Báo cáo " Giải quyết tranh chấp hành chính bằng cơ quan hành chính theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ " doc

Nguyên tắc phân chia quyền lực trong Hiến pháp Hoa Kỳ đã xác định rõ quyền lập pháp được trao cho Quốc hội, quyền hành pháp được trao cho Tổng thống – người đứng đầu cơ quan hành pháp và

TS NguyÔn V¨n Quang *

iệc giải quyết các tranh chấp hành

chính ở Hoa Kỳ cũng có nhiều nét

tương đồng với cách thức giải quyết tranh

chấp hành chính ở nhiều nước khác trên thế

giới, đặc biệt là các nước trong hệ thống

thông luật (common law) Mâu thuẫn, bất

đồng giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan

công quyền trong quản lí hành chính nhà

nước trước hết được giải quyết trong nội bộ

hệ thống cơ quan hành chính nhà nước theo

cách thức, trình tự, thủ tục được pháp luật

quy định Nếu việc giải quyết tranh chấp

hành chính bằng phương thức này không

đạt được kết quả như mong muốn, tranh

chấp hành chính sẽ được chuyển đến toà án

để giải quyết theo thủ tục tố tụng tư pháp

Nếu các tranh chấp này không được giải

quyết ổn thoả bằng các thiết chế của hệ

thống hành chính thì các toà án thường, vốn

dĩ là cơ quan xét xử các vụ án dân sự sẽ

đứng ra làm nhiệm vụ xét xử các tranh chấp

hành chính theo thủ tục tố tụng được pháp

luật quy định Bên cạnh đó, cũng cần nhấn

mạnh rằng dù có những nét tương đồng với

cách thức giải quyết tranh chấp hành chính

ở các nước trong hệ thống thông luật, việc

giải quyết các tranh chấp hành chính ở Hoa

Kỳ cũng có một số điểm khác biệt, tạo nên

bản sắc riêng của hệ thống pháp luật của

quốc gia này

1 Cơ quan hành chính trong giải quyết tranh chấp hành chính ở Hoa Kỳ

Cũng giống như ở bất kì quốc gia nào, những mâu thuẫn, bất đồng giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan công quyền trong quản lí hành chính nhà nước ở Hoa Kỳ trước hết được giải quyết bởi các cơ quan thực hiện chức năng điều hành của trong bộ máy nhà nước Theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ, các cơ quan này được gọi chung là các cơ quan hành chính (administrative agencies) –

cơ quan được trao quyền chỉ đạo và giám sát việc thực thi các văn bản pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành.(1) Các cơ quan hành chính ở Hoa Kỳ được hình thành trên cơ sở Hiến pháp liên bang, các đạo luật của Quốc hội và cơ quan lập pháp ở các tiểu bang cũng như các văn bản của cơ quan ban hành pháp luật ở địa phương Dù được gọi chung là cơ quan hành chính nhưng trong bộ máy nhà nước của Hoa Kỳ, các cơ quan này có vị trí tương đối đặc biệt và sự ra đời, tồn tại của chúng đã gây ra khá nhiều tranh luận trong đời sống pháp luật của quốc gia này

a V ị trí và thẩm quyền đặc biệt của cơ

quan hành chính trong b ộ máy nhà nước của

Hoa K ỳ

Việc tổ chức thực hiện quyền lực nhà

V

* Trường Đại học Luật Hà Nội

nước theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ

tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc phân chia

quyền lực và gắn liền với nó là cơ chế kiềm

chế, đối trọng (checks and balances)

