cầu dự trữ ngân hàng, vốn, khả năng thanh toán Do đó, hoàn thiện thị trường tiền tệ liên ngân hàng là một mục đích của Việt Nam trong tiến trình cải cách hệ thống ngân hàng

2 Xuất phát từ nhu cầu hội nhập quốc tế của Việt Nam trong thời gian tới

Việt Nam đang thực hiện quá trình đổi mới nền kinh tế, chuẩn bị các điều kiện hội nhập quốc tế về thương mại, dịch vụ ngân hàng Hội nhập ngân hàng là xu thế của thời đại xuất phát từ quá trình toàn cầu hoá nền kinh tế nói chung và hoạt động của ngân hàng nói riêng

Việt Nam đang đồng thời tiến hành đàm phán theo yêu cầu của hiệp định GATS (hiệp định thương mại dịch vụ ) của Tổ chức Thương Mại Thế Giới (WTO) và hiệp định AFTA của hiệp hội ASEAN.Các cam kết, yêu cầu

mà các tổ chức này đòi hỏi là rất cao mà Việt nam phải phấn đấu thực hiện theo đúng tiến độ Mặt khác, các nước trong các tổ chức này, dù ít dù nhiều, đều thực hiện các nghiệp vụ thị trường mở với nhiều mức độ khác nhau Ngay

cả các nước thành viên của ASEAN và các nước Châu á như Malayxia, Philippin, Thailand, India, Indonesia, Japan, đều sử dụng nghiệp vụ thị trường mở để đạt được các mục đích vĩ mô của mình Trong bối cảnh như vậy, Việt Nam phải tăng cường sức mạnh của hệ thống ngân hàng trng nước, đẩy mạnh hoạt động theo cơ chế thị trường an toàn và có lẽ để có thể gia nhập vào cộng đồng quốc tế.Thị trường mở ở Việt nam vì vậy càng trở nên cần thiết và nên sớm trở thành hiện thực

3.Thị trường mở giúp chính phủ thực thi chính sách tài chính quốc gia có hiệu quả

Các quyết định của Chính phủ về quản lý nợ và cân đối tiền gửi co ảnh hưởng quan trọng tới nghiệp vụ thị trường mở Kho bạc nhà nước thường đưa

ra quyết định cuối cùng về quản lý nợ, còn Ngân hàng Trung ương lại liên quan đến dự trữ ngân hàng.Giữa hai Bộ này thường có quan hệ với nhau tuỳ theo đặc điểm và hoạt động tài chính của mỗi nước Khi Ngân sánh nhà nước bội chi, Bộ tài chính có thể phát hành trái phiếu Chính phủ (sử dụng việc vay

nợ công chúng) để bù đắp phần bội chi Để duy chì sự tách bạch giữa chính

sách tiền tệ và chính sách tài chính, các khoản nợ này tốt nhất là được Kho bạc bán ra dưới hình thức đấu giá, từ đó giúp cho thị trương cạnh tranh có hiệu quả

4 Đối với các tổ chức tín dụng

Nghiệp vụ thị trường mở sẽ làm tăng tính thanh khoản của tải sản có của các ngân hàng khi tạo nên thị trường thứ cấp cho các tài sản tài chính mà

nó nắm giữ Điều này sẽ làm giảm dự trữ tiền mặt và tăng khả năng sinh lời của vốn ngân hàng, góp phần cải thiện tình hình tài chính cho các ngân hàng

Mặt khác, yêu cầu về chủng lợi và chất lượng các giấy tờ có giá được giao dịch trong nghiệp vụ thị trường mở sẽ gián tiếp làm thay đổi danh mục đầu tư vào các giấy tờ có giá của các ngân hàng, từ đó mà cải thệin theo hướng tích cực cơ cấu sử dụng vốn của ngân hàng, giảm dự trữ không sinh lời và cải tạo bảng tổng kết tài sản

Tóm lại, trong giai đoạn hiện nay, việc áp dụng nghiệp vụ thị trường

mở có ý nghĩa vô cùng quan trọng, có tính cấp thiết cao nhằm tạo ra sự chuyển biến mới trong điều hành CSTT của NHNN dựa trên các quan hệ thị trường, là một trong những nhân tố thúc đẩy sự phát triển của thị trường tiền

tệ, hoàn thiện các công cụ CSTT hiện đang còn nhiều hạn chế, qua đó mà đảm bảo sự phân bổ nguồn vốn hợp lý góp phần thực hiện đang còn nhiều hạn chế, qua đó mà đảm bảo sự phân bổ nguồn vốn hợp lý góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế của Đảng và Chính phủ, thực hiện thành công cải cách

hệ thống ngân hàng ngày càng vững mạnh