TIỂU LUẬN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀ ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ

LỜI MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Thực tiễn ngày càng chứng minh, cùng với chủ nghĩa Mác Lê Nin. Tư tưởng Hồ Chí Minh có giá trị to lớn, dẫn đường cho mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam trong hơn 77 năm qua. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (61991) khẳng định: Đảng lấy chủ nghĩa Mác Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của toàn Đảng. Các đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, IX, X của Đảng chỉ rõ: tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác Lê Nin và tạo điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa của dân tộc. trong đó tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết toàn quốc có vị trí đặc biệt quan trọng. Hiện nay, trong bối cảnh quốc tế biến đổi nhanh chóng và xu thế toàn cầu hóa đang gia tăng, nhất là lĩnh vực kinh tế, không một quốc gia nào có thể phát triển mà lại không mở rộng quan hệ, đoàn kết, hợp tác với các nước khác. Nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, để phát triển và nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế, một trong những vấn đề quan trọng là phải mở rộng đoàn kết hợp tác theo tinh thần Việt Nam sẵn sàng làm bạn là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc trế có ý nghĩa quan trọng trong công cuộc đổi mới của Đảng và nhà nước ta. Chính vì vậy em lựa chọn đề tài : Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế. Giá trị lý luận và thực tiễn” làm đề tài kết thúc học phần tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế. 2 Mục đích nghiên cứu Đề tài bước đầu khái quát lại những nội dung chủ yếu trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, làm nổi bật những quan điểm chiến lược về đoàn kết quốc tế của chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ đó hiểu được những giá trị lý luận và cả giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế 3 Phương pháp nghiên cứu Ở mức độ bước đầu của sinh viên nghiên cứu khoa học xã hội, em sử dụng phương pháp tổng hợp tài liệu, nghiên cứu theo phương pháp lịch sử là chính dựa trên nền tảng quan điểm của Đảng và nhà nước Việt Nam. 4 Kết cấu của đề tài Chương I: Những vấn đề cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế. Chương II: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam hiện nay.

TIỂU LUẬN

MÔN: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

ĐẠI ĐOÀN KẾT DÂN TỘC VÀ ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ

Đề tài: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế Giá trị

lý luận và thực tiễn

LỜI MỞ ĐẦU 1- Lý do chọn đề tài

Thực tiễn ngày càng chứng minh, cùng với chủ nghĩa Mác- Lê Nin Tưtưởng Hồ Chí Minh có giá trị to lớn, dẫn đường cho mọi thắng lợi của cáchmạng Việt Nam trong hơn 77 năm qua Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứVII của Đảng (6/1991) khẳng định: " Đảng lấy chủ nghĩa Mác- Lê Nin và tưtưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động củatoàn Đảng" Các đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, IX, X của Đảng chỉrõ: " tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc

về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng

và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lê Nin và tạo điều kiện cụ thể củanước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếpthu tinh hoa văn hóa của dân tộc" trong đó tư tưởng Hồ Chí Minh về đoànkết toàn quốc có vị trí đặc biệt quan trọng

Hiện nay, trong bối cảnh quốc tế biến đổi nhanh chóng và xu thế toàncầu hóa đang gia tăng, nhất là lĩnh vực kinh tế, không một quốc gia nào cóthể phát triển mà lại không mở rộng quan hệ, đoàn kết, hợp tác với các nướckhác Nước ta đang trong thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiệnđại hóa đất nước, để phát triển và nâng cao vị thế của mình trên trường quốc

tế, một trong những vấn đề quan trọng là phải mở rộng đoàn kết hợp tác theotinh thần " Việt Nam sẵn sàng làm bạn là đối tác tin cậy của các nước trongcộng đồng quốc tế" Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc trế có ý nghĩaquan trọng trong công cuộc đổi mới của Đảng và nhà nước ta

Chính vì vậy em lựa chọn đề tài :" Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kếtquốc tế Giá trị lý luận và thực tiễn” làm đề tài kết thúc học phần tư tưởng

Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế

2- Mục đích nghiên cứu

Đề tài bước đầu khái quát lại những nội dung chủ yếu trong tư tưởng

Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế, làm nổi bật những quan điểm chiến lược

về đoàn kết quốc tế của chủ tịch Hồ Chí Minh Từ đó hiểu được những giá trị

lý luận và cả giá trị thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế

3- Phương pháp nghiên cứu

Ở mức độ bước đầu của sinh viên nghiên cứu khoa học xã hội, em sửdụng phương pháp tổng hợp tài liệu, nghiên cứu theo phương pháp lịch sử làchính dựa trên nền tảng quan điểm của Đảng và nhà nước Việt Nam

4- Kết cấu của đề tài

- Chương I: Những vấn đề cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về

đoàn kết quốc tế

- Chương II: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế

trong quan hệ đối ngoại của Việt Nam hiện nay

CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ

ĐOÀN KẾT QUỐC TẾ

1.1 Những nhân tố hình thành tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh.

1.1.1 Truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Ý thức quốc gia, dân tộc, làm chủ đất nước của cộng đồng người Việt

có từ ngàn xưa Cuộc chiến đấu với thiên nhiên, với giặc ngoại xâm trong lịch

sử ngàn năm đã hun đúc nên truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam: Yêunước nồng nàn, độc lập tự chủ, kiên cường bất khuất, đoàn kết thống nhất,nhân ái khoan dung

Trước hết, là chủ nghĩa yêu nước Chủ nghĩa yêu nước là sợi chỉ đỏ

xuyên suốt qúa trình lịch sử của dân tộc Việt Nam Những nội dung chủ yếucủa chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã từng bước được đúc kết, hình thành một

hệ thống các nguyên lý với tư tưởng của các anh hùng hào kiệt như: LýThường Kiệt, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi, Quang Trung… chính sức mạnhtruyền thống ấy đã thúc giục người thanh niên Nguyễn Tất Thành ra đi tìmđường cứu nước Đó cũng là động lực chi phối mọi suy nghĩ, hành động củaNgười trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đãviết: Lúc đầu, chính chủ nghĩa yêu nước chứ chưa phải chủ nghĩa cộng sản đãđưa tôi theo Lênin, tin theo quốc tế thứ III Truyền thống yêu nước của dântộc được Nguyễn Tất Thành tiếp thu từ những ngày ở quê hương và trên conđường bôn ba khắp năm châu bốn bể Người đã đến với những người laođộng trên thế giới, đến với tình hữu ái vô sản và đến với chủ nghĩa Mác-Lênin, đó là con đường cứu nước, giải phóng dân tộc

Thứ hai, đó là tinh thần đoàn kết, tương ái của dân tộc Truyền thống

này hình thành cùng một lúc với sự hình thành dân tộc, từ hoàn cảnh và yêucầu đấu tranh chống thiên nhiên, chống giặc ngoại xâm Người Việt Namquen gắn bó với nhau trong tình làng nghĩa xóm, tối lửa tắt đèn có nhau Bướcsang thế kỷ XX, mặc dù xã hội Việt Nam đã có sự phân hóa về giai cấp,truyền thống này vẫn bền vững Vì vậy Hồ Chí Minh đã chú ý kế thừa và phát

huy sức mạnh truyền thống đoàn kết của dân tộc để hình thành tư tưởng đoànkết quốc tế, phấn đấu vì một thế giới hòa bình, ổn định và phát triển.

