Tgp chi khoa hgc Tàp 45 Só 3B (2016), Ir 33 41 PHÉP LICH SlT THÈ HIÉN QUA HÀNH DÒNG NHÀN XÉT DÀNH GIÀ CÙA GIÀO VIÉN TROISG GIÒ D ^ Y NGtT VÀN Ò TRlTÒNG TRUNG HOC PHÓ THÓNG TRÉN DIA BÀN TÌNH HA TÌNH Bù[.]
Trang 1P H É P L I C H SlT T H È HIÉN QUA H À N H D Ò N G NHÀN X É T DÀNH G I À CÙA G I À O VIÉN TROISG G I Ò D ^ Y NGtT VÀN Ò TRlTÒNG TRUNG
H O C P H Ó T H Ó N G TRÉN DIA BÀN TÌNH HA TÌNH
Bùi Thién Nga
Truàng THPT Nguyén Trung Thién, Thgch Ha, Ha Tình
Ngày nhdn bài 18/11 /2016, ngày nhdn dang 20/12/2016
Tom tat: Hoat dòng nhàn xét dành già là mot boat dòng ngòn ngù xuàt hièn thuòng xuyén va dóng vai trò rat quan trgng yong boat dòng giao tièp M5i lìnb vyc vyc giao tiép là tmòng hoc, cii thè là trong gid hgc thi nhàn xét dành già là hành dòng khòng thè thièu va càng quan trong han Dac biét, boat ddng nhàn xét dành già con bièu 16 tinh lich su cùa nguòi day dòi vdì ngudi hgc Tinh lich su vùa dugc thè hién d nhiìng chién lugc ma giào vién dùng de dàm bào lich su trong khi nhàn xét dành già, vùa thè hièn ó nhùng vi pham làm cho boat dòng nhdn xét ddnh già tbiéu lich su
1 DAT VAN DE
Hoat ddng nbàn xét dành già (NXDG)
là mot boat dóng ngòn ngù xuàt hién
thuòng xuyèn va dóng vai trò rat quan
trgng trong hogt dóng giao tiép Trong
mòi lình vyc giao tiép, viéc NXDG co
tàm quan trgng va dàc tnmg riéng Dac
biét, ddi vói lình vyc giao tiép trong
trudng hgc, cu thè Id trong già hgc thì
NXDG là hành dòng khóng thè thièu va
càng quan trgng bcm NXDG thè hién vai
tró tò chùc, din dàt, dinh huóng càch pbàt
trièn cho tùng bgc sinh cùa giào vièn Qua
càch NXDG cùa giào vién, cbùng ta sé
dànb già dugc trình dò kiln thùc, phuang
phàp day cùa giào vién Ddi vài già day
ngù vàn, càch NXDG ciia giào vién
khdng chi thè hién trình dò kièn thùc,
phuang phàp dgy ma con thè hièn nàng
lyc càm thu vàn hgc, nang lue tàm ly hgc
cùa ngudi dgy va khà nàng bình tbành
nàng lyc, thài dò, tình càm dèn cho hgc
sinh nhu thè nào Vi thè, boat dòng
NXDG cùa giào vién b-ong giò day ngù
vdn co nhiéu diém khàc biét so vói càc
hogt dóng NXDG khàc va hoat dóng
NXDG trong càc giò hgc càc mòn hgc
khàc Dàc biét, hoat dòng NXDG con
biéu lo tình lich sy cùa nguòi dgy dói vói nguòi hgc Tinh Ijch sy vùa dugc thè hién
ò nhiìng cbièn lugc ma giào vièn dùng de dàm bào Ijch sy trong khi NXDG, vùa thè hièn ó nhiìng vi pham làm cho boat dóng NXDG tbilu lich sy Hoat dòng NXDG cùng nbu càc boat dòng ngòn ngù khàc là
su thè hién ngón ngù trong giao tiép
Viét Nam là mot quòc già da dàn toc,
da vdn hda Mói vùng mién co nbùng ddc trung riéng ve ngón ngù, vàn hóa giao tìèp, do dò hoat dóng NXDG cùng co nhiìng ddc trung riéng Nghé Tìnb (gòm Nghé An va Ha Tình) là mot vùng phuong ngù tiéu biéu Vói nhiìng dàc trung riéng ve ngòn ngù, nguòi Nghé Tìnb dà tgo cho minb mot bàn sàc riéng trong àn nói Nguòi Nghé TTnh dù giao tìèp trong lình vyc nào, ò dàu cùng mang nbiìng sàc thài riéng dò Hogt dòng NXDG cùa giào vién trong giò dgy ngù vdn d Ha Tình cùng vdy, nò vùa mang nhiìng dac diém chung cùa hogt dòng NXDG vùa mang nhiìng dac diém riéng cùa càch nói nàng cùa nguòi Ha Tình Càc chién lugc lich sy ma giào vièn Hd Tình dùng h-ong hogt dòng NXDG cùng rat da dgng Dò là càch dùng càc tò xung
Trang 2bó thàn thién gàn gùi, càch NXDG rÒ
ràng, mach Igc, tòóng minh Viéc
NXDG co tàc dyng khuyèn kbich, co vù,
tòn vinh thè dién cùa hgc sinh, kich thich
sy sàng tao, nilm say raé kham pbd vàn
bàn tàc phàm vd dgc hiéu vdn chuang cho
hgc smh Cdc chién lugc này vùa làm cho
hogt dóng NXDG dàm bào tmh lich sy,
vùa tao dugc quan he gàn gùi giùa thày
