Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác công tác tổ chức tiền lương tại Xí nghiệp xây lắp điện An Dương.DOC

Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác công tác tổ chức tiền lương tại Xí nghiệp xây lắp điện An Dương

Lời nói đầu

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay thì năng suất, chất lợng và hiệu quả luôn là mục tiêu hàng đầu của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh Các doanh nghiệp dùng rất nhiều các biện pháp, chính sách để nhằm đạt đ-

ợc mục tiêu đó, trong đó tiền lơng đợc coi là một trong những chính sách quan trọng nhất kích thích ngời lao động hăng hái làm việc nhằm đạt hiệu quả kinh tế cao trong quá trình sản xuất kinh doanh.

Tiền lơng đối với ngời lao động làm phần thu nhập chủ yếu, là nguồn sống, là điều kiện để ngời lao động tái sản xuất sức lao động mà họ đã hao phí Đối với doanh nghiệp thì tiền lơng đợc coi là một khoản chi phí trong quá trình sản xuất và đợc tính vào giá thành sản phẩm.

Thực tế đã chứng minh rằng ở doanh nghiệp nào có chính sách tiền

l-ơng đúng đắn, tiền ll-ơng mà ngời lao động nhận đợc xứng đáng với công sức

mà họ đã bỏ ra thì ngời lao động trong doanh nghiệp đó sẽ hăng hái lao

động, tích cực cải tiến kỹ thuật, sáng tạo…đem lại hiệu quả sản xuất kinh doanh cao Ngợc lại, nếu doanh nghiệp không có chính sách tiền lơng tốt, ngời lao động đợc trả lơng không xứng đáng với công sức họ bỏ ra hoặc không công bằng trong trả lơng thì sẽ không kích thích đợc ngời lao động thậm chí họ sẽ bỏ việc.

Nhận thức đợc tầm quan trọng của công tác tiền lơng, do vậy sau quá trình học tập tại Trờng Đại học Công Đoàn và thời gian thực tập tại Xí

nghiệp xây lắp điện An Dơng em đã chọn đề tài “Một số biện pháp nhằm

hoàn thiện công tác công tác tổ chức tiền lơng tại Xí nghiệp xây lắp

điện An Dơng ” để làm đề tài cho khoá luận tốt nghiệp của mình

1 Tính cấp thiết của đề tài

Điều này đặt ra cho các doanh nghiệp phải có chính sách tiền lơng hợp

lý để vừa có thể nâng cao đợc hiệu quả sản xuất, vừa tạo ra động lực kích thích ngời lao động hăng say làm việc và quan tâm tới sự phát triển của doanh nghiệp ở nớc ta hiện nay, ngời lao động đợc tự do tìm kiếm việc làm, do vậy ở những nơi nào, doanh nghiệp nào, tiền lơng đợc trả đúng sức lao động sẽ thu hút đợc nhiều lao động có trình độ kỹ thuật, chuyên môn tay nghề cao về làm việc Chính sách tiền lơng là một vấn đề kinh tế- xã hội phức tạp, tiền lơng không chỉ là mối quan tâm của cán bộ công nhân viên

chức nhà nớc, của lực lợng lao động tại các doanh nghiệp mà nó đã trở thành mối quan tâm lớn của nhiều tầng lớp dân c trong xã hội.

Với chức năng là công cụ phục vụ cho sự điều hành sản xuất và quản lý

đảm bảo các nhu cầu thông tin, công tác tiền lơng phải luôn quán triệt nguyên tắc: gắn liền với việc tăng năng suất lao động, ngày càng cải thiện

đời sống cho cán bộ công nhân viên chức, thực hiện tích luỹ cho Nhà nớc

Đối với đất nớc ta, để doanh nghiệp Nhà nớc thực sự giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế nhiều thành phần, công tác tiền lơng lại càng đợc đặt ra một cách cấp thiết

Vì vậy, tìm kiếm một phơng thức quản trị lao động, trả lơng phù hợp hạch toán đúng, thanh toán đầy đủ, kịp thời tiền lơng để thực hiện đúng chức năng của mình là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp không ngừng phát triển

2 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Hệ thống hoá những vấn đề lý luận và thực tiến về công tác tổ chức tiền lơng trong các doanh nghiệp hiện nay

Xem xét, phân tích thực trạng công tác tổ chức tiền lơng hiện nay ở Xínghiệp xây lắp điện An Dơng Từ đó, đánh giá hiệu quả của công tác tổ chức tiền lơng và đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tổ

chức tiền lơng tại Xí nghiệp xây lắp điện An Dơng

3 Đối tợng nghiên cứu của đề tài

Đề tài tập trung nghiên cứu công tác tổ chức tiền lơng tại Xí nghiệp xây lắp điện An Dơng

1.1 Các khái niệm về tiền lơng

1.1.1 Các khái niệm cơ bản về tiền lơng

1.1.1.1 Tiền lơng dới chế độ t bản chủ nghĩa

Trong chế độ t bản chủ nghĩa, mọi t liệu lao động đều thuộc sở hữucủa các nhà t bản, ngời lao động không có t liệu lao động phải làm thuê cho

chủ t bản, do vậy tiền lơng đợc hiểu theo quan điểm sau Tiền l“ ơng là giá cả của sức lao động mà ngời sử dụng lao động phải trả cho ngời lao

động” Nói cách khác, tiền lơng dới thời kỳ TBCN che dấu sự bóc lột của

nhà T bản đối với ngời lao động Quan điểm về tiền lơng dới chế độ t bản

đ-ợc xuất phát từ việc coi sức lao động là một hàng hoá đặc biệt đđ-ợc đa ra trao

đổi và mua bán một cách công khai

Tiền lơng (tiền công) dới chế độ t bản che dấu sự bóc lột của nhà t bản

đối với ngời lao động bởi vì để sản xuất ra một loại hàng hoá nào đó nhà tbản bỏ tiền ra mua máy móc, nguyên vật liệu, thuê lao động để tiến hànhsản xuất từ đó thu đợc giá trị thặng d Nhà t bản coi giá trị thặng d đó là sốphần thởng cho việc họ đã đầu t vào sản xuất, mặt khác để tăng giá trị thặng

d thì nhà t bản luôn tìm cách giảm chi phí sản xuất mà chủ yếu là giảm vềtiền lơng của ngời lao động hoặc thúc ép ngời lao động để tăng cờng độ lao

động

1.1.1.2 Tiền lơng trong nền kinh tế kế hoạch hoá tập trung

Trong cơ chế kế hoạch hoá tập trung mọi, của cải xã hội đều thuộc sởhữu của nhân dân lao động mà đại diện là nhà nớc xã hội chủ nghĩa Mọihoạt động sản xuất kinh doanh của các đơn vị đều đợc nhà nớc phân bố

theo kế hoạch Do vậy, quan niệm về tiền lơng đợc thể hiện “Tiền lơng là một bộ phận của thu nhập quốc dân biểu hiện dới hình thức tiền tệ đợc nhà nớc phân phối có kế hoạch cho công nhân viên chức lao động, căn cứ vào số lợng, chất lợng lao động của mối ngời đã cống hiến” Trong thời kỳ

này tiền lơng còn mang nặng t tởng bao cấp bình quân đều và kế hoạch, nócha thực sự kích thích đợc ngời lao động trong quá trình sản xuất kinhdoanh

Quan điểm về tiền lơng dới chủ nghĩa xã hội đợc xuất phát từ các quan

điểm nh tiền lơng không phải là giá cả sức lao động bỏi lẽ dới chế độ xã hộichủ nghĩa thì sức lao động không phải là hàng hoá Tiền lơng là một kháiniệm thuộc phạm trù phân phối vì thế nó phải tuân thủ theo nguyên tắc củaquy luật phân phối dới chủ nghĩa xã hội Tiền lơng đợc phân phối theo số l-ợng, chất lợng sức lao động mà ngời lao động đã hao phí và đợc kế hoạchhoá từ cấp trung ơng đến cấp địa phơng, đợc nhà nớc quản lý một cách chặtchẽ

1.1.1.3 Tiền lơng trong cơ chế thị trờng

Khi đất nớc ta chuyển đổi nền kinh tế từ tập trung bao cấp sang nềnkinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của nhà nớc, ng-

ời lao động đợc tự chủ trong việc lựa chọn việc làm và đòi hỏi mức tiền

l-ơng xứng đáng với sức lao động mà họ bỏ ra Điều này dẫn đến việc phải

thay đổi về quan điểm tiền lơng “Tiền lơng là biểu hiện bằng tiền của giá trị sức lao động, là giá cả của các yếu tố sức lao động mà ngời sử dụng lao động phải trả cho ngời cung ứng sức lao động, tuân theo các nguyên tắc cung-cầu, giá cả của thị trờng và pháp luật hiện hành của nhà nớc”

Quan niệm về tiền lơng trong cơ chế thị trờng đất nớc ta hiện nay đợcxuất pháp từ các yêu cầu đặt ra của nền kinh tế đó là: Phải coi sức lao động

là một hàng hoá và là một yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinhdoanh Quan điểm này phải đợc công nhận với ngời lao động trong mọithành phần kinh tế; Các tổ chức, cá nhân sử dụng lao động phải tự chủ trongviệc trả lơng cho ngời lao động căn cứ vào hợp đồng giữa ngời cung ứng vàngời sử dụng lao động trong khuôn khổ của pháp luật Nhà nớc chỉ quản lý

về một mặt vĩ mô nh ban hành các chính sách, pháp luật về tiền lơng; Tiềnlơng phải đợc coi là một bộ phận cơ bản trong thu nhập của ngời lao động,

đồng thời là một yếu tố chi phí đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanhcủa các doanh nghiệp

Với các quan điểm nh trên nên tiền lơng trong thời kỳ này đã phát huycao độ chức năng của nó kích thích ngời lao động hăng hái làm việc, nângcao tính tự chủ, sáng tạo trong quá trình sản xuất kinh doanh từ đó ngàycàng tạo ra nhiều của cải vật chất cho xã hội

1.1.1.4 Tiền lơng danh nghĩa và tiền lơng thực tế

Đợc hiểu là số tiền mà ngời sử dụng lao động trả cho ngời lao động Sốtiền này nhiều hay ít phụ thuộc trực tiếp vào năng suất lao động và hiệu quảlàm việc của ngời lao động, phụ thuộc vào trình độ, kinh nghiệp làm việcv.v ngay trong quá trình lao động

Tiền lơng thực tế đợc hiểu là số lợng các loại hàng hoá tiêu dùng vàcác loại dịch vụ cần thiết mà ngời lao động hởng lơng có thể mua đợc bằngtiền lơng danh nghĩa của họ

Nh vậy, tiền lơng thực tế không chỉ phụ thuộc vào số lợng tiền lơngdanh nghĩa mà còn phụ thuộc vào giá cả của các loại hàng hoá tiêu dùng vàcác lợi dịch vụ cần thiết mà họ muốn mua Mối quan hệ giữa tiền lơng thực

tế và tiền lơng danh nghĩa đợc thể hiện qua công thức sau:

