SKKN NGUYỄN THỊ TUYẾT I 1 Lý do chọn đề tài Như chúng ta đã biết, Đạo đức là một vấn đề hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người Vì vậy việc cung cấp cho học sinh đầy đủ về những t[.]
Trang 1
I.1 Lý do chọn đề tài.
Như chúng ta đã biết, Đạo đức là một vấn đề hết sức quan trọng trong việc hình thành nhân cách con người Vì vậy việc cung cấp cho học sinh đầy đủ về những tri thức đạo đức cần thiết của các chuẩn mực hành vi là một điều thiết yếu mà mỗi giáo viên chúng ta cần hết sức quan tâm Để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp hoá, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự nghiệp giáo dục
và đào tạo nước ta phải đổi mới căn bản, toàn diện và mạnh mẽ Đặc biệt là coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng, đạo đức lối sống, ý thức trách nhiệm cho học sinh Đúng như sự đánh giá khái quát chung của toàn nhân loại về
vị trí xã hội của trẻ em: “ Trẻ em hôm nay – thế giới ngày mai” Chúng ta phải đào tạo ra những con người vừa “hồng” vừa “chuyên” như lời Bác Hồ kính yêu đã dặn.
Mặc dù môn Đạo đức cũng được nâng dần kiến thức lĩnh hội theo từng cấp, bậc, lớp, nhưng nhìn chung trào lưu giáo dục hiện nay chúng ta quá đặt nặng chất lượng kiến thức nên việc chăm chút hạnh kiểm của các em chưa được chú trọng đúng mức Vì vậy, học sinh hiện nay kể cả học sinh Trung học cơ sở-Trung học phổ thông hành vi đạo đức không lễ phép bằng học sinh xưa kia, mọi ứng xử trong các hoàn cảnh được thực hiện một cách lấy lệ, hình thức Nguyên nhân do đâu? Tại giáo viên, tại gia đình hay tại xã hội?
Có lẽ chúng ta không nên vội trả lời câu hỏi này mà phải cần bắt tay vào việc liên kết chặt chẽ mối quan hệ "tay ba" này để thực hiện nhiệm vụ là đào tạo ra những công dân tốt Hơn bất kỳ cấp học nào, học sinh ở bậc Tiểu học là một thực thể hồn nhiên, tiềm tàng khả năng phát triển, mỗi học sinh tiểu học là một nhân cách đang hình thành Đặc biệt đây là một cấp học mang tính quyết định cho một con người phát triển toàn diện sau này Vì giai đoạn 6 đến 10 tuổi là giai đoạn các em đang có xu hướng bộc lộ một cách rõ rệt "cái tôi" của mình Nên học sinh Tiểu học dễ tiếp thu sự nuôi dưỡng, dễ tiếp thu sự giáo dục và dễ thích nghi với điều kiện sống và học tập của các em Vì vậy giáo
Trang 2
-1-dục để nâng cao hành vi đạo đức cho học sinh tiểu học Có một có một ý nghĩa chiến lược rất quan trọng nhất là đối với học sinh lớp 1, lớp 2 Bởi vì đối với học sinh lớp 1, lớp 2 là hai năm học đầu tiên của bậc học tiểu học về mặt kiến thức, đầu năm lớp 1 các
em chưa biết đọc chưa biết viết và lên đến lớp 2 đọc, viết đã tương đối thành thạo đối với các em nhưng về vốn kinh nghiệm đạo đức các em tích lũy còn ít so với lớp 3, lớp 4 hay lớp 5 Phạm vi tri thức còn hẹp, tư duy chưa có tính khái quát, tổng hợp, năng lực hành động chưa cao, chưa hành động vì người khác Trong giai đoạn này là sự khởi đầu quyết định sự hình thành nhân cách cho các em sau này Vì thế gia đình, xã hội và nhà trương phải có trách nhiệm chăm lo giáo dục đạo đức cho học sinh như lời Bác đã dạy
"Có tài mà không có đức là người vô dụng - Có đức mà không có tài làm việc gì
cũng khó".
