ĐỀ TÀI " QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA TỪ 1991 ĐẾN NAY " pot

Thực trạng công tác tổ chức thực hiện Chính sách đối ngoạicủa Liên Bang Nga.. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam... Thứ hai là tuyên truyền giải thích chính sách...

MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Liên Bang Nga (LBN) khi còn là một trong 15 nước cộng hòa liên bangxã hội chủ nghĩa Xôviết, đã luôn luôn có tiếng nói quyết định trong hầu hết cáccông việc nội trị và giữ vai trò quan trọng trên trường quốc tế Ngày nay với tưcách là “quốc gia kế thừa” Liên Xô cũ, tuy không còn đối trọng-siêu cường nhưLiên Xô trước đây nhưng LBN vẫn là một chủ thể quan trọng trên bàn cờ địa –chính trị quốc tế nói chung và ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương nói riêng

Trong quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế hiện nay, các nước lớnthông qua việc tổ chức thực hiện chính sách đối ngoại, đang ngày càng thể hiệnvai trò chi phối xu hướng phát triển của đời sống quốc tế Đó cũng là điều dễhiểu, bởi những nước này là những quốc gia khổng lồ về diện tích, về dân sốhoặc là cường quốc về kinh tế Và LBN là một quốc gia như vậy

Nhờ thực hiện Chính sách Đối ngoại một cách đúng đắn và triệt để đãmang lại cho nền kinh tế LBN những khởi sắc, từng bước thoát ra khỏi khủnghoảng Dần lấy lại được vị thế của một nước lớn của mình, khiến tất cả các quốcgia khi tiến hành thực hiện chính sách đối ngoại của mình đều phải xem xét tớiLBN Quan hệ đối ngoại của LBN và nhiều cường quốc khác trên thế giới cónhiều thay đổi theo chiều hướng tích cực

Vậy Chính sách Đối ngoại của LBN từ khi 1991 đến nay có gì đặc biệt,việc tổ chức thực hiện như thế nào mà hiệu quả mang lại lại to lớn như vậy, tiểuluận sẽ từng bước làm rõ Đồng thời tiểu luận cũng đúc rút ra những kinhnghiệm cho Việt Nam, khi mà Việt Nam cũng đang trên con đường phát triểnhội nhập, việc tổ chức thực hiện chính sách đối ngoại là vô cùng quan trọng vàcó yếu tố quyết định trong việc thành bại của một quốc gia dân tộc

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về Chính sách đối ngoại của LBN nhưngchưa có đề tài nào đi sâu làm rõ quá trình tổ chức thực hiện chính sách đốingoại, một số cuốn sách đã đề cập tới vấn đề này như “Chính sách đối ngoại củamột số nước lớn trên thế giới” Chủ biên Phạm Minh Sơn đã viết về Chính sáchđối ngoại của LBN nhưng chưa đi sâu làm rõ theo hướng tổ chức thực hiện

3 Mục đích và nhiệm vụ

Tiểu luận với mục đích nghiên cứu quá trình tổ chức thực hiện chính sáchđối ngoại của LBN, làm sáng rõ từng khâu thực hiện nhằm mang lại cho ngườiđọc cái nhìn tổng quan toàn diện hơn về chính sách Rút ra những bài học, kinhnghiệm thực tế cho Việt Nam

4 Đối tượng, phạm vi

Đối tượng của tiểu luận là quá trình tổ chức thực hiện chính sách củaLBN

Phạm vi nghiên cứu từ năm 2000 khi Putin chính thức làm tổng thống

5 Phương pháp nghiên cứu

Chủ yếu dùng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác – Lê-nin mà hạtnhân là chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử Ngoài ra cònsử dụng một số phương pháp khác như phương pháp so sánh, lập luận, phươngpháp diễn dịch quy nạp, đối chiếu…

6 Những đóng góp khoa học của tiểu luận

Cung cấp cho người đọc cái nhìn tổng quan toàn diện và sâu sắc về vấnđề tổ chức thực hiện chính sách đối ngoại của LBN Tìm ra những điểm chungđiểm khác biệt và cả điểm tiến bộ trong chính sách đó

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của tiểu luận

Tiểu luận làm sáng rõ vấn đề lý luận của Chính sách đối ngoại LBN, tìm

ra những nguyên lý tổ chức thực hiện trong đó, đồng thời làm sáng rõ vấn đề vềmặt lý luận Mang lại cho người đọc những kinh nghiệm thực tiễn, những cáchlàm có thể áp dụng vào thực tiễn khi tổ chức thực hiện một chính sách nào đó

