[TỔNG HỢP NGOẠI CHẤN THƯƠNG][TỔNG HỢP NGOẠI CHẤN THƯƠNG] 1) Tất cả gãy xương đùi ở người lớn bắt buộc phải mổ, không điều trị bảo tồn (vì quanh xương đùi1) Tất cả gãy xương đùi ở người lớn bắt buộc ph[.]
Trang 1[TỔNG HỢP NGOẠI CHẤN THƯƠNG]
1) Tất cả gãy xương đùi ở người lớn bắt buộc phải mổ, không điều trị bảo tồn (vì quanh xương đùi luôn là những bó cơ dày và lớn - vô cùng KHÓ NẮN và KHÓ BẤT ĐỘNG xương)
2) Bất kỳ xương nào gãy hở hoặc gãy xương có tổn thương mạch máu chính hoặc có biến chứng chèn ép khoang > đều bắt buộc phải phẫu thuật
3) Vì sao gãy hở bắt buộc mổ? (tránh trường hợp nhiễm khuẩn ổ gãy tinh tế mà ta không thể phát hiện > tuyệt đối không điều trị bảo tồn, phải mổ để cắt lọc, làm sạch )
4) Tất cả gãy xương đều phải nắn chỉnh khi bất động sơ cứu, trừ gãy hở - tuyệt đối không
đụng tới ổ gãy (vì khi ta nắn chỉnh ổ gãy hở vô tình để dị vật, vi khuẩn kẹt lại trong ổ gãy
khi 2 đầu xương được ấn nắn ngay lại)
5) 3 giai đoạn của điều trị bảo tồn: Nắn > Bất động > Tập vận động
6) Tiêu chuẩn để lành xương tốt:
- Mặt gãy áp sát nhau (vì vậy phải nắn chỉnh tốt)
- Bất động vững chắc, đủ thời gian
- Phải có máu nuôi tốt tại vị trí gãy (vì vậy phải cố gắng tập vận động tốt theo chỉ định)
7) Ghi nhớ: + bệnh nhân gãy thân xương cánh tay hoặc gãy xương cẳng tay > phải kiểm tra bệnh nhân có liệt quay không (kiểm tra các động tác duỗi )
+ bệnh nhân gãy chi dưới cần hỏi kiểm tra xem chừng nào bác sĩ cho chống
chân bên gãy khi tập đi
8) Phân biệt Nẹp bột và Bó bột (Nẹp bột mang tính tạm thời, có thể tháo ra để chăm sóc rồi lắp trở lại dễ dàng - còn Bó bột là cố định bảo tồn luôn đến khi đủ thời gian lành xương mới tháo bỏ) 9) Ta nói "Khi điều trị bảo tồn thất bại, ta phải phẫu thuật sau đó" Vậy điều kiện nào
chứng tỏ điều trị bảo tồn đã thất bại?
- Với cẳng chân (ít nhất 1 trong 3):
+ Còn chồng ngắn trên 10cm
+ Còn gập góc trước sau trên 10 độ
+ Còn gập góc sang bên (=trong ngoài) trên 5 độ
- Với cánh tay (ít nhất 1 trong 3):
+ Còn chồng ngắn trên 3cm
+ Còn gập góc trước sau trên 20 độ
+ Còn gập góc sang bên (=trong ngoài) trên 30 độ
- Với cẳng tay (ít nhất 2 trong 3):
+ Vị trí: gãy thân ở vị trí cao (1/3 trên) thường khả năng chỉ định phẫu thuật
cao hơn gãy ở vị trí thấp
+ Kiểu gãy: gãy không vững (nếu đường gãy là đường gãy xéo, gãy xoắn, gãy nhiều mảnh) thường khả năng chỉ định phẫu thuật cao hơn gãy vững (đường gãy ngang, gãy đơn giản)
+ Di lệch: có di lệch thường khả năng chỉ định phẫu thuật cao hơn
(Ít nhất 2 trong 3 nghĩa là vd: gãy 1/3 trên cẳng tay, không vững > phẫu thuật)
TUY NHIÊN, TẤT CẢ CHỈ ĐỊNH ĐIỀU TRỊ (mổ hay bảo tồn) CÒN PHẢI TÙY THUỘC VÀO LỰA
CHỌN CỦA BỆNH NHÂN (chứ không phải lúc nào cũng theo lý thuyết) Vd: Với 1 BN là trụ cột gia đình, cần hồi phục sớm để làm việc lại, dù có thể bảo tồn được, không cần mổ nhưng bác sĩ vẫn
có thể chỉ định mổ Hoặc trong trường hợp bắt buộc phải mổ, nhưng BN tuyệt đối không chịu (dù
đã tư vấn hết sức) > vẫn phải làm theo ý BN
Trang 210) Học 4 độ gãy cổ xương đùi theo Garden.
