TIỂU LUẬN học PHẦN DI sản văn hóa VIỆT NAM tên đề tài GIỚI THIỆU về DINH độc lập DI sản văn hóa vật THỂ tại QUẬN 1, TP HCM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA TRUYỀN THÔNG TIỂU LUẬN HỌC PHẦN DI SẢN VĂN HÓA VIỆT NAM TÊN ĐỀ TÀI GIỚI THIỆU VỀ DINH ĐỘC LẬP DI SẢN VĂN HÓA VẬT THỂ TẠI QUẬN 1, TP HCM Sinh viên thực[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA TRUYỀN THÔNG

TIỂU LUẬN

HỌC PHẦN: DI SẢN VĂN HÓA VIỆT NAM

TÊN ĐỀ TÀI: GIỚI THIỆU VỀ DINH ĐỘC LẬP - DI SẢN

VĂN HÓA VẬT THỂ TẠI QUẬN 1, TP HCM

Sinh viên thực hiện: Võ Hữu Tâm

Lớp: 21DTT5

MSSV: D21VH351

GVHD: Nguyễn Đức Tuấn

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2022

MỤC LỤC

1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, XÃ HỘI: 1

1.1 Điều kiện tự nhiên: 1

1.1.1 Vị trí địa lí: 1

1.1.2 Ranh giới hành chính: 1

1.1.3 Khí hậu thổ nhưỡng: 2

1.1.4 Tài nguyên thiên nhiên: 2

1.2 Điều kiện xã hội: 2

1.2.1 Dân cư: 2

1.2.2 Kinh tế - Văn hóa: 3

1.2.3 Tín ngưỡng - Tôn giáo: 3

1.2.4 Di tích lịch sử - Danh lam thắng cảnh: 3

2 NỘI DUNG: 4

2.1 Tên gọi, loại hình di sản: 4

2.2 Địa điểm, lịch sử hình thành: 5

2.3 Đặc điểm, giá trị của Dinh Độc Lập:

2.3.1 Giá trị lịch sử của Dinh Độc Lập: 2.3.2 Giá trị văn hóa trong kiến trúc của Dinh Độc Lập: 2.4 Thực trạng của Dinh Độc Lập:

3 NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ:

4 TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, XÃ HỘI:

1.1 Điều kiện tự nhiên:

1.1.1 Vị trí địa lí:

Quận 1 nằm ở vị trí trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, bao gồm Quận 1 và Quận 2 (Sài Gòn cũ) được sáp nhập vào năm 1976 Phía bắc giáp Quận Bình Thạnh, Quận Phú Nhuận, lấy rạch Thị Nghè làm ranh giới và giáp Quận 3, với ranh giới là đường Hai Bà Trưng và đường Nguyễn Thị Minh Khai Phía đông giáp Quận 2, với ranh giới là sông Sài Gòn Phía tây giáp Quận 5, lấy đường Nguyễn Văn Cừ làm ranh giới Phía nam giáp Quận 4, lấy rạch Bến Nghé làm ranh giới

1.1.2 Ranh giới hành chính:

Quận 1 có 10 phường trực thuộc, bao gồm: Bến Nghé, Bến Thành,

Cô Giang, Cầu Kho, Cầu Ông Lãnh, Đa Kao, Nguyễn Cư Trinh, Nguyễn Thái Bình, Phạm Ngũ Lão và Tân Định Nơi đây có 128 cơ quan ban ngành Thành phố, Trung ương trú đóng và là nơi đặt trụ sở của 28 cơ quan lãnh sự quán hoặc đại diện của các nước có quan hệ ngoại giao với Việt Nam

1.1.3 Khí hậu thổ nhưỡng:

Với địa hình cao hơn mặt nước biển từ 2 – 6m, Quận 1 là vùng đất tương đối thấp của một móng đất nén dẽ, giàu đá ong, gọi là phù sa cổ Đồng Nai Dọc theo bờ sông Sài Gòn và rạch Bến Nghé được hình thành một nền đê tự nhiên do phù sa mới, màu mỡ bồi đắp suốt mấy mươi thế

kỷ qua Vì thế đất đai của Quận 1 dùng cho xây dựng và trồng trọt đều rất tốt Quận 1 nằm trong đới khí hậu gần ven biển, đón hướng gió mát từ Cần Giờ về Với độ nóng trung bình hàng năm 26oC và lượng mưa trung bình 1.800 milimét, đây là một trong vài khu vực của thành phố được hưởng sự thông thoáng, ẩm mát quanh năm