Itltt = I p

Itldn

(1)Trong đó: Itltt : Chỉ số tiền lơng

Itldn : Chỉ số của tiền lơng danh nghĩa

I p : Chỉ số của giá cả tiêu dùng

Nh vậy, ta có thể thấy rõ là nếu giá cả tăng lên thì tiền lơng thực tếgiảm đi Điều này có thể xảy ra ngay cả khi tiền lơng danh nghĩa tăng lên(do có những thay đổi, điều chỉnh trong chính sách tiền lơng) Đây là mộtquan hệ rất phức tạp do sự thay đổi của tiền lơng danh nghĩa, của giá cả vàphụ thuộc vào những yếu tố khác nhau Trong xã hội, tiền lơng thực tế làmục đích trực tiếp của ngời lao động hởng lơng Đó cũng là đối tợng quản

lý trực tiếp trong các chính sách về thu nhập, tiền lơng và đời sống Do vậy

mà chính phủ luôn phải đề ra các chính sách tránh tình trạng cho làm phátcao nh: không chế giá cả tiêu dùng của các mặt hàng thiết yếu, trợ cấp, trợgiá và một công cụ không kém phần quan trọng là khống chế mức lơngtối thiểu

Tiền lơng tối thiểu là mức lơng để trả cho ngời lao động làm công việcgiản đơn nhất (không qua đào tạo) với điều kiện lao động và môi trờng lao

động ở mức bình thờng (Nghị đinh 197 CP của nớc cộng hoà xã hội chủnghĩa Việt Nam ngày 31/12/1994)

Trong điều 56, chơng II Bộ luật lao động có ghi “Khi chỉ số giá cả sinh hoạt tăng lên làm tiền lơng thực tế giảm đi, thì chính phủ điều chỉnh mức lơng tối thiểu để đảm bảo tiền lơng thực tế của ngời lao động”

Mức lơng tối thiểu đợc quy định cho các thời kỳ cụ thể sau:

- Ngày 22/5/1993 chính phủ ban hành nghị định số 26 NĐ/CP quy

định mức lơng tối thiểu là 120.000đ/tháng/ngời

- Ngày 28/3/1997 chính phủ ban hành nghị định số 06 NĐ/CP quy

định mức lơng tối thiểu là 144.000đ/tháng/ngời.(thực hiện từ ngày1/1/1998)

- Ngày 1/1/2000 mức lơng tối thiểu là 180.000đ/tháng/ngời

- Ngày 1/1/2001 mức lơng tối thiểu là 210.000đ/tháng/ngời.

- Ngày 1/1/2003 mức lơng tối thiểu là 290.000đ/tháng/ngời

Từ mức lơng tối thiểu đó các doanh nghiệp xây dựng lên mức lơng tốthiểu của doanh nghiệp căn cứ theo nghị định số 10/2000 NĐ/CP và đặc

điểm hoạt động riêng của doanh nghiệp mình song tiền lơng tối thiểu doanhnghiệp không đợc quá 2.5 lần so với mức tiền lơng tối thiểu chung Và ápdụng tính mức lơng tối thiểu chung băng công thức sau:

TLmin dn= TLmin (I + Kdc ) (2)

Trong đó:

TLmin dn : Tiền lơng tối thiểu của doanh nghiệp

TLmin : Tiền lơng tối thiểu do nhà nớc quy định

Kdc : Hệ số điều chỉnh cho doanh nghiệp

đợc sử dụng trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, các học đồng thuê lao

động có thời hạn Tiền công còn đợc hiểu là tiền trả cho một đơn vị thời gian lao động cung ứng, loà tiền trả theo khối lợng sản phẩm, công việc chongời lao động đã đợc thoả thuận trong hợp đồgn lao động và có thể gọi là giá công lao động Trong nền kinh tế thị trờng ở các nớc phát triển, khái niệm tiền lơng và tiền côgn đợc xem là đồng nhất cả về bản chất kinh tế, phạm vi và đối tợng áp dụng Nhng đối với những nớc đang trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế từ mệnh lệnh sang nền kinh tế thị trờng nh nớc ta thì hai khái niệm khác nhau Tiền lơng thờng đợc gắn với chế độ tuyển dụng suốt

đời hoặc một thoả thuận hợp đồng sử dụng lao động dài hạn, ổn định Còn tiền công là khái niệm đợc áp dụng trong việc trả công cho những công việcnhất định và tạm thời đó

Ngoài các khái niệm về tiền lơng, tiền công, còn tồn tại khái niệm về thu nhập Thu nhập bao gồm tiền lơng, tiền thởng, phụ cấp và các khoản tiền khác mà ngời lao động nhận đợc Nói nh vậy, tiền lơng là một khoản

trong thu nhập của ngời lao động nhng thu nhập không hẳn chỉ có tiền lơng.Vì đối với những ngời có công việc làm ổn dịnh lâu dài thì thu nhập của họ chính là tiền lơng, còn đối với những ngời có công việc không ổn định hoặcthờng xuyên thiếu việc làm thì thu nhập của họ kiếm đợc từ nhiều nguồn khác nhau để đảm bảo duy trì cuộc sống Và các nguồn thu nhập này thờngxuyên biến đổi không ổn định.

1.1.2.1 Là thớc đo giá trị lao động

Tiền lơng thể hiện giá trị của lao động cụ thể, của việc làm đợc trả côngcũng nh mọi quan hệ mua bán khác Việc làm nh một thứ hàng hoá đợcmua bán trên thị trờng vì vậy việc làm trớc hết phải có ích Nghĩa là,

đem lại lợi ích cho ngời mua Nh vậy, giá trị của lao động đợc phản ánhthông qua giá trị của việc làm, nếu việc làm có giá trị càng cao thì mức tiềncông đợc trả càng cao

Ba căn cứ xác định thớc đo giá trị lao động: Thứ nhất: tính chất kĩ thuậtcủa việc làm, các đặc thù kĩ thuật và công nghệ của việc làm; Thứ hai làtính chất kinh tế của việc làm, vị trí kinh tế cảu việc làm trong hệ thông cácquan hệ lao động và lợi ích của việc làm mang lại; Thứ ba là các yếu tố vềnăng lực và phẩm chất cá nhân của ngời lao động (trình độ thành thạo, kĩnăng, kinh nghiệm công tác)

1.1.2.2 Duy trì và phát triển tái sản xuất sức lao động

Khi quy định cơ cấu suất lơng tối thiểu phải thể hiện sự bù đắp duy trì vàtăng số lợng t liệu sinh hoạt để đảm bảo cho nhu cầu phát triển không phảichỉ cho bản thân ngời lao động mà cho cả gia đình họ

1.1.2.3 Tạo động lực kích thích ngời lao động

Đây là chức năng rất quan trọng và để thực hiện tốt chức năng này thìtiền lơng phải là phần thu chủ yếu trong tổng số thu nhập của ngời lao

động, có nh thế ngời lao động mới dành sự quan tâm vào công việc, nghiêncứu tìm tòi các sáng kiến cải tiến máy móc thiết bị và quy trình công nghệ,

nâng cao trình độ tay nghề làm cho hiệu quả sản xuất của đơn vị ngày càng

đạt hiệu quả kinh tế cao

1.1.2.4 Tạo điều kiện phát triển nguồn nhân lực

Tiền lơng phải là một động lực quan trọng để ngời lao động không ngừngphấn đấu nâng cao năng lực lao động của mình tạo động lực thúc đẩy pháttriển nguồn nhân lực xã hội trên giác độ chính sách vĩ mô thì chính sáchtiền lơng phải luôn luôn là một bộ phận chính sách quan trọng nhất nhằmthúc đẩy sự phát triển nguồn nhân lực cho xã hội, phải coi nó là yếu tốquyết định sự thành công của mọi chiến lợc

1.1.2.4 Chức năng xã hội của tiền lơng

Gắn liền tiền lơng với năng suất lao động và hiệu quả của lao động Thúc

đẩy các mối quan hệ hợp tác giúp đỡ lẫn nhau trong quá trình lao động, tạotiền đề cho sự phát triển toàn diện của con ngời và thúc đẩy xã hội pháttriển công bằng và văn minh hơn

1.1.3 Các nguyên tắc của tổ chức tiền lơng

Khi tổ chức tiền lơng muốn đạt hiệu quả cao cả về mặt kinh tế và xã hộithì phải tuân theo các nguyên tắc cơ bản về tổ chức tiền lơng: đây là nhữngcơ sở quan trọng nhất để xây dựng đợc một cơ chế trả lơng, quản lý tiền l-

ơng và chính sách thu nhập thích hợp nhất trong một thể chế kinh tế – xãhội nhất định

Đất nớc ta từ khi chuyển đổi sang cơ chế thị trờng theo định hớng xã hộichủ nghĩa công tác tổ chức tiền lơng tuân theo các nguyên tắc cơ bản sau

1.1.3.1 Tiền lơng đảm bảo tái sản xuất mở rộng

Nguyên tắc này bắt nguồn từ bản chất của tiền lơng là biểu hiện bằng tiềncủa giá trị sức lao động Tiền lơng là nguồn thu nhập chủ yếu của ngời lao

động vì mức tiền lơng (độ lớn) không những phải đảm bảo tái sản xuất mởrộng về số lợng và chất lợng của bản thân các nhân ngời lao động mà cònphải đảm bảo nuôi sống các thành viên trong gia đình họ Để có thể tồn tại

và phát triển đòi hỏi quá trình tái sản xuất kinh doanh phải diễn ra liên tục

và ngày càng mở rộng Do vậy, để đáp ứng yêu cầu của sản xuất thì sức lao

động phải đợc sử dụng và ngày càng sử dụng với quy mô lớn hơn Thựchiện nguyên tắc này đòi hỏi việc trả lơng, một mặt phải đáp ứng đợc yêucầu là bù đắp lại sức lao động mà ngời lao động đã hao phí trong quá trình

sản xuất, mặt khác phải tạo điều kiện tái sản xuất mở rộng sức lao động chobản thân và gia đình ngời lao động.