11) Ghi nhớ thời gian lành dây chằng sau tổn thương = thời gian lành xương
12) Chống chỉ định đóng đinh nội tủy cho những BN có sụn tiếp hợp đầu xương còn phát
triển (trẻ em) vì khi đóng đinh nội tủy sẽ bắt buộc xuyên qua sụn > gây hư hại sụn tiếp hợp
> phát triển xương bất thường sau này
13) PHÂN BIỆT GÃY CỔ XƯƠNG ĐÙI VÀ GÃY LIÊN MẤU CHUYỂN
- Gãy cổ xương đùi máu chảy sẽ khu trú trong bao khớp (theo giải phẫu) rất ít khi rách bao khớp nên hiếm khi có sưng nề và bầm tím Gãy cổ x đùi >bàn chân đổ ngoài khoảng 60 độ
- Gãy liên mấu chuyển chảy máu ngoài bao khớp gây sưng nề, tím muộn và lan Gãy liên
mấu > bàn chân đổ ngoài hoàn toàn
14) Khi chẩn đoán, phải ghi rõ đó là gãy KÍN hay gãy HỞ Vd: gãy KÍN 1/3
trên thân xương cánh tay
15) - Thay khớp háng bán phần là thay chỏm x đùi bằng chỏm giả, nhưng vẫn giữ ổ cối thật
- Thay khớp háng toàn phần là thay cả chỏm và ổ cối tương ứng bằng đồ giả hết
16) Thông thường, thay khớp háng bán phần, BN về sau sẽ có biến chứng đau khớp háng do chỏm giả bào mòn ổ cối thật > vì vậy với những BN tuổi đời còn dài, sức khỏe tốt, chịu được cuộc mổ lâu > nên thay toàn phần (thay toàn phần chi phí cao hơn, cuộc mổ lâu hơn bán phần) 17) Ghi nhớ giải phẫu: cổ xương đùi hợp thân góc 130-135 độ Cổ xương đùi là nơi dễ gãy (đặc biệt là vùng trống bè xương - tam giác Ward (có hình kèm)) nhưng lâu lành vì đây là nơi ít máu nuôi (máu nuôi cho vùng cổ và chỏm đùi là từ những nhánh nhỏ của ĐM mũ đùi ngoài và trong, riêng chỏm còn được cung cấp từ vài nhánh nhỏ (đi trong dây chằng hỏm chỏm đùi) của ĐM bịt) 18) Như đã nói ở trên, phần chỏm x đùi ít máu nuôi tương tự phần cổ, vì vậy hiện tượng hoại
tử chỏm trong gãy cổ xương đùi rất dễ xảy ra > vì vậy sau điều trị gãy cổ x đùi, phải theo
dõi 24 tháng xem có hoại tử chỏm không
19) Xem lại định nghĩa gãy Galeazzi, Monteggia Với gãy Galeazzi > 100% phải phẫu thuật
20) Khám hậu phẫu gãy xương
a Biến chứng :
- Chảy máu
- Tổn thương Mạch - Thần kinh
- Chèn ép khoang (do đặt nẹp vít, đinh óc, hay do khâu vá, hay do chảy máu )
b Nhiễm trùng vết mổ:
- Toàn thân (sốt, da niêm, môi khô, lưỡi dơ )
- Tại chỗ (sưng, nóng, đỏ, đau, rỉ dịch)
c Thiếu máu cấp (da niêm + xét nghiệm)
d Mức độ phục hồi giải phẫu (trục, chiều dài 2 bên, cận lâm sàng)
e Mức độ phục hồi chức năng (BN đã làm được gì, chưa làm được động tác gì )
21) Khi đọc góc gập trong kiểu di lệch gập góc trên Xquang, góc đó phải <= 90 độ (tức lấy
góc kề bù với góc tù tạo bởi 2 phần xương gãy) Trừ gãy cổ x đùi, góc gập chính là góc hợp
bởi cổ và thân sau gãy (có thể tù hoặc nhọn)
[NGUỒN: QUỐC QUANG}
Sửa đổi lần cuối: 03:27 PM