Nguyên tắc phân chia quyền lực trong Hiến

pháp Hoa Kỳ đã xác định rõ quyền lập pháp

được trao cho Quốc hội, quyền hành pháp

được trao cho Tổng thống – người đứng đầu

cơ quan hành pháp và toà án (Toà án tối cao

và các toà án khác) là cơ quan thực hiện

quyền tư pháp.(2) Tuy nhiên, trên thực tế

quan điểm xây dựng ngành hành pháp mạnh

đã chiếm ưu thế trong đời sống chính trị -

pháp luật của Hoa Kỳ và điều này được phản

ánh rõ nét trong việc hình thành các cơ quan

hành chính – những thiết chế có quyền lực

mạnh mẽ để thực hiện công việc điều hành,

thực thi pháp luật ở Hoa Kỳ Ra đời từ khi

Hợp chúng quốc Hoa Kỳ được thành lập

nhưng nở rộ về mặt số lượng trong những

năm đầu của thế kỉ XX, ngoài những thẩm

quyền để tổ chức thực thi pháp luật, các cơ

quan hành chính của Hoa Kỳ còn được trao

những thẩm quyền đặc biệt so với các cơ

quan khác trong bộ máy nhà nước Pháp luật

Hoa Kỳ cho phép Quốc hội và các cơ quan

lập pháp khác ban hành các luật về uỷ quyền

lập pháp (ở mức độ hạn chế) cho các cơ

quan hành chính và các quy tắc, quy định mà

cơ quan hành chính ban hành đều có hiệu lực

bắt buộc thực hiện giống như các quy định

của các đạo luật.(3) Các cơ quan hành chính

cũng được trao quyền thực hiện những hoạt

động phán xét về các biện pháp xử lí đối với

hành vi vi phạm pháp luật, giải quyết các

tranh chấp phát sinh trong hoạt động quản lí

Để thực hiện thẩm quyền này, trong cơ cấu

tổ chức của các cơ quan hành chính liên bang hay tiểu bang (mặc dù có thể có sự khác nhau về thẩm quyền giữa liên bang và tiểu bang) có sự hiện diện của các thẩm phán luật hành chính (administrative law judges) hoạt động độc lập với cơ quan hành chính có liên quan.(4) Về khía cạnh thẩm quyền này,

cơ quan hành chính của Hoa Kỳ thực hiện công việc tương tự như cơ quan tài phán hành chính (administrative tribunals) như thường thấy trong pháp luật của Australia hoặc Vương quốc Anh.(5)

Như vậy, đối chiếu với những nội dung chặt chẽ của nguyên tắc phân chia quyền lực theo quy định của Hiến pháp Hoa Kỳ, việc hình thành các cơ quan hành chính với những thẩm quyền như đã nêu trên đã khiến nhiều người cho rằng sự tồn tại của các cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước của Hoa Kỳ là sự tồn tại của một nhánh

“quyền thứ tư” có thẩm quyền vượt lên cả

ba nhánh quyền lực đã được thừa nhận (lập pháp, hành pháp và tư pháp) và điều này được xem là vi hiến.(6)

Theo quan điểm của những người này, hoạt động lập pháp phải

là hoạt động của những nghị sĩ do cử tri bầu

ra chứ không phải là hoạt động của các cơ quan hành chính; tương tự, việc trao quyền cho cơ quan hành chính thực hiện những công việc giống như hoạt động xét xử của

cơ quan toà án là không đúng với bản chất của cơ quan hành chính

Dù còn có những ý kiến tranh luận, việc hình thành nên các cơ quan hành chính và trao cho những cơ quan này những thẩm quyền như đã nêu trên vẫn được chấp nhận trong thực tiễn chính trị - pháp luật của Hoa