Nhà nớc luôn đề ra các chính sách tiền lơng nhằm điều chỉnh mức lơnggiúp cho ngời lao động tái sản xuất sức lao động và tái sản xuất mở rộngbằng cách luôn thay đổi mức lơng tối thiểu qua các năm phù hợp với sựthay đổi của cơ chế thị trờng

1.1.3.2 Tốc độ tăng năng suất lao động phải nhanh hơn tiền lơng bình quân

Theo quy luật phát triển của xã hội thì năng suất lao động không ngừngtăng lên và tiền lơng cũng phải tăng lên nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càngtăng của ngời lao động Song để hài hoà giữa lợi ích của ngời sử dụng sứclao động và ngời lao động thì tốc độ tăng năng suất lao động phải nhanhhơn tốc độ tăng của tiền lơng Thực tế đã chứng minh rằng việc tăng năngsuất của lao động là do hai nguyên nhân là do đổi mới công nghệ sản xuất,trình độ quản lý và do trình độ tay nghề của ngời lao động thành thạo hơn Thực hiện nguyên tắc này trong việc trả lơng thì mới có thể kích thích ng-

ời sử dụng lao động bỏ tiền ra đầu t máy các thiết bị mới để đa vào sảnxuất Nhng thực hiện nguyên tắc này các nhà quản lý phải xem xét cânnhắc một cách kỹ lỡng hơn bởi vì nếu sự chênh lệch quá cao nó sẽ khôngkích thích đợc ngời lao động nâng cao trình độ chuyên môn, sự thành thạotay nghề gây cản trở cho hoạt động sản xuất kinh doanh

Để hiểu rõ hơn về mức độ tăng năng suất lao động và tiền lơng bìnhquân ta có công thức sau:

Công thức hệ số 1% năng suất tăng thì tiền lơng tăng là bao nhiêu:

IW: Chỉ số năng suất lao động bình quân

1.1.3.3 Tiền lơng đợc xác định phải dựa trên cơ sở thoả thuận

Điều này có nghĩa tiền lơng phải đợc xác định trên cơ sở thoả thuận giữangời lao động và ngời sử dụng lao động và theo văn bản hợp pháp bắtnguồn từ pháp lệnh về hợp đồng lao động của nhà nớc nhằm đảm bảoquyền lợi cho ngời lao động nghĩa là mức tiền lơng hay mức tiền công trong

một đơn vị thời gian để hoàn thành công việc là bao nhiêu sẽ dựa trên cơ sởthoả thuận giữa ngời có sức lao động và ngời sử dụng lao động nhng mứctiền lơng tối thiểu do nhà nớc quy định.

1.1.3.4 Nguyên tắc dựa trên mối tơng quan hợp lý về tiền lơng của các bộ phận lao động xã hội.

Thực hiện nguyên tắc này trong trả lơng không phải là trong trả lơngbằng nhau trong tất cả các ngành, các khu vực kinh tế mà là trả lơng phảicăn cứ vào các cơ sở cần thiết sau đây:

- Trình độ lành nghề bình quân của ngời lao động ở mỗi ngành cơ đặc

điểm về công nghệ, kỹ thuật khác nhau do vậy nó cũng đòi hỏi trình độ taynghề, trình độ chuyên môn của ngời lao động khác nhau

- Căn cứ vào điều kiện lao động của mỗi ngành, mỗi công việc có điềukiện lao động khác nhau Do vậy, cũng đòi hỏi trình độ tay nghề, trình độchuyên môn của ngời lao động khác nhau

- Căn cứ vào ý nghĩa kinh tế của mỗi ngành trong nền kinh tế quốcdân: mỗi thời kỳ, một số ngành đợc xem là trọng điểm của nền kinh tế dovậy mà cần phải u tiên phát triển Để thực hiện đợc nhà nớc cần phải cóchính sách trả lơng làm sao vừa khuyến khích đợc ngời lao động, vừa thuhút đợc ngời lao động có trình độ chuyên môn

- Căn cứ vào địa điểm sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vì mỗikhu vực, mỗi vùng khác nhau về địa lý thì đời sống vật chất, tinh thần tậptục cũng khác nhau

1.1.4 Các mối quan hệ của tiền lơng

Tiền lơng là một trong những mối quan tâm đặc biệt của bất kỳ một ngời lao

động nào Và qua quá trình nghiên cứu các mối quan hệ của tiền lơng dới đâychúng ta sẽ hiểu thêm tại sao tiền lơng lại quan trọng đến vậy

 Hệ thống nhu cầu tối thiểu và việc mở rộng nhu cầu.

Hệ thống nhu cầu tối thiểu và việc mở rộng nhu cầu càng lớn thì mứctiền lơng càng lớn, đây là căn cứ rất quan trọng khi xác định mối quan hệgiữa tiền lơng và tái sản xuất sức lao động Các công việc càng phức tạp thì

đòi hỏi laođộng thành thạo hơn và hệ thống nhu cầu càng phong phú hơn và

dĩ nhiên tiền lơng càng đợc đòi hỏi cao hơn

 Khả năng đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế

Trong cùng một điều kiện nh nhau, nhng khả năng thoả mãn nhu cầu củangời lao động lại phụ thuộc khả năng phát triển của nền kinh tế Vì vậy,mức tiền lơng cũng bị giới hạn do sự phát triển của nền kinh tế.

 Cơ cấu và giá cả của hàng hoá và dịch vụ để đảm nhu cầu của

ng-ời lao động

Với trình độ phát triển của mức sống khác nhau cơ cấu hàng hoá và dịch

vụ để thảo mãn cho nhu cầu của ngời lao động cũng khác nhau Trình độkinh tế càng phát triển thì số lợng và chất lợng của nhu cầu nhằm thoả mãnnhu cầu của ngời lao động càng cao hơn Do đó, đòi hỏi các mức tiền lơngcũng phải cao hơn

1.1.5 Các yếu tố ảnh hởng đến tiền lơng của ngời lao động

Tiền lơng của ngời lao động chịu ảnh hởng của rất nhiều yếu tố nh giácả sức lao động, thời gian làm việc, nghỉ ngơi, năng suất lao động, hiệu quảsản xuất kinh doanh của đơn vị, mức vốn đầu t… dới đây chỉ là những yếu

tố mang tính chất điển hình nhất

1.1.5.1 Giá cả sức lao động

Trong nền kinh tế thị trờng hiện nay thì mục tiêu chung cảu các doanhnghiệp là tối đa hoá lợi nhuận do vậy khi tién hành bất kỳ một hoạt độngsản xuất kinh doanh nào đó ngời chủ phải cân nhắc tính toán xem phải thuêngời lao động với mức tiền lơng và thời gian làm việc là bao nhiêu Thôngthờng thì thời gian làm việc thờng tỷ lệ thuận với tiền lơng của ngời lao

động nghĩa là thời gian làm việc nhiều thì thu nhập của ngời lao động cao

và ngợc lại

Cùng với thời gian làm việc thì yếu tố của giá cả sức lao động cũng ảnh ởng rất lớn đến tiền lơng của ngời lao động Giá cả sức lao động phục thuộcvào các yếu tố nh: trình độ chuyên môn, trình độ tay nghề của mỗi ngời.Mỗi ngời có trình độ khác nhau, do đó tiền lơng của mỗi ngời cũng đợc trảkhác nhau Do vậy, khi muốn nâng cao thu nhập của mình ngời lao độngphải tự bồi dỡng kiến thức, bồi dỡng chuyên môn nghiệp vụ của mình làmcho giá trị sản xuất ra trong một đơn vị thời gian lao động đợc nâng lên đẩygiá cả sức lao động nâng lên

h-1.1.5.2 Năng suất lao động

Năng suất lao động đựơc coi là thớc đo chính xác sức lao động đã bỏ racủa ngời lao động và trình độ thành thạo chuyên môn tay nghề của họ bởi vìnăng suất lao động phụ thuộc rất lớn vào trình độ, kỹ năng, kỹ sảo của ngờilao động nên nó phản ánh giá trị hiện thực của sức lao động trình độ cao, kỹnăng thành thạo thì năng suất lao động càng cao và giá trị sản lợng sảnxuất ra lớn Do đó, tiền lơng của mỗi ngời lao động phải tăng theo, nhng tốc

độ tăng của tiền lơng phải luôn đảm bảo tuân theo nguyên tắc đó là tăngchậm hơn tăng năng suất lao động Có nh vậy thì mới giảm đợc giá thànhsản phẩm, tăng lợi nhuận cho ngời thuê lao động, từ đó kích thích ngời sửdụng lao động tái sản xuất và tái sản xuất với quy mô ngày càng đợc mởrộng hơn

1.1.5.3 Hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp

Một doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả cao, sản phẩm bán chạy, hànghoá có sức cạnh tranh cao trên thị trờng sẽ thu đợc lợi nhuận cao thì tơngứng với nó là mức tiền lơng của ngời lao động trong doanh nghiệp đó sẽ

đảm bảo đợc cao hơn ở một doanh nghiệp đang làm ăn thua lỗ, sản phẩmsản xuất ra bị ứ đọng

Trong điều kiện thực tế, các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay ngời lao

động trong các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài thờng có thu nhập caohơn Có sự khác biệt này vì các doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài thờng

đợc đầu t, áp dụng các công nghệ hiện tiên tiến trên thế giới vào sản xuất,

đòi hỏi ngời lao động làm việc ở đó phải có trình độ chuyên môn trình độtay nghề cao, sản phẩm sản xuất ra đạt chất lợng cao giá cả hợp lý từ đócạnh tranh và chiếm lĩnh thị trờng tiêu thụ thu đợc nhiều lợi nhuận do vậy

mà mức tiền lơng của ngời lao động cũng phải đợc trả cao hơn

Nh vậy, hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp là yếu tố có ảnhhởng rất lớn đến tiền lơng và thu nhập của ngời lao động Hiệu quả sản xuấtkinh doanh đạt đợc cũng cần nhờ đến tiền lơng của mỗi ngời lao động sẽ đ-

ợc trả một cách xứng đáng hơn với sức lao động mà họ bỏ ra

số tiền chi trả đủ cho ngời lao động ở mức tối thiểu nhất Mỗi thời kỳ khácnhau thì quan niệm về nhu cầu tối thiểu cũng cũng có sự khác biệt, do vậy

mà nhà nớc luôn luôn phải điều chỉnh mức tiền lơng tối thiểu để đảm bảo đờisống của ngời lao động đỡ vất vả phần nào Các mức tiền lơng tối thiểu nh đãtrình bày ở trên đã thể hiện rất rõ điều này

1.1.5.5 Các nhân tố khác

Ngoài 4 yếu tố trên, tiền lơng của ngời lao động còn chịu sự ảnh hởng củanhiều nhân tố khác của nền kinh tế mà bất kỳ một doanh nghiệp nào cũng

đều bị ảnh hởng ít nhiều Dới đây là các nhân tố ảnh hởng không trực tiếp

 Quan hệ cung – cầu sức lao động trên thị tr ờng

Đây là yếu tố gián tiếp, song nó có tác động cơ bản đến tiền lơng của ngờilao động Khi nền kinh tế có biểu hiện suy thoái hoặc cung lao động lớnhơn cầu vì nhiều lý do thì số lợng công việc giảm mà số ngời đi tìm việctăng lên Khi đó thì tiền lơng của ngời lao động có xu hớng giảm xuống.Ngợc lại, khi mà nền kinh tế phát triển tất cả các doanh nghiệp làm ăn cóhiệu quả họ sẽ tái sản xuất với quy mô lớn hơn tạo ra nhiều chỗ làm việcmới gây ra một nhu cầu về lao động mới tănglên mà cung lao động khôngtăng hoặc tăng chậm, điều này sẽ làm cho tiền lơng của ngời lao động sẽ có

xu hớng tăng lên để thu hút lao động theo thời gian

 Lạm phát

Nền kinh tế lạm phát do nhiều nguyên nhân nh nền kinh tế phát triển quánóng, do cú sốc từ phía cung hoặc do lợng tiền mặt lu thông quá lớn…theo

xu hớng chung khi giá cả tăng lên thì tiền lơng danh nghĩa của ngời dân lao

động nhận đựơc cũng tăng lên để đảm bảo cuộc sống Song thực tế tốc độlạm phát của nền kinh tế luôn luôn cao hơn tốc độ tăng của tiền lơng ngờilao động nhận đợc không đủ bù đắp cho cuộc sống và cuối cùng là nền kinh

tế trở lên bất ổn

Trong điều kiện tăng trởng nh hiện nay ở Việt Nam tốc độ lạm phát bìnhquân hàng năm để ở mức kiểm soát đựơc và mức tăng của tiền lơng cao hơntốc độ tăng của lạm phát do vậy mà đời sống của ngời lao động dần đợc cảithiện và nâng cao