1.1.4 Tài nguyên thiên nhiên:

Mặt đất của Quận 1 có độ phì khá, còn mang nhiều dấu vết của rừng già, giàu cây dầu, sao, bằng lăng Bên dưới lớp đất rừng này là một chiều dày hơn 200m phù sa cổ do hệ thống sông Đồng Nai bồi đắp suốt nửa triệu năm dư Kẹp giữa những lớp cát sụn là những mạch nước ngầm phong phú, có độ sâu từ 30m đến 200m Bên dưới phù sa cổ là móng đá phiến sét không thấm, nó ngăn nước không cho tụt sâu hơn nữa Qua nhiều năm khai thác, sử dụng, nguồn nước ngầm ở Quận 1 có lúc bị

nhiễm mặn nhưng dần được phục hồi như cũ, có trữ lượng lớn, độ tinh khiết cao

1.2 Điều kiện xã hội:

1.2.1 Dân cư:

Phần lớn dân cư tại Quận 1 là công nhân – lao động tập trung trong các doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân, bộ phận dân cư còn lại là tiểu thương trong các hộ kinh doanh cá thể, học sinh – sinh viên… Quận 1 là một địa phương khá trẻ với hơn 85% dân số có độ tuổi từ 50 trở xuống, trong đó có 143.412 người trong độ tuổi lao động, chiếm 62,3% dân số Trên địa bàn Quận 1 có nhiều dân tộc sinh sống trong đó người Kinh chiếm đại đa số với hơn 88,4% dân số, người Hoa có 23.465 người, chiếm 10,3% dân số, các dân tộc khác gồm người Chăm, Khơme, Tày, Nùng, Mường, Thái, Dao, Gia-rai tổng cộng có 294 người, chiếm 2,3% dân số

1.2.2 Kinh tế - Văn hóa:

Qua hơn 300 năm xây dựng, tôn tạo và phát triển, ngày nay Quận 1

đã trở thành trung tâm hành chính, văn hóa, dịch vụ, thương mại, xuất nhập khẩu, đầu tư và sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp của thành phố Hồ Chí Minh Doanh thu dịch vụ – thương mại của quận trong năm 2000 đạt trên 325,7 tỷ đồng, giá trị xuất khẩu có năm đạt trên 33 triệu USD Quận 1 hiện nay có nhiều tổ chức hoạt động văn hóa nghệ thuật phục vụ nhu cầu giải trí cho nhân dân, đồng thời cũng có những cơ

sở phúc lợi văn hóa quan trọng Bên cạnh đó Quận 1 cũng là nơi tập trung nhiều danh lam thắng cảnh, những di tích lịch sử nổi tiếng cũng như những công trình văn hóa đã tồn tại hàng trăm năm

1.2.3 Tín ngưỡng - Tôn giáo:

Gần một nửa dân số Quận 1 theo các tôn giáo khác nhau, trong đó bao gồm Phật giáo, Thiên Chúa giáo, đạo Tin Lành, đạo Cao Đài, đạo Hồi, đạo Hòa Hảo và các tôn giáo khác, còn lại hơn một nửa dân số là không có tín ngưỡng Các tôn giáo này đã xây dựng khoảng 58 công trình thờ tự (nhà thờ, chùa, thánh đường, thánh thất) trên đất Quận 1, ngoài ra còn có hàng chục đình, đền, miếu mạo thờ tự theo tín ngưỡng dân gian

1.2.4 Di tích lịch sử - Danh lam thắng cảnh:

Quận 1 là nơi tập trung và bảo tồn nhiều di tích lịch sử - danh lam thắng cảnh, có ý nghĩa to lớn trong lĩnh vực văn hóa, lịch sử và du lịch,

có thể kể đến các công trình tiêu biểu như Tòa đại sứ Mỹ, Chợ Bến Thành, Địa điểm lưu niêm Chủ tịch Tốn Đức Thắng, Nhà thờ Huyện Sĩ, Trụ sở Liên Đoàn Lao Động Thành Phố, Bưu Điện Thành Phố, Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh và Dinh Độc Lập