Thực tế qua nhiều năm giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy các em ngày càng xuống cấp về đạo đức Làm thế nào để các em ngoan hơn, các em phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đó là điều mà bản thân tôi hằng đêm trăn trở, suy ngẫm ,nghiên cứu Từ những ý chí và thực tế nêu trên, tôi mong muốn góp phần giải quyết thực tế đó nên năm học 2013- 2014 tôi đã tìm hiểu và nghiên cứu
về " “ Một số kinh nghiệm về phương pháp giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2 ”.
Đó là lý do mà bản thân tôi chọn đề tài này
b, Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.
* Giải pháp thứ nhất.
Giáo viên phải nắm vững mục tiêu và nội dung giáo dục về chuẩn mực hành vi đạo đức của học sinh lớp 2 để lựa chọn, đổi mới phương pháp dạy học phù hợp giúp học sinh có được những hiểu biết cơ bản, đúng về hành vi đạo đức
Để giáo dục các em nâng cao chuẩn mực hành vi đạo đức thì trước hết người giáo viên phải nắm thật vững về mục tiêu và nội dung giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 2 nói riêng và học sinh Tiểu học nói chung để từ đó hướng các em tới những tri thức cơ bản về nền nếp, về đạo lý làm người Giúp các em biết hành động và cư xử đúng trên
Trang 3
-2-mọi hoàn cảnh, -2-mọi nơi, -2-mọi công việc Không chỉ ở trường mà còn ở gia đình và ngoài
xã hội Cụ thể là giúp trẻ hình thành năng lực định hướng giá trị đạo đức; biết phân biệt cái tốt, xấu, thiện, ác Để bồi dưỡng cho học sinh cảm xúc đạo đức tích cực yêu cái đúng, tốt, ghét cái xấu Tin tưởng và ham muốn theo cái tốt, cái đúng Xây dựng cho học sinh kinh nghiệm thói quen đơn giản thực hành những hành vi đạo đức trong sinh hoạt hàng ngày Để đạt được điều đó khi dạy một bài đạo đức giáo viên phải chuẩn bị chu đáo về thiết kế bài dạy phải biết kết hợp giữa phương pháp dạy học và phương pháp giáo dục làm sao cho học sinh dễ hiểu, có tính thực tế tức là phải biết gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực của học sinh, phải lấy những tấm gương, truyện kể từ cuộc sống thực Điều đó sẽ giúp cho bài học đạo đức thêm phong phú, gần gũi, sống động với trẻ như vậy sẽ giúp cho các em có cảm giác thoải mái, tích cực chủ động tiếp thu kiến thức Từ đó mới mang lại hiệu quả cao cho tiết học
Ví dụ: Khi dạy bài: "Giúp đỡ người khuyết tật" Giáo viên nên kể cho học sinh những tấm gương trên thực tế ở địa phương cho học sinh noi theo đồng thời kể cho các
em nghe những câu chuyện như "Sức mạnh của tình thương" cho học sinh nghe
Đặc biệt bài học đạo đức không phải là kết thúc ngay sau tiết dạy mà học sinh cần được tiếp thu rèn luyện những chuẩn mực hành vi vừa học xong trong nhà trường, gia đình và Xã hội Đây là công việc hết sức khó khăn, song nhất thiết phải làm, có như vậy mới mang lại hiệu quả cao trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh Vì những tri thức đạo đức mà học sinh mới được lĩnh hội trong giờ học phải biết biến thành hành động, kĩ năng hành vi và thói quen đạo đức
Vì vậy để đạt những vấn đề này khi dạy đạo đức cần hết sức chú trọng đến luyện tập thực hành Mỗi bài tập cần đưa ra tình huống để các em tự giải quyết cái đúng Tổ chức nhiều hình thức sắm vai để các em luyện tập giáo viên uốn nắn hành vi Có như thế tiết học mới bộc lộ rõ nhất hành vi tính cách của các em
Ví dụ: Khi dạy bài: "Giữ gìn trường lớp sạch đẹp" Giáo viên có thể đưa ra một tình huống như: Trong giờ ra chơi Minh và Nam chơi trò chơi thi phóng máy bay giấy, khi
em và Nam cùng đang phóng chiếc máy bay thì có tiếng trống vào học Vì sợ vào muộn
Trang 4
-3-bị cô giáo phạt nên Nam đã rủ Minh không nhặt chiếc máy bay giấy đó nữa để mặc nó nằm giữa sân trường Nếu em là Minh thì em sẽ làm gì trong tình huống đó? Giáo viên cho học sinh trao đổi nhóm để xử lý tình huống đó sao cho phù hợp với chuẩn mực hành vi đạo đức Qua ví dụ đó giáo dục các em ý thức giữ gìn trường lớp sạch đẹp Đó
là việc mà các em cần tự giác làm
Đồng thời sau khi học bài " Giữ gìn trường lớp sạch đẹp." Giáo viên thường xuyên tổ chức những hoạt động như lao động tự lau chùi chỗ ngồi, lao động vệ sinh sân trường, chăm sóc cây xanh…hàng ngày và hàng tuần Từ những công việc đó dần dần tạo cho các em thói quen biết lao động, yêu lao động và ý thức giữ gìn môi trường sống, môi trường học tập ngày càng cao
* Giải pháp thứ hai Giáo viên phải biết động viên, tuyên dương học sinh kịp thời.