8 Kết cấu của tiểu luận

Tiểu luận có kết cấu gồm 3 chương, cụ thể là:

Chương 1.Một số vấn đề lý luận về tổ chức thực hiện và Chính sách đốingoại của Liên Bang Nga

Chương 2 Thực trạng công tác tổ chức thực hiện Chính sách đối ngoạicủa Liên Bang Nga

Chương 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện Chínhsách đối ngoại của Liên Bang Nga Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

Chương 1.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH

ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA

1.1 MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH CÔNG.

1.1.1 Khái niệm tổ chức thực hiện và vị trí của tổ chức thực hiện trong quy trình thực hiện Chính sách công.

Khái niệm thực hiện chính sách là giai đoạn biến các ý đồ chính sáchthành những kết quả thực tế thông qua hoạt động có tổ chức của các cơ quatrong bộ máy nhà nước, nhằm đạt được những mục tiêu đã đề ra

Một chính sách dù được hoạch định tốt đến đâu nhưng nếu không đưa rathực hiện, hoặc thực hiện nhưng có kết quả kém thì cũng không có ý nghĩa thựcthi Đối với nhân dân kết quả thực tế của chính sách là quan trọng hơn ý địnhban đầu của chính sách đó Đích đến của các chính sách là tạo ra những thay đổithực tiễn, do đó thực hiện tốt là yêu cầu tất yếu cho thành công của chính sách.Vì vậy, thực hiện chính sách có ý nghĩa quyết định đối với việc thành công haythất bại của một chính sách và luôn thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu

Giai đoạn thực hiện có tầm quan trọng bởi ba lý do sau: Một là, đã là quátrình thực thi nội dung chính sách dưới tác động của nhiều yếu tố Hai là, thongtin nhận được trong quá trình triển khai chính sách sẽ giúp đánh giá lại các mặtcủa quyết định chính sách và thay đổi nó sau này Ba là, sự vận động của chínhsách từ lý thuyết sang giai đoạn triển khai cụ thể dẫn đến sự nhìn nhận lại quađánh giá và xây dựng lại chính sách

Tóm lại, thực hiện chính sách là việc tiếp nối và chịu sự quy định của giaiđoạn hoạch định chính sách, song không phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả công

tác hoạch định mà có vị trí độc lập riêng và ý nghĩa quyết định với toàn bộ quytrình chính sách.

1.1.2 Các bước tổ chức thực hiện Chính sách công

Thứ nhất, lựa chọn cơ quan thực hiện chính sách Trong bước này baogồm bốn bước nhỏ sau: một là lựa chọn cơ quan chủ chốt thực hiện chính sách,hai là lựa chọn cơ quan phối hợp chính sách, ba là hình thành mới quan hệ phâncông và phối hợp giữa các cơ quan thực hiện chính sách, bốn là xác định đốitượng chịu tác động của chính sách

Thứ hai là tuyên truyền giải thích chính sách Nhận thức của mỗi người làkhác nhau vậy nên thái độ của mỗi người đối với chính sách cũng khác Vậy các

cơ quan phải tuyên truyền, chuẩn bị dư luận cho thực hiện chính sách để mọingười hiểu đồng tình và ủng hộ

Thứ ba là triển khai thực hiện Để làm tốt bước này cần làm tốt nhữngđiều sau đây: Có kế hoạch thực hiện chu đáo, cần phát huy tính chủ động trongtổ chức thực hiện, cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trịtham gia thực hiện chính sách Hơn nữa cần có sự phối hợp thực hiện các chínhsách, giải quyết các mâu thuẫn trong quá trình thực hiện chính sách

1.2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ VỀ CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI CỦA LIÊN BANG NGA.

1.2.1 Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội của Liên Bang Nga.

1.2.1.1 Điều kiện tự nhiên và dân cư

LBN nằm ở miền đông Châu Âu và miền bắc Châu Á, diện tích trên 17triệu km2, rộng nhất thế giới, có đường biên giới chung với 14 nước, tổng chiềudài đường biên giới gần 40 nghìn km

Trên lãnh thổ LBN có các miền địa hình khác nhau Khu vực giữa dãyUran và Ban tích là đồng bằng Bắc Âu, phía nam là đồng bằng rộng lớn, màu

mỡ; phía đông dãy Uran là vùng Sibiri, vùng viễn đông mênh mông, giữa biểnĐen và biển Caxpi là dãy núi Cápcadơ… nhìn chung, lãnh thổ thấp về phía tây,cao dần về phía đông Hệ thống sông ngòi khá phát triển.