va trò, làm cho hgc sinh càm thày dugc
quan tàm giùp dò, tò dò tao cho hgc sinh
co hùng tbù hgc tàp Ben canh càc chién
lugc dugc dùng rat hiìu biéu mang lai tình
lich su trong NXDG thì vàn con mot só
NXDG vi pbam tinh licb sy Càc lòi vi
pham tinh lich sy ma giào vién ó Ha Tìnb
thuàng mdc phdi là dùng cdu trùc cdu
NXDG qua tói giàn, khòng dùng tò xung
bó (dgi tò nbàn xung) hoac dùng tò xung
bò khòng pbù hgp, dùng càc tinh to mìa
mai, de biu hgc sinh, làp lai càc càu
NXDG hoac nhdc nhiéu Idn mot càu
NXDG Càc lói này dà làm cho càu
NXDG màt di tinh lich sy, theo dò nò
cùng làm mat di mòi quan he tòt dep giùa
giào vièn va hgc sinh, tgo su xa càch giùa
nguòi day va ngudi hgc, làm cho hgc sinh
kbóng con hùng thù hgc tgp, ành huóng
kbóng nhò dèn hiéu qua day hgc
Trong kbuòn khó bài bào, chùng tòi
di sàu trình bay mot só vàn di lién quan
dèn tinh Ijcb su trong hogt dòng NXDG
cùa giào vién trong giò day ngù vàn ó càc
fruòng THPT b-én dia bàn Ha Tình
2 PHÉP LICH SLT THÈ HIÉN QUA
HÀNH DONG NHÀN XÉT DÀNH GIÀ
CÙA GIÀO VIÉN TRONG GIÒ DAY
N G C VÀN Ò TRUÓNG THPT TRÉN
DIA BÀN TÌNH HA TINH
2.1 Phép Ifch s^
2.L1 Khói niém lich sir
Co thi xem xét lich su nhu mot khài
vi xà hói Uch sy "hay nghi thùc xà giao, ben trong mgt nèn vàn hóa" [1] Nhiéu
nhd ngòn ngù nhu P Brown, S Levinson,
G N Leech, G Kasper, R Scollon, S B
K Scollon, D Tannen, A Wierzbieka nghién cuu ve ITnh vyc lich sy vd lich sir
dà tró thành mòi quan tàm lón cùa ngiì dyng hgc
Sau day là mot só dinh nghìa ve lich sy:
" Trong càc còng trìnb này, phép beh sy dugc xem nhu là mot (hay mot logt cbiln lugc) dugc nguòi nói dùng di hoàn thdnh mot só myc dich nhu tbièt làp hoàc duy trì nhiìng quan he hdi hóa"
"Co tbé dinb nghìa Ijcb su nbu mot phuong tbùc de giàm thiéu sy xung dot trong dién ngón ( ): Nhiìng chién lugc lich su co nhiém vy ddc biét làm cho cupe toong tàc dugc thu^n lgi" [1, tr 163]
"Phép lich sy lièn quan tói quan he giùa bai nguòi tham già ma cbùng ta co
thè ggi là ta va nguòi (self and other)"
Cu thè han, lich sy co càc chùc nàng:
"Gin giù sy càn bdng xd bòi va quan he
bè ban, nhiìng quan bè này khièn chùng ta
ed tbé tin rdng ngudi ddi thoai vói chùng
ta td ra tmàc hèt là cóng tàc vói chùng ta" [l,b- 163]
Bài bào này chàp nhàn dinh nghìa sau day cùa C K Oreccbion; "Chùng tói chàp nhdn rdng phép beh sy lién quan tói tàt cà càc phuang dièn cùa dién ngòn: (1) Bi chi phòi bòi càc quy tdc; (2) Xuàt hién trong dia bgt lién cà nhdn; (3) Va chùng co chùc nàng giù gin tinh chat hai hòa quan he dò (ó mùc thàp nhàt là giài tòa nhùng xung dot tiém tàng, tòt han nùa là làm cho nhùng nguòi này trò thành càng de chiù dói vói nguòi kia thì càng tòt)" [2] Nhùng dinh nghìa trén day chi de càp din màt tich cuc cùa phép lich su Cùng nhu mgi pham tìiì khàc cùa ngón ngù, lich su bao góm cà khdng lich sy Nhùng
Trang 3XÙ su lich su, trành cyc càn, tbd Id Tuy
v^y, hg ed thè lya chgn càch xù sy bàt
lich sy, td ra cyc càn, thò lo mgt càch co
y, khóng dim xia din tinh cdm vd nguyén
vgng cùa ngudi khàc Diéu này thè hién
rò lùidt trgng cdc cuOc hgi thoai quy thùc
(formai) va cuOc hgi tbgai phi quy thùc
(informai) Muòn cugc thoai thành cdng,
mòi ben tham thoai càn toàn tbù khóng
chi nguyèn tic cgng tàc (cooperative
principle) dd trìnb bay, md con pbài toàn
thù nguyèn tdc lich sy {principle of
politeness) Nhùng nguyèn tdc ndy ed tdc
ddng tói cuOc hgi thogi, Idm rò hàm y ma
ngudi nói thi bién trong mói lugt lòi vói
hình tbùc ngòn tò va càu trùc phàt ngón
trong tìnb buòng giao tilp cu thè
2.1.2 Nói dung l^ thuyèt Ijch sfr cùa