 Tốc độ tăng GDP – GNP

Tốc độ tăng GDP và GNP thể hiện sự tăng trởng của nền kinh tế, do đó

mà hai chỉ tiêu này có ý nghĩa rất lớn để thu hút đầu t từ các nguồn tạo ranhiều việc làm, tăng tiền lơng cho ngời lao động

Trong những năm gần đây mặc dù có nhiều cuộc khủng hoảng trầm trọng

về kinh tế xã hội trên thế giới và khu vực song Việt Nam ít chịu ảnh hởng,luôn giữ đợc mức tăng trởng GDP trên 7% năm Đây là cơ sở để thu hút cácnhà đầu t nớc ngoài đầu t vào Việt Nam tạo ra nhiều chỗ làm việc, giảiquyết việc làm cho ngời lao động từng bớc tăng thu nhập, ổn định và nângcao đời sống vật chất tinh thần trong nhân dân

Chế độ lơng cấp bậc đợc nhà nớc quy định và doanh nghiệp căn cứ vào

điều kiện sản xuất thực tế của mình mà xây dựng lên các chính sách riêngcho phù hợp với thực tế

Chế độ lơng cấp bậc tạo khả năng để điều chỉnh tiền lơng giữa các ngànhnghề một cách hợp lý nhằm giảm bớt tính bình quân trong trả lơng Tạo

điều kiện để bố trí và sử dụng công nhân phù hợp với khả năng về trình độlành nghề của họ Tạo điều kiện để thực hiện tốt kế hoạch xây dựng tiền l-

ơng, kế hoạch tuyển chọn, đào tạo và nâng cao trình độ thành thạo Tạo

động lực kích thích, thu hút ngời lao động tham gia vào lao động

Các yếu tố của chế độ lơng cấp bậc

 Thang lơng

Khái niệm: Thang lơng là bảng xác định quan hệ về tiền lơng giữa những ngời công nhân trong cùng một nghề hoặc một nhóm nghề giống nhau theo trình độ lành nghề của họ Thong thờng thang lơng do nhà nớc ban hành.

Các yếu tố của một thang lơng

- Bội số: là hệ số lơng ở bậc cao nhất trong một thang lơng

- Hệ số tăng tuyệt đối: là hiệu số của hai hệ số lơng liên tiếp kề liền nhau

- Hệ số tăng tơng đối: Là tỉ số giữa hệ số tăng tuyệt đối của hệ lơngcủa bậc đứng trớc đó

Trình tự xây dựng một thang l ơng

- Bớc 1: xây dựng chức danh nghề của các nhóm công nhân (chức danh nghề của nhóm công nhân là chức danh của nhóm công nhân trong một nghề hoặc một nhóm nghề) Việc xác định chứ danh nghề sẽ dựa vào những tiêu chuẩn nh: tính chất và đặc điểm của lao động, nội dung và tính phức tạp của quá trình công nghệ, điều kiện lao động

- Bớc 2: Xác định bội số của thang lơng (bội số của thang lơng thờng

đợc xác định dựa vào yêu cầu về kĩ thuật của sản xuất, các yêu cầu về pháttriển ngành nghề nào đó mà công nhân ở bậc cao nhất phải đạt đợc Để xác

định theo các yêu cầu nói trên phải dựa vào yếu tố nh: xu hớng phát triểncủa ngành nghề nào đó trong nền kinh tế; tính chất phức tạp về kĩ thuật củasản xuất; thời gian đào tạo văn hoá, chuyên môn nghiệp vụ kĩ thuật mộtngành nghề nào đó và trong thâm niên để tích luỹ kĩ năng kĩ xảo để hoànthành công việc đợc giao

- Bớc 3: Xác định số lợng bậc trong một thang lơng, dựa vào các yếu

tố nh: bội số của thang lơng; trình độ trang bị kĩ thuật cho lao động; sự pháttriển về trình độ lành nghề

- Bớc 4: xác định hệ số lơng của các bậc lơng, dựa vào các yếu tố: bội

số của thang lơng; số lợng bậc cảu một thang lơng; hệ số tăng tơng đối đều

đặn, luỹ tiến hay giảm dần

 Mức lơng

Khái niệm: Mức lơng là số tiền để trả công trong một đơn vị thời gian.

Phù hợp với các bậc trong một thang lơng.

- Mức lơng bậc 1: Là mức lơng thấp nhất trong một thang lơng ởnhững thang lơng khác nhau thì có mức lơng bậc 1 khác nhau

- Mức lơng tối thiểu: là số lợng tiền trả công cho ngời lao động làmnhững công việc đơn giản nhất tron nền kinh tế quốc dân Đó là những côngviệc không phải qua đào tạo, chỉ cần hớng dẫn là ngời lao động có thể làm

đợc Lơng tối thiểu do nhà nớc quy định và đợc điều chỉnh thông thờng làhàng năm do tình hình giá cả biến đổi

- Lơng tối thiểu do nhà nứơc quy định: khi quy định mức lơng tối thiểuphải xem xét hai yếu tố quan trọng nhất là nhu cầu tối thiểu của con ngời vàmức sống tối thiểu của con ngời

- Những căn cứ để xây dựng mức lơng tối thiểu chung: hệ thống nhucầu tối thiểu và mức sống tối thiểu của ngời lao động và gia đình họ Mứcsống chung đạt đợc và sự phân cực về mức sống của các tầng lớp dân c;Khả năng chi trả của nhà nớc, của các cơ sở sản xuất kinh doanh; phơng h-ớng phát triển kinh tế của đất nớc trong từng thời kỳ và các chính sách kinh

tế – xã hội trong từng thời kỳ

- Phơng pháp xây dựng mức lơng tối thiểu: Dựa và mức chi tiêu củagia đình công nhân viên chức; Dựa trên cơ sở chênh lệch về mức sống củadân c; Dựa vào tiền lơng trung bình của công nhân viên chức trong nền kinh

tế quốc dân qua các thời kỳ; Khảo sát thờng xuyên về mức lơng tối thiểutrên thị trờng lao động trong khu vực

- Kết cấu của mức lơng tối thiểu: ăn, mặc, nhà ở, đồ dùng gia đình,

ph-ơng tiện đi lại, học tập, văn hoá, giao tiếp, đóng góp cho con ích và xã hội,

y tế- bảo vệ sức khỏe, bảo hiểm sức khoẻ, bảo hiểm tuổi già

- Các loại mức lơng tối thiểu

+ Mức lơng tối thiểu chung: là mức long tối thiểu áp dụng chung cho cácngành kinh tế quốc dân do Nhà nớc quy định

+ Mức lơng tối thiểu của doanh nghiệp: là mức lơng tối thiểu áp dụng chomỗi doanh nghiệp cụ thể tuỳ vào đặc điểm ngành nghề kinh doanh và khuvực (nhà nớc quy định ở thông t 13 bộ luật lao động)

 Tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật

Khái niệm: Là văn bản đợc quy định mức độ phức tạp của công việc

và yêu cầu về trình độ lành nghề của công nhân ở một bậc nào đó phải có

sự hiểu biết nhất định về mặt lý thuyết và phải làm đợc những việc nhất

định về mặt thực hành.

ý nghĩa: Nhờ có bảng tiêu chuẩn cấp bậc kĩ thuật mà doanh nghiệp sẽ

dựa vào đó để bố trí công nhân theo đúng yêu cầu của công việc và phù hợpvới bậc lơng của họ Nhờ có bảng tiêu chuẩn cấp bậc kĩ thuật mà doanhnghiệp tiến hành trả lơng cho công nhân theo công việc mà họ hoàn thành Nội dung của việc xây dựng cấp bậc công việcvà cấp bậc công nhân

- Cấp bậc công việc: Đợc xác định dựa vào các phơng pháp nh: phơngpháp chuyên gia, phơng pháp so sánh, phơng pháp cho điểm…

- Cấp bậc công nhân: Đợc tiến hành theo phơng pháp thi tay nghề (thi

lý thuyết và thực hành)

1.2.1.2 Chế độ tiền lơng chức vụ

Khái niệm: Chế độ tiền lơng chức vụ là toàn bộ quy định của nhà

n-ớc mà các đơn vị kinh tế các cơ quan hành chính sự nghiệp, các doanh nghiệp phải dựa vào đó để tiến hành trả lơng cho viên chức theo chất lợng lao động và điều kiện lao động.

ý nghĩa : Nhờ có chế độ tiền lơng chức vụ mà các đơn vị kinh tế, các cơ

quan hành chính sự nghiệp, các doanh nghiệp nhà nớc tiến hành bố trí sắpxếp viên chức phù hợp với yêu cầu công việc và khả năng của họ

Cũng nh chế độ tiền lơng câp bậc thì chế độ tiền lơng chức vụ cũng baogồm các yếu tố nh bảng lơng, mức lơng Nội dung và vai trò của các yếu tốnày trong chế độ tiền lơng chức vụ cũng giống nh trong chế độ tiền lơngcấp bậc Điểm khác biệt là tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ viên chức và

ta cần nghiên cứu nó một cách riêng lẻ

* Tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ viên chức

Khái niệm: Tiêu chuẩn chuyên môn nghiệp vụ viên chức là những quy định về chức trách, những yêu cầu về hiểu biết, yêu cầu trình độ mà viên chức cần phải có đầy đủ để hoàn thành những công việc, nghiệp vụ

đợc giao.

Nội dung:

- Chức trách: là quy định chức năng nghiệp vụ, quyền hạn và trách

nhiệm của từng chức danh nghề của viên chức

- Hiểu biết: là quy định những kiến thức cần thiết, những khái niệm về

chuyên môn nghiệp vụ để hoàn thành những nghiệp vụ đợc giao của từngchức danh nghề của viên chức

- Làm đợc: là quy định những công việc cụ thể phải làm đợc theo yêu

cầu của công việc đợc gia của từng chức danh nghề của viên chức

- Yêu cầu về trình độ: Là quy định trình độ cần thiết phải đạt đợc của

từng chức danh nghề của viên chức để họ có thể thực hiện đầy đủ yêu cầucủa công việc đợc giao

1.2.2 Các hình thức trả lơng

Trong điều 58 chơng 6 Bộ luật lao động có ghi “Ngời sử dụng lao động có quyền chọn các hình thức trả lơng theo thời gian, theo sản phẩm, theo

khoán nhng phải duy trì hình thức trả lơng đã chọn trong một thời gian nhất định và phải thông báo cho ngời lao động biết ” Trong điều kiệnthực tế hiện nay các doanh nghiệp thờng áp dụng hai hình thức trả lơng là trảlơng theo thời gian và trả lơng theo sản phẩm.