2 NỘI DUNG:

2.1 Tên gọi, loại hình di sản:

Về các tên gọi của Dinh Độc Lập, tên chính thức của công trình này cho đến hiện nay vẫn là Dinh Độc Lập, nhưng vẫn có một số cách gọi nhầm lẫn giữa Dinh Độc Lập, Hội trường Thống Nhất và Dinh Thống Nhất

Dinh Độc Lập là tên của một dinh thự (một tòa nhà) được chính quyền Việt Nam Cộng hòa xây dựng từ trước năm 1975 với mục đích làm nơi ở cũng như là nơi làm việc của Tổng thống (Phủ Tổng thống) trên nền Dinh Norodom (Phủ Toàn Quyền) cũ

Hội trường Thống Nhất là tên của cơ quan (tổ chức) quản lý Dinh Độc Lập ngày nay, được thành lập theo Quyết định số 709/QĐ-VPCP

ngày 14 tháng 6 năm 2013 của Bộ trưởng chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ nghĩa Việt Nam

Dinh Thống Nhất là một cách gọi nhầm lẫn bắt nguồn từ hai cái tên Dinh Độc Lập và Hội trường Thống Nhất, do là vì trước đây người ta từng nghĩ rằng sau năm 1975, Dinh Độc Lập đã đổi sang tên mới là Dinh Thống Nhất, nhưng thực tế không tồn tại một văn bản chính thức nào của các cơ quan quản lý có thẩm quyền về việc đổi tên này cả

Ngoài ra, trong đại chúng thời Việt Nam Cộng hòa, Dinh Độc Lập cũng từng được gọi là Dinh Tổng Thống hoặc Phủ Đầu Rồng

Về loại hình di sản, Dinh Độc Lập là một công trình mang những giá trị lịch sử, văn hóa hết sức đặc biệt, do đó đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích Lịch sử - Văn hóa quốc gia theo Quyết định số 77A/VH-QĐ ngày 25 tháng 6 năm 1976, và vào ngày 12 tháng 2 năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1272/QĐ-TTg xếp hạng Dinh Độc Lập là di tích quốc gia đặc biệt

2.2 Địa điểm, lịch sử hình thành:

Dinh Độc Lập tọa lạc tại số 135, đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, phường Bến Thành, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh, có tổng diện tích là 12ha, bốn mặt là 4 trục đường bao quanh - phía Đông Bắc giáp đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa; phía Tây Nam giáp đường Huyền Trân Công Chúa; phía Tây Bắc giáp đường Nguyễn Thị Minh Khai; phía Đông Nam giáp đường Nguyễn Du

Về lịch sử hình thành của Dinh Độc Lập, năm 1858, thực dân Pháp tấn công Ðà Nẵng mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam Vào năm 1868, chính quyền Pháp bắt đầu cho thiết kế và xây dựng tại trung tâm thành phố Sài Gòn một Dinh thự làm nơi ở cho Thống đốc Nam kỳ, khi xây xong có tên gọi là Dinh Norodom Công trình do viên thống đốc

Pháp tại miền Nam Việt Nam là La Grandière khởi công xây dựng ngày 23/02/1868 và hoàn tất năm 1871 Từ 1887 – 1945, nhiều đời toàn quyền Pháp đã sử dụng dinh thự này làm nơi ở cũng như là nơi làm việc

Ngày 09/03/1945, phát xít Nhật đảo chính Pháp, độc chiếm Ðông Dương, Dinh Norodom là nơi làm việc của chính quyền Nhật ở Việt Nam Tháng 09/1945, Nhật thất bại trong chiến tranh thế giới thứ II, Pháp trở lại chiếm Nam Bộ, Dinh Norodom là trụ sở làm việc của bộ máy chiến tranh xâm lược của Pháp ở Việt Nam Ngày 07/05/1954, thực dân Pháp thất bại nặng nề trong chiến dịch Ðiện Biên Phủ, buộc phải ký Hiệp định Gienève và rút khỏi Việt Nam Mỹ tìm cách nhảy vào thực hiện ý đồ xâm chiếm miền Nam, Việt Nam tạm thời bị chia cắt thành 2 miền, miền Bắc là Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, còn miền Nam là Quốc gia Việt Nam Ngày 07/09/1954, Dinh Norodom được bàn giao giữa đại diện chính phủ Pháp, Ðại tướng Paul Ely với đại diện chính quyền Sài Gòn Thủ tướng Ngô Ðình Diệm Ngô Ðình Diệm đã quyết định đổi tên Dinh thành Dinh Ðộc Lập Ngày 26/10/1955, Thủ tướng Ngô Đình Diệm đã truất phế Quốc trưởng Bảo Đại, thành lập chính quyền Việt Nam Cộng hòa và lên làm Tổng thống Từ đó Dinh Ðộc Lập trở thành nơi ở của gia đình Ngô Ðình Diệm và là nơi chứng kiến nhiều biến cố chính trị