LBN có nguồn tài nguyên giàu có và rất phong phú: có trữ lượng lớn vềdầu mỏ, khí đốt, than, quặng kim loại đen (sắt, mangan), kim loại màu, vàng,kim cương, quặng phóng xạ… Miền đồng bằng đất đen Đông Âu có độ phìnhiêu cao, đồng bằng tây Sibiri kém màu mỡ hơn nhưng rộng bao la, thuận lợicho canh tác nông nghiệp Tài nguyên rừng rất lớn, che phủ một nửa diện tíchđất nước, đặc biệt là các dải rừng taiga ở miền đông bắc

Khí hậu LBN khá đa dạng, thay đổi từ bắc xuống nam, có từ băng giá, ônđới đến cận nhiệt đới, đại dương Nhiệt độ trung bình tháng giêng từ -1 đến -50,tháng 7 từ 1 đến 25 độ C Lượng mưa trung bình hằng năm 100 – 1000mm

Về dân cư, đến tháng 6-2000, Nga có khoảng 145,5 triệu người đứng thứ

6 thế giới Ngoài ra có gần 25 triệu người Nga sống ở các nước thuộc Liên Xôcũ và gần 2 triệu người Nga sống ở các nước khác Mật độ dân cư thuộc loạithấp nhất thế giới – 22 người/km2 nhưng phân bố không đồng đều, trên 80%sống trên lãnh thổ Châu Âu Tỷ lệ dân thành thị khá cao, trên 76%

Tôn giáo chính ở Liên Bang Nga chủ yếu là đạo Chính thống, ngoài racòn có Thiên chúa giáo, Do thái, đạo Hồi…

1.2.1.2 Điều kiện kinh tế – xã hội

Nước Nga là một nước có sản lượng công nghiệp, nông nghiệp lớn trênthế giới, là một trong những nước đứng hàng đầu trong sản xuất than, thép, dầulửa, xi măng Cải tổ kinh tế từ năm 1985 đến 1991 do M.Goocbachốp tiến hànhđã chuyển nền kinh tế quản lý tập trung sang phi tập trung Từ năm 1991, cải tổđược đẩy mạnh thông qua việc áp dụng chính sách tư nhân hóa, thị trường tự dovà khuyến khích kinh tế đối với lực lượng lao động, điều này ảnh hưởng tới tất

cả các thành phần kinh tế Thời gian đầu, nhiều hàng hóa cơ bản bị thiều do lưuthông kém, lạm phát tràn lan và đồng rúp mất giá nhanh Sau đó nền kinh tế thịtrường dần ổn định, cộng với việc dầu mỏ tăng giá mạnh, Nga hội nhập vàokinh tế thế giới…nên sản xuất của Nga dần được khôi phục và phát triển.

Sản xuất nông nghiệp có quy mô lớn do trước đây được tổ chức theo hìnhthức nông trường quốc doanh hay nông trang tập thể Quyền sở hữu và canh tácđất đai tư nhân đã được áp dụng Tuy đã thực hiện cơ khí hóa và được hỗ trợbởi nghành công nghiệp sản xuất phân bón lớn nhất thế giới, nông nghiệp củanước Nga vẫn chưa sản xuất đủ lương thực cho nhu cầu trong nước do năngsuất thấp, ít kho bãi và các phương tiện vận tải Các cây trồng chính của Nga làlúa mạch, lúa mì, yến mạch, khoai tây, củ cải đường và cây ăn quả LBN có trữlượng than lớn nhất thế giới, chiếm 1/3 khí đốt và 1/3 diện tích rừng thế giới.LBN có các mỏ mangan, niken, chì, kẽm, vàng, bô xít, đồng… Tiềm năng thủyđiện cũng rất phong phú

Bước vào thế kỷ XXI, nền kinh tế LBN đã phục hồi nhanh chóng NướcNga bước ra khỏi khủng hoảng và bắt đầu phát triển tương đối ổn định GDPmỗi năm tăng trung bình 6%, đến năm 2006 GDP cua LBN đạt gần 1.000 tỷUSD Thị trường tài chính, tiền tệ ổn định, dự trữ vàng, ngoại tệ tăng nhanh.Tính đến tháng 7- 2007 dự trữ ngoại tệ đạt trên 413 tỷ USD LBN cũng thanhtoán trước thời hạn các khoản nợ từ thời Liên Xô cho câu lạc bộ Paris Hiện nayLBN được xếp vào danh sách 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới

1.2.2 Bối cảnh lịch sử

LBN hình thành do sự phân rã của Liên Xô – một trong hai siêu cườngthế giới nửa cuối thế kỷ XX Liên Xô sụp đổ, mô hình chính trị Liên Xô sụp đổkhiến cho vị thế của nước Nga suy yếu nghiêm trọng, mô hình chính trị – vănhóa – xã hội Nga gần như không có ảnh hưởng và lôi cuốn bất cứ một nước nàotrên thế giới

Không gian chính sách địa chính trị của nước Nga bị thu hẹp Buộc Ngaphải điều chỉnh các chiến lược chính trị – quân sự ở hai đại dương (rút khỏi căncứ quân sự ở Cuba và Việt Nam), phải từ bỏ ảnh hưởng ở các nước Đông Âu vàvùng bán đảo Bancăng, đã và đang bị Mỹ và các nước Tây Âu gạt bỏ ảnh hưởngcủa Nga khỏi các nước thuộc Liên Xô.

Tiềm lực kinh tế – khoa học của Nga bị suy giảm lớn, tổng sản phẩmquốc dân (GDP) không nằm trong mười quốc gia hàng đầu thế giới, đời sốngnhân dân gặp nhiều khó khăn Các nhóm ly khai sắc tộc, đặc biệt nhóm ly khaingười Trexnhia đã gây tổn thất nặng nề cho LBN về người và của trong thờigian dài, để lại hậu quả to lớn đến sự bền vững thống nhất của Nga

Mặt khác LBN kế thừa hầu hết các di sản mà Liên Xô để lại: tiềm lựckinh tế, tiềm lực quân sự, tiềm năng và văn hóa, địa vị pháp lý quốc tế… Mặcdù LBN mất đi vị thế siêu cường nhưng vẫn còn vị thế của một cường quốc lớn.LBN vẫn là một trong năm ủy viên thường trực của Hội đồng bảo an Liên hợpquốc

Nga kế thừa gần như nguyên vẹn kho vũ khí hạt nhân khổng lồ của Liên

Xô, nhiều thành tựu về khoa học quân sự hạt nhân và công nghệ vũ trụ còn caohơn Mỹ Nga duy trì hầu hết các mối quan hệ hữu nghị mà Liên Xô trước đâyđã xây dựng với các nước trên thế giới

Lãnh thổ LBN rộng từ Châu Âu sang Châu Á, khả năng khống chế địabàn chính sách xung yếu của thế giới còn cao Trên lãnh thổ rộng lớn đó, vớinguồn năng lượng than đá, dầu mỏ, thủy điện dồi dào, Nga có khả năng làmkhuynh đảo thị trường năng lượng thế giới

Vì vậy Nga xây dựng chính sách đối ngoại của mình trong bối cảnh kếthừa Liên Xô, mặt khác mất vị thế siêu cường khiến Nga phải có những điềuchỉnh lớn để xây dựng một chính sách đối ngoại phù hợp với tình hình mới

Quá trình phát triển chính sách đối ngoại hiện đại của Nga trải qua haigiai đoạn.

Giai đoạn thứ nhất là giai đoạn khủng hoảng và hình thành: từ tháng 12năm 1991 đến tháng 5/2000, còn gọi là “giai đoạn Enxin”

Tháng 12-1991 Gioocbachốp từ chức, Liên Xô tan rã, LBN thành mộtchủ thể độc lập kế thừa địa vị pháp lý của Liên Xô trên trường quốc tế, Enxanlên làm tổng thống Nga trong bối cảnh hết sức khó khăn, phức tạp cả về kinh tế,chính trị xã hội cũng như đối nội và đối ngoại

Suốt 9 năm làm tổng thống Nga, B.Enxin đã chuyển xã hội Nga từ môhình kinh tế – xã hội tập trung bao cấp sang mô hình kinh tế – xã hội tự do.Enxin đã phải đối đầu với nhiều khủng hoảng, chấn động hỗn loạn cả về kinh tếlẫn xã hội