Kỳ và điều này được giải thích bằng nhiều lí

do khác nhau Trước hết, các cơ quan hành

chính do Tổng thống hoặc người có thẩm

quyền do cử tri lựa chọn quyết định thành

lập trên cơ sở đạo luật của liên bang hoặc

tiểu bang Các đạo luật này quy định việc

thành lập cơ quan hành chính và xác định

ngắn gọn những thủ tục cần thiết liên quan

đến việc ban hành các quy tắc, quy định của

cơ quan hành chính được thành lập Thêm

vào đó, việc ban hành các quy tắc, quy định

của các cơ quan hành chính còn phải bảo

đảm có sự tham gia của đông đảo của công

chúng như là yêu cầu bắt buộc Vì vậy, xét

về bản chất, sự tồn tại của các cơ quan hành

chính phụ thuộc vào ý chí của các cử tri

Đồng thời, trong tổ chức và hoạt động, các

cơ quan hành chính luôn chịu sự kiểm tra,

giám sát của cả ba nhánh lập pháp, hành

pháp và tư pháp nhằm kiểm soát việc tuân

theo những yêu cầu mà pháp luật đặt ra cho

các cơ quan hành chính Hơn nữa, việc trao

quyền xét xử những vụ việc, tranh chấp nhỏ

hay lớn cho cơ quan hành chính nhằm giải

quyết nhanh chóng, linh hoạt hơn so với toà

án ở cấp liên bang hay tiểu bang được xác

định là phương cách để bảo vệ, duy trì nguồn

lực của hệ thống cơ quan tư pháp và tăng

cường các biện pháp giải quyết tranh chấp

nhanh chóng, linh hoạt

b C ơ quan hành chính và việc giải quyết

các tranh ch ấp hành chính

Như vậy, với thẩm quyền tương đối đặc

biệt như đã phân tích ở trên, các cơ quan

hành chính ở Hoa Kỳ là thiết chế giữ vai trò

quan trọng trong việc giải quyết các tranh

chấp hành chính giữa cá nhân, tổ chức và cơ

quan công quyền trong quản lí hành chính nhà nước Tranh chấp hành chính phát sinh khi có yêu cầu xem xét lại các quyết định hoặc hành vi hành chính liên quan đến việc thực hiện thẩm quyền của cơ quan hành chính trước hết được người có thẩm quyền

do cơ quan hành chính phân công xem xét nhằm giúp các bên tìm ra các biện pháp kể

cả các biện pháp thương lượng, hoà giải để giải quyết ổn thoả tranh chấp hành chính.(7) Nếu việc giải quyết bằng con đường này không đạt được hiệu quả, thẩm phán luật hành chính của cơ quan hành chính sẽ chính thức tiến hành giải quyết tranh chấp hành chính theo thủ tục được pháp luật quy định.(8) Sự hiện diện của các thẩm phán luật hành chính trong cơ cấu của các cơ quan hành chính ở Hoa Kỳ là điểm đặc biệt cần được nghiên cứu.(9)

Theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ, thẩm phán luật hành chính là người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính chủ trì các phiên xem xét giải quyết tranh chấp giữa cơ quan hành chính công quyền với cá nhân, tổ chức bị ảnh hưởng bởi các quyết định hoặc hành vi của cơ quan hành chính công quyền

Về thực chất, chức năng của các thẩm phán luật hành chính tương tự như các thẩm phán khác của toà án tư pháp

Thẩm phán luật hành chính của cơ quan hành chính được trao quyền thực hiện các công việc có tính chất tố tụng như điều tra, xem xét, đánh giá chứng cứ, phán xét về việc

áp dụng pháp luật cũng như các tình tiết thực

tế Trong hoạt động, mặc dù về cơ cấu thẩm phán luật hành chính trực thuộc cơ quan hành chính – ngành hành pháp nhưng pháp