mgt so tàc già tìéu biéu
a) Quan diém ve lich su cùa R Lakoff
R Lakoff nèu lèn ba lo^i quy tàc lich
sy: (1) Qu^ tàc "Khòng dugc àp dàt"
Theo quy tàc này, nguói nói sS trành hoac
giàm nhe tinh àp dgt trong pbàt njgón cùa
minh khi mong muòn hói mgt diéu gì dò
dù là biic tiép hay giàn tiép Quy tàc ndy
tbich hgp vói nhùng ngù cành trong dò
giùa nhùng nguòi tham già toang tàc co
quan he khòng bòa dòng Quy tàc này
buòc chùng ta trành nhùng lòi toc tàn,
nhùng tilng long, thò ngù, thàm chi trành
ngòn ngù cdm xùc va trành iihiìng de tài
co tinh kièng ki (2) Quy tàc "Dành cho
nguòi dai thogi sy lya chgn" Thyc hién
quy tàc này, nguòi nói phài dién dat sao
cho lòi hòi cùa minh di dugc chàp nhan
nhàt Quy tdc này boat dóng khi co nhùng
nguòi tham già thoai co quan h? hòa
dóng (3) Quy tàc "Tàng cuòng tinh càm
bang hùu" Quy tàc này phù hgp vói
nhiìng ban bè gàn gùi hoàc thuc sy thàn
màt vói nhau Trong phép lich sy này
nhùng nguòi dòi thoai thuòng dùng càc tà
xung ho thàn thuóc, ké cà càc biét danh,
b) Quan dièm ve sièu quy tàc lich su cùa G N Leech
Sièu nguyén tàc lich sy cùa Leech bao trùm sàu phuong chàm lich su lón va mot só phuang chàm phu khàc Sàu phuang chàm gòm: khéo léo, ròng rdi, tàn thuòng, khièm tón, tàn dòng, thién càm Mùc dò lich sy cùa mot hÈmh vi ó lói theo G N Leech phy thuóc vào ba nhàn tó: bàn chat cùa hành vi, ngòn to thi bién bành VI vd mùc dò giùa nguòi cdu kbién
va nguòi dugc càu kbiln [4]
e) Quan dièm ve lich su cùa P Brow
va S Levinson
Quan diém ve lich su dugc P Brow
va S Levinson phàt triln, mò ròng nguyén tdc coi trgng thi dièn va phàn biét hai phuang dién: tich cyc (positive face)
vd tièu cyc (negative face) Trong dién bién ngdn ngù, càc bành dóng ngón ngù tilm àn sy de dga thè dién cà nguòi nói va nguòi nghe dugc ggi là hành dgng de dga thè di?n (Face Threatening acts - FTA) P Brown va S Levinson coi càc FFA (Face Flattering acts) co tinh tich cuc - càc hànb dóng tòn vinh thè dién Nhu vày, tàp bgp càc hành dóng ngòn ngù dugc cbia tbànb hai nhdm lón: nhdm ed hiéu qua tìéu cuc
va nhdm ed biéu qua tich cyc [4]
2.1.3 Hành dóng NXDG vài vàn hóa giao tìèp va phép lich su
Kbi thuc bién mot hogt dóng NXDG, nguòi nói dà tiém tàng tiong hdnh dóng ngòn tò cùa mìnb su de dga tbé dién ed
dm tinh vd duang tinh dòi vói bàn thàn nguòi nói va nguòi nghe Bòi, khi thyc hién hogt dóng NXDG (vói dùng hiéu lue chàn thuc cùa hành dòng này), nguòi hòi
dd dat nguòi nghe vào mot tình trang bdt buòc phài tra Idi, buòc phài co ttàch nhiém vói càu tra lai cùa mìnb, chua ké dén vièc nguòi nói co làm phién nguòi nghe hay khóng (de dga thè dién dm tinh
Trang 4cùa nguòi nghe) Màt khàc, nguòi nói
ciìng co tbé se làm màt mgt nguòi nghe
nlu nhu càu hói dò là càu hòi khó, anh ta
khóng thè tra lòi dugc, dac biét lai ó chò
ddng nguòi (de dga thè dién duang tinh
cùa ngudi nghe), Vói bàn thàn ngudi ndi,
thi dién àm tinh va thè dién duang tinh
cùng ed tbé bi de dga néu nhu nguòi tra
lòi co nhiìng lòi chi bào qud mùc hoac
che gièu, mia mai hay tò cbòi tra lòi
Ben cgnh dò, thyc hién boat dòng
NXDG ciìng là chién lugc nham tòn vinh
thè dién duang tinh cùa nguòi nghe bòi sy
tón trgng, tin tòóng hay quan tàm cùa
nguòi nói Qua dò, nguòi NXDG cùng to
tón vinh thè dièn duang tinh cùa minh
Sau khi nbàn dugc càu tra lòi nhu y,
nguòi NXDG da co dugc thòng tin minh
mong muòn va co thè sé thu hep dugc
khoàng càch giùa nguòi nói vói nguói
ngbe Qua giao tìèp, quan he thàn sa sé
dugc cài thién
Trong tmòng hgp này, nguòi dòi
thoai se ed gang tìm mgi càch thyc hién