Đây cũng là quá trình nước Nga chịu nhiều thử thách để hình thành 1chính sách đối ngoại mới: phải từ bỏ chính sách siêu cường của Liên Xô để hìnhthành chính sách đối ngoại phù hợp với thực lực hiện tại của Nga Chính sáchmới này cố gắng giữ cho Nga có uy thế toàn cầu, tranh thủ được nguồn lực hợpvà sự hợp tác quốc tế để phát triển kinh tế Nga, giữ cho vùng ngoại biên lánggiềng Nga không đối đầu với Nga, không lệ thuộc vào Mỹ

Giai đoạn thứ 2 là giai đoạn hình thành và ổn định: Từ tháng 5-2000 đếnnay, còn gọi là “giai đoạn Putin”

Ngày 7-5-2000, V.Putin lên làm Tổng thống Nga Về đối nội V.Putincủng cố quyền lực thống nhất vào chính quyền trung ương và tổng thống Ôngđã thành công trong việc điều hành 89 chủ thể của LBN, luật pháp hóa các hoạtđộng của các đảng phái chính trị Nga, trấn áp giới tài phiệt âm mưu lũng đoạnsự điều hành của nhà nước V.Putin đã có nhiều biện pháp chấn chỉnh nền kinh

tế thị trường tự do của nước Nga, làm cho kinh tế Nga liên tục tăng trưởng vàổn định.

Trên cơ sở đó, V.Putin đã hình thành và ổn định chính sách đối ngoại củaNga, ngày càng phù hợp với tình hình mới, nhằm đảm bảo tăng cường vị thếcủa Nga trên thế giới và tranh thủ các điều kiện quốc tế thuận lợi cho sự pháttriển kinh tế xã hội của Nga

1.2.3 Một số nội dung cơ bản của Chính sách đối ngoại.

1.2.3.1 Cơ quan tổ chức thực hiện chính sách

Tổng thống LBN giao cho Chính phủ LBN soạn thảo và đệ trình chínhsách, sau đó chuyển cho các Ban nghành có liên quan xem xét và cho ý kiến cụthể Khi quá trình hoàn tất, chính sách được Tổng thống ký và được Chính phủban hành Chính phủ và Bộ ngoại giao là đơn vị trực tiếp thực hiện chính sáchđối ngoại trên mọi phương diện

Vì Tổng thống LBN có nhiều thực quyền lớn như: bổ nhiệm thủ tướngchính phủ dưới sự đồng ý của Đuma quốc gia Các Phó thủ tướng và các bộtrưởng do Tổng thống bổ nhiệm theo đề nghị của Thủ tướng Một số bộ chủchốt như Ngoại giao, Quốc phòng, Nội vụ… hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếpcủa Tổng thống

Bộ Ngoại giao sẽ có trách nhiệm tổ chức thực hiện chính sách đối ngoại,nhưng khi chính sách khi ban hành đều phải được sự phê chuẩn của Tổng thống

1.2.3.2 Vấn đề chính sách, mục đích, đối tượng, phạm vi chính sách hướng tới.

Hiện nay, LBN đang thi hành chính sách đối ngoại thực dụng và linhhoạt, đa dạng hóa quan hệ trên tất cả các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, an ninh

quốc phòng, đồng thời tranh thủ hợp tác kinh tế với các đối tác khác nhau, tạomôi trường hòa bình ổn định cho đất nước phát triển.

Tư tưởng chủ đạo của trong chính sách đối ngoại của LBN là bảo vệ kiênquyết và triệt để lợi ích quốc gia dựa trên lập trường thực tiễn và thực dụngtrong bối cảnh phức tạp chứa đựng nguy cơ mới và sự bất ổn định đang giatăng

Mốc định hướng chính của toàn bộ hoạt động đối ngoại của LBN là tạo ranhững điều kiện thuận lợi tối đa nhằm bảo đảm an ninh và phát triển đất nước,củng cố chủ quyền Nhà nước Nga, tăng phúc lợi cho nhân dân, phát triển nềndân chủ và xã hội công dân cũng như vì sự tiến bộ kinh tế và xã hội

LBN cũng hướng tới việc khôi phục và tăng cường vị thế nước lớn củamình, cùng cộng đồng quốc tế đấu tranh vì nền dân chủ, công bằng, bình đẳnggiữa các dân tộc và thực thi công pháp quốc tế

Chính sách đối ngoại đó đã được thực hiện một cách nhất quán trong cáccông việc cụ thể và những sáng kiến đối ngoại của LBN