luật Hoa Kỳ có quy định bảo đảm tính độc

lập trong việc đưa ra các quyết định của

mình mà không bị ảnh hưởng bởi những

người có thẩm quyền khác trong cơ quan

hành chính, đặc biệt là các thẩm phán luật

hành chính ở cấp liên bang.(10) Thẩm phán

luật hành chính có thể đưa ra những phán

quyết mà nội dung là kiến nghị hoặc ban

hành các quyết định hành chính trực tiếp giải

quyết các công việc phát sinh.(11) Đây là điều

khác biệt với thẩm phán của toà án bởi lẽ khi

giải quyết các tranh chấp hành chính, toà án

chỉ được quyền phán quyết về tính hợp pháp

của các quyết định, hành vi bị khiếu kiện,

yêu cầu cơ quan hành chính huỷ bỏ hoặc ban

hành quyết định khác chứ không được ban

hành các quyết định trực tiếp giải quyết các

công việc phát sinh Sở dĩ các thẩm phán

luật hành chính được trao thẩm quyền thực

hiện các nội dung trên trong quá trình giải

quyết các tranh chấp hành chính vì họ là

những chuyên gia có kiến thức và kinh

nghiệm liên quan để hiểu được các vấn đề

hành chính - lĩnh vực chuyên môn và pháp

luật vốn dĩ rất phức tạp Những chuyên gia

này không đơn thuần chỉ hiểu biết về mặt

pháp luật nên họ hoàn toàn có khả năng ban

hành quyết định hoặc đưa ra cách thức giải

quyết mới đối với vấn đề đang tranh chấp

Theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ, ở

cấp liên bang việc bổ nhiệm các thẩm phán

luật hành chính được thực hiện theo quy

định của Luật thủ tục hành chính năm 1946

Việc tuyển chọn để bổ nhiệm các thẩm phán

luật hành chính được thực hiện trên cơ sở

xem xét tiêu chuẩn “cứng” do pháp luật quy

định và tổng thể kết quả kì thi tuyển chọn

gồm một bài thi viết kéo dài trong bốn tiếng

và bài thi vấn đáp trước Hội đồng bao gồm đại diện của Cơ quan quản lí nhân sự Hoa

Kỳ (Office of Pesonnel Management gọi tắt

là OPM), đại diện Luật sư đoàn Hoa Kỳ và một thẩm phán luật hành chính cấp liên bang.(12) Trên cơ sở kết quả thi tuyển nêu trên, các cơ quan hành chính liên bang sẽ ra quyết định chính thức bổ nhiệm các thẩm phán luật hành chính làm việc trong các cơ quan hành chính

Như trên đã trình bày, các thẩm phán luật hành chính của các cơ quan hành chính liên bang được bảo đảm tính độc lập trong việc giải quyết các tranh chấp hành chính đối với các bên trong tranh chấp, những người

có thẩm quyền khác trong cơ quan hành chính cũng như đối với những ảnh hưởng về mặt chính trị khi giải quyết vụ việc theo quy định của Luật thủ tục hành chính năm 1946 Tuy là người thuộc cơ cấu của cơ quan hành chính, pháp luật Hoa Kỳ có những quy định nhằm đảm bảo tính độc lập trong hoạt động của thẩm phán luật hành chính Nếu như những công chức nhà nước bình thường hoạt động trong bộ máy hành chính phải chịu sự điều chỉnh của hệ thống kiểm tra, đánh giá hoạt động làm cơ sở cho việc đào tạo, giao nhiệm vụ, xếp bậc lương, điều chuyển công việc hoặc sa thải công chức thì các thẩm phán luật hành chính được miễn trừ khỏi việc điều chỉnh này Các quy định của Cơ quan quản lí nhân sự Hoa Kỳ cũng quy định

rõ cơ quan hành chính không được phép đánh giá, xếp loại việc thực hiện nhiệm vụ của các thẩm phán luật hành chính cũng như dành cho các thẩm phán này các hình thức

khen thưởng hoặc khuyến khích bằng vật

chất hay tinh thần.(13)

Ở hầu hết các tiểu bang, chính quyền đều

ban hành các đạo luật có nội dung tương tự

như Luật thủ tục hành chính năm 1946 của

liên bang, tuy nhiên địa vị pháp lí của các

thẩm phán luật hành chính ở các cơ quan

hành chính của tiểu bang rất khác nhau

Nhìn chung, khác với thẩm phán luật hành

chính của cơ quan hành chính liên bang,

pháp luật của các tiểu bang thường không

bảo đảm tính độc lập trong hoạt động của

các thẩm phán luật hành chính đối với cơ

quan hành chính và trong nhiều trường hợp

quyết định của các thẩm phán luật hành

chính này chỉ có tính chất tham khảo.(14)