1.2.2.1 Hình thức trả lơng theo thời gian.

Trả lơng theo thời gian thờng áp dụng đối với cán bộ công nhân viên làmcông tác quản lý, còn đối với công nhân thờng thì chỉ áp dụng với ngời lao

động trong các bộ phận máy móc hoặc các công việc mà không thể tiếnhành định mức chính xác và chặt chẽ đợc hay do đảm bảo yêu cầu về chất l-ợng sản phẩm đòi hỏi

Khi thực hiện hình thức trả lơng theo thời gian đòi hỏi ngời quản lý mộtmặt phải quán triệt theo nguyên tắc phân phối theo lao động, mặt khác phảiquản lý tính toán đầy đủ, đúng thời gian làm việc xác định, bố trí lao động

đúng trình độ và áp dụng đúng đắn những định mức phục vụ

Hình thức trả lơng theo thaòi gian đợc chia làm hai loại tuỳ vào điều kiệnyêu cầu công việc mà áp dụng một cách linh hoạt

* Hình thức trả lơng theo thời gian đơn giản

Phơng pháp này tính số tiền lơng cho ngời lao động chỉ căn cứ vào mứclơng và số ngày làm việc thực tế của ngời lao động không căn cứ vào kếtquả công việc và thái độ lao động

Công thức tính:

Ltt = Lcb * Ttt (3)Trong đó: Ltt : Tiền lơng thực tế theo thời gian

Lcb : Tiền lơng cấp bậc theo thời gian

Ttt : Thời gian làm việc thực tế của công nhân

Qua công thức trên ta thấy chế độ trả lơng này mang nặng tính chất bìnhquân không khuyến khích ngời lao động sử dụng tối đa thời gian lao động.Không sáng tạo đợc động lực cho mọi ngời hăng hái làm việc khuyến khíchtính sáng tạo, tự chủ

* Hình thức trả lơng theo thời gian có thởng.

Hình thức trả lơng này là việc kết hợp giữa hình thức trả lơng thời gian

đơn giản với các hình thức tiền thởng khi ngời cán bộ, công nhân viên đạt

đợc những chỉ tiêu về số lợng hoặc chất lợng quy định của đơn vị

Ltt = Lcb * Ttt + Thởng ( nếu có) (4)

Trong đó: Ltt : Tiền lơng thực tế

Lcb : Mức lơng cấp bậc

Ttt : Thời gian làm việc thực tế

Hình thức này thờng đợc áp dụng đối với những công nhân phục vụ sửachữa, điều chỉnh thiết bị hoặc áp dụng đối với những công nhân sản xuấtcác mặt hàng đòi hỏi chất lợng cao

So với hình thức trả lơng theo thời gian đơn giản thì hình thức trả lơngtheo thời gian co thởng đã tích cực hơn, bởi nó đã khuyến khích đợc ngờilao động nâng cao năng suất, chất lợng sản phẩm, hiệu quả công việc…song nó cha phải ánh đợc một cách đầy đủ nguyên tắc phân phối theo lao

động, bởi vì việc xác định tiêu chuẩn để thởng là bao nhiêu cho hợp lí là rấtkhó khăn Do vậy, khi áp dụng hình thức trả lơng này thì trớc hết đơn vịphải đề ra các tiêu chuẩn đợc thởng, kiểm tra thái độ làm việc của ngời lao

động một cách chặt chẽ

1.2.2.2 Hình thức trả lơng theo sản phẩm

Trả lơng theo sản phẩm là hình thức trả lơng cho ngời lao động căn cứtrực tiếp vào số lợng và chất lợng sản phẩm (hay dịch vụ) mà họ hoànthành Ngày này, hình thức trả lơng theo sản phẩm áp dụng rộng rãi đối vớingời lao động làm việc trong các khu vực sản xuất vật chất mà công việccủa họ có thể định mức một cách tơng đối chính xác

 Chế độ trả lơng theo sản phẩm có những u điểm sau:

- Quán triệt đầy đủ hơn nguyên tắc tắc trả lơng theo lao động có tácdụng lớn trong việc khuyến khích công nhân tăng năng suất chất lợng vàhiệu quả lao động

- Trả lơng theo sản phẩm khuyến khích công nhân lao động nâng caotrình độ lành nghề, trình độ chuyên môn, xây dựng cho ngời lao động tínhnăng động, sáng tạo, tự chủ

- Đẩy mạnh thi đua sản xuất tiết kiệm chi phí nguyên vật liệu, nângcao hiệu quả sản xuất máy móc, thiết bị

 Nhợc điểm

Để thực hiện đợc phơng pháp trả lơng theo sản phẩm cần phải xây dựng

đợc định mức lao động, xác định đơn giá tiền lơng, đay là một việc rất khó

đối với quản lý lao động

Muốn cho phơng pháp trả lơng theo sản phẩm có hiệu quả các đơn vịdoanh nghiệp phải chuẩn bị đợc các điều kiện sau:

- Chuẩn bị tốt điều kiện sản xuất: Doanh nghiệp phải tiến hành chuẩn

bị thật tốt các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất kinh doanh nh: máymóc, nguyên vật liệu tạo điều kiện cho ngời lao động nâng cao năng suấtlao động, chất lợng sản phẩm

- Phải xác định đợc đơn giá tiền lơng một cách hơp lý, bởi lẽ nếu đơngiá không chính xác quá cao thì ngời lao động có lợi song doanh nghiệp thì

sẽ giảm hiệu quả kinh doanh làm tăng giá thành sản phẩm Muốn xác định

đợc đơn giá chính xác phải căn cứ vào các yếu tố nh: mức lơng cấp bậccông việc, định mức lao động, mức số lợng, mặt khác phải tính thêm cáckhoản trợ cấp, đặc biệt là phải tính đến các việc làm đêm, làm thêm giờ

- Phải tổ chức công tác kiểm tra, nghiệm thu sản phẩm một cách đúng

đắn: ngời quản lý công tác kiểm tra phải căn cứ vào các yêu cầu về chất ợng sản phẩm không đợc dựa vào mức độ tình cảm cá nhân

Trong quá trình nghiên cứu về các hình thức trả lơng thì thực sự có rấtnhiều các hình thức trả lơng theo sản phẩm và vì vậy trong phạm vi khoáluận này chỉ đề cập đến 6 hình thức chính

Mtg : Mức thời gian để chế tạo một sản phẩm

K : Hệ số phụ cấp các loại

Mức tiền lơng thực tế của công nhân đợc lĩnh tính theo công thức sau:

Ltt= ĐG * Q1 (6)

* Trả lơng theo sản phẩm tập thể

Chế độ trả lơng theo sản phẩm tập thể là chế độ trả lơng căn cứ vào sảnphẩm hay một công việc do tập thể công nhân đã hoàn thành và đơn giá tiềnlơng cho một sản phẩm hoặc một công việc nào đó

Chế độ này dùng để trả lơng khi mà để chế tạo ra sản phẩm hay hoànthành công việc mà pảhi có sự phối hợp của nhiều ngời lao động cùng thựchiện

 Đơn giá tiền lơng

- Nếu tổ hoàn thành nhiều sản phẩm trong kỳ

ĐG = Q

L 0

(7)

- Nếu tổ hoàn thành 1 sản phẩm trong kỳ

ĐG = lơng cấp bậc của cả tổ * Mức lơng thời gian của tập thể

 Tiền lơng thực tế của cả tổ nhận đợc

Ltt=ĐG * Q1 (8)Trong đó:

Ltt : Tiền lơng thực tế tổ nhận đợc trong kỳ

ĐG : Đơn giá sản phẩm

Q1 : Số lợng sản phẩm (công việc) thực tế đã hoàn thành

Sau khi tính lơng thực tế cho tập thể ta áp dụng các biện pháp chia lơng

Ưu điểm của phơng pháp này là có tác dụng nâng cao ý thức trách nhiệm,tinh thần hợp tác giữa những ngời lao động trong cùng tổ để cả tổ đó đạthiệu quả kinh tế cao hơn Tuy nhiên, phơng pháp này cha trực tiếp khuyếnkhách đợc ngời lao động bởi vì tiền lơng của họ phụ thuộc rất lớn vào tậpthể của họ

* Trả lơng theo sản phẩm gián tiếp

Chế độ trả lơng theo sản phẩm gián tiếp là chế độ trả lơng cho công nhânphục vụ Căn cứ vào kết quả lao động của công nhân chính mà công nhân

đó phục vụ Chế độ trả lơng theo sản phẩm gián tiếp đợc áp dụng đối vớicác công nhân phục vụ, phụ trợ mà kết quả phục vụ của họ ảnh hởng trựctiếp đến việc hình thành số lợng và chất lợng sản phẩm của công nhânchính

Ưu điểm của phơng pháp này là khuyến khích đợc ngời lao động phụ Phục vụ tích cực phục vụ tốt hơn cho hoạt động của công nhân chính phầncho việc tăng năng suất lao động của công nhân chính Tuy nhiên, phơngpháp này khiến cho tiền lơng của công nhân phục vụ hoàn toàn phụ thuộcvào kết quả lao động của công nhân chính, mà kết quả lao động của côngnhân chính lại chịu ảnh hởng của các yếu tố khác Do vậy trả lơng theo hìnhthức này đôi khi có hạn chế sự cố gắng làm việc của công nhân phụ

-* Trả lơng theo sản phẩm khoán

Trả lơng theo sản phẩm khoán là chế độ trả lơng cho một tập thể ngời lao

động hay một ngời lao động căn cứ vào mức độ hoàn thành công việc,những sản phẩm mà xét giao cho từn chi tiết không mang lại hiệu quả kinh

tế cao Nó đợc thể hiện khá phổ biến trong ngành nông nghiệp, xây dựng cơbản

Công thức tính lơng khoán;

L1=ĐGk * Q1 (9) Để thực hiện trả lơng theo sản phẩm khoán mang lại hiệu quả cao thì điềuquan trọng nhất là cách xác định đơn giá khoán một cách chính xác dựatrên việc tính toán và phân tích các bớc công việc khoán

Ưu điểm của hình thức này là có tác dụng làm cho ngời lao động phát huy

đợc sáng kiến và tích cực cải tạo lao động từ đó làm tối u hoá quá trình làmviệc, giảm thời gian lao động hoàn thành công việc khoán nhanh nhất Tuynhiên, nhợc điểm của nó là khó xác định đợc đơn giá khoán một cách chínhxác Dễ gây thái độ bi quan hay không chú ý đến công việc, bộ phận quantrọng trong quá trình hoàn thành công việc đợc giao khoán

* Trả lơng theo sản phẩm có thởng

Trả lơng theo sản phẩm có thởng là chế độ trả lơng theo sản phẩm kết hợpvới các hình thức thởng nếu công nhân đạt tiêu chuẩn thởng quy định

Hình thức này đợc áp dụng khi mà sản phẩm mà doanh nghiệp đó cầnhoàn thành để đạt kế hoạch của đơn vị Tiền lơng của ngời lao động lúc này

sẽ gồm hai phần là phần tiền lơng theo đơn giá cố định và số lợng sảnphẩm; phần tiền thởng dựa vào trình độ hoàn thành và mức vợt chỉ tiêu kếhoạch đề ra.

