TÌNH TRẠNG VI CHẤT Ở PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM VIỆT NAM potx

• Thiếu VCDD - SKCĐ với 2 tỷ người trên thế giới WHO/FAO, 2006 • Thiếu máu, thiếu VC thiếu sắt, kẽm, axit folic, vitA, vitB12, vitD, calci, phổ biến rộng rãi trên toàn TG, đặc biệt ở c

• Thiếu VCDD - SKCĐ với 2 tỷ người

trên thế giới (WHO/FAO, 2006)

• Thiếu máu, thiếu VC (thiếu sắt, kẽm,

axit folic, vitA, vitB12, vitD, calci), phổ biến rộng rãi trên toàn TG, đặc biệt ở

các nước đang phát triển

• Thiếu VC ảnh hưởng đến cả người giàu

và người nghèo, cả thành thị và nông

thôn

I Đặt vấn đề

Nguyên nhân thiếu VC

*) các y ế u t ố dinh d ưỡ ng (khẩu phần ăn thiếu các vitamin, khoáng chất),

*) nguyên nhân không do dinh d ưỡ ng (các bệnh nhiễm khuẩn, bệnh về máu…)

I Đặt vấn đề (2)

Sắt cần để phát triển và/hoặc bù lượng sắt bị mất do kinh nguyệt, nhiễm KST; khẩu phần ăn thiếu sắt; hấp

TM là 1 trong 10 nguyên nhân hàng đầu gây tăng tỷ lệ

Axit folic- thành phần cấu tạo hồng cầu, tạo mới

và duy trì TB

• Folat có trong TP nguồn gốc thực vật và động vật (gan, các loại rau lá, trái cây, các loại đậu, men bia…),

• Thiếu folat khi hấp thu không đủ/kém HT

trong thời gian dài, do bị nhiễm khuẩn, do ăn thiếu  chậm tổng hợp và phân chia TB

TM hồng cầu to

I Đặt vấn đề (4)

Vitamin A tan trong chất béo, cần cho tăng trưởng, phát triển, có chức năng miễn dịch, sinh sản và duy trì tính toàn vẹn của TB Có vai trò đối với sự nhìn của mắt, tham gia tổng hợp Rhodopsin

• Chế độ ăn thiếu rau lá màu xanh sẫm, trái cây màu

đỏ, màu vàng, TP nguồn gốc động vật, cho trẻ ăn bổsung sớm là các nguyên nhân gây thiếu vit A

• Thiếu vit A gây mù lòa có thể phòng được ở trẻ em, tăng nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong ở trẻ bị

mắc các bệnh nhiễm khuẩn (tiêu chảy, sởi)

• Tỷ lệ thiếu Vit.A (toàn cầu): trẻ < 5 tuổi: 33.3%; PN

có thai: 15.3%;

I Đặt vấn đề (5)

Kẽm là thành phần cần thiết của hơn 200 men…

• vai trò trong tăng trưởng và phát triển, đáp ứng miễn dịch, dẫn truyền thần kinh và sinh sản; trong tổng

hợp protein gắn retinol và quá trình huy động retinol

• Tỷ lệ thiếu kẽm toàn cầu > 20%

I Đặt vấn đề (6)

Vitamin B12 - tan trong nước Có vai trò trong phân chia TB, duy trì sự cân bằng hệ TK và tổng hợp myelin, chuyển hóa của các axit béo Giúp tăng cường hoạt động của hệ miễn dịch và khả năng của cơ thể chịu đựng căng thẳng

Nguồn vitB12: thịt, SP sữa, trứng Nhu cầu vitB12 là 2,4 mcg ở PN, ở trẻ em < 5 tuổi-1 mcg/ngày Nấu

ăn lâu có thể phá hủy một lượng đáng kể (giảm 1/3)

Thiếu vitB12: gây TM, tê hoặc ngứa, tay, chân yếu, mất cân bằng

I Đặt vấn đề (7)

Vitamin D điều hoà cân bằng nội môi Ca, P

Tại ruột, tăng hấp thu Ca, P từ KP, tăng vận chuyển

Ca trong TB ruột

Tại xương, cùng hormon cận giáp kích thích chuyển

hoá Ca, P , làm tăng quá trình lắng đọng Ca VitD giúp hình thành phosphat calci, là thành phần chính tạo cấu trúc xương VitD tác động lên TB tạo xương, kích thích xương hóa Có vai trò trong phân chia TB, bài tiết,

chuyển hoá hocmon (hormon tuyến cận giáp và insulin)

Thiếu vitD gây co giật do hạ calci máu, không đủ

calci cung cấp cho thần kinh và cơ còi xương ở trẻ

em, loãng xương ở người lớn.