2 Trình tự, thủ tục giải quyết tranh

chấp hành chính tại cơ quan hành chính

Việc giải quyết các tranh chấp hành

chính bằng cơ quan hành chính ở Hoa Kỳ

được thực hiện theo trình tự, thủ tục được

quy định trong các đạo luật hoặc là Luật thủ

tục hành chính năm 1946 của liên bang

hoặc các đạo luật thủ tục hành chính khác

của các tiểu bang Nhìn chung, trình tự, thủ

tục giải quyết tranh chấp hành chính tại cơ

quan hành chính ở Hoa Kỳ diễn ra theo thứ

tự như sau:

a Gi ải quyết tranh chấp hành trước khi

được thẩm phán luật hành chính xét xử

Trước khi thẩm phán luật hành chính

của cơ quan hành chính mở phiên xét xử

tranh chấp, thông thường cơ quan hành

chính nỗ lực tìm mọi cách để giải quyết ổn

thoả tranh chấp và thao tác này được gọi là

thủ tục giải quyết tranh chấp không chính

thức (informal agency action).(15) Ở giai

đoạn này, cơ quan hành chính với tư cách là người bị khiếu kiện và bản thân cá nhân, tổ chức được cho là bị ảnh hưởng bởi các quyết định, hành vi của cơ quan hành chính

có thể thương lượng, thoả thuận để tìm ra những giải pháp có thể chấp nhận đối với cả hai bên và phù hợp với pháp luật Nhìn chung, việc thoả thuận, thương lượng này tuỳ thuộc vào sự mềm dẻo, linh hoạt của cả hai bên mà không bị phụ thuộc vào quy định thủ tục pháp luật cứng nhắc nào Nếu không giải quyết ổn thoả được tranh chấp hành chính ở giai đoạn này, tranh chấp sẽ được chuyển cho thẩm phán luật hành chính của cơ quan hành chính để xét xử theo thủ tục tố tụng được pháp luật quy định

b Xét x ử tranh chấp của thẩm phán luật

hành chính

Trước khi phiên xét xử tranh chấp diễn

ra, một thẩm phán luật hành chính của cơ quan hành chính – người sẽ ngồi độc lập và giữ cương vị chủ tọa phiên xét xử được phân công nhiệm vụ nghiên cứu, xem xét

vụ việc Như đã nêu ở phần trên, thẩm phán luật hành chính của cơ quan hành chính thực hiện chức năng tương tự như thẩm phán của toà án tư pháp khi xét xử các vụ

án như quản lí phiên xét xử, xem xét, kiểm tra đánh giá chứng cứ… Tuy nhiên, sự khác biệt căn bản về mặt thủ tục so với xét xử các vụ án của toà án là việc giải quyết tranh chấp hành chính của thẩm phán luật hành chính được tiến hành theo thủ tục mềm dẻo, linh hoạt, không quá chặt chẽ như thủ tục tố tụng hình sự hay dân sự của toà án Trong quá trình xét xử, thẩm phán luật hành chính