hành dóng giù thè dién de co thè co dugc
nhùng thòng tin ma mmh mong muòn
Chién lugc licb sy sé dugc nguòi nói tinh
toàn rat k! càng, tò viéc chgn thòi diém
NXDG, chgn tò xung ho cho dèn càch
NXDG va ké cà thài dg khi NXDG
Hogt dóng NXDG lièn quan màt tbiet
dèn nguyèn tàc Ijch sy, dén thè dién cùa
nguòi nói va nguòi nghe Ljcb sy dòi vài
nguòi Viét lai gàn bó rat chat che vói van
hóa Do dò, trong khi thyc hién bành dóng
ngòn ngù này, nguòi nói càn phài tinh
nbiéu dén yèu tó vdn bòa de co the gidm
thièu dugc nhiìng nguy co de dga thè
dién, dòng tbòi tinh toàn dugc chiln lugc
licb sy de dgt dugc muc dich cùa mìnb
bòi càu trùc càu NXDG là dilm chung
cùa nhilu ngòn ngù nhung NXDG nhu
thè nào va NXDG di làm gi thì lai mang
2.2 Càc chìén lu-gc lich su- qua hành dgng nhSn xét - dành già cùa giao
vièn trong giò day ngù vàn à triròng
THPT Càc cóng trinh nghién ciiu déu xem pbép lich sy là mot (hay mot loat) cbièn lugc dugc nguòi ndi dùng de hoàn thành mot só myc dich trong giao tilp Qua khào sàt, cbùng tói thày, khi NXDG trong gid dgy ngù vàn, giào vièn Ha Tình dà dùng càc cbièn lugc lich su de mang Igi biéu qua cho giò dgy nhu: dùng tò xung
bó thàn thién gdn gùi va tòn vinh thè dién hgc sinb trong lòi nhàn xét dành già; dùng càc pbó tò cbì mùc dò cao, dùng càc tinh
tò co y ngbìa toyét dòi de tón vinh thè dién hgc sinh trong lòi nhàn xét dành già; dùng càc tìéu tò an ùi, khuyèn bào trong lòi nhàn xét ddnh già, dùng càch nhàn xét dành già rò ràng, chi tilt cy tbé de khuyèn kbich co vù va kich thich sy sàng tao cùa hgc sinh
2.2.1 Diing tu xung ho thàn thién, gàn gùi va tón vinh thè dièn cùa hgc sinh trong lai nhàn xét dành già
Tu xung bò là phuang tién thè hién pbép lich su Càch ximg ho thàn thilt, gàn gùi cùa giào vién sé làm cho mòi quan he giùa giào vién va bgc sinh xich lai gàn nhau, tag tàm thè thoài mài cho cà ngudi day Idn nguói hgc Theo dò, hgc sinh tu tìn thoài mài tòang tàc vói giào vièn làm tàng hiéu qua hgc tàp Trong càc tò xung
ho, chùng tói thày càc càch xung bò thàn thién, gàn gùi giào vién dà su dyng trong hành dòng bòi là: thày (co) - em, tbày (co)
- trò, thày (co) - càc em, tbày (co) - càc trò, chùng ta, chùng minh, tèn riéng hgc sinh, nhiìng danh tò chi chùc vu (lóp tìiTÓng, lóp phó, bi thu ), nhùng biét danh tbé hién thè manh (hién tài nguyén khi, bau due Vua Hùng, cdy vàn nghé,
Trang 52.2.1.1 Dùng càc cgp tu xung ho gàn
gùi, thàn thién
a) Thày (ed) - em (càc em)
(1) - Em dà co y thùc sàng tgo va tu
làp trong phdn thè hién cùa minh Co ghi
nhàn nhùng dóng góp cùa em trong phdn
xày dung bài hòm nay
(2) - Em tra lòi rat chuàn, ngón tu
phong phù, thài dò tàc phong chùng chgc
Thày chàm 9 dièm nhé!
(3) - Dò là mot càu tra lòi dgt dugc 3
yèu tò: thài dò, kièn thùc, kì nàng Thày
tuyén ducmg bgn Càc em nhò noi guang
bgn trong càch tra lòi nhu thè này vai
giào vièn nhé!
Càp tà xung bd này dugc giào vién
Ha Tmh dùng nhièu, thè hién tình càm
thdn thugng vói hgc tró Nhò thè khòng
khi già bgc tra nén gdn gùi, àm cùng Hgc
sinh thich thù hgp tàc, dgt hiéu qua cao
b) Thày (co) - trò (càc trò)
(4) - Tròi gì Trò làm nhu thè này thì
thày cùng bó tay chàm com
(5) - Trò nói là trò lya chgn càch chia
bó cuc 3 phdn Co mong muòn trò phàn
tich cho co vd cà lòp hiéu vèy tuóng cùa
trò trong càch lua chgn này
(6) - Thày bièt chàm bgn Nam 10
dièm Càc trò lày vò ra ghi lgi nhirng y
chinh ma bgn Nam dà trình bay, day là
mot tu liéu quy
(7) - Càc trò thòng nhàt lya chgn
càch chia bò cyc 4 càu dàu va 4 càu cuòi
Cd sé tón trgng càch chia nhu thè Va
chùng ta cùng di vào khàm phà tàc phàm
nhé!