Trên các hoạt động đối ngoại đa phương: Ngay trong những năm 2000,quan điểm thuộc về chủ trương của LBN đã được thể hiện đầy đủ trong các vănkiện Hội nghị Thượng đỉnh thiên lien kỷ của Liên hợp quốc, trong đó có sựtham dự của tổng thống Nga Tại Liên hợp quốc từ năm 2000-2004, những sángkiến do Nga đề xuất đã khẳng định phần nào LBN trở thành một quốc gia chủđạo trong việc bảo vệ Công pháp quốc tế dựa vào Hiến chương Liên hợp quốccũng như ưu thế trong những hoạt động tập thể nhằm vô hiệu hóa những nguy

cơ và thách thức của thế kỷ XXI

Trước hết LBN góp phần quan trọng vào việc tìm kiếm lời đáp trả nhữngthách thức mới của an ninh quốc tế Cùng với Tổ chức An ninh và Hợp tácChâu Âu, EU, NATO và với các nước trong quan hệ hợp tác song phương, LBN

đã tham gia chấn chỉnh cuộc đấu tranh có hệ thống chống khủng bố quốc tế, tộiphạm có tổ chức, buôn bán vũ khí, buôn ma túy và buôn người bất hợp pháp.Nhất là trong cuộc chiến chống khủng bố quốc tế, LBN đã tỏ rõ vai trò tiên tiếncủa mình, bởi vì bản than Nga cũng là đối tượng bị các phần tử hồi giáo cựcđoan Trexnia lien tục khủng bố ở Matxcơva, Bexlan…

Nga đã không hề giảm bớt nỗ lực theo hướng giải trừ vũ khí, tập trungchú ý vào các vấn đề không cho phép quân sự hóa khoảng không vũ trụ, khôngcho phép phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và không để chúng lọt vào tay bọnkhủng bố, góp phần làm giảm căng thẳng xung quanh tính minh bạch của cácchương trình hạt nhân của Iran và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên Ngatriệt để ủng hộ vai trò trung tâm của Liên hợp quốc, coi đó là một trong nhữngnguyên tắc cơ bản của hệ thống quan hệ quốc tế tương lai đang hình thành Vìthế, việc củng cố vị thế Liên hợp quốc, tăng cường sức mạnh, uy tín và vai tròthực tế của tổ chức này trong việc giải quyết các vấn đề quốc tế vẫn là mộttrong những nhiệm vụ quan trọng nhất trong chính sách đối ngoại của LBN

Nga đã thực hiện nhiều chính sách nhằm củng cố các mối quan hệ quốc tếkhông phải dựa trên quyền của kẻ mạnh với sự thống trị những quan điểm sứcmạnh đơn phương, mà là quyền lực tối thượng của Công pháp quốc tế và việcgiải quyết các vấn đề thế giới then chốt phải dựa trên cơ sở hợp tác đa phương

Nhờ sự bảo vệ kiên quyết và nhất quán của những nguyên tắc được đa sốcác nước dân chủ ủng hộ, đồng thời nhờ đường lối không đối đầu, Nga tránhđược sự gia tăng khủng hoảng quốc tế ở một số khu vực thế giới Chính sáchcân bằng của Nga đã được cộng đồng thế giới đánh giá cao Chính được sự hỗtrợ của Nga mà nhiều nghị quyết của Hội đồng bảo an Liên hợp quốc về các vấnđề quốc tế phức tạp đã được thông qua, nhất là ở Trung đông, Trung Á, Đôngbắc Á

Tiến hành đường lối khẳng định những nguyên tắc đa phương trong chínhsách thế giới một cách nhất quán, Nga đã tích cực phát triển hợp tác với các thểchế quốc tế khác nhau Những thể chế có thể trở thành những thành phần củamột hệ thống quan hệ quốc tế mới đang hình thành trong thế kỷ XXI, trong đócó nhóm G8, thường đưa ra những sáng kiến cơ bản.