xem xét, cân nhắc hàng loạt các thông tin

và tranh luận – điều mà dường như ít khi

được phép trong xét xử vụ án hình sự, dân

sự Thêm vào đó, trong quá trình xét xử

tranh chấp, pháp luật Hoa Kỳ cho phép

thẩm phán luật hành chính đề xuất các biện

pháp thay thế để giải quyết tranh chấp hoặc

khuyến khích các bên tranh chấp thương

lượng, hoà giải.(16) Trong quá trình xét xử,

các bên tranh chấp có thể mời luật sự để trợ

giúp nhưng trên thực tế trong nhiều trường

hợp sự tham gia của luật sư là điều không

cần thiết Việc tranh luận bằng miệng của

các bên tranh chấp trước thẩm phán luật

hành chính là chủ tọa phiên xét xử được ghi

chép lại đầy đủ hoặc tóm tắt và được đính

kèm với tài liệu, hồ sơ vụ việc thẩm phán

luật hành chính nghiên cứu đầy đủ tài liệu,

hồ sơ vụ việc và trên cơ sở đó đưa ra các

quyết định giải quyết vụ việc Như đã nêu ở

phần trên, khi ra các phán quyết, thẩm phán

luật hành chính của cơ quan hành chính

xem xét cả khía cạnh áp dụng pháp luật và

thực tế vụ việc; nói cách khác, những phán

quyết này trong nhiều trường hợp là những

quyết định hành chính mới được ban hành

c Khi ếu nại các quyết định giải quyết

tranh ch ấp hành chính của thẩm phán luật

hành chính

Quyết định giải quyết tranh chấp hành

chính do thẩm phán luật hành chính của cơ

quan hành chính đưa ra sẽ được chuyển cho

các bên tranh chấp và nếu ít nhất một trong

các bên không thoả mãn với quyết định đó

thì họ được phép khiếu nại đến người đứng

đầu cơ quan hành chính – người có thẩm

quyền đưa ra quyết định giải quyết cuối cùng trong cơ quan hành chính Thủ tục kiểm tra, xem xét lại các quyết định của thẩm phán luật hành chính của cơ quan hành chính tuỳ thuộc vào mỗi cơ quan Tuy nhiên, trên thực tiễn, để kiểm tra, xem xét lại các quyết định của thẩm phán luật hành chính, các cơ quan hành chính (đặc biệt là ở cấp liên bang) thường có bộ phận giải quyết khiếu kiện nội

bộ (internal appellate body) – bộ phận được giao nhiệm vụ đưa ra quyết định giải quyết cuối cùng của cơ quan hành chính Trong trường hợp các bên tranh chấp không thoả mãn với quyết định giải quyết cuối cùng này của cơ quan hành chính, họ được phép khiếu kiện ra toà án tư pháp với tư cách là giải pháp cuối cùng để giải quyết tranh chấp hành chính Việc kiểm tra tư pháp (judicial review) của toà án đối với quyết định hành chính được thực hiện theo quy định của pháp luật và ở cấp liên bang, Luật thủ tục hành chính năm 1946 dành toàn bộ Chương VII giải quyết vấn đề này Cần lưu ý rằng pháp luật Hoa Kỳ đặt ra yêu cầu là tranh chấp hành chính trước khi được chuyển đến toà án để xem xét, giải quyết, phải được xem xét, giải quyết ở toàn bộ các cấp có thẩm quyền giải quyết trong hệ thống cơ quan hành chính

Nhìn chung, việc giải quyết các tranh chấp hành chính bằng cơ quan hành chính thông qua vai trò của các thẩm phán luật hành chính luôn được đánh giá cao trong thực tiễn pháp lí của Hoa Kỳ Trước hết do thẩm phán luật hành chính là những người