Càp tà xung ho thày (co) - trò (càc
trò) thè hién tinh càm thàn tình làm cho
mói quan he giùa thày va trò trò nèn gàn
bó, thàn thilt, khòng kbi giò hgc làng
dgng, dm cùng, hgc sinh tin cày, thich thù
va nò lue hgc tàp
e) Thày (co) ~ bgn (càc bgn)
(8) - Càu tra lòi cùa bgn dgt 65%
(9) - Càc bgn co thè suy nghì theo huóng dò, dò cùng là mot huóng khai thàc hgp li vói dàc tnmg thè logi, nhung thày nghì ràng tàc phàm này con co nhièu càch khai thàc thù vi hon Càc bgn tiép tue tu duy di nhé!
Dùng càp tò xung ho thày (co) - bgn (càc bgn), giào vién Ha Tình dd thè bién
tình càm thdn màt, gdn gùi, tgo nén mói quan bé bình dàng làm cho khóng khi giò bgc tró nén thoài mài Hgc sinb xày dyng bài hgc mot càch ticb cyc hòn nhién, tò nhién
2.2.1.2 Dùng càc tu xung ho tòn vinh thè dién hgc sinh
Tbeo kèt qua khào sdt, cbùng tòi thày viéc giao vién day van ò Ha ITnh su dung càc cgp tà xung bó thàn thién, gàn gùi va càc tò ngù tòn vinh thi dién bgc sinb dd góp phàn tgo làp mòi quan he thdn tìnb,
àm àp giùa giào vièn va hgc sinh, giùp càc em bàt càng thàng, lo làng va tò tin, bung thù hgc tàp Day là mot chién lugc licb sy cùa giào vién Ha TTnh trgng giò day ngù vàn
(10) Hoa khói Dièu Hàng dà co cdu
tra lai chuàn khóng càn chình
(11) Hga sy Hién dà phàc hga dòng song Huang qua tàc phàm "Ai dà dàt tén cho dòng song" day tinh nghé thuàt va sinh dòng Co tuyén ducmg nàng lyc sàng tgo cùa em, 10 diém dành cho em 2.2.2 Dìtng càc phó tic chi mùc dò cao, dùng càc tình tir ed y nghìa tuyét
^i de tòn vinh the di$n hgc sinh trong lòi NXDG
Trong hành dóng NXDG, chùng tòi tbày xuàt hièn khà lòn càc pbó tà chi mùc
dò cao va càc tinh tò co y nghìa tòyèt dòi
de tòn vinh thè dién hgc sinh nhu.- rat, qua, làm (phó tò); tuyét vói, chinh xàc, xuàt sàc (tmbtà)
(12) - Càu tra lòi cùa bgn rat (PT) chinh xàc (TT) Càc bgn co thè img dung
Trang 6(13) ' Bgn Huang tra lòi tròi chày va
thu hùt làm (PT) rat (PT) tuyét vài (TT)!
Cd gang phàt huy thành nhà hùng bièn
nhé!
Qua càc phó tò chi mùc dò va tinh tà
co y nghìa tòy?t dòi: rat, qua, làm, tuyét
vói ma giào vièn Hd TTnh su dyng trong
giò dgy vàn thè hién ò càc vi du trén,
chùng tòi tbày day là càc tò hgp tà thè
hién sy khich le cùa giào vién ddnh cho
hgc sinh vài mot thài dò vui tòcri, phàn
khói Càch su dung ndy dà phàt huy dugc
tình càm chàn thành, gàn gùi, thàn thién
trong hgc sinh Nhò thè, càc em nò lyc hit
minh, thoài mài tòcmg tàc vói giào vién
Chat lugng hgc tàp dugc nàng cao Day
ciìng là mot chién lugc ma giào vién Ha
Tình rat hay su dung de tgo nén tinh Ijch
sy
2.2.3 Dùng càc tìéu tàr tình thài thè
hién thài dò gàn gùi huòng tói ^i tirgng
trong lòi NXDG
(14) - Hién à, co rat phàn khòi vì em
dà cà nhùng tièn bó vugt bgc trgng y thùc
xày dung bài va thè hièn bàn thàn Tièp
tue phàt huy em nhé!