Phơng pháp này có u điểm là kích thích ngời lao động tích cực hoàn thànhvợt mức kế hoạch, tiết kiệm chi phí sản xuất, an toàn lao động Tuy nhiên,nếu việc xác định tỷ lệ thởng và hình thức thởng không hợp lý sẽ giảm tácdụng kích thích lao động hoặc giảm hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp

* Trả lơng theo sản phẩm luỹ tiến.

Trả lơng theo sản phẩm luỹ tiến đợc áp dụng rộng rãi đối công nhân sảnxuất trực tiếp ở các khâu trọng yếu của quá trình sản xuất kinh doanh trongdoanh nghiệp hoặc do yêu cầu đột xuất đòi hỏi phải hoàn thành khẩn trơng,kịp kế hoạch trong thời ký nào đó Tiền lơng theo sản phẩm luỹ tiến gồmhai phần sau: Phần tiền lơng theo sản phẩm trong hạn mức khởi điểm luỹtiến và đơn giá bình thơng; Phần tiền lơng theo sản phẩm của các sản phẩmvợt mức kế hoạch và đơn giá luỹ tiến

Ưu điểm của phơng pháp này là khuyến khích ngời lao động tích cực tăngnăng suất lao động phần hoàn thành vợt mức lao động, hoàn thành kế hoạchsản xuất của doanh nghiệp Tuy nhiên, việc tổ chức quản lý và tính lơngtheo phơng pháp này phức tạp có thể làm cho tốc độ tăng tiền lơng lớn hơntốc độ tăng của năng suất lao động nếu không xác định đợc tỷ lệ tăng đơngiá hợp lý gây ra tăng giá thành sản phẩm dẫn đến việc sản xuất kinh doanhkhông đạt hiệu quả mong muốn

1.2.3 Chế độ trả lơng làm thêm giờ và trả phụ cấp.

1.2.3.1 Chế độ trả lơng làm thêm giờ

Chế độ trả lơng làm thêm giờ áp dụng đối với các đối tợng là công nhânviên chức trong các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, công nhân viênchức hành chính sự nghiệp trong các cơ quan nhà nớc

Khi số giờ làm thêm đó là vào các ngày bình thờng, thì tiền lơng làm thêmgiờ đợc tính bằng 150% giờ tiền lơng của giờ tiêu chuẩn đợc quy định

Nếu là làm thêm vào các ngày nghỉ hàng tuần, ngày lễ, ngày tết thì tiền

ơng làm thêm đợc tính bằng 200% số tiền lơng của giờ quy định (gấp đôi

l-ơng so với giờ quy định)

Nếu ngày làm thêm đó lại trùng với ngày nghỉ hàng tuần và ngày lễ thìngoài số tiền trả theo làm thêm còn đợc trả cả số tiền lơng đợc hởng vàongày nghỉ đó

Trong trờng hợp làm thêm giờ vào ban đêm, ngoài số tiền lơng làm thêmcòn đợc hởng chế độ trợ cấp làm đêm theo quy định.

1.2.3.2 Chế độ phụ cấp

* Phụ cấp làm đêm

Phụ cấp làm đêm là số tiền trả thêm cho ngời lao động phải làm việc vaoban đêm (theo quy định là từ 22h- 6h sáng hôm sau) để giúp ngời lao độngtái sản xuất sức lao động

Khi ngời lao động làm đêm, ngoài mức lơng đợc trả theo quy định thì

ng-ời lao động còn đợc trả thêm tối thiểu là 30% (hoặc 40%) tiền lơng làmtrong thời gian đó, và đợc tính theo số giờ làm thêm

* Phụ cấp trách nhiệm

Chế độ phụ cấp trách nhiệm là với mục đích nhằm bù đắp những ngời vừatrực tiếp sản xuất vừa làm công tác chuyên môn, vừa kiêm nhiệm công tácquản lý giám sát song không thuộc vào chức vụ lãnh đạo bổ nhiệm, hoặcngời lao động làm những công việc đòi hỏi phải có trách nhiệm cao mà cha

- Mức 2: có hệ số là 0,2 áp dụng đối với các ngành khai thác, xây dựngcơ bản, cán bộ quản lý, giáo viên trong các trờng dân tộc nội trú, dậy trẻ emtật nguyền…

- Mức 3: hệ số là 0,1 áp dụng với tổ trởng trong các ngành còn lại

 Quy định về trả phụ cấp trách nhiệm

Phụ cấp trách nhiệm đợc tính vào trả lơng hàng kỳ cùng với tiền lơng hàngtháng của ngời đợc hởng Đối với các đối tợng là ngời đợc hởng lơng ngânsách nhà nớc thì việc trả lơng phụ cấp sẽ đợc ngân sách chi trả theo các quy

định hiện hành Đối với các doanh nghiệp tự hạch toán tiền lơng thì phụ cấptrách nhiệm đợc căn cứ vào các mức quy định trên để chi trả cùng với tiền l-

ơng hàng tháng của ngời đó

* Phụ cấp độc hại, nguy hiểm

Chế độ phụ cấp độc hại nguy hiểm đợc trả cho những ngời làm việc trongcác môi trờng làm việc độc hại, nguy hiểm sau đây:

Tiếp xúc trực tiếp với chất độc, chất khí độc với nồng độ cao có thể bị nhiễm

độc gây bệnh nghề nghiệp Làm việc trong môi trờng quá nóng, quá lạnh, phátsinh từ công nghệ sản xuất mà không khắc phục đợc Làm việc trong môi tr-ờng chiụ áp suất cao, thiếu dỡng khí Làm việc trong môi trờng có tiếng ồncao so với quy định Làm việc ở nơi dễ lây nhiễm và mắc bệnh

Chế độ phụ cấp độc hại nguy hiểm đợc tính theo thời gian làm việc thực

tế tại nơi làm việc độc hại, nguy hiểm đó Nếu làm việc từ 4 –8 h thì phụcấp tính cả ngày tiền phụ cấp đợc tính và trả cùng với tiền lơng hàng thángcủa ngời lao động

1.2.4 Tiền thởng

1.2.4.1 Khái niệm tiền thởng

Tiền thởng là khoản tiền bổ xung cho tiền lơng nhằm khuyến khích ngời lao động hăng say lao động đa ra các sáng kiến nhằm cải tiến kỹ thuật tạo

ra năng suất lao động cao hơn.

Tiền thởng đựoc chi trả theo nguyên tắc phân phối theo sức lao động đãhao phí và hiệu quả sản xuất kinh doanh mà ngời lao động đã bỏ ra trongquá trình lao động Hiện nay có một số hình thức thởng đang áp dụng trongcác doanh nghiệp nh: thởng do tiết kiệm vật t, nguyên vật liệu, thởng dogiảm tỷ lệ phế phẩm, do cải tiến kỹ thuật, do nâng cao chất lợng sảnphẩm… ta cùng đi nghiên cứu chúng

1.2.4.2 Các yếu tố của tiền thởng

- Điều kiện xét thởng: Tiền đề, chuẩn mực để cho phép tiến hành thựchiện một hình thức thởng nào đó

- Chỉ tiêu: là một yếu tố rất quan trọng trong xét thởng, quy định cho mứcthởng Có chỉ tiêu chính (thờng quy định 1 đến 2 chỉ tiêu chính) và chỉ tiêu phụ(là chỉ tiêu bổ xung để xem xét liên quan đến mức của tiền thởng)

- Tỉ lệ, mức tiền thởng: khi hoàn thành vợt mức 1% kế hoạch thì đợcthởng 0,5% Đối với số lợng nguyên vật liệu tiết kiệm đợc thì ngời côngnhân đợc hởng 30% số lợng nguyên vật liệu tiết kiệm đợc

- Nguồn tiền thởng: là tổng số tiền giành để trả thởng cho mỗi hìnhthức tiền thởng Nguồn tiền thởng nhiều hay ít tuỳ thuộc vào từng loại do ấn

định của nhà nớc, tuy loại hình thức thởng Thởng do hoàn thành kế hoạch

sản xuất do nhà nớc quy định cho ngành Thởng do tiết kiệm, tăng năngsuất do doanh nghiệp quy định.

1.2.4.3 Các hình thức tiền thởng

- Thởng do hoàn thành kế hoạch sản xuất: nhà nớc quy định

- Thởng tăng năng suất: đơn vị, phân xởng đợc doanh nghiệp trả lơng

- Thởng tiết kiệm nguyên vật liệu, động lực:

- Thởng chất lợng sản phẩm: quy định tỉ lệ sản phẩm trong lô sản phẩm Loại 1 đạt đợc 95%

1.3.1 Xác định quỹ lơng năm kế hoạch để xây dựng đơn giá tiền lơng.

Quỹ lơng kế hoạch để xác định đơn giá tiền lơng đợc xây dựng theo côngthức sau:

VKH=Ldb * TLmindn*(Hcb + Hpc) + Vql *12 (10)

Trong đó:

Ldb: Lao động định biên (là số lợng lao động đợc định mức để hoàn thành số lợng công việc theo kế hoạch đề ra)

TLmindn : Tiền lơng tối thiểu của doanh nghiệp

Hcb : Hệ số cấp bậc công việc bình quân của doanh nghiệp

Hpc : Hệ số phụ cấp bình quân

Vql: Quỹ lơng của lao động quản lý cha đợc tính trong lao

số phụ cấp bình quân chung cho toàn đơn vị

Vql: Gồm lơng của những ngời chuyên trách quản lý công ty nh của hội

đồng quản trị, bộ phận giúp việc, bộ máy văn phòng công ty, cán bộ chuyêntrách về các công tác đoàn thể Đảng và một số đối tợng khác mà cha đợctính trong định mức lao động tổng hợp hoặc quỹ tiền lơng của các đối tợngnày không đợc trích từ các đơn vị thành viên của doanh nghiệp

1.3.2 Các phơng pháp xây dựng đơn giá tiền lơng

Đơn giá tiền lơng hay còn gọi là chi phí tiền lơng cho một đơn vị sảnphẩm là phần tiền lơng mà doanh nghiệp phải trả cho ngời lao động sau khi

họ hoàn thành một sản phẩm hoặc một công việc cụ thể nào đó Theo nghị

định 28/ NĐ-CP của chính phủ về vấn đề tiền lơng, thu nhập trong cácdoanh nghiệp nhà nớc ký ngày 28-3-1997 quy định đơn giá tiền lơng có thể

đợc tính theo một trong 4 phơng pháp sau

1.3.2.1 Đơn giá tiền lơng tính trên một đơn vị sản phẩm (hoặc sản phẩm quy đổi)

Công thức tính:

ĐG=Vg *Tsp (11)Trong đó:

ĐG: Đơn giá tiền lơng (ĐV: đồng sản phẩm)

Vg : Tiền lơng giờ

Tsp : Mức lao động của một sản phẩm (giờ công)

Phơng pháp này đợc áp dụng ở các doanh nghiệp sản xuất một loại hànghoặc sản xuất nhiêu loại mặt hàng song có thể quy đổi đợc với nhau

1.3.2.2 Đơn giá tiền lơng tính trên doanh thu.