có kiến thức chuyên sâu về khía cạnh

chuyên môn và luật hành chính, có kinh

nghiệm trong việc giải quyết các vấn đề nên

các quyết định mà họ đưa ra là khá sát hợp,

nhận được sự ủng hộ của các bên và được

tôn trọng thực hiện Đồng thời, việc pháp

luật của Hoa Kỳ có những bảo đảm cho

thẩm phán luật hành chính được độc lập

trong giải quyết tranh chấp hành chính cũng

là lí do giải thích vì sao người khiếu kiện tin

tưởng vào các quyết định giải quyết tranh

chấp của các thẩm phán luật hành chính

Đồng thời, khi tranh chấp hành chính được

giải quyết ổn thoả trong nội bộ cơ quan

hành chính không cần thiết phải nhờ đến

phán quyết của toà án, người khiếu kiện sẽ

tiết kiệm được thời gian, tiền bạc và công

sức do không phải theo đuổi việc kiện tụng

Những lí do nêu trên đã làm cho việc giải

quyết tranh chấp hành chính thông qua cơ

quan hành chính trở thành kênh phổ biến ở

quốc gia có hệ thống pháp luật rất phát triển

như Hoa Kỳ

3 Vài nhận xét từ việc nghiên cứu cơ

chế giải quyết tranh chấp hành chính

bằng cơ quan hành chính theo quy định

của pháp luật Hoa Kỳ

Việc xây dựng thiết chế tương đối đặc

biệt như cơ quan hành chính và trao cho

chúng thẩm quyền trong việc giải quyết

tranh chấp như đã thấy trong thực tiễn pháp

luật của Hoa Kỳ có những nét tương đồng

với pháp luật của các nước khác trong hệ

thống thông luật Như đã nêu ở phần trên của

bài viết, sự hiện diện của các thẩm phán luật

hành chính trong cơ cấu của cơ quan hành

chính ở Hoa Kỳ đã làm cho cơ quan này trở

nên gần gũi với thiết chế cơ quan tài phán hành chính – thiết chế nằm trong nhánh hành pháp nhưng có tính chất “nửa hành chính, nửa tư pháp” của Vương quốc Anh, Australia và một số nước trong hệ thống thông luật Ưu điểm của thiết chế tài phán hành chính nêu trên trong việc giải quyết tranh chấp hành chính đã được thừa nhận cả trên phương diện lí luận lẫn thực tiễn pháp luật.(17) Tuy nhiên, quan trọng hơn cả là thực tiễn này đã chứng tỏ rằng pháp luật của các nước phát triển đã chú trọng việc tạo lập thiết chế giải quyết tranh chấp hành chính nằm trong nhánh hành pháp nhưng bảo đảm

sự độc lập trong hoạt động của thiết chế này Thêm vào đó, xu hướng đa dạng hoá các phương thức giải quyết tranh chấp hành chính để người khiếu kiện có cơ hội được sử dụng nhiều kênh khiếu kiện khác nhau nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình trong quản lí hành chính nhà nước cũng được phản ánh rõ trong thực tiễn pháp luật của các quốc gia nên trên

Việc hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại hành chính và tăng cường hiệu quả xét

xử hành chính của toà án nhân dân ở nước ta hiện nay được xem là phù hợp với xu thế chung nêu trên, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi và hội nhập khu vực và quốc tế của Việt Nam Bên cạnh điều này, vài năm trước đây ở nước ta, đề án thiết lập cơ quan tài phán hành chính đã được bàn thảo khá sôi nổi, thu hút được sự quan tâm của nhiều đối tượng, đặc biệt là đề xuất thành lập mô hình

cơ quan tài phán hành chính về đất đai Tuy nhiên, hiện nay, đề xuất về việc thiết lập mô

hình này đang tạm thời bị trì hoãn, nhường

chỗ cho những hoạt động khác cần có sự ưu

tiên hơn.(18) Lẽ đương nhiên, xây dựng thiết

chế pháp lí mới là công việc không hề đơn

giản đối với bất kì quốc gia nào Điều này

đòi hỏi có sự đánh giá một cách sâu sắc,

đồng bộ nhiều phương diện từ lí luận, nhận

thức, các điều kiện chính trị, kinh tế, văn

hóa-xã hội của quốc gia có ý định du nhập

thiết chế mới đó và tham khảo kinh nghiệm

của các quốc gia có được những thành công

khi vận hành thiết chế này./

(1).Xem:

http://law.jrank.org/pages/4066/Administrative-Agency.html

(2).Xem: Khoản 1 Điều I, khoản 1 Điều II và khoản 1

Điều III Hiến pháp Hợp chúng quốc Hoa Kỳ - Bản

dịch của Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam

(3).Xem: - Administrative Agency - History Of Administrative

Agency, Federal Administrative Agencies, State And

Local Administrative Agencies, Further Readings, nguồn:

http://law.jrank.org/pages/4066Administrative-Agency

html

- Administrative Law and Procedure - The Development

Of Administrative Procedure Law, nguồn:http://law

jrank.org/pages/4075/Administrative-Law-Procedure-Development-Administrative-Procedure-Law.html

