TRIỆU CHỨNG HỌC GÃY XƯƠNG potx

 Gãy trên lồi cầu x ơng cánh tay trẻ em . Trong loại gãy phổ biến nhất này ở trẻ em, biến chứng mạch máu đôi khi nguy hiểm..  Do động mạch cánh tay ở tr ớc khuỷu bị gấp khúc, bị kẹt n

TRIỆU CHỨNG HỌC

GÃY XƯƠNG

M C TIÊU H C T P Ụ Ọ Ậ

M C TIÊU H C T P Ụ Ọ Ậ

Sau khi h c xong, SV có kh n ng: ọ ả ă

 Trình b y à đượ c : nguyên nhân, c ch ơ ế

ch n thấ ương

 Trình b y à đượ c : Tri u ch ng LS v ệ ứ à

X.quang c a gãy xủ ương

 Nêu đượ c các bi n ch ng thế ứ ườ ng g p ặ

c a gãy xủ ương

I.đại c ơng

1 NH NGH A GÃY XĐỊ Ĩ ƯƠ NG

 Góy xươ ng l s giỏn o n v c u trỳc à ự đ ạ ề ấ

gi i ph u bỡnh thả ẫ ườ ng c a m t xủ ộ ươ ng

 Góy xươ ng h l góy xở à ươ ng m góy à ổ

thụng v i mụi trớ ường bờn ngo ià

qua VTPM

Hình nh GP bình th ng ả ườ

Hình nh GP bình th ng ả ườ

& hình nh gãy u trên x ng ùi.ả đầ ươ đ

& hình nh gãy u trên x ng ùi ả đầ ươ đ

Hình nh gãy x ng h ả ươ ở

Hình nh gãy x ng h ả ươ ở

Nhiệm vụ nâng đỡ

 B x ng l tr c t c a c th , xung quanh ộ ươ à ụ ộ ủ ơ ể

x ng ươ đượ ắ ế c s p x p cỏc ph n m m & m i b ầ ề ọ ộ

ph n khỏc c a c th , c bi t l m ch mỏu ậ ủ ơ ể đặ ệ à ạ

v th n kinh i sỏt x ng à ầ đ ươ

 Khi x ng b góy, m ch mỏu v th n kinh ươ ị ạ à ầ

d t n th ng ễ ổ ươ

* trÎ emỞ

* trÎ emỞ

 Hai đầ u xươ ng d i có các a s n t ng à đĩ ụ ă

trưở ng để ơ ể ớ c th l n lên => khi t n ổ

thươ ng a s n n y thì chi phát tri n l ch đĩ ụ à ể ệ

l c m t cân ạ ấ đố i

 M ng xà ươ ng r t d y, gi u m ch máu ấ à à ạ đểnuôi dưỡng xương => gãy xương T.E l ở àgãy c nh tà ươ i, d li n.ễ ề

Phân loại theo Salter - Harris

Type 1: Gãy bong ngang

d ới lớp sụn phát triển

Type 2: kèm theo một

mẩu x ơng tam giác của

hành x ơng

Type3: đ ờng gãy đi vào

khớp, qua đĩa sụn phát

triển

Type4: đ ờng gãy chéo từ

đầu x ơng, đến hành x ơng

chéo qua sụn phát triển

Type5: Vùng sụn bị gãy

lún

Type 1: Gãy bong ngang

d ới lớp sụn phát triển

Type 2: kèm theo một

mẩu x ơng tam giác của

hành x ơng

Type3: đ ờng gãy đi vào

khớp, qua đĩa sụn phát

triển

Type4: đ ờng gãy chéo từ

đầu x ơng, đến hành x ơng

chéo qua sụn phát triển

Type5: Vùng sụn bị gãy

lún

3.D CH T H CỊ Ễ Ọ

3.D CH T H CỊ Ễ Ọ

 M i tu i có m t lo i gãy xỗ ổ ộ ạ ươ ng hay g pặ :

- T.E hay gãy xương òn, TLC xđ ương cánh tay…

- Ngườ ới l n (>50T) hay gãy c xổ ươ ng ùi,đ gãy đầ u dướ ươi x ng quay…

Hình nh các bè x ng c x ng ùi ả ươ ở ổ ươ đ

Hình nh các bè x ng c x ng ùi ả ươ ở ổ ươ đ

(D CH T H C) Ị Ễ Ọ

(D CH T H C) Ị Ễ Ọ

 M i ngh có m t lo i gãy xỗ ề ộ ạ ươ ng thườ ng

g pặ : Th lò b gãy c t s ng do s p h m, ợ ị ộ ố ậ ầ

th ti n hay b thọ ệ ị ương b n tayở à …

 Gãy xươơ ng liên quan t i tuô ho t ớ ỉ ạ động

nh u:ỉề

- Tu i lao ổ độ ng, tu i ho t ổ ạ độ ng th d c, ể ụ

th thao(20-40T)ể

- Nam gi i nhi u h n n gi i.ớ ề ơ ữ ớ

4.PHÂN LO I GÃY XẠ ƯƠNG

4.PHÂN LO I GÃY XẠ ƯƠNG

 Gãy xương kín: gãy không thông v i ổ ớ

môi trường bên ngo i.à

 Gãy xương hở: gãy thông v i môi ổ ớ

trường bên ngo i qua VTPM.à

 Gãy xương b nh lýệ : do u, do viêm xương,

do b m sinh.ẩ

II.NGUYÊN NHÂN

vµ c¬ chÕ chÊn th ¬ng

1 Nguyªn nh©n

 Do ch n thấ ươ ng: l ch y uà ủ ế

• Tai n n giao thông : chi m trên 50% t ng ạ ế ổ

s các nguyên nhân gây gãy xố ương

• Tai n n lao ạ độ ng c ng ng y c ng nhi u.à à à ề

• Tai n n TDTT: do á bóng, do ua xeạ đ đ …

• Tai n n trong sinh ho t, Tai n n h c ạ ạ ạ ọ

ng: g p tu i h c ng

đườ ặ ở ổ ọ đườ

Gãy x ng b nh lý ươ ệ

Gãy x ng b nh lý ươ ệ

Ph©n lo¹i g·y x ¬ng

Di lÖch trong g·y x ¬ng

T n th ng ph n m m ph c t p ổ ươ ầ ề ứ ạ

T n th ng ph n m m ph c t p ổ ươ ầ ề ứ ạ

IV.TRI U CH NG Ệ Ứ

IV.TRI U CH NG Ệ Ứ häc GÃY X GÃY X ƯƠ ƯƠ NG NG

(TRI U CH NG LÂM SÀNG) Ệ Ứ

(TRI U CH NG LÂM SÀNG) Ệ Ứ

2.TRI U CH NG TOÀN THÂNỆ Ứ

 Gãy xương nh , gãy ỏ đơ n thu n, không ầ

nh h ng to n thân (gãy 2 x ng c ng

tay, cánh tay ).…

 N u gãy xế ươ ng l n ho c kèm theo a ớ ặ đ

ch n thấ ươ ng có th gây nên s c.ể ố

 S c ch n thố ấ ương: do au, do m t máu.đ ấ

(TRI U CH NG LÂM SÀNG) Ệ Ứ

(TRI U CH NG LÂM SÀNG) Ệ Ứ

 Đ o chi: Dùng thước v i, thả ướ đ độ…c o

o tr c chi, chu vi, chi u d i chi v

• Đ ầo t m ho t ạ động c a kh p qua ủ ớ “ ư ế t th

xu t phát không ấ ”

Tri u ch ng tr t kh p ệ ứ ậ ớ Tri u ch ng tr t kh p ệ ứ ậ ớ

 Đau, gi m au khi ả đ được b t ấ động, tr t ậ

4.TRI U CH NG X.Q:Ệ Ứ

4.TRI U CH NG X.Q:Ệ Ứ

 NGUYÊN T C Ắ

CH P H X Ụ Ệ ƯƠ NG KH P Ớ

 Kích th c: l y h t 2 kh p trên v d i gãy ướ ấ ế ớ à ướ ổ

 Tia v a: nhìn rõ th nh x ng (v x ng) ừ à ươ ỏ ươ

 T n th ng n m gi a tr ng phim ổ ươ ằ ữ ườ

 Đả m b o th t c h nh chính: ghi rõ h ,tên ả ủ ụ à ọ

BN, ch p th ng, nghiêng, ánh d u P,T ụ ẳ đ ấ …

+ Gãy v o kh p, gãy c ià ớ à …

 Đọc di l ch:ệ l y u trung tâm c.ấ đầ đểđọ

- Film th ng: c di l ch sang bênẳ đọ ệ

- Film nghiêng: c di l ch tr c, sau.đọ ệ ướ

Gãy n gi n(T) và gãy ph c t p(P) đơ ả ứ ạ

Gãy n gi n(T) và gãy ph c t p(P) đơ ả ứ ạ

x ng ùi ươ đ

x ng ùiươ đ

M¶nh x ¬ng vì cña æ cèi chÌn vµo khíp

Film ch p X.quang th ng và chup ụ ườ

Film ch p X.quang th ng và chup ụ ườ

M.R.I g iố

M.R.I g i ố

Gãy x ơng lớn, mất máu nhiều.

 Hầu hết gãy x ơng thông th ờng: không bị

mất máu nhiều, x ơng chày mất d ới 500ml, bất động là đủ, khụng ph i truy n mỏu.ả ề

 Nghiên cứu cho thấy gãy kín x ơng đùi ng ời

lớn mất kho ng t ả ừ 1lít đến 2,5lít máu, vỡ vậy ph iả bất động tốt và theo dõi sỏt mạch, huyết áp

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

 Gãy x ơng chậu mất rất nhiều máu, có thể

mất 1,5lít đến mất hết máu

 Ngày nay theo dõi hồi sức đã có phác đồ nh sau:

- Cho truyền 500ml – 1000 ml máu.

- Thêm 3 lít huyết thanh

 Thời gian theo dừi 2 giờ, nếu HA tối đa < 70mmHg thi chỉ định mổ cấp cứu để cầm máu

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

G·y böa khung chËu (kiÓu më quyÓn s¸ch)

To¸c khíp cïng-chËu vµ khíp mu

 Gãy trên lồi cầu x ơng cánh tay trẻ em

 Trong loại gãy phổ biến nhất này ở trẻ em, biến chứng mạch máu đôi khi nguy hiểm

 Do động mạch cánh tay ở tr ớc khuỷu bị gấp khúc, bị kẹt nh kẹt săm xe đạp, kẹt vào ổ

gãy

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

Tæn th ¬ng m¹ch m¸u c¸nh tay

 Gãy trên lồi cầu x ơng đùi: phía sau trong,

các phần trên lồi cầu trong x ơng đùi có

động mạch đùi chui qua vòng cơ khép lớn chuyển thành động mạch khoe: có th ơng tổn mạch máu là d ới 2%

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

Mạch máu đùi, Di lệch gãy 1/3 d ới x ơng đùi

 Mạch máu bị đứt đôi, bị rách bên thì dễ chẩn

đoán: máu tụ to tại chỗ, đập theo mạch v.v

nhất là máu tụ căng phồng vùng khoeo, song cần chú ý một dạng thứ 3 của th ơng tổn động mạch: rách dập lớp áo trong của động mạch, gây tắc mạch từ từ, gây hội chứng thiếu máu cẳng, bàn chân và hoại tử chi

 Nh vậy phải theo dõi sát, vì có tr ờng hợp th ơng tổn mạch máu không có gì rầm rộ ở ngày đầu nên cấp cứu dễ bỏ qua

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

 Gãy 1/3 trên x ơng chày và vỡ khớp gối:

Gãy x ơng vùng này hay gây hội chứng chèn

ép khoang và đứt mạch máu vùng khoeo, mạch chày sau v.v

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

 Bao x n y ch c, ít ơ à ắ đà n h i, bên trong ồ

ch a ứ đự ng m ch máu & th n kinh quan ạ ầ

tr ng i qua ọ đ để nuôi phía h l u.ạ ư

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

Các khoang c ng chân ẳ

Các khoang c ng chân ẳ

LÂM SÀNG HC CEK C NG CHÂNẲ

LÂM SÀNG HC CEK C NG CHÂNẲ

Matsen a ra 5 bi u hi n LS c a HC CEK: đư ể ệ ủ

 Đ au quá m c thông th ng c a gãy x ng ứ ườ ủ ươ

C N LÂM SÀNG HC CEK C NG CHÂNẬ Ẳ

C N LÂM SÀNG HC CEK C NG CHÂNẬ Ẳ

Biến chứng thần kinh.

Liệt đám rối cánh tay: do lực mạnh đánh vào trên bờ vai, hạ thấp đầu vai, làm các rễ thần kinh bị đứt rời tại gốc thần kinh, tại tuỷ sống, liệt hoàn toàn đám rối thần kinh cánh tay

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

G·y th©n x ¬ng c¸nh tay cã liÖt thÇn kinh quay.

 G·y ngang th©n x ¬ng c¸nh tay ë 1/3 gi÷a (cã r·nh xo¾n cho thÇn kinh quay), hay g·y chÐo v¸t 1/3 d íi x ¬ng c¸nh tay hay bÞ liÖt thÇn kinh quay

 H¬n 90% tr êng hîp liÖt lµ tù håi phôc sau 2 - 3 th¸ng

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

Tæn th ¬ng thÇn kinh quay trong g·y x ¬ng c¸nh tay

Gãy trên lồi cầu x ơng cánh tay có liệt thần

kinh giữa nh ngư ít gặp Th ờng sau nắn x ơng, liệt sẽ tự hồi phục

Gãy Colles liệt thần kinh giữa từ từ do chít hẹp

ống cổ tay (HC ống cổ tay)

Trật khớp háng liệt thần kinh hông to Tỉ lệ bị liệt là 0,5 - 33,0% Biểu hiện tê bì ở gan chân,

th ờng là đụng dập và tự hồi phục

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

BiÕn chøng thÇn kinh h«ng to

Gãy cổ x ơng mác liệt thần kinh hông khoeo ngoài.

 Không hiếm gặp, bàn chân buớc đi kiểu vạt tép (do bàn chân liệt bị đổ, muốn đi khỏi vấp phải

đ a vòng bàn chân ra ngoài rồi mới b ớc lên tr ớc)

(BIẾN CHỨNG CỦA GÃY XƯƠNG)

2.CÁC BI N CH NG S M: Ế Ứ Ớ( 24 – 48 gi sau ch n th ng)ờ ấ ươ

- Chi trên : HC WOLMANN.

- Chi dưới: HC SUDEX.

Nhiễm khuẩn sau mổ khx gãy kín

cố định ổ gãy vững chắc cho phép tập vận động

sớm, tránh đ ợc teo cơ, cứng khớp.

khuẩn, mà nhiễm khuẩn là rất nặng Nhiễm khuẩn sau mổ x ơng kín ở ta là 2-3%, nơi nào tốt nhất là 1%

X ươ ng ùi không li n sau KHX b ng n p vít đ ề ằ ẹ

Nhiễm khuẩn sau gãy hở

 Một số ít tr ờng hợp gãy x ơng hở, chủ yếu x

ơng chày, x ơng đùi, đã đ ợc mổ kết hợp x ơng ngay

Hoại th sinh hơi:

 Phần lớn là viêm tấy lan toả yếm khí có mùi

thối ở các vách liên cơ lan đi xa song cơ còn

đỏ, sạch Loại này hay gặp nh ng ít nguy hiểm

 Hoại th sinh hơi là nhiễm khuẩn yếm khớ hiếm gặp nh ng đặc biệt nguy hiểm: nhẹ nhất thì cụt chi, tỷ lệ tử vong còn rất cao

 Hay bị vùng có nhiều cơ nh mông, đùi, cẳng

chân, nhất là sau gãy x ơng hở

 Lâm sàng của HTSH: đến gần bệnh nhân ta

đã thấy mùi thối khắm nh mùi cóc chết,

toàn trạng nhiễm trùng, nhiễm độc nặng.Vết

th ơng s ng nề, lùng bùng, miệng hẹp, mặt vết

th ơng xám bẩn hay trắng bệch không có

mủ, chỉ thấy chảy ra ít dịch lờ lờ đỏ nh n ớc rửa thịt , thối, ấn thấy lạo xạo hơi xì từ trong sâu ra

 Bệnh lan nhanh về gốc chi

Uốn ván

 Dự phòng uốn ván quan trọng khi có vết th

ơng

 Cho S.A.T gây miễn dịch thụ động

 Cho S.A.T ngựa 1500 - 4500 đơn vị Hiện nay Globulin ng ời tốt hơn (cho 250 đơn vị).Khi

cho S.A.T bắt buộc thử phản ứng tr ớc ở tay

 Cho Anatoxin (A.T) gây miễn dịch chủ động (gi iả độc tố) th ờng cho 3 mũi (m iỗ mũi 0,1

ml, không phải thử phản ứng)

Biến chứng nghẽn mạch, tắc mạch

 Bệnh nhân đa chấn th ơng dễ bị nghẽn các tĩnh mạch sâu

 Bệnh nhân bị gãy nhiều x ơng lớn, bất động lâu trên 10 ngày thì 67% có nghẽn mạch

Tắc mạch phổi ít gặp song nguy hiểm chết

ng ời Biểu hiện lâm sàng là dấu hiệu suy thở

ở ng ời lớn tuổi

3.CÁC DI CH NG Ứ

3.CÁC DI CH NG Ứ

 Teo c , c ng kh p =>BN m t ch c n ng c a ơ ứ ớ ấ ứ ă ủchi

 Ch m li n: sau 4-5 tháng x ng không li n.ậ ề ươ ề

 Kh p gi : sau 6 tháng x ng không li n.ớ ả ươ ề

 Cal l ch x ng => l ch tr c chi, l m cho BN ệ ươ ệ ụ à

m t ch c n ng c a chi.ấ ứ ă ủ

 Viêm x ng: i u tr h t s c t n kém, d t n ươ đ ề ị ế ứ ố ễ à

ph ế