Khi dạy học sinh giáo viên cần chú ý tuyên dương kịp thời những em học tốt, xử lý đúng và hay các tình huống trong giờ học, có những hành vi đạo đức tốt trong cuộc sống đồng thời động viên nhắc nhở những em chưa nhận thức được cái đúng, cái sai trong giao tiếp, trong hành động và việc làm Nhưng khi nhắc nhở cũng thật phải khéo léo, tránh gây tự ti và làm cho học sinh chán học Có như vậy mới kích thích được sự tiến bộ của học sinh Ví dụ: Vào ngày 12 tháng 2 năm 2013 Trong giờ ra chơi, cả lớp
ùa ra sân chơi vui vẻ Tôi quan sát thấy học sinh lớp tôi chia thành các nhóm trò chơi nhảy dây Tôi cũng xem các em chơi Nhóm của Châu đang chơi thì Hà đến xin vào chơi cùng Châu trả lời là không cho Hà chơi Mai là một bạn chơi trong nhóm đã mạnh dạn lên tiếng vừa phản đối Châu vừa đến cầm tay kéo Hà vào chơi Nhưng Châu vẫn một mực nói với cả nhóm: " Nó vừa bẩn vừa lại Nhà nghèo, mẹ nó phải đi làm thuê rửa chén, lau nhà cho người khác" Vì thế nên Châu không đồng ý chơi với Hà Nghe xong Mai vẫn phản đối Châu Lúc đó tôi đã đến và giải thích cho Châu hiểu rằng: Mỗi các con đều có quyền chơi bình đẳng với nhau, không nên phân biệt và đối xử không tốt với nhau Mọi người cần được quan tâm giúp đỡ nhau, nhất là những người có hoàn cảnh khó khăn như bạn Hà Bạn Mai thật đáng khen vì em có trái tim nhân ái Tôi nói
Trang 5
-4-vừa dứt lời thì Châu đã nói ngay sau lời của tôi Thưa cô, con xin lỗi cô và các bạn Con đã nhận ra con chưa đối xử tốt với bạn Con xin hứa từ nay con sẽ sống tốt hơn, con sẽ không đối xử phân biệt với mọi người nữa Từ hôm đó tôi theo dõi Châu thấy
em thay đổi hẳn về mối quan hệ với các bạn, nhất là những bạn nghèo Chỉ với một câu chuyện nhỏ vậy thôi nhưng giá trị về hành vi đạo đức của các em rất lớn Nếu chúng ta không kịp thời giáo dục các em từ những suy nghĩ, hành vi nhỏ nhất sẽ ảnh hướng rất lớn đến chuẩn mực đạo đức, nhân cách của các em trong tương lai Và còn có rất nhiều câu chuyện khác tương tự như thế nữa nên là người giáo viên chúng ta cần quan tâm đến từng lời nói, hành động của học sinh để kịp thời uốn nắn các em Có như vậy mới mang lại hiệu quả cao trong việc giáo dục nhân cách cho thế hệ tương lai
* Giải pháp thứ ba Giáo viên phải thân thiện và luôn luôn là tấm gương sáng
và mẫu mực về đạo đức cho học sinh noi theo
Học sinh lớp 2 phạm vi tri giác còn hẹp, tư duy chưa có tính khái quát- tổng hợp,
năng lực hành động chưa cao là chủ yếu là bắt chước và làm theo Các em luôn xem cô giáo dạy mình và đặc biệt, cô giáo chủ nhiệm là thần tượng của các em Các em luôn tin theo lời thầy cô và bắt chước theo các hành động của cô Chính vì vậy hơn ai hết bản thân tôi luôn thận trọng trong từng cử chỉ, lời nói và việc làm, đặc biệt là khi giao tiếp với các em Nên tôi luôn tạo ra sự thân thiện với các em học sinh và tâm niệm mình phải là tấm gương lao động, tự học và sáng tạo cho học sinh noi theo
Ví dụ: Khi cô giáo yêu cầu học sinh làm bài và hứa với cả lớp là cô sẽ chấm điểm cho các em thì cho dù có hết thời gian cô giáo cũng phải chấm bài cho học sinh để giữ đúng lời hứa với học sinh Từ những việc nhỏ và đơn giản như thể giáo viên chúng ta cũng phải mẫu mực Có như vậy học sinh mới học được nhân cách tốt từ cô và chắc chắn các
em sẽ bắt chước theo cô
* Giải pháp thứ tư Phối hợp giáo dục đạo đức thông qua các môn học khác.