Ngày 27/02/1962, phe đảo chính đã cử hai viên phi công quân đội Sài Gòn lái 2 máy bay AD6 ném bom làm sập toàn bộ phần chính cánh trái của Dinh Do không thể khôi phục lại, Ngô Ðình Diệm đã cho san bằng và xây một dinh thự mới ngay trên nền đất cũ theo đồ án thiết kế của Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ Ngô Ðình Diệm quyết định khởi công xây dựng Dinh ngày 01/07/1962 Vào giai đoạn công trình đang xây dựng

dở dang, Ngô Ðình Diệm bị phe đảo chính giết chết ngày 02/11/1963 Do vậy, ngày khánh thành Dinh 31/10/1966, người chủ tọa buổi lễ là Nguyễn Văn Thiệu, Chủ tịch Uỷ ban lãnh đạo quốc gia Người có thời gian sống ở

Dinh thự này lâu nhất là Tổng thống Đệ nhị Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu (từ tháng 10/1967 đến 21/04/1975)

Vào lúc 10h45’ ngày 30/04/1975, xe tăng mang số hiệu 843 của quân giải phóng thuộc Ðại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn xe tăng 230, Quân đoàn 2 dẫn đầu đội hình đã húc nghiêng cổng phụ của Dinh Ðộc Lập, tiếp

đó xe tăng mang số hiệu 390 đã húc tung cổng chính tiến thẳng vào Dinh 11h30’ cùng ngày, Trung úy Bùi Quang Thận – Ðại đội trưởng chỉ huy xe tăng 843 đã hạ lá cờ 3 sọc xuống, kéo lá cờ mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam lên Chính vào giờ phút này, Tổng thống cuối cùng của chế độ Việt Nam Cộng hòa là Dương Văn Minh cùng toàn bộ nội các của chính quyền Sài Gòn phải tuyên bố đầu hàng vô điều kiện trước chính quyền cách mạng

2.3 Đặc điểm, giá trị của Dinh Độc Lập:

2.3.1 Giá trị lịch sử của Dinh Độc Lập:

Dinh Độc Lập là một minh chứng của thời đại, mang trong mình các giá trị lịch sử to lớn Trước nhất, công trình này là một chứng tích lịch sử về sự tồn tại của một chế độ “Việt Nam Cộng Hòa” kéo dài hơn

20 năm (1954 - 1975) Đây chính là dấu tích lịch sử quan trọng bật nhất

mà cho đến nay vẫn còn giữ lại khá nguyên vẹn của một chế độ và sự đấu tranh ngoan cường của nhân dân Việt Nam nhằm xóa bỏ sự tồn tại của

nó Với nỗ lực của toàn dân tộc nhằm xóa bỏ hệ thống chính trị “Việt Nam Cộng Hòa”, từ đây đã diễn ra và chứng kiến một sự kiện quan trọng nhất và vĩ đại nhất, đó chính là cuộc chuyển giao quyền lực giữa chính quyền Sài Gòn và chính quyền Cách Mạng sau giờ phút quân giải phóng tiến vào chiếm Dinh Độc Lập, kết thúc cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc kéo dài 30 năm của dân tộc Việt Nam Đây là một sự kiện, một địa danh mang dấu ấn lịch sử mà không một nơi nào trên đất nước ta có thể thay thế Và vào Tháng 11 năm 1975, Dinh Độc Lập cũng là nơi diễn ra