Phơng pháp này đợc áp dụng nếu quỹ lơng năm và doanh thu kế hoạch cóthể xác định một cách tơng đối chính xác

TKH: Doanh thu kế hoạch

Phơng pháp này dùng cho việc tính đơn giá tiền lơng ở các doanhnghiệp sản xuất kinh doanh dịchvụ tổng hợp, việc quy đổi ra giờ công địnhmức khó thực hiện đợc

1.3.2.3 Đơn giá tiền lơng tính trên lợi nhuận

Công thức tính:

ĐG = VKH /PKH (13)

Trong đó:

ĐG : Đơn giá tiền lơng (đồng/1000đồng lợi nhuận)

VKH : Tổng quỹ lơng năm kế hoạch

PKH : Tổng lợi nhuận năm kế hoạch

Công thức này đợc áp dụng để tính đơn giá tiền lơng tại các đơn vị mà cóthể xác định đợc tổng thu và tổng chi sát với thực tế để từ đó tính ra lợinhuận tơng đối chuẩn xác so với thực hiện

1.3.2.4 Đơn giá tiền lơng tính trên tổng thu trừ tổng chi

Khi áp dụng phơng pháp này đòi hỏi các đơn vị phải quản lý đợc tổng thu

và tổng chi chặt chẽ (tổng chi không kể tiền lơng) bởi vì tiêu thức lựa chọncủa phơng pháp này là tổng thu và tổng chi của doanh nghiệp

Công thức tính:

ĐG = VKH /(TKH - CKH) (14)Trong đó:

Chơng 2: Thực trạng công tác tổ chức tiền lơng tại

Xí nghiệp xây lắp điện An Dơng

2.1 Những đặc điểm sản xuất kinh doanh có ảnh hởng đến công tác tổ chức tiền lơng tại Xí nghiệp

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Xí nghiệp.

Xí nghiệp xây lắp điện An Dơng là một đơn vị kinh doanh trực thuộcCông ty Điện lực I Do nhu cầu cấp thiết của việc thi công các công trình

điện, căn cứ theo quyết định của bộ năng lợng thành lập lại Xí nghiệp xâylắp điện trực thuộc Công ty Điện lực I

Ngành nghề kinh doanh chính của doanh nghiệp là xây dựng, cải tạo, sửachữa công trình đờng dây và trạm điện Xây dựng sửa chữa công trình côngnghiệp và dân dụng

Xí nghiệp không có bề dày lịch sử truyền thống, song là một đơn vị doanhnghiệp không thể thiếu trong bộ máy quản lý của Tổng công ty Điện Lực I

Do đặc điểm hoạt động sản xuất kinh doanh nên lực lợng lao động của Xínghiệp chủ yếu là nam và chủ yếu là lao động kĩ thuật vì đòi hỏi phải đicông tác nhiều Đây là đặc điểm rất khác biệt của Xí nghiệp so với nhiềudoanh nghiệp khác

Từ ngày thành lập đến nay Xí nghiệp trải qua 12 năm hoạt động và trởngthành, lực lao động của Xí nghiệp đã và đang ngày một nâng cao chất lợng

và số lợng, hiện số lao động thực tế tại Xí nghiệp là 505 ngời

Với phơng châm hoàn thành nhanh, chất lợng các công trình điện nhằm mục

đích ổn định công tác cho ngành điện và nâng cao thu nhập cho ngời lao động,trong những năm gần đây đơn vị đã hoàn thành đợc bình quân 80 công trình/năm và nâng thu nhập của ngời lao động lên 1400 000 đ/ngời/tháng Đâythực sự là nỗ lực của toàn bộ cán bộ công nhân viên Xí nghiệp

Hiện nay Xí nghiệp xây lắp điện đạt tại số 1 đờng An Dơng, quận Ba

đình, thành phố Hà nội

2.1.2 Các bớc tác nghiệp để hoàn thành một công trình xây lắp điện

Căn cứ vào các căn bản quy định về công trình xây dựng cơ bản hiệnhành nhằm đa công tác thi công và hoàn thành một công trình xây lắp điệntrong Xí nghiệp đợc đồng bộ và hiệu quả

Quy định ccác bớc tác nghiệp để hoàn thành một công trình xây lắp điện

nh sau:

2.1.2.1 Chuẩn bị

- Phòng KH-KT: ký hợp đồng với bên A, làm lệnh giao nhiệm vụ cho đơn

vị thi công Căn cứ biên giao tuyến, cùng đơn vị thi công, lập tiền lơng trìnhgiám dốc duyệt thành lệnh cấp vật t, làm lệnh gia công cho phân xởng cơkhí Lệnh này gửi P5, P6, cơ khí và đội thi công Riêng đối với cơ khí P2còn phải giao că bản vẽ chế tạo

- Đơn vị thi công: Xây dựng kế hoạch thi công, xây dựng tiến độ cung cấpvật t Thống kê những vật t thiết bị (có kèm giá dự toán) đon vị tự khai thácgửi P2 trình Giám đốc duyệt Mở số nhật lý công trình.

-Đối với phòng vật t: Đối chiếu giữa lệnh cấp vật t và hàng có sẵn trongkho, thông báo với P2 nhu cầu cần đặt hành gia công, chế tạo trong vàngoài Xí nghiệp Lập bản yêu cầu sử dụng tiền gửi P2, trình Giám đốcduyệt sau đó gửi P5 Theo dõi đôn đốc các đơn vị gia công, chế tạo thựchiện đúng lệnh của P2

- Đối với nhóm tài chính – kế toán: Căn cứ theo nội dung bản giao tuyến,tiến độ thi công lệnh cấp vật t thiết bị theo yêu cầu sử dụng tiền Chuẩn bịkinh phí đáp ứng yêu cầu thực hiện công trình

- Đối với phòng tổ chức lao động: Căn cứ theo nội dung lệnh giao nhiệm vụcho đơn vị thi công tiến độ thi công để chuẩn bị lực lợng lao động, chất l-ợng lao động , chế độ chính sách

2.1.2.3 Kết thúc

Khi công trình đã hoàn thành đơn vị thi công phải nộ hồ sơ nhiệm thucông trình theo quy định bản quyết toán và chứng t ( theo mẫu) bản xácnhận vật t thu hồi

- Đối với phòng KHKT: sau khi nhận đựơc hồ sơ đày đủ về thi công côngtrình phòng KHKT tổ chức nghiệm thu nội bộ, thay mặt Xí nghiệp lập biênbản với bên A

- Đối với phòng TCKT: nhận đầy đủ hồ sơ quyết toán công trình của phòngKHKT Căn cứ hồ sơ quyết toán sau 3 đến 7 ngày nhóm quyết toán duyệtkhối lợng, vật t thiết bị nhân công với đơn vị thi công Sau khi nhóm quyếttoán đã nhận đầy đủ hồ sơ quyết toán, xí nghiệp sẽ thanh toán tiền l ơng giátrị công trình

Thủ tục thanh toán l ơng:

a/ Phòng TCKT gửi bản tổng hợp tiền lơng giá trị công trình cho phòng tổchức lao động

b/ Phòng tổ chức lao động thông báo cho các đơn vị thi công và yêu cầu tổhọp để bình xét chia lơng, biên bản bình xét chia lơng có chữ ký của tổ tr-ởng sản xuất, công đoàn

c/ Phòng tổ chức lao động căn cứ cơ chế lơng cua Xí nghiệp kiểm tra bìnhxét chia lơng của đơn vị, sau khi kiểm tra xong gửi bản bình xét chia lơngsang phòng TCKT để thanh toán lơng2 Việc phát lơng phải đến tận tay ng-

ời lao động, khi ký thay lĩnh hộ phải có sự uỷ quyền của ngời có tiến Saukhi phát lơng xong phòng TCKT pho tô gửi một bản cho phòng tổ chức lao

động cùng lu để theo dõi thu nhập

2.1.3 Đặc điểm về bộ máy quản lý của xí nghiệp:

Trong bất kỳ một doanh nghiệp nào thi bộ máy quản lý luôn giữ vai trò

đặc biệt quan trọng va tại Xí nghiệp xây lắp điện An Dơng cũng khôngngoại lệ Chúng ta biết rằng trong điều kiện kinh tế thị trờng nh hiện nay thìviệc giảm đến mức có thể lao động gián tiếp trong các doanh nghiệp là mộtviệc làm cần thiết và cấp bách vì chỉ cho thế thì chúng ta mới nâng cao đợcthu nhập cho ngời lao động Là một doanh nghiệp nhà nớc thì việc đó luôn

đợc đặt lên hàng đầu và đó là lý do tại sao ở đây luôn có đủ các phòng bannhng mỗi phòng ban luôn đảm nhận những công việc nhiều hơn bình thờng

2.1.3.1 Chức năng nhiệm vụ của phòng hành chính (kí hiệu:P1)

* Chức năng: Là phòng nghiệp vụ, có chức năng tổ chức thực hiện công táctổng hợp hành chính, quản trị, văn th bảo mật, tuyên truyền, lu trữ trong Xínghiệp

* Nhiệm vụ: Phòng hành chính là đầu mối giải quyết công tác hành chính,văn th, lu trữ ấn loát, thông tin liên lạc trong Xí nghiệp theo pháp chế hànhchính và quy định của Xí nghiệp Phục vụ lễ tân tiếp khách, giao dịch đốinội, đối ngoại của Xí nghiệp Tổ chức trang trí khánh tiết các hội nghị, cácbuổi lễ kỉ niệm, tuyên truyền, mit tinh trong Xí nghiệp Xem xét tham gia ýkiến các văn bản liên quan trơc khi gửi ra ngoài Xí nghiệp cho đúng phápchế hành chính, luật pháp hiện hành Tổ chức quản lý, bảo dỡng điều động

xe con phục vụ công tác chung trong Xí nghiệp Quản lý toàn bộ tài sảncông cộng của Xí nghiệp, quản lý trật tự trị an, thờng trực bảo vệ, huấnluyện quân nhân dự bị, lực lợng dân quân tự vệ, khám tuyển quân trong Xí

nghiệp Phụ trách công tác y tế, lập kế hoạch khám chữa bệnh cho côngnhân viên, chỉ đạo thực hiện công tác an toàn vệ sinh lao động cũng nh mọivấn đề liên quan đến sức khoẻ của ngời lao động.