(15) - Bgn Due xuàt sàc qua nhi! Dà
thyc hién rat nhanh phàn dgc hiéu hình
tugng nghé thuàt trong vòng 2 phùt
Trong hành dòng NXDG, càc tìéu tà
tình thài "à", "u", "nhé", "nhi" dugc dùng
vói tàn só khà cao, dò là mot thói quen
tì^ng giao tièp hói thoai cùa giào vièn Ha
Tình dói vói bgc sinh Càc tilu tò tìnb
thài dóng vai trò làm mèm mai Idi nhàn
xét dànb già cùa giào vièn, góp phàn kéo
gàn khoàng càch giùa nguói hgc va nguòi
day Càc tiéu tà tình tbài do thuòng dugc
di kèm vói tén riéng hgc sinh, hogc giào
vién ggi hgc sinh vói càch xung ggi nhe
nhàng Giào vién Ha Tình co y thùc dùng
tèn riéng hgc sinh di ximg ho kèm vói càc
tìéu tò tình thài nhu mot chiln lugc lich
sy, vì càch xung ho này dà dem lgi cho
hgc sinh tàm ly minh dugc co, thày nhó
dèn, chù y quan tàm Nhò vgy mòi quan
he co trò càng thèm gàn gùi, thàn mJìt, gdn bó Theo dò, hgc sinh tò thdy phài no lyc, phàn dàu hit mìnb tì-ong hgc tàp de dàp lgi tìnb càm cùa thdy co
2.2.4 Dàng càc tó hgp tir thè hièny nghìa an ùi, khuyèn bào, khuyèn khich à^ng vién trong lòi NXBG
Qua khào sàt, chùng tòi con nhàn thày, càc giào vién ó Ha Tình co càch diing càc tò hgp tò thè hién y nghìa an ùi, khuyèn bào, khuyèn kbich dóng vién hpc sinh rat linh boat va chàn thành Chàng han:
(16) Em dùng nggU hày m^nh dgn lèn! Tra lòi sai thì ta sua lai, khdng sao
cà dàu em a! Quan trgng là em biét hgc càch néu chinh kièn cùa minh Càng lón càc em càng phài khóng dinh tièng nói cùa minh trong xà hgi càc em nhé! (17) Nhdm 2 co lén, nhanh nùa lèn nào, nhdm 1 dà vugt rat xa càc bgn roi Càc bgn phài hgp sue lai va làm viéc vói nàng lugng gap 2 gap 3 di chù!
Trong huòng hgp bgc smh nhùt nhàt,
sg sai vd thiéu tình thàn vuon lén, viéc càc giào vién biét khuyln khich dóng vién, an ùi nhu trén se khièn càc em phàn khdi, nhe nbàng ddi dién vói thàt bai, biét phàn dàu nò lyc tiong già lén lóp va qua trình hgc tàp
2.2.5 Dùng càch NXDG rò ràng chi tiét
Tòng bgp tàt cà càc loai pbàt ngòn chùa hành dóng nhàn xét dành già, chùng tòi dành già cao nhùng phàt ngdn nhàn xét dành già co tì'nh ró ràng, mach Igc, sàng tó càc tìéu chi ma giào vién dành già nh|n xét hgc sinh: nhàn xét dành già nói dung càu tra lòi, nhàn xét phuang phàp tiép cgn vàn bàn, nhàn xét ve thài dò, ky nàng va dac biét là tòng két cho diém ngay sau lói dànb già Dò là nhiìng phàt ngòn mang ti'nh chién lugc lich sy rat cao,
Trang 7(18) Bi thu lóp này rat xùng dàng là
dàu tàu guang màu, ngòi hgc chàm chù,
vó ghi sach dep, tra lòi rÒ ràng vd khoa
hgc, kièn thùc chàc chàn Co chàm diém
10 Cà lóp dành cho bgn mot tràng phào
tay nào!
(19) Nhu vày là chùng ta dà nàm
dugc bó cuc bàn Tuyén ngòn dóc làp Co
dóngy vói càch chia bó cuc cùa bgn Nhu
Tuy nhién nói ve chia bó cuc mot vàn bàn,
ngoài nhimg vàn bàn co bó cuc dàc tnmg
nhu tuyén ngón, vàn té, tha Duòng luàt
thì càc em càn co tu duy linh dóng ve
càch chia bó cuc trong càc tàc phàm vdn
hgc nhé!
(20) Bgn nói nhu thè ed y dùng vói
nói dung bài hgc nhung chua dùng vói
yèu càu càu hói Thày hói bgn ve dién
bién tàm li nhàn vàt Chi Phèo, bgn lgi nói
ve cà cugc dòi cùa Chi Dò ggi là dùng
ma khòng trung Day là mot thói quen khi
tra lòi hay làm bài thi cùa càc em, phài
chinh sua gap, hày tàp trung tra lòi diéu
nguòi ta hòi chù dùng tàp trung thè hién
tòt cà kién thùc minh co Nhó chua em?