Để nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh bản thân tôi không chỉ dạy và
giáo dục các em trong môn học đạo đức mà tôi luôn tích hợp và liên hệ giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các môn học khác
Trang 6
Ví dụ: Trong môn "Tập đọc", khi dạy bài: " Có công mài sắt, có ngày nên kim " Khi cậu bé chán học đi chơi và gặp một bà cụ đang ngồi mài thỏi sắt to thành một chiếc kim
để khâu vá quần áo Cậu bé ngạc nhiên và hỏi bà cụ Khi bà cụ giảng giải cho cậu bé hiểu được là không có việc gì khó, chỉ cần có tính kiên trì, chịu khó thì việc gì cũng sẽ thành công Cậu bé đã hiểu ngay và quay về nhà học bài Qua đó tôi liên hệ và giáo dục các em học sinh của tôi là phải biết chịu khó, kiên trì thì làm việc gì cũng thành công
* Giải pháp thứ năm Phối hợp với phụ huynh học sinh- Nhà trường- xã hội để giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh.
Để thực hiện có hiệu quả việc giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh không chỉ
một mình bản thân cô giáo mà phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa Nhà trường Gia đình
-Xã hội Đây là một trong những biện pháp hết sức quan trọng góp phần quyết định đến
sự thành công của việc giáo dục đạo đức cho học sinh Chính vì ý thức được điều đó nên đối với phụ huynh trong cuộc họp phụ huynh đầu học kỳ II Tôi đã trao đổi với các bậc phụ huynh về tầm quan trọng của việc giáo dục hành vi đạo đức cho các em trong
độ tuổi này Đồng thời hướng dẫn các bậc phụ huynh cách giáo dục các em và bố mẹ phải luôn là tấm gương sáng cho các con noi theo Tôi phát cho mỗi phụ huynh một quyển phiếu liên lạc kèm theo mẫu theo dõi các hành vi của các em theo từng ngày, từng tuần Cứ mỗi hành vi chưa đúng của các em là phụ huynh phải đánh vào một dấu nhân (X) và cuối tuần nộp lên cho cô giáo chủ nhiệm Căn cứ vào sự theo dõi của bố
mẹ cuối tuần cô giáo sẽ nhắc nhở và giáo dục các em kịp thời
* Mẫu theo dõi dành cho phụ huynh học sinh lớp …….năm học ………
Trường TH ……….