Đối với các nước láng giềng thuộc Liên Xô cũ Giữa LBN và các nướcnày có mối quan hệ lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa Một trong những ưu tiêntrọng tâm đối ngoại của LBN là việc hình thành không gian hợp tác và đối tácláng giềng than thiện dọc theo chiều dài biên giới của mình Trong bối cảnh đó,việc chuyển sang sự lãnh đạo ở các cấp khác nhau và với tốc độ khác nhau diễn

ra trong những năm gần đây trong không gian SNG có ý nghĩa nguyên tắc SNGđã chứng tỏ nó là một cơ chế phối hợp hợp hoạt động đa phương có ích trongkhông gian hậu Liên Xô Hoạt động của nó đã trở lên cụ thể hơn, tập trung vàonhững hướng mà ở đó có khả năng cho hiệu suất cao nhất

Năm 2000, Hiệp ước Nga – Bêlarút về thành lập nhà nước Liên bang cóhiệu lực Tháng 9-2003, hiệp định về thành lập không gian kinh tế chung giữaNga, Ucraina, Belarut và Cadắctan đã được ký Trong những năm đó, sự lienkết chính trị - quân sự đã được củng cố giữa các thành viên Hiệp ước an ninhtập thể, trên cơ sở đó đến năm 2003 đã thành lập một số tổ chức quốc tế khuvực – Tổ chức hiệp ước an ninh tập thể

Tháng 6 – 2001, SCO với sự tham gia của hai cường quốc hạt nhân, ủyviên thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc là Nga và Trung Quốc cũngnhư các nước chủ chốt của Trung Á đã được thành lập Hiện nay, tổ chức này làmột cơ cấu khu vực phát triển, có khả năng giải quyết các vấn đề quan trọngtrong lĩnh vực chính sách đối ngoại, kinh tế, đối phó với những nguy cơ tháchthức chung

Tuy nhiên, Mỹ và các cường quốc Tây Âu muốn ảnh hưởng và lợi íchcủa họ ở các địa bàn chính sách sát biên giới Nga Ba nước Bantich đã kiênquyết gia nhập EU và NATO, xu hướng chính trị gắn chặt với Tây Âu, xa rờiNga đã lan mạnh từ các nước vùng ngoại Capcadơ, LBN đang hình thành mộtchính sách đối ngoại mềm mỏng và tổng hợp để chặn đứng xu hướng này.

Đối với Châu Âu, trong khi ưu tiên phát triển quan hệ với các nước lánggiềng, LBN không quên rằng, phạm vi lợi ích chủ yếu về kinh tế, chính trị, quânsự của Nga về mặt lịch sử tập trung ở Châu Âu Do đó quan hệ Nga - EU vàNga – NATO trong những năm qua có ý nghĩa nguyên tắc

Mối quan hệ với EU – đối tác chính sách của Nga hiện nay bao trùm toànbộ lĩnh vực – từ kinh tế, năng lượng, khoa học và kỹ thuật, cho đến việc đối phóvới những nguy cơ thách thức mới Hội nghị thượng đỉnh Nga – EU được tiếnhành mỗi năm hai lần có nội dung phong phú và đạt nhiều kết quả Các biệnpháp tích cực được thực thi nhằm giảm thiểu những hậu quả tiêu cực của việcmở rộng EU đối với kinh tế Nga Ngăn chặn việc tạo thành một khoảng trốngpháp lý trong mối quan hệ với các đối tác lâu đời trong số các thành viên mớicủa EU

Quan hệ với NATO đã có bước đột phá về chất lượng – Hội đồng Nga –NATO được thành lập Cơ quan này đã đảm bảo cho sự tham gia bình đẳng củaNga vào việc giải quyết các vấn đề an ninh cơ bản trong không gian Châu Âu –Đại Tây Dương Tuy nhiên, Nga vẫn giữ quan điểm nhất quán: Nga không xếphàng để gia nhập NATO, mà còn phải xem NATO biến đổi theo chiều hướngnào: “theo hướng cơ cấu chính trị hay lien minh quân sự”

Quan hệ với Hoa Kỳ, đây là mối quan hệ có ý nghĩa to lớn và là hướng

ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Nga, bởi hai nước đều có trách nhiệmchung đối với việc duy trì sự ổn định chính sách trên thế giới Các cuộc gặp gỡgiữa Tổng thống hai nước đã đặt nền móng vững chắc cho cuộc đối thoại mới

dựa trên lợi ích lâu dài trùng hợp nhau Ưu thế vượt trội của lợi ích đó đối vớinhững bất đồng về chính sách đã cho phép tránh khỏi khủng hoảng trong quanhệ giữa hai nước do quyết định của Mỹ hồi tháng 12-2001 rút khỏi Hiệp ước tênlửa đạn đạo (ABM) ký năm 1972 gây ra Hai bên đã không để xảy ra việc phávỡ sự ổn định chính sách và đã ký một hiệp ước mới vào năm 2002, trù địnhviệc căt giảm tiềm lực hạt nhân.