2.3 Mtìt s6 161 vi phsim phép lich su
qua hành flòng NXDG cùa giào vién
trong già day Ngfr Vàn
Mac dàu da só giào vién day vàn ó Ha
TTnh dà dùng nbiéu chiln lugc lich sy
b-ong cau NXDG di mang lai biéu qua
giò day, nhung dàu dò vàn con mot só
tmòng hgp vi pham tinh lich sy Qua
khào sàt, chùng tòi thày co mot só lòi vi
pham phép lich su làm ành huóng khòng
nhò din chat lugng day va hgc nhu: càu
trùc càu NXDG qua tòi giàn hoac kbóng
dùng tà xung bó trong Idi NXDG, dùng
tò xung ho khóng bgp vói dói tògng trong
lòi NXDG, dùng càc hình ành vi von de
mia mai, de biu hgc sinh trong lòi nhàn
xét dành già, dùng càc phó tà chi mùc dò
cao kit hgp vói tinh tò di che làm màt thè
2.3.1 Dùng càu trùc càu NXDG qua tòi giàn, nhgn xét dành già chung chung
Theo thòng ké, chùng tói thày nbiéu giào vién tiong qua trình dgy hgc vàn con dùng nhùng cdu NXDG co càu trùc qua tói giàn nhu: càu NXDG chi co m0t din hai tà, càu NXDG chi co mot vài thành tò
Kilu phàt ngón NXDG này, giào vièn
Ha TTnh su dyng khà nhièu Qua tò liéu khào sàt, chùng tói thòng kè dugc 700/2568 càu (chilm 27,3%), muc dich su dung phàt ngòn này, mot phàn là do thói quen NXDG khòng rò ràng cy thi ma phàn lón là de cùng hgc sinh tiép toc cuòc thoai, tìét kiém thòi gian trong già hgc, giành thòi gian cho ban khàc tra lòi nhu:
(21) Rèi (22) Dùng
(23) Chua dugc
(24) Vu va!
Vì qua tòi giàn, chi co mot tò de NXDG làm cho càc càu NXDG nhu (21),
(22), (23), (24) khòng dùng, tra nén eòe
lòc, thiéu tbién càm, thièu su gàn gùi buòng dén dòi tògng nguòi bgc, bgc sinh càm thày thài dg thiéu chù y cùa giào vién dòi vói hgc sinh Nbùng càu NXDG thi này néu qua Igm dung chmh giào vién sé làm cho hgc sinh màt di càm tình dòi vói minh va dói vdi già hgc
2.3.2 Khòng dùng tùxtmg ho trong lòi nhgn xét dành già hoc sinh
Vói kiéu càu trùc này, giào vién Ha Tìnb su dyng vói tàn so khòng cao; theo khdo sdt chùng tói thày kiéu càu trùc này chiém khoàng 10% (261/2568)
(25) Dugc rói, ngói xuòng di! (26) Chua tra lòi dùng yéu càu càu hói
(27) Phàn ngi dung mai dugc 20%
Day là càu trùc khà tói giàn, chi giùp hgc sinh thòa man mot phàn ve hogt dgng
Trang 8nhgn dugc tinh càm va sy rò ràng tò phia
nhàn xét dành già cùa giào vièn
2.3.3 Dùng tir xung ho khòng hgp
dèi tugng vói tòi NXDG
(28) - Hai tén ngói cuòi lóp ngòi hgc
dà khóng chù y lai con làm vièc riéng, vò
vièt càu thà, thài dg dò là thài dò bàt hgp
tàc Tói thuc su khóng vùa long dàu nhé!
(29) ~ Bgn mày co màt ma khóng co
tróng à? Càc bièn phdp nghé thuàt sa so
truac màt nhu thè ma khóng dùa nào
phàt hién dugc ed Dùng là àn hu cam
cha me
Kiéu càu trùc này thuòng dugc giào
vién dùng kbi bgc lo thài dò phàn ùng vói
hgc sinh ve két qua hgc tàp khóng dugc
nbu gido vién mong muòn nèn trong càch
xung ho vói hgc sinh khà ndng ni Loai
phat ngón này chi cbièm mot tì le rat thàp
tiong tòng so 2568 pbàt ngòn ma chùng
tòi khào sàt
2.3.4 Dùng càc tir ngù vi von de mia
mai, de biu hgc sinh trong lòi nhgn xét
dành già
(30) - Anh va "con bò dgi non"
khòng càch nhau là mày Tòi bó tay chàm
com
(31) - "Thành chém gió" chinh màc
Lòi nói cùa anh thàt sào ròng va khóng
co mot % chat lugng nào cà
(32) - Chàn dai tài nàch md nghì
ngàn vày em! Dùng là "tu chi phài trién"
thi
Kiéu dùng càc tà ngù này khién hgc
sinb tbày minh hi chi trich, hi so sành vói
nhiìng con vàt hogc vói cdc hién togng
xàu tiong cuòc song Hgc sinb càm giàc
bi giào vién phàn ùng dù dòi Càm xùc
khi bi chi trich, che bai khièn hgc sinh ryt
rè va sg set, xàu hd tmóc tàp thi Logi
phàt ngón này là logi phàt ngón xuàt bién
vói tàn só tbàp, chi klii hgc sinh tiép cgn
bài qua chàm cbap va bòi bgt
2.3.5 Dùng càc phó tir chi mùc dp cao két hàp vài càc tình tir che làm màt thè dién cùa hgc sinh
(33) - Ngu gì ma ngu làm thè khóng
biét, gap hgc trò ma nhu anh cà chàc Idi xin ve huu som
(34) - Thài dò cùa co là mot thài dò
qua u là hòn xuffc Tói khóng thè chàp
nhgn Mài co buóc lèn bang, quay mgt vào tuòng!