2.1.3.2 Phòng kế hoạch (kí hiệu:P2)

* Chức năng: là phòng nghiệp vụ, có chức năng chỉ đạo, chỉ huy tổ chứcthực hiện các mặt công tác sau: kế hoạch sản xuất kinh doanh; Công tácchuẩn bị đầu t, xây dựng, giao thầu xây lắp các công trình

* Nhiệm vụ: Là đầu mối giải quyết công tác kế hoạch, lập kế haọch sảnxuất, tài chính, lao động tiền lơng ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của Xínghiệp Triển khai kế hoạch sản xuất mà công ty Điện lực I giao cho Chủtrì việc kí hợp đồng và thực hiện hợp đồng với các đơn vị, khách hàng Tổchức nghiên cứu và lập dự toán chi phí, tiến hành khoán cho các đội, kiểmtra đôn đốc việc thực hiện tại các Xí nghiệp Thực hiện công tác báo cáothống kê về công tác sản xuất kinh doanh của Xí nghiệp đối với cơ quanquản lý cấp trên và các ngành ban có liên quan hàng tháng, hàng quý, hàngnăm ( kể cả báo cáo tổng kế của Xí nghiệp) Có trách nhiệm tham gia côngtác quản lý tổ chức sản xuất, hạch toán kinh doanh trong nội bộ xí nghiệp,

2.1.3.3 Phòng tổ chức lao động tiền lơng (Kí hiệu: P3)

Đây là một phòng có nhiệm vụ quan trọng trong việc nâng cao thu nhập

và tìm biện pháp nâng cao thu nhập cho ngời lao động Vì vậy, cần phảinghiên cứu một cách chi tiết

* Chức năng: là phòng nghiệp vụ, có chức năng quản lý công tác tổ chức bộmáy quản lý cán bộ, quản lý công tác đào tạo bồi dỡng cán bộ, công tác thi

đua khen thởng, công tác lao động tiền lơng và thực hiện các chế độ chínhsách về lao động tiền lơng

* Nhiệm vụ:

- Công tác tổ chức bộ máy: Nghiên cứu xây dựng công tác tổ chức quản lý

sản xuất kinh doanh cau Xí nghiệp phù hợp với trình độ phát triển của Xínghiệp và yêu cầu của công ty Theo dõi nghiên cứu, phân tích các hoạt

động quản lý của các đơn vị nhằm phát hiện ra những u khuyết điểm và đềxuất phơng án trình giám đốc điều chỉnh sửa đổi kịp thời

- Về công tác cán bộ: Xây dựng quản lý, phát triển đội ngũ cán bộ đủ về số

lợng, phù hợp với cơ cấu, có đủ phẩm chất chính trị và năng lực công tác.Thực hiện công tác bảo vệ chính trị nội bộ, bảo mật hồ sơ cán bộ

- Công tác thi đua khen thởng – kỷ luật: Là bộ phận xây dựng các hìnhthức, biện pháp, quy chế thu đua khen thởng ở xí nghiệp Phối hợp với công

đoàn tổ chức phát động thực hiện các phong trào thi đua khen thởng trong

Xí nghiệp

- Công tác lao động tiền lơng: Xây dựng các hình thức phơng pháp quản

lý lao động khoa học, xây dựng các hình thức phơng pháp trả lơng, thởng

đảm bảo nguyên tắc phân phối theo lao động nhằm kich thích tăng năngsuất lao động Lập kế hoạch đơn gía tiền lơng, thực hiện chế độ chính sách

đối với ngời lao động Lập kế hoạch nhu cầu lao động cũng nh kế hoạch

đào tạo lại, đào tạo nâng cao, soạn thảo nội quy lao động, ký kết hợp đồnglao động Xây dựng quỹ phúc lợi, quản lý xét duyệt chế độ bảo hộ lao độngcho các đơn vị

động Chủ trì công tác sáng kiến, sáng chế cua xí nghiệp, nghiên cứu phơng

án thi công tiên tiến, đổi mới tăng cờng thiết bị thi công Chủ trì điều tracác sự cố kỹ thuật, tìm nguyên nhân tai nạn lao động và các biện pháp khácphục kịp thời

2.1.3.5 Phòng tài chính kế toán ( Kí hiệu:P5)

Tổ chức thực hiện công tác hạch toán kế toán trong doanh nghiệp, đảmbảo cân bằng thu chi, ổn dịnh nguồn tài chính cho hoạt động của Xí nghiệp.Tham mu với giám đốc việc cấp và sử dụng kinh phí cho các công trìnhtheo nguyên tắc tài chính hiện hành Phân phối và sử dụng các quỹ từ lợinhuận một cách hợp lý Hớng dẫn các đơn vị thực hiện yêu cầu, nguyên tắctài chính, thực hiện chế độ quản lý tài sản, tập hợp chi phí sản xuất đúngtheo pháp luật hiện hành Nghiên cứu áp dụng các phơng pháp hạch toántiên tiến, áp dụng công nghệ tin học nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất

2.1.3.6 Phòng vật t (Ký hiệu: P6)

Nh đã giới thiệu về đặc điểm của Xí nghiệp thì P6 là một phòng đặc biệtquan trong có chức năng quản lý tổ chức cung ứng vật t thiết bị đảm bảoviệc sử dụng có hiệu quả các vật t thiết bị của Xí nghiệp

* Nhiệm vụ: Là phòng giải quyết các vấn đề liên quan đến vật t thiết bị nh:tìm nguồn hàng, hợp đồng mua sắm, tiếp nhận quản lý, bảo quản cung ứng

sử dụng, giám sát việc sử dụng Nắm bắt thị trờng đảm bảo điều hoà lợngtồn kho Hớng dẫn các đơn vị tiếp nhận sử dụng bảo quản vật t thiết bị

2.1.3.7 Phòng an toàn ( Kí hiệu: PAT)

Là bộ phận có chức năng tổ chức thực hiện kiểm tra việc thực hiện cácchỉ thị quy định, quy phạm kỹ thuật an toàn của Nhà nớc, của ngành Điện,của công ty Điện lực I trong Xí nghiệp

* Nhiệm vụ: Lập kế hoạch bảo hộ lao động hàng năm, thờng xuyên kiểmtra đôn đốc việc thực hiện an toàn lao động, hớng dẫn tổ chức hoạt độngmạn lới an toàn vệ sinh viên và hệ thống đốc công an toàn Tổ chức kiểmtra bồi huấn về công tác an toàn lao động tại các đơn vị Kiểm tra bất chợtcác công trình về an toàn lao động có quyền đình chỉ hoặc yêu cầu ngời cóthẩm quyền đinh chỉ công việc để thi hành các biện pháp an toàn cho ngờilao động đồng thời báo cho giám đôc Xí nghiệp

2.1.3.8 Phòng máy tính.

Quản lý hoạt động mạng lới công nghệ thông tin trong toàn Xí nghiệp,

hỗ trợ các phòng ban ứng dụng công nghệ thông tin trong công việc hàngngày nhằm giảm thiểu lao động Hoàn thiện hệ thống nối mạng nội bộ Xínghiệp, thờng xuyên kiểm tra hoạt động của các máy tính tại các phòngban Có kế hoạch hiện đại hoá máy vi tính trong toàn Xí nghiệp Tổ chứccác lớp huấn luyện nâng cao trình độ cho cán bộ công nhân viên

2.1.3.9 Phòng quyết toán (Ký hiệu: Phòng QT)

* Chức năng: là bộ phận chuyên môn, có chức năng tham mu giúp Giám

đốc trong việc thanh quyết toán cac công trình của Xí nghiệp theo quy địnhphân cấp và các căn bản quy định, hớng dẫn hiện hành của công ty Điện lực

I, của ngành điện và của nhà nớc

* Nhiệm vụ: là đầu mối giải quyết các lĩnh vực có liên quan đến công tácthanh quyết toán công trình của Xí nghiệp Hớng dẫn và đôn đốc các đơn vịtrong Xí nghiệp thực hiện công tác lập hồ sơ thanh quyết toán công trìnhtheo đúng quy định hiện hành của Nhà nớc, của Ngành , của công ty Nhận

và thẩm định hồ sơ nghiệm thu bàn giao, lập kế hoạch quyết toán côngtrình Chịu trách nhiệm thanh toán, quyết toán các công trình từ khâu đầutiên đến khi báo cáo xong với phòng Quản lý xây dựng Công ty

2.1.3.10 Các đội xây lắp điện- xởng cơ khí, đội xây dựng ( gọi chung: Đội)

* Chức năng: Tổ chức thi công các công trình xây lắp điện, xây dựng kiếntrúc, sản xuất các cấu kiện, chế tạo các sản phẩm cơ khí đảm bảo đúng thiết

kế, chất lợng, hiệu quả theo kế haọch Xí nghiệp giao

* Nhiệm vụ: Là đầu mối tổ chức thực hiện sản xuất, thi công các công trình,sản phẩm của Xí nghiệp giao Tổ chức sản xuất, thi công đảm bảo tiến độ đ-

ợc duyệt Mở sở nhật ký công trình ghi rõ số ngời tham gia, số lợng vật t đãlắp đặt, khối lợng công việc đã hoàn thành Ngoài công việc chính các độicuãng có các nhiệm vụ chugn giống nh các phòng ban khác nh: chế độ bảo

hộ lao động, các báo cáo , lu trữ chứng từ thanh quyết toán công trình…

2.1.4 Đặc điểm về lao động

Xí nghiệp xây lắp Điện An Dơng là một doanh nghiệp nhà nớc, chính vìvậy mà việc quản lý lao động rất chặt chẽ và luôn đúng thủ tục hành chính.Thêm vào đó hầu nh chế độ lơng bổng đãi ngộ của Xí nghiệp đều do nhà n-

ớc quy định mà cấp quản lý trực tiếp là Công ty Điện lực I Vì vậy màcác kế hoạch về tiền lơng, sản xuất kinh doanh đều phải thực hiện theo kếhoạch trên giao Nói nh vậy không phải đơn thuần chỉ làm theo kế hoạchmặc dù để hoàn thành kế hoạch là rất khó khăn xong bản thân Xí nghiệp lànhững ngời trực tiếp chịu trách nhiệm về công việc của mình nên luôn cốgắng hết mình để hoàn thành và vợt kế hoạch đợc giao

Để hiểu rõ hơn về bộ máy quản lý của Xí nghiệp chúng ta có bảng nghiêncứu sau

Bảng 1: Cơ cấu lao động trong các bộ phận quản lý

Bảng 2: Trình độ lao động tại Xí nghiệp (Công nhân trực tiếp sản xuất)

Bảng 3 Trình độ học vấn của lao động trực tiếp