Tên học sinh:………
Tháng ………
Tuần 1 :
THỨ
NỘI DUNG THEO DÕI
Giữ gìn
sách vở,
Đi học đều và
Thực hiện tốt
Lễ phép vâng lời
Giúp đỡ người
Ý thức giữ vệ
Thật thà
Trang 7
-6-đồ dùng
học tập
đúng giờ
an toàn giao thông
ông bà, cha mẹ
khi gặp khó khăn
sinh nhà ở
Thứ 2
Thứ 3
Thứ 4
Thứ 5
Thứ 6
Ví dụ: Đây là phiếu theo dõi của phụ huynh em Hoàng nộp cho cô giáo cuối tuần 1:
Tên học sinh: …………
Tháng 1 Năm học ………
Tuần 1 : THỨ NỘI DUNG THEO DÕI Giữ gìn sách vở, đồ dùng học tập Đi học đều và đúng giờ Thực hiện tốt an toàn giao thông Lễ phép vâng lời ông bà, cha mẹ Giúp đỡ người khi gặp khó khăn Ý thức giữ vệ sinh nhà ở Thật thà Thứ 2 Thứ 3 X Thứ 4 X Thứ 5 Thứ 6 X * Mẫu theo dõi dành cho phụ huynh học sinh lớp 2A6 năm học 2014-2015 Trường TH Nguyễn Viết Xuân Tên học sinh:………
Tháng ………
Trang 8
-7- Tuần 1 :
THỨ
NỘI DUNG THEO DÕI
Giữ gìn
sách vở,
đồ dùng
học tập
Đi học đều và đúng giờ
Thực hiện tốt
an toàn giao thông
Lễ phép vâng lời ông bà, cha mẹ
Giúp đỡ người khi gặp khó khăn
Ý thức giữ vệ sinh nhà ở
Thật thà
Thứ 2
Thứ 3
Thứ 4
Thứ 5
Thứ 6
Ví dụ: Đây là phiếu theo dõi của phụ huynh em Thảo nộp cho cô giáo cuối tuần 1: Tên học sinh: Dương Thị Phương Thảo
Tháng 1 Năm học 2014- 2015
Tuần 1 :
THỨ
NỘI DUNG THEO DÕI
Giữ gìn
sách vở,
đồ dùng
học tập
Đi học đều và đúng giờ
Thực hiện tốt
an toàn giao thông
Lễ phép vâng lời ông bà, cha mẹ
Giúp đỡ người khi gặp khó khăn
Ý thức giữ vệ sinh nhà ở
Thật thà
Thứ 2
Thứ 5
Dựa vào phiếu theo dõi của phụ huynh em Hoàng và em Thảo tôi đã gặp phụ huynh
Trang 9
-8-em để biết -8-em chưa lễ phép vâng lời ông bà, cha mẹ như thế nào? Cụ thể về việc -8-em chưa có ý thức giữ vệ sinh nhà ở ra sao? Nắm được nội dung về hành vi đạo đức của
em Hoàng và em Thảo Cuối tuần tôi sẽ nhắc nhở và giáo dục các em Tương tự các em khác cũng như vậy, cứ cuối tuần là tôi nhận xét khen những em thực hiện tốt và nhắc nhở những em thực hiện chưa tốt về hành vi đạo đức để các em kịp thời khắc phục
* Giải pháp thứ sáu : Giáo viên chủ nhiệm lập bảng thi đua theo dõi hạnh kiểm, đạo đức của từng cá nhân học sinh theo từng ngày, từng tuần
Là giáo viên chủ nhiệm từ đầu học kỳ II bản thân tôi đã lập bảng theo dõi thi đua
hạnh kiểm của từng cá nhân học sinh treo ngay trong lớp học Ví dụ:
* Mẫu bảng theo dõi cờ thi đua học sinh ………… Trường TH ……… Năm học ………
Tuần 1
Tuần 2
Tuần 3
Tuần 4
Tháng 1 1
2
3
* Mẫu bảng theo dõi cờ thi đua học sinh lớp ……… Trường TH
Trang 10
-9-……….- Năm học ………
Tuần 1
Tuần 2
Tuần 3
Tuần 4
Tháng 1
cuối tuần sẽ được tặng 1 cờ đỏ cho tổ
Mẫu theo dõi dành cho Ban cán sự lớp và các tổ trưởng lớp ……… Năm
học ……… và lớp ……… Năm học ……… Trường TH …………
Lớp ………
Tên học sinh:………
Tháng ………
NỘI DUNG THEO DÕI
Giữ gìn
sách vở,
đồ dùng
học tập
Đi học đều và đúng giờ
Thực hiện tốt an toàn
Lễ phép vâng lời
Thật thà
Giúp
đỡ bạn khi gặp khó
Ý thức giữ vệ sinh lớp học,
Chào cờ nghiêm túc