Ò càch dùng càu trùc này, chùng tòi
tbày rò thài dò phàn img rat dù dòi cùa gido vièn dói vói hgc smh tiong nhàn xét dành già
Qua càc logi pbàt ngòn nbàn xét dành già dùng tò xung bd khóng phù bgp cbùng ta thày rd ràng su vi pbam tinh lich
su tiong lòi nòi cùa giào vìén dành cho bgc sinh Tuy dién ra khòng nhièu nhimg vàn con tòn tgi dàu dd d mot só it giào vién kbdng kiém che dugc càm xùc Càch xung bd thó lo "tén này", "bgn này" dugc giào vién dùng khi bgc sinh khdng bièt nghe lòi khién gìào vién tòc giàn khòng kìm nén nòi Nhiìng càch ximg ho nhu tbé dd làm màt di mói quan bé tòt dep, dành mdt hình ành nguòi thày nói chung, nguòi day vàn nói riéng trong màt hgc tiò, làm cho bgc sinh ùc che, thàm chi phàn xa thilu le phép Càch xung bò
"chàn dai', "tbành chém gió" dugc giào vién su dyng khi mia mai che gieu hpc sinh tiép thu chàm hoac khi muòn pha tiò nhàm myc dich thay dòi khóng khi trong giò hgc, nhung càch ximg bò này dà vi pham tinh beh sy Traòng hgp mia mai,
de biu thì rò ràng tinh lich sy khòng con Traòng hgp pha tiò cho vui thì cùng khòng phù bgp vói hoàn cành vd dòi tògng giao tiép Day là già hgc, quan he ngudi NXDG va nguói dugc NXDG là quan he thày ti-ò vói vi thi dugc xàc làp rat rò, khòng thè co m^t quan he nào khàc Diéu này dd làm cho mòi quan h?
Trang 9thày trò tiò nén xa la, khàch sào, hgc sinh
e ngai khdng tò tin hgp tàc, bgn che hiéu
qua hgc tàp
3 KÉT LUÀN
Qua boat dòng NXDG cùa giào vièn
trong gió day ngù vdn d Hd Tình, tình lich
su dugc tbi bién rat rò Da só NXDG cùa
giào vién dà dàm bào tình lich sy Càc
cbièn lugc licb sy ma giào vién tbudng
dùng là càc tò xung hd thàn tbién gan gùi,
buòng tòi dói tògng cu thè dugc NXDG,
dùng càu NXDG de tòn vinh thè dién bgc
sinh, dùng cau NXDG de khen nggi, dùng
càu NXDG de dòng vièn khich le, an ùi,
dóng vién, khuyèn kbich Lòi NXDG dàm
bào tinh licb sy sé là chat xùc tàc tàc dòng
dén tinh thàn, thài dò hgc tgp cùa hgc sinh
mang Igi biéu qua cao cbo gió day Tuy
nhién, mot só giào vièn vàn cdn dùng
NXDG vi phgm tình lich sy Càc lòi vi pbam lich sy thuòng mac phài là qua tói giàn, cgc lòc, khòng dùng tà xung bò, hoac nèu co dùng thì tà xung bó khóng hgp dòi tàgng, mang tinh chi trich nàng
né Hoat dgng NXDG vi pham tinh lich
sy sé làm màt di hùng thù hgc cùa bgc sinb, theo dò kèt qua giò day tbàp, làm màt di mòi quan he tòt dep giùa giào vién
va hgc sinh, tao sy xa càch giùa nguòi day va nguòi hgc Tu nhiìng bilu bièn lich su va kbóng beh su qua NXDG cùa giào vièn tiong già day ngù vàn, giào vién càn rùt kinh nghiém de trành càc lòi vi pbam tinh lich su, dòng thòi, phàt huy tòi
da thè mgnh cùa càc cbiln lugc lich sy nhàm pbàt huy ticb cyc vai tiò, nang lue, hùng thù hgc tàp cùa ngudi hgc de dem lgi hiéu qua cao tiong day - hgc theo tinh thdn dói mói cùa ngành giào due
TAI LIEU THAIW KHAO
[1] Nguyén Kim Thàn, Nghién cùu ve ngù phàp tiéng Vièt, NXB Giào due, Ha Nòi,
1954
[2] Le Dòng, Nguyèn Vàn Hiép, Khài niém tình thdi trong ngón ngù hgc, Ngón ngù, Só
7 va 8,2001
[3] Dò Hùu Cbàu, Tuyén tàp, Tàp II, NXB Giào due Ha Nói, 2005
[4] Dò Hiìu Cbàu, Dgi cuang ngón ngù hgc (Ngù dung hgc), Tàp II, NXB Giào due Ha
Nói, 2001
SUMMARY
THE COURTESY SHOWN THROUGH THE TEACHERS' ACTION
OF COMMENT AND REMARK IN THE CLASS OF PHILOLOGY
A I HIGH SCHOOLS IN HA TINH PROVINCE
An action of remark and comment is a language activìty that occurs regularly and plays a signifìcant role in communication In a particular sitòatìon of communication, the action of remark and comment has its own role and specific cbaracteristics Especially, in school environment, it is indispensable and mucb more important Moreover, the action
of remark and comment also expresses of the teachers' courtesy to the stàdents The courtesy is expressed not only in the strategies used by the teachers to ensure the courtesy when making comments and remarks, but also in violation that makes the