(4).Xem: - Vanessa K Burrows, Administrative Law

Judges: An Overview, 2010;

- Administrative Law Judges, nguồn: http://en

wikipedia org/wiki/Administrative_law_judge

Theo thông tin có được từ trang mạng này, hiện

nay ở Hoa Kỳ có 42 cơ quan hành chính liên bang và

36 cơ quan hành chính ở tiểu bang trong thành cơ cấu

có thẩm phán luật hành chính Sự khác biệt giữa thẩm

phán luật hành chính với thẩm phán toà án được phân

tích ở phần dưới đây

(5) Về mô hình cơ quan tài phán hành chính Australia,

xem: TS Nguyễn Văn Quang, “Giải quyết tranh chấp

hành chính ở Australia”, Tạp chí luật học số 3 năm

2001, tr 38 - 42; Nguyễn Văn Quang, “Thiết lập mô

hình cơ quan tài phán hành chính ở Việt Nam trong

bối cảnh hội nhập quốc tế: một số gợi ý từ mô hình cơ

quan tài phán hành chính Australia”, Tạp chí nhà

n ước và pháp luật, số 6 năm 2008, tr 24 - 36

(6).Xem: Administrative Agency - History Of Administrative Agency, Federal Administrative Agencies, State And Local Administrative Agencies, Further Readings, nguồn: http://law.jrank.org/pages/ 4066/Administrative-Agency.html

(7).Xem: A Melone và A.Karnes, The American Legal System – Perspectives, Politics, Processes, and Policies, 2008, tr 315 - 316

(8) Ở cấp liên bang, thủ tục này được quy định trong Luật thủ tục hành chính năm 1946

(9) Theo quy định của pháp luật Hoa Kỳ, ngoài thẩm phán luật hành chính (administrative law judge) trong các cơ quan hành chính còn có người có thẩm quyền phán xét (hearing officer hoặc adjudicator) có chức năng tương tự như thẩm phán luật hành chính

(10).Quy định này nằm trong APA Có thể tham khảo toàn văn đạo luật này tại website: http://biotech.law lsu.edu/Courses/study_aids/adlaw/5335.htm

(11).Xem: Administrative Law Judges, nguồn: http://en wikipedia.org/wiki/Administrative_law_judge

(12).Xem: Qualification Standard for Admini strative Law

Judges Positions, nguồn: http://www.opm.gov/qualifications/

alj/alj.asp (13).Xem: Vanessa K Burrows, Sđd, tr 7

(14).Xem: Administrative Law Judges, nguồn: http://en wikipedia.org/wiki/Administrative_law_judge

(15).Xem: A Melone và A.Karnes, The American Legal System - Perspectives, Politics, Processes, and Policies,

2008, tr 315 - 316

(16).Xem: Điều 556 Luật thủ tục hành chính của Hoa Kỳ (17).Xem: TS Nguyễn Văn Quang, “Đổi mới cơ chế giải quyết tranh chấp hành chính ở Việt Nam trong

điều kiện hội nhập quốc tế”, trong sách Pháp luật Việt

Nam trong ti ến trình hội nhập quốc tế và phát triển

b ền vững, GS.TS Lê Minh Tâm (chủ biên), Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội, 2009, tr 189 - 194

(18).Xem: Cẩm Vân, Giải quyết khiếu nại hành

chính: C ơ chế tài phán hành chính có ưu việt?,

nguồn: http://moj.gov.vn/ct/tintuc/Lists/Nghin%20cu

%20trao%20i/View_Detail.aspx?ItemID=2766