Trẻ nhỏ có chế độ ăn dựa vào rau và các loại hạt 

tỷ lệ bệnh còi xương cao (vitD trong sữa mẹ thấp)

I Đặt vấn đề (9)

Calci – nhiều trong xương, răng, dây thần kinh, cơ bắp, máu Sự cân bằng giữa tiêu hủy xương và tạo xương (lắng đọng calci trong

xương) thay đổi theo tuổi

Nhu cầu 200-800mg/ngày (trẻ 6 tháng- 8

tuổi, 1000mg/ngày ở PNTSĐ)

Thiếu calci ngắn hạn không có triệu chứng

rõ Nếu không được điều trị  còi xương,

loãng xương, gãy xương, đặc biệt ở người lớn tuổi Thừa calci gây suy thận, vôi hóa mạch

máu và mô mềm, tăng calci niệu và sỏi thận Tăng calci máu ít xảy ra (cường cận giáp hoặc bệnh ác tính)

Tình hình nghiên cứu trong nước

Các can thiệp bằng nước mắm

tăng cường sắt, bánh bích quy

tăng cường đa vi chất… đã làm

giảm tỷ lệ thiếu sắt, thiếu máu

Các kết quả điều tra ở 6 tỉnh của toàn quốc

đã đưa ra tỷ lệ thiếu vitamin A (retinolhuyết thanh <0.70mol/l) ở trẻ em < 5 tuổi

Tỷ lệ SDD tể còi cọc ở trẻ em <5 tuổi năm 2010

là 29%, cho thấy chế độ ăn thiếu năng lượng lâungày kẽm và thiếu VC khác

CL QGDD 2001-2010 đã xây dựng mục tiêu giảm tỷ lệ thiếu máu ở phụ nữ có thai xuống dưới 25% ở vùng can thiệp vào năm 2010

TM TS, thiếu vitA, thiếu kẽm, thiếu vitB12, vitD phổ biến ở VN, cho dù đã có cải thiện đáng

kể do can thiệp sức khỏe cộng đồng mang lại

như BS viên nang vitA mỗi 6 tháng cho trẻ 6-36 tháng tuổi, Tăng cường sắt vào nước mắm, vào bánh quy…

P/c thiếu VC là một can thiệp quan trọng

đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội

1 Đặt vấn đề (13)

ĐÓNG GÓP CỦA CUỘC ĐIỀU TRA

1) cung cấp thông tin về tỷ lệ thiếu vi chất dinh dưỡng;

2) thu thập số liệu làm cơ sở xây dựng Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng trong giai đoạn 2011-2020;

3) kết quả điều tra vi chất sẽ cung cấp dữ liệu ban đầu để đánh giá tác động của các chương trình can thiệp sau một thời gian triển khai.

2 MỤC TIÊU

Xác định tỷ lệ thiếu máu, thiếu sắt, thiếu vitA, thiếu kẽm, folate, vitD, calci ở trẻ em trước tuổi đi học và phụ nữ TSĐ

Xác định tỷ lệ thiếu VitB12 ở Phụ nữ TSĐ

III Đối tượng –phương pháp N/C

• Thiết kế: Cắt ngang mô tả, phân tầng theo thành thị, nông thôn,

• Địa điểm: 19 tỉnh/thành trên toàn quốc (56 cụm thành thị, 56 cụm nông thôn).

• Đối tượng: Trẻ dưới <6 tuổi (15-72 tháng), phụ nữ tuổi sinh đẻ 15-49 tuổi.

TIÊU CHUẨN CHỌN ĐỐI TƯỢNG

• PN, TE thuộc HGĐ đã tham gia điều tratiêu thụ TP toàn quốc, 2009

• PN không có thai 15-49 tuổi; TE 15-72tháng tuổi

• Không mắc các bệnh nặng/bệnh mạntính, không sốt, tiêu chảy, viêm hô hấpcấp và các bệnh nhiễm khuẩn khác tạithời điểm điều tra

• Ký cam kết tham gia cuộc điều tra này

CHỌN MẪU

• Chọn mẫu ngẫu nhiên 112 cụm từ danh sách 512 cụm của Tổng điều tra LTTP toàn quốc, 2009.

• Đảm bảo đủ 56 cụm thành thị và 56 cụm nông thôn

• Cỡ mẫu: 1666 PN, 516 trẻ em

THU THẬP SỐ LIỆU

Phỏng vấn phụ nữ về kiếnthức liên quan tới bổsung, tăng cường vi chấtvào TP

CHỈ TIÊU XN HÓA SINH

Lấy máu ven: 6 ml (người

Tách huyết thanh, bảo quản mẫu

• Đo hàm lượng Hb trong máu toàn phần sửdụng HemoCue (Hemocue Angholm, Thụyđiển) Quality control được đo hàng ngày

• Mẫu chuyển đến BV/TTYTDP tỉnh để táchhuyết thanh và bảo quản gửi máy bay vềViện Dinh dưỡng, - 76 oC

• 10% số mẫu sẽ được đo 2 lần Tất cả cácgiá trị Quality control và giá trị đo lại được ghichép và báo cáo

PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM

• Ferritin HT – PP ELIZA, độ chính xác được kiểm

tra bằng Chất chuẩn của Ramco Laboratories.

• Retinol HT: xác định bằng máy sắc kí lỏng cao áp HPLC tránh ánh sáng chiếu trực tiếp (LC 10 Advp, Shimadzu, Nhật bản)

• Kẽm HT: đo quang phổ hấp thụ ngọn lửa (AAS

GBC, Avanta) sử dụng quy trình tránh nhiễm yếu tố

vi lượng tại Viện DD Kết quả được kiểm tra lại với mẫu chuẩn

• 10  l huyết thanh được sử dụng để phân tích CRP bằng phương pháp ELISA (Diagnostic System Laboratories), Inc., Texas) bao gồm dung dịch chuẩn.

• Folat huyết thanh: được phân tích theo PP O’Broin

và Kelleher sử dụng kỹ thuật microtitre với chất kháng chloramphenicol Lactobacillus casei như test

vi sinh vật.

Vit D (25-OH vitamin D HT): bằng HPLC (Alliance, Waters, USA) Sử dụng chuẩn 25-OH vitamin D của

Đức Nồng độ 25(OH)D trong huyết thanh <50 thiếu vitD ở phụ nữ và trẻ em, 51-74nmol/L là không đủ

nmol/L-và ≥ 75 nmol/L là đủ vitD

Calci ion huyết thanh (iCa) đo bằng máy điện cực

cảm ứng ion sử dụng thiết bị của Roche Diagnostics AVL 9180 (AVL 9180, Roche, Nhật) tại công ty TNHH Công nghệ thí nghiệm Medlatex, Hà Nội.

nồng độ calci ion 1.15 - 1.25 mmol/ L, bình thường Thiếu calci máu ở mức nhẹ, trung bình và nặng

được định nghĩa là dưới 1,15; 0,9 và 0,8 mmol/L.

PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM

ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU

• ĐC thông qua HĐ Đạo đức, HĐ Khoa học

ĐT được giải thích rõ mục đích, ký Cam

kết PP lấy máu, kỹ thuật XN chuẩn hóa

• Báo KQ cho Trạm y tế sau điều tra

• ĐT TM nặng được hướng dẫn điều trị ngay

III Kết quả và Bàn luận

Tình trạng TM, sắt, kẽm, folate, vitA, vitB12

III Kết quả và Bàn luận

Gánh nặng kép về thừa cân và béo phì ở PN

có trong tất cả các nhóm Trong hai nhóm giàu,

tỷ lệ thừa cân và béo phì cao hơn đáng kể và tỷ

Thiếu calci nhẹ 83.36 85.87 80.75 0.13

Thiếu Vitamin D 57.75 59.33 56.20 0.57

Tỷ lệ thiếu vi chất ở trẻ em:

Tỷ lệ trẻ SDD thể thấp còi-23,2%; SDD gày còm-6,3%; 7% trẻ bị TC/BP

Tỷ lệ thiếu máu 9,1%, thiếu sắt là 12,9%;

3,2% trẻ em bị TMTS

51,9% trẻ bị thiếu kẽm, và ở nông thôn cao hơn-60.1% so với thành thị-(42.0% (p<0.01)

Tỷ lệ thiếu vitA-10%; Tỷ lệ thiếu folate <1%

Tỷ lệ TM, TS thay đổi theo tuổi, tuổi nhỏ

nhất có nguy cơ cao nhất bị TMTS Đối với

thiếu kẽm và vitA, tuổi ít tác động hơn, tuy vậy, nguy cơ thiếu cao nhất ở nhóm tuổi nhỏ nhất

3 Kết quả và Bàn luận

Thiếu máu thiếu

sắt 564 3.2 258 1.9 306 4.3 0.25Thiếu Vitamin A 546 10.1 242 8.7 304 11.2 0.43 Kẽm HT(µmol/l) 563 10.2 257 10.8 306 9.7 <0.01

Thiếu kẽm 563 51.9 257 42.0 306 60.1 <0.01

Thiếu Folate 327 0.6 147 1.4 180 0 <0.01 CRP >5 566 10.8 258 11.2 308 10.4 0.76 Thiếu calci huyết 1.23 2.33 0.36 0.10 Vitamin D* 485 43.37 211 41.58 274 44.80

Thiếu Vitamin D 57.32 62.09 53.65 0.15

Tình trạng vi chất ở trẻ em

Tỷ lệ thiếu Vit D cao (60%) ở các vùng

Tỷ lệ thiếu calci mức nhe rât cao (>80%)

*) Thiếu VitB12 khoảng 11,7% PN tuổi sinh đẻ