Khuôn khổ mối quan hệ chính sách giữa Hoa kỳ và Nga được xây dựngkhác với trước kia Điều quan trọng là Nga đã duy trì được khả năng tiếp tụcbảo vệ anh ninh chính sách của mình ở mức thích đáng, tự xác định cơ cấu vàthành phần các lực lượng hạt nhân của mình Mối quan hệ với Hoa kỳ đang trởnên ổn định và dự đoán được Cơ sở nền móng của nó đủ mạnh để thảo luậnmột cách xây dựng và cởi mở những bất đồng hiện có, trong đó có các vấn đềnguyên tắc và khắc phục những vấn đề mới đặt ra hiện nay

Tuy nhiên trong mối quan hệ với Hoa kỳ, Nga vẫn giữ vững nguyên tắcđộc lập của mình Nga duy trì quan hệ ổn định với Mỹ để hội nhập kinh tế quốctế, nhằm tránh sự tụt hậu suy giảm sức mạnh so với các cường quốc khác HoaKỳ cũng rất cần quan hệ bình ổn với LBN bởi vì trong điều kiện hòa bình, HoaKỳ có thể chủ động thu hẹp không gian chính sách của LBN Ngược lại, nếuLBN trở lại tư duy chiến tranh lạnh sẽ bất lợi lớn với Hoa Kỳ

LBN cho rằng vấn đề Trexnia, cải cách chính quyền… là công việc nộibộ của Nga, Hoa Kỳ không có quyền can thiệp Đồng thời LBN cũng công khaichỉ trích chính sách hai mặt của Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống khủng bố

Một mặt, LBN cố gắng cải thiện quan hệ với Hoa Kỳ Mặt khác, Nga chorằng, trên thế giới hiện nay vẫn còn có những người ủng hộ quan điểm thờichiến tranh lạnh trong quan hệ với LBN, những thế lực không muốn từ bỏ quanđiểm này và vẫn coi Nga không phải là đối tác chính trị Nga không cần tới sựgiúp đỡ của Phương Tây trong việc giải quyết những vấn đề xây dựng nền dân

chủ đất nước LBN phải tìm kiếm đồng minh, cần phải phá tan tảng băng khôngtin tưởng lẫn nhau hình thành từ những năm 1980, khi Liên Xô đối đầu với thếgiới còn lại Mục đích chính của LBN là biến LBN trở thành thành viên đầy đủcủa cộng đồng thế giới.

Đối với các nước Châu Á, LBN đã phát triển mối quan hệ tích cực vớicác nước ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, không gây tổn thất cho bất kỳquốc gia nào, dựa trên tinh thần vì lợi ích an ninh và sự phồn vinh chung Tạikhu vực này quan hệ giữa LBN với Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, với haimiền Nam – Bắc Triều Tiên, với ASEAN, APEC đều có những tiến triển

Quan hệ LBN – Trung Quốc trải qua đoạn đường dài khúc khuỷu, bướcvào thế kỷ XXI hai nước đã thiết lập mối quan hệ đối tác toàn diện, hợp tácchính sách Năm 2001, hai nước ký Hiệp định hợp tác, hữu nghị song phương;biên giới LBN – Trung Quốc đã trở thành biên giới hòa bình, than thiện; traođổi thương mại năm 2004 đạt 20 tỷ USD; giao lưu hữu nghị nhân dân tăngcường Hai nước có quan điểm giống nhau, có sự phối hợp với nhau trên nhiềuvấn đề quốc tế quan trọng như vấn đề chống khủng bố, vai trò Liên Hợp Quốc,chống chủ nghĩa đơn phương, Trung Đông, Trung Á, hạt nhân trên bán đảoTriều Tiên…

Ở các vùng phức tạp của thế giới, vai trò của LBN như một cường quốccó ảnh hưởng và uy tín lớn ở Trung – Cận Đông đã được duy trì và tăng cường.Bằng chứng cho thấy đó là sự tham gia của Nga trong “bộ tứ” quốc tế (gồmLiên hợp quốc, Hoa Kỳ, EU, LBN) nhằm giải quyết khủng hoảng ở TrungĐông Thành tích ngoại giao của LBN là việc thông qua nghị quyết của Hộiđồng bảo an Liên hợp quốc nhất trí ủng hộ “lộ trình hòa bình” do “bộ tứ” đềxuất để giải quyết dứt điểm cuộc xung đột dai dẳng nhất trong lịch sử hiện đại,nhằm đem lại hòa bình và ổn định cho khu vực này