Hội nghị Hiệp thương thống nhất đất nước, đây là sự kiện lịch sử vô cùng lớn lao: Nếu việc hiệp thương thống nhất đất nước đã được qui định ở Hiệp định Genève 1954 được thi hành nghiêm chỉnh thì hòa bình ở Việt Nam sẽ được thiết lập, đất nước ta sẽ được thống nhất Dưới sự lãnh đạo của Ðảng Cộng sản Việt Nam, quân và dân ta đã thực hiện được ý nguyện của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Nhân dân 2 miền Nam - Bắc sum họp một nhà Tinh thần và ý chí của nhân dân Việt Nam là độc lập dân tộc và thống nhất đất nước đã dẫn đến kết quả toàn thắng

2.3.2 Giá trị văn hóa trong kiến trúc của Dinh Độc Lập:

Dinh Ðộc Lập là một công trình kiến trúc độc đáo của Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, được khởi công xây dựng ngày 01/7/1962 và khánh thành vào ngày 31/10/1966 Khi thiết kế Dinh Ðộc Lập, Kiến trúc sư Ngô Viết Thụ muốn tìm một ý nghĩa văn hóa cho công trình, nên mọi sự xếp đặt từ bên trong nội thất cho đến tiền diện bên ngoài, tất cả đều tượng trưng cho triết lý cổ truyền, nghi lễ Phương đông và cá tính của dân tộc Kiến trúc

sư Ngô Viết Thụ đã kết hợp hài hoà giữa nghệ thuật kiến trúc hiện đại với kiến trúc truyền thống Phương Ðông Toàn thể bình diện của Dinh làm thành hình chữ CÁT ( 吉 ) có nghĩa là tốt lành, may mắn; Tâm của Dinh

là vị trí phòng Trình quốc thư; Lầu thượng là Tứ phương vô sự lầu hình chữ KHẨU ( 口 ) để đề cao giáo dục và tự do ngôn luận Hình chữ KHẨU ( 口 ) có cột cờ chính giữa sổ dọc tạo thành hình chữ TRUNG (

中 ) như nhắc nhở muốn có dân chủ thì phải trung kiên Nét gạch ngang được tạo bởi mái hiên lầu tứ phương, bao lơn danh dự và mái hiên lối vào tiền sảnh tạo thành hình chữ TAM ( 三 ), theo quan niệm dân chủ hữu tam viết nhân, viết minh, viết võ, ý mong muốn một đất nước hưng thịnh thì phải có những con người hội đủ 3 yếu tố Nhân, Minh, Võ Ba nét gạch ngang này được nối liền nét sổ dọc tạo thành hình chữ VƯƠNG ( 王 ), trên có kỳ đài làm thành nét chấm tạo thành hình chữ CHỦ ( 主 ) tượng

trưng cho chủ quyền đất nước Mặt trước của dinh thự, toàn bộ bao lơn lầu 2 và lầu 3 kết hợp với mái hiên lối vào chính cùng 2 cột bọc gỗ phía dưới mái hiên tạo thành hình chữ HƯNG ( 興 ) ý cầu chúc cho nước nhà được hưng thịnh mãi

Chữ CÁT

Vẻ đẹp kiến trúc của Dinh còn được thể hiện bởi hệ thống rèm hoa

đá, mang hình dáng những đốt trúc thanh tao, bao xung quanh lầu 2 Rèm hoa đá được biến cách kiểu cửa của các cung điện Cố đô Huế, không chỉ làm tăng thêm vẻ đẹp của Dinh, mà còn có tác dụng lấy ánh sáng mặt trời

từ bên ngoài Bên trong Dinh, tất cả các đường nét kiến trúc đều dùng đường ngang bằng, sổ thẳng; các hành lang, đại sảnh, các phòng ốc đều lấy câu “Chính đại quang minh” làm ý tưởng cho các đường nét kiến trúc Chạy theo suốt chiều ngang của đại sảnh là hồ nước hình bán nguyệt Trong hồ trồng nhiều sen và súng, gợi nên hình ảnh những hồ nước yên ả

ở các ngôi đình, ngôi chùa cổ kính của các vùng quê Việt Nam Khu nhà chính có hình chữ T với tổng diện tích sử dụng là 20.000m², chia làm 95 phòng, được trang trí bằng nhiều tác phẩm tranh sơn mài, tranh sơn dầu với chủ đề “non sông cẩm tú”

2.4 Thực trạng của Dinh Độc Lập: