ĐỀ ÁN LUẬT KINH DOANH CHỦ ĐỀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG KINH DOANH THƯƠNG MẠI

Thế nên việc lựa chọn một phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp là vô cùng quan trọng vì các chủ thể tham gia là những đơn vị, tổ chức pháp lý không giống nhau, thuộc nhu

Trang 1

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CNTT & TT VIỆT - HÀN KHOA KINH TẾ SỐ VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ



ĐỀ ÁN LUẬT KINH DOANH CHỦ ĐỀ “PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG KINH DOANH THƯƠNG MẠI”

Giảng viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Phương Thảo

Đà Nẵng, tháng 05 năm 2022

Trang 2

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1 Giới thiệu đề tài 4

2 Lí do lựa chọn đề tài 4

PHẦN NỘI DUNG 5

I Tổng quát về giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại 5

1.1 Khái niệm giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại 5

1.2 Đặc điểm của giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại 6

1.3 Yêu cầu trong giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại 7

1.4 Ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại 8

II Các phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại 8

2.1 Phương thức thương lượng 8

2.1.1 Khái niệm 8

2.1.2 Đặc điểm 9

2.1.3 Ưu điểm 11

2.1.4 Hạn chế 11

2.1.5 Đánh giá và kết luận 12

2.2 Phương thức hòa giải 12

2.2.1 Khái niệm 12

2.2.2 Đặc điểm 13

2.2.3 Ưu điểm 14

2.2.4 Hạn chế 15

2.3 Phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại 16

2.3.1 Khái niệm 16

2.3.2 Đặc điểm 17

2.3.3 Ưu điểm 18

2.3.4 Hạn chế 19

Trang 3

2.4 Phương thức giải quyết tranh chấp bằng Tòa án 20

2.4.1 Khái niệm 20

2.4.2 Đặc điểm 20

2.4.3 Ưu điểm 21

2.4.4 Hạn chế 21

III Giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật trong giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại 23

3.1 Căn cứ đề xuất giải pháp 23

3.2 Giải pháp cụ thể 23

PHẦN KẾT LUẬN 29

Trang 4

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Giới thiệu đề tài

Ngày nay, các quan hệ trong và ngoài nước về kinh tế, chính trị, ngoại giao, văn hóa, là những nhân tố quan trọng cấu thành bức tranh tổng thể trong nền thương mại

ở từng thời kì lịch sử nhất định Cùng với xu thế toàn cầu hóa đang phát triển mạnh mẽ, hoạt động thương mại cũng từ đó mà tăng dần theo từng nhịp lên xuống của các quan hệ quốc tế Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, không thể nào tránh khỏi những tranh chấp ngoài ý muốn phát sinh, từ đó khiến cho mối quan hệ giữa các bên tham gia hoạt động, giao dịch diễn biến phức tạp Thế nên việc lựa chọn một phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp là vô cùng quan trọng vì các chủ thể tham gia là những đơn vị, tổ chức pháp lý không giống nhau, thuộc những hệ thống pháp luật khác nhau… Trên thực tế, pháp luật hiện hành công nhận các phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh sau: thương lượng, hòa giải, trọng tài và tòa án Thông qua bài tiểu luận

“Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại”, những thông tin cụ thể về các loại hình giải quyết tranh chấp sẽ được nêu rõ qua những khái niệm, ưu điểm và nhược điểm

2 Lí do lựa chọn đề tài.

Tranh chấp là một yếu tố không thể tránh khỏi trong mọi hoạt động đời sống, đặcbiệt là trong kinh doanh thương mại, khi những tranh chấp sẽ chịu ràng buộc với cả lợiích và nghĩa vụ của chủ thể trong kinh doanh Điều này đòi hỏi, mọi chủ thể tham gia kinh doanh đều cần có những kiến thức cơ bản về các loại hình giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, để có thể đảm bảo quyền lợi và hoàn thành đúng nghĩa vụ của bản thân khi có tranh chấp xảy ra

Qua đó nhận thấy được tính cấp thiết của đề tài “Pháp luật về giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại” đối với mọi chủ thể tham gia kinh doanh và

thương mại

Trang 5

PHẦN NỘI DUNG

I Tổng quát về giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại

1.1 Khái niệm giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại

Tranh chấp trong kinh doanh thương mại được hiểu là sự bất đồng về một hiện tượng pháp lý phát sinh trong đời sống kinh tế giữa các chủ thể tham gia kinh doanh

và thông thường nó gắn liền với các yếu tố, lợi ích về mặt tài sản Đó là những mâu thuẫn, xung đột lợi ích về quyền và nghĩa vụ kinh tế mà các chủ thể đã cam kết trong hoạt động thương mại, gây thiệt hại tới lợi ích chính đáng của một hoặc một số bên khác

Từ những năm 1994 các hoạt động thương mại tại Việt Nam diễn ra thường xuyên, các tranh chấp từ hoạt động thương mại cũng bắt đầu phát triển Mối quan hệ trong hoạt động kinh doanh thương mại vừa mang tính xung đột vừa mang tính hợp tác Vì vậy khi xảy ra tranh chấp các bên luôn tìm cách nhanh chóng để giải quyết các xung đột, mâu thuẫn này để sớm đưa hoạt động kinh doanh, sản xuất của mình trở lại bình thường ổn định Do đó, việc giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại đòi hỏi các bên tranh chấp cũng như cơ quan giải quyết tranh chấp phải tiến hành nhanh chóng, kín đáo, không làm ảnh hưởng đến nhau

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh được hiểu là những hình thức, biện pháp mà thông qua đó với sự tích cực, chủ động của các bên tranh chấp và sự giúp đỡ của các cơ quan tài phán được tiến hành nhằm loại bỏ những tranh chấp đã phát sinh rakhỏi đời sống kinh tế, khôi phục và bảo vệ quyền lợi chính đáng hợp pháp của các bên tranh chấp, lợi ích của Nhà nước và xã hội, bảo đảm cho các quan hệ kinh tế phát triển lành mạnh

Tóm lại giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại được hiểu là quá trình phânxử để làm rõ quyền và nghĩa vụ hợp pháp của các bên, buộc bên vi phạm nghĩa vụ phảithực hiện trách nhiệm của mình đối với bên bị vi phạm

Tranh chấp thương mại là một hiện tượng phổ biến và thường xuyên diễn ra trong hoạt động của nền kinh tế thị trường Do tính chất thường xuyên cũng như hậu quả của nó gây ra cho các chủ thể tham gia tranh chấp nói riêng và cho cả nền kinh tế nói chung, pháp luật Việt Nam đã sớm có những quan tâm nhất định đến hoạt động

Trang 6

này cũng như các phương thức giải quyết nó thể hiện thông qua các quy định cụ thể trong nhiều văn bản pháp luật.

1.2 Đặc điểm của giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại là các vấn đề do các bên tranh chấp tự định đoạt Tức là các bên tham gia tranh chấp có quyền tự do lựa chọn các phương thức giải quyết, quyền tự do lựa chọn thực hiện hay không thực hiện tất cảcác hành vi mà pháp luật không cấm nhằm hòa giải và tháo gỡ các mâu thuẫn, bất đồng của các bên chủ thể trong các tranh chấp kinh doanh thương mại; Hay quyền tự

do thể hiện ý chí của các đương sự trong việc lựa chọn cơ quan có thẩm quyền giải quyết Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại có các đặc điểm như sau:

Thứ nhất, chủ thể chủ yếu của tranh chấp thương mại là thương nhân.

Quan hệ thương mại có thể được thiết lập giữa các thương nhân với nhau hoặc giữa thương nhân với bên không phải là thương nhân Một tranh chấp được coi là tranh chấp thương mại khi có ít nhất một bên là thương nhân Ngoài ra cũng có một số trường hợp, các cá nhân tổ chức khác cũng có thể là chủ thể của tranh chấp thương mại: tranh chấp giữa công ty – thành viên công ty; tranh chấp giữa các thành viên công

ty với nhau liên quan đến việc thành lập, hoạt động, hợp nhất, giải thể, chia, tách…công ty; …

Thứ hai, căn cứ phát sinh tranh chấp thương mại là hành vi vi phạm hợp đồng

hoặc vi phạm pháp luật

Trong nhiều trường hợp, tranh chấp thương mại phát sinh do các bên có vi phạm hợp đồng và xâm hại lợi ích của nhau, tuy nhiên cũng có thể có những vi phạm xâm hại lợi ích của các bên nhưng không làm phát sinh tranh chấp Nội dung của tranhchấp thương mại là những xung đột về quyền, nghĩa vụ và lợi ích của các bên trong hoạt động thương mại Các quan hệ thương mại có bản chất là các quan hệ tài sản, nên nội dung tranh chấp thương liên quan trực tiếp tới lợi ích kinh tế của các bên

Thứ ba, về các phương thức giải quyết tranh chấp thương mại.

Tranh chấp thương mại đòi hỏi được giải quyết thỏa đáng nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên, giáo dục ý thức tôn trọng pháp luật của công dân, góp phần ngăn ngừa

sự vi phạm pháp luật trong hoạt động thương mại, bảo đảm trật tự pháp luật, kỷ cương

xã hội Hiện nay tranh chấp thương mại được giải quyết bằng các phương thức: thương

Trang 7

lượng, hòa giải, trọng tài thương mại và tòa án Mỗi phương thức có sự khác nhau về tính chất pháp lý, nội dung của thủ tục, trình tự tiến hành

1.3 Yêu cầu trong giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại

Tranh chấp kinh doanh, thương mại đã trở thành một hiện tượng tất yếu khách quan của nền kinh tế thị trường Khi tranh chấp kinh doanh thương mại phát sinh cần phải giải quyết một cách minh bạch và hiệu quả; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể Do đó, việc giải quyết tranh chấp KDTM cần đáp ứng được một số yêu cầu như sau:

Thứ nhất, là nhanh chóng, thuận lợi, không làm hạn chế, cản trở các hoạt động

kinh doanh thương mại Tính chất của các hoạt động kinh doanh thương mại là diễn ra liên tục theo một trình tự Nếu giải quyết kéo dài sẽ ảnh hưởng đến quá trình hoạt độngkinh doanh của các chủ thể, có thể bị ngừng trệ, uy tín và năng lực cạnh tranh trên thị trường có thể bị giảm sút Do đó yêu cầu giải quyết nhanh chóng, kịp thời là yêu cầu cần thiết cơ bản nhất của các chủ thể khi xảy ra các tranh chấp

Thứ hai, là khôi phục và duy trì các quan hệ hợp tác, tín nhiệm giữa các bên

trong kinh doanh, thương mại Trong tranh chấp, việc hàn gắn mối quan hệ giữa các bên là một yếu tố quan trọng Bởi ngay từ khi bắt đầu quan hệ hợp tác kinh doanh, các bên đã xây dựng được mối quan hệ tốt đẹp trên cơ sở đôi bên cùng có lợi, nhưng trong quá trình thực hiện lại xảy ra những tranh chấp không đáng có, ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa các bên Bởi vậy, dù bất kỳ phương thức giải quyết tranh chấp nào cũng phải hàn gắn lại mối quan hệ này, tạo môi trường, niềm tin để các bên có thể tiếp tục hợp tác

Thứ ba, là giữ bí mật kinh doanh, uy tín của các bên Bí mật kinh doanh, bí mật

nghề nghiệp là nhân tố quan trọng trong sự thành công trên thương trường của các doanh nghiệp Các đối thủ cạnh tranh trên thương trường tìm rất nhiều cách để tiếp cậnnhững thông tin đó Vì vậy bất kì một doanh nghiệp, chủ thể nào muốn tồn tại lâu dài được bền vững trên thị trường thì cần bảo vệ những bí mật kinh doanh là điều cần thiết Trong quá trình giải quyết tranh chấp để chứng minh về yêu cầu của mình, đôi khi một bên phải trình bày những vấn đề liên quan đến bí mật kinh doanh, bí mật nghề nghiệp Nếu để thất thoát bí mật kinh doanh trong quá trình giải quyết vụ án có thể ảnhhưởng đến sự sống còn của doanh nghiệp Do vậy, trong các phương thức giải quyết

Trang 8

tranh chấp đều phải đảm bảo an toàn bí mật kinh doanh, bí mật nghề nghiệp của các bên tranh chấp.

Cuối cùng, là kinh tế ít tốn kém Đây là yêu cầu cần thiết mà bất cứ chủ thể nào

cũng đều cần

1.4 Ý nghĩa của việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại.

Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp không thể tránh khỏi một số tranh chấp và những tranh chấp này sẽ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của doanh nghiệp Khi các bên có tranh chấp trong kinh doanh do một bên vi phạmhợp đồng thì việc giải quyết tranh chấp có ý nghĩa:

Giải quyết nhanh chóng các mâu thuẫn, cân bằng lợi ích giữa các bên trong phạm vi mà họ chấp nhận được, tạo điều kiện xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, có khả năng duy trì và phát triển Giúp hai bên giải tỏa những xung đột, mâu thuẫn, tìm được tiếng nói chung và lập lại sự cân bằng về lợi ích của các bên

Mục đích của việc giao kết hợp đồng là đảm bảo lợi ích giữa các chủ thể kinh doanh, do vậy khi một bên bị vi phạm hợp đồng thì sẽ có những thiệt hại về mặt lợi íchnhất định, do vậy giải quyết được tranh chấp thì sẽ đảm bảo quyền và lợi ích của các bên, thiết lập được sự cân bằng trong kinh doanh và đảm bảo được thực thi pháp luật

Lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp đúng sẽ giúp giải quyết nhanh chóng, thuận tiện, ít chi phí và không mất thời gian nhằm tạo điều kiện tạo môi trường kinh doanh lành mạnh trong khuôn khổ pháp luật

Việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh cũng là một kênh để kiểm chứng các quy định của pháp luật hiện hành đưa vào thi hành trong thực tiễn có những bất cập nào để hoàn thiện pháp luật, tạo hành lang pháp lý cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước

II Các phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh thương mại

Do sự đa dạng của các loại tranh chấp kinh doanh, thương mại và trước yêu cầucủa sự linh hoạt trong việc giải quyết tranh chấp này, các phương thức giải quyết tranhchấp kinh doanh, thương mại rất phong phú và đa dạng Hiện nay, các phương thức giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại thường được áp dụng đó là:

2.1 Phương thức thương lượng

2.1.1 Khái niệm

Trang 9

Thương lượng là phương thức giải quyết tranh chấp xuất hiện sớm nhất, thông dụng và phổ biến nhất được các bên tranh chấp áp dụng rộng rãi để giải quyết mọi tranh chấp phát sinh trong đời sống xã hội, nhất là trong hoạt động thương mại

Thương lượng là phương thức giải quyết tranh chấp thông qua việc các bên tranh chấp cùng nhau bàn bạc, tự dàn xếp, tháo gỡ những bất đồng phát sinh để loại bỏ tranh chấp

mà không cần có sự trợ giúp hay phán quyết của bất kì bên thứ ba nào

Phương thức giải quyết tranh chấp này thường được giới thương nhân lựa chọn mỗi khi có tranh chấp phát sinh, bởi sự đơn giản của phương thức thực hiện, ít tốn kém, lại không bị ràng buộc bởi những thủ tục pháp lý phức tạp, uy tín cũng như bí mật trong kinh doanh được bảo đảm tối đa và mức độ phương hại đến mối quan hệ hợp tác giữa các bên cũng thấp, thậm chí còn tăng cường sự hiểu biết và hợp tác lẫn nhau sau khi thương lượng thành công

2.1.2 Đặc điểm

Thứ nhất, phương thức giải quyết tranh chấp này được thực hiện bởi cơ chế nội

bộ (cơ chế tự giải quyết), thông qua việc các bên tranh chấp gặp nhau bàn bạc, thỏa thuận để giải quyết những bất đồng phát sinh mà không cần có sự hiện diện của bên thứ ba để trợ giúp hay ra phán quyết, đòi hỏi các bên phải cùng nhau có thiện chí, trung thực

Thứ hai, quá trình thương lượng giữa các bên cũng không chịu sự ràng buộc

của bất kỳ nguyên tắc pháp lý hay những quy định mang tính khuôn mẫu nào của phápluật về thủ tục giải quyết tranh chấp

Thứ ba, việc thực thi kết quả thương lượng hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự

nguyện của mỗi bên tranh chấp mà không có bất kỳ cơ chế pháp lý nào bảo đảm việc thực thi thỏa thuận của các bên trong quá trình thương lượng

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng thương lượng đàm phán là sự thể hiện quyền tự do thỏa thuận, tự do định đoạt của các bên tranh chấp Quá trình thương lượng đàm phán trong kinh doanh để giải quyết tranh chấp có thể được thực hiện bằng nhiều cách thức: thương lượng trực tiếp, thương lượng gián tiếp, kết hợp của thương lượng trực tiếp với thương lượng gián tiếp

Trang 10

Thương lượng trực tiếp là cách thức mà các bên tranh chấp trực tiếp gặp nhau

bàn bạc, trao đổi và đề xuất ý kiến của mỗi bên nhằm tìm kiếm giải pháp loại trừ tranh chấp

Thương lượng gián tiếp là cách thức các bên gửi cho nhau tài liệu giao dịch thể

hiện quan điểm và yêu cầu của mình nhằm tìm kiếm giải pháp loại trừ tranh chấp

Ưu điểm của thương lượng trực tiếp so với thương lượng gián tiếp là thông qua những cuộc đàm phán, tiếp xúc trực tiếp, các bên nhanh chóng hiểu biết được quan điểm, thái độ hợp tác và thiện chí của mỗi bên và có sự điều chỉnh thích ứng để ý chí của các bên sớm được gặp nhau nhằm tiến tới một giải pháp chung nhất có thể lựa chọn để giải quyết vụ tranh chấp Bởi vậy, khi quan điểm, thái độ và ý chí của các bên có sự cách biệt quá lớn, khó có thể đạt được sự thỏa thuận thì thông qua cách thức thương lượng trực tiếp, các bên tranh chấp có thể nhanh chóng quyết định thay đổi phương thức giải quyết tranh chấp thích hợp nhằm hạn chế sự dây dưa, kéo dài vụ tranh chấp

Tuy nhiên, thương lượng trực tiếp sẽ gặp phải những trở ngại nếu các bên ở quá

xa nhau, chi phí thời gian, tiền bạc cho việc đi lại, ăn ở để đàm phán trực tiếp thường lớn hơn nhiều so với đàm phán gián tiếp, nhất là khi một bên thiếu sự hợp tác và tính thiện chí không cao trong quá trình đàm phán Ngoài ra, sự thành công của thương lượng trực tiếp còn phụ thuộc vào thái độ, kỹ năng đàm phán của đại diện mỗi bên tranh chấp Trường hợp đại diện đàm phán của mỗi bên tranh chấp không biết lắng nghe, không có sự bình tĩnh, kiên trì, mềm dẻo cũng như không có khả năng thuyết phục đối tác thì cơ hội thương lượng hiệu quả sẽ không cao, thậm chí dễ gây ức chế tâm lý và khả năng thách thức của mỗi bên Do đó đòi hỏi các bên phải có cách thươnglượng hiệu quả

Trở ngại này lại có thể được khắc phục bằng thương lượng gián tiếp Quan điểm, thái độ, ý chí của mỗi bên thể hiện qua ngôn từ đã được trau chuốt, gọt dũa bởi văn phong viết trong đàm phán gián tiếp nên tính chặt chẽ, thuyết phục thường cao hơn và ít gây ức chế tâm lý cũng như thái độ thách thức của mỗi bên tranh chấp Ưu điểm này của thương lượng gián tiếp cũng tùy thuộc vào khả năng và nghệ thuật khai thác của người chắp bút Tuy nhiên hạn chế của phương pháp thương lượng gián tiếp

dễ nhận thấy khi các bên tranh chấp chưa có sự hiểu biết nhất định về nhau, quan

Trang 11

điểm, thái độ và ý chí của các bên tranh chấp còn nhiều sự khác biệt sẽ dễ làm cho quátrình thương lượng bị kéo dài, thậm chí dễ dẫn đến bế tắc Bởi vậy, trong thực tế, tùy thuộc vào “sở trường, sở đoản” của mỗi bên mà lựa chọn phương thức thương lượng trực tiếp hoặc gián tiếp, hoặc phối kết hợp đồng thời cả hai phương thức này nhằm tăng tính hiệu quả giải quyết tranh chấp.

2.1.3 Ưu điểm

Ưu điểm nổi bật của phương thức thương lượng trong giải quyết tranh chấp này

là sự thuận tiện, đơn giản, nhanh chóng, có tính linh hoạt, hiệu quả và ít tốn kém, không bị ràng buộc bởi các thủ tục pháp lý phức tạp

Mặt khác, còn bảo vệ được uy tín cho các bên tranh chấp cũng như bí mật trong kinh doanh của các nhà kinh doanh Các nhà kinh doanh hơn ai biết bảo vệ quyền lợi của mình, hiểu rõ những bất đồng và nguyên nhân phát sinh tranh chấp nên quá trình đàm phán, thỏa thuận dễ hiểu và cảm thông với nhau hơn để có thể thỏa thuận được các giải pháp tối ưu theo đúng nguyện vọng của mỗi bên mà không phải cơ quan tài phán nào cũng có thể làm được Bởi vậy, nếu thương lượng thành công không những các bên loại bỏ được những bất đồng đã phát sinh mà mức độ phương hại đến mối quan hệ kinh doanh giữa các bên cũng thấp, tăng cường sự hiểu biết và hợp tác lẫn nhau trong tương lai

2.1.4 Hạn chế

Hạn chế của phương thức giải quyết tranh chấp bằng thương lượng đó là

thương lượng thành công hay không hoàn toàn phục thuộc vào sự hiểu biết và thái độ thiện chí, hợp tác của các bên tranh chấp Khi một hoặc các bên tranh chấp thiếu sự hiểu biết về lĩnh vực và vấn đề đang tranh chấp, không nhận thức được vị thế của mình

về khả năng thắng thua nếu phải theo đuổi vụ kiện tại cơ quan tài phán hoặc không có thái độ nỗ lực hợp tác, thiếu sự thiện chí trung thực trong quá trình thương lượng thì khả năng thành công là rất mong manh, kết quả thương lượng thường bế tắc

Ngoài ra, kết quả thương lượng lại không được đảm bảo bằng cơ chế pháp lý mang tính bắt buộc Do đó, dù các bên có đạt được thỏa thuận để giải quyết vụ tranh chấp thì việc thực thi kết quả thương lượng vẫn phụ thuộc vào sự tự nguyện của bên phải thi hành Nếu một bên không tự nguyện thi hành thì kết quả thương lượng cũng chỉ tồn tại trên giấy mà không có một cơ chế pháp lý trực tiếp nào bắt buộc thi hành

Trang 12

đối với kết quả thương lượng của các bên Những hạn chế này của thương lượng dễ bị lạm dụng trong thực tiễn giải quyết tranh chấp thương mại Nhiều trường hợp vì thiếu

sự thiện chí, hợp tác trong quá trình giải quyết vụ tranh chấp mà một bên đã tìm mọi cách trì hoãn quá trình thương lượng nhằm kéo dài vụ tranh chấp, nhất là khi thời hiệu khởi kiện không còn nhiều

Phương thức này đòi hỏi các bên phải cùng nhau có thiện chí, trung thực Như vậy, phương thức thương lượng có một số hạn chế như rất khó thực hiện nếu các bên

đã mâu thuẫn căng thẳng không có thiện chí với nhau Kết quả thương lượng hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự nguyện của mỗi bên nên giá trị pháp lý không cao

2.1.5 Đánh giá và kết luận

Đây là phương thức được các bên lựa chọn đầu tiên, thường được tiến hành ngay sau khi xảy ra tranh chấp Và trong thực tế thì phần lớn các tranh chấp kinh doanh thương mại được giải quyết bằng phương thức này để có thể tiếp tục duy trì mốiquan hệ lâu dài trong kinh doanh Nhà nước ta cũng khuyến khích các bên nên áp dụngphương thức thương lượng này trên tinh thần hoàn toàn tôn trọng quyền thỏa thuận củacác bên

2.2 Phương thức hòa giải

2.2.1 Khái niệm

Hòa giải là phương thức giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại có sự tham gia của bên thứ ba độc lập do hai bên thỏa thuận hay chỉ định, đóng vai trò trung gian nhằm hỗ trợ các bên tìm kiếm tiếng nói chung tìm ra những giải pháp thích hợp cho việc giải quyết xung đột

Hòa giải là một quá trình giải quyết tranh chấp mang tính chất riêng tư trong đó hòa giải viên là người thứ ba được chính các bên chấp nhận lựa chọn, giúp các bên tranh chấp đạt được sự thỏa thuận Hòa giải là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua người thứ ba, là người ở giữa đưa ra các đề nghị, đề xuất bằng lời hoặc bằng văn bản, giúp các bên thấy được lợi ích thiết thực trong giải quyết tranh chấp của mình, từ đó các bên có thiện chí, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong giải quyết tranh chấp

Hình thức hòa giải bao gồm hai hình thức như sau:

Trang 13

+ Hòa giải vụ việc: là phương thức hòa giải mà trong đó việc tổ chức và giám

sát do các bên tự quy định không có sự trợ giúp của bất kỳ tổ chức hoặc người hòa giảithứ ba nào

+ Hòa giải quy chế: do một tổ chức, hoặc một trung tâm hòa giải chuyên

nghiệp Hòa giải quy chế phải tuân theo những quy tắc hòa giải riêng của tổ chức hòa giải đó

2.2.2 Đặc điểm

Từ những định nghĩa về tranh chấp kinh doanh thương mại nêu trên, rút ra đượcnhững đặc điểm cơ bản của tranh chấp kinh doanh thương mại như sau:

Thứ nhất, việc giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng hòa giải đã có sự

hiện diện của bên thứ ba (do các bên tranh chấp lựa chọn) làm trung gian để trợ giúp các bên tìm kiếm giải pháp tối ưu nhằm loại trừ tranh chấp

Điểm khác biệt cơ bản giữa giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng hòa giải và giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng thương lượng, đó là: giải quyết tranh chấp bằng hòa giải luôn có sự xuất hiện của bên thứ ba tham gia vào quá trình giải quyết tranh chấp còn giải quyết tranh chấp bằng thương lượng lại là sự tự giải quyết tranh chấp giữa các bên mà không có sự xuất hiện của bên thứ ba tham gia vào việc giải quyết tranh chấp

Tuy nhiên, bên thứ ba làm trung gian hoà giải không có quyền quyết định hay

áp đặt bất cứ vấn đề gì nhằm ràng buộc các bên tranh chấp Quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các bên tranh chấp khi họ thống nhất được ý chí với nhau về giải quyết vụ tranh chấp trên cơ sở hướng dẫn, trợ giúp của bên thứ ba làm trung gian hoà giải

Tuy cùng có sự tham gia của bên thứ ba vào quá trình giải quyết tranh chấp nhưng hoà giải khác với phương thức giải quyết tranh chấp trong kinh doanh tại trọng tài hay tòa án, bởi vai trò của bên thứ ba Trọng tài hay tòa án với tư cách bên thứ ba tham gia vào giải quyết vụ tranh chấp lại có quyền ra phán quyết để ràng buộc các bên tranh chấp

Thứ hai, quá trình hoà giải các bên tranh chấp cũng không chịu sự chi phối bởi

các quy định có tính khuôn mẫu, bắt buộc của pháp luật về thủ tục hòa giải

Trang 14

Giống như thương lượng, pháp luật của nhiều quốc gia trên thế giới và pháp luật Việt Nam cũng không có quy định nào ràng buộc, chi phối đến cơ chế hoà giải ngoài các quy định có tính chất ghi nhận thương lượng, hoà giải là những phương thứcgiải quyết tranh chấp được các bên tranh chấp ưu tiên lựa chọn để giải quyết tranh chấp phát sinh

Thứ ba, kết quả hoà giải thành được thực thi cũng hoàn toàn phụ thuộc vào sự

tự nguyện của các bên tranh chấp mà không có cơ chế pháp lí nào bảo đảm thi hành những cam kết đã đạt được của các bên trong quá trình hòa giải

Cũng giống như thương lượng, giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng hòagiải thực chất vẫn được thực hiện bởi cơ chế tự giải quyết và hoàn toàn dựa trên cơ sở

tự nguyện của các bên tranh chấp

Quá trình giải quyết tranh chấp thương mại bằng hòa giải, người thứ ba được các bên lựa chọn làm trung gian hoà giải có vai trò quan trọng và giữ vị trí trung tâm mặc dù quyết định cuối cùng vẫn thuộc về các bên tranh chấp Tuy pháp luật không cóquy định nhưng với vị trí, vai trò của người trung gian hoà giải họ cần phải hội đủ những phẩm chất nhất định, như: có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ; am hiểu pháp luật, có kinh nghiệm thực tiễn và có sự độc lập, trung lập với các bên tranh chấp

Người trung gian hoà giải không thể có lợi ích liên quan hoặc xung đột với lợi ích của các bên tranh chấp Có như vậy, người thứ ba mới có đủ uy tín và độ tin cậy cần thiết để các bên tranh chấp mời làm trung gian hoà giải

2.2.3 Ưu điểm

Giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng hoà giải cũng có nhiều ưu điểm như phương thức thương lượng, bởi tính đơn giản, thuận tiện, nhanh chóng, sự linh hoạt, hiệu quả và ít tốn kém

Bên cạnh những ưu điểm chung, hoà giải còn có ưu điểm vượt trội được mang lại bởi sự tham gia của bên thứ ba trong quá trình giải quyết tranh chấp mà bản thân phương thức thương lượng không thể có được Bên thứ ba được các bên chọn làm trung gian hoà giải thường là người có trình độ chuyên môn, có kinh nghiệm, am hiểu lĩnh vực và vấn đề đang tranh chấp Khi hiểu rõ được nguyên nhân, hoàn cảnh phát sinh mâu thuẫn cũng như quan điểm, nhận thức của mỗi bên, họ sẽ biết cách làm cho ýchí của các bên dễ gặp nhau trong quá trình đàm phán để loại trừ tranh chấp Vì vậy,

Định dạng
Số trang	29
Dung lượng	258,34 KB