Thứ ba, ngoại giao truyền thống Việt Nam cuãng là một nhân tố quan

trọng hình thành tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh Ngoại giaotruyền thống Việt Nam xem trọng việc giữ hòa khí, đoàn kết hữu nghị với cácnước, phấn đấu cho sự thái hòa, yêu chuộng hòa bình là bản chất của ngoạigiao Việt Nam Trong khi lập trường nguyên tắc giữ vững độc lập chủ quyền,toàn vẹn lãnh thổ, chống lại sự xâm lược của các ngoại bang, Đại Việt luônkiên trì đường lối hòa bình trong quan hệ ngoại giao với các nước láng giềng.Hòa hiếu là tư tưởng cốt lõi của ngoại giao Đại Việt đúng như nhà sử họcPhan Huy Chú đã đúc kết lịch sử ngoại bang của đất nước chúng ta: “Trongviệc trị nước, hòa hiếu với láng giếng là việc lớn”

1.1.2 Chủ nghĩa Mác - Lênin và Quốc tế Cộng sản

Sau nhiều năm bôn ba ở các nước, cuối năm 1917 Nguyễn Ái Quốc trởlại nước Pháp, tham gia phong trào công nhân Pháp và gia nhập Đảng Xã hộiPháp, Nguyễn Ái Quốc muốn nhanh chóng tìm ra con đường cứu nước đúngđắn và tìm lực lượng đoàn kết tin cậy Điều quan trọng hơn hết của Nguyễn

Ái Quốc là “sự đoàn kết”, “đoàn kết với các dân tộc thuộc địa” Hầu hết trongcác buổi mít tinh, thảo luận, Nguyễn Ái Quốc đều phát hiện và khéo lái nhữngvấn đề đang thảo luận sang vấn đề đoàn kết với các vấn đề thuộc địa Nguyễn

Ái Quốc đã từng nói: Trong các cuộc bàn cãi, người ta rất ít nói đến sự đoànkết với các dân tộc thuộc địa, nhưng đó lại là vấn đề mà tôi quan tâm hơn hết

Sau khi được biết Quốc tế thứ III do Lênin sáng lập có chủ trương đoànkết các dân tộc thuộc địa và nhất là được đọc “Bản sơ thảo lấn thứ nhất luậncương về vấn đề dân tộc và thuộc địa” của Lênin, lần dầu tiên Nguyễn ÁiQuốc biết có một tổ chức quốc tế ủng hộ sự nghiệp đấu tranh giải phóng dântộc bị áp bức Luận cương của Lênin đã giải quyết trọn vẹn một vấn đề rất cơbản mà Nguyễn Ái Quốc đặc biệt quan tâm là vấn đề dân tộc và thuộc địa đặt

ra trong mối quan hệ quốc tế, chỉ ra con đường giải phóng các dân tộc thuộcđịa Luận cương tạo ra một bước chuyển biến căn bản trong nhận thức tưtưởng về vấn đề đồng minh về xác định kẻ thù Luận cương là lời giải đáphợp lý nhất, đúng đắn nhất mà Nguyễn Ái Quốc tìm thấy được về con đường

cứu nước, con đường giải phóng dân tộc, đó là “Muốn cứu nước và giảiphóng dân tộc không còn con đường nào khác con đường cách mạng vô sản,gắn chủ nghĩa yêu nước Việt Nam với chủ nghĩa Mác - Lênin.

Đại hội lần thứ XVIII Đảng Xã hội Pháp họp tại Tua (tháng 12/1920)Nguyễn Ái Quốc bỏ qua phiếu tán thành Đảng ra nhập Quốc tế III, trở thànhmột trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp Bằng việc làm đó,Nguyễn Ái Quốc đã nêu cao ngọn cờ đoàn kết quốc tế Từ đoàn kết các dântộc thuộc địa, mở thành đoàn kết với giai cấp vô sản chính quốc và giai cấp

vô sản thế giới Nguyễn Ái Quốc viết những bài tham luận, phát biểu trongcác kỳ sinh hoạt đảng và các cuộc họp của các tổ chức xã hội khác, tham gialãnh đạo Ban Nghiên cứu về thuộc địa, ra báo Người cùng khổ… Nguyễn ÁiQuốc đã vạch rõ tội ác của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, tranh thủ sự ủng hộcủa dư luận tiến bộ Pháp và thế giới, hình thành mặt trận đoàn kết quốc tế đốivới sự nghiệp giải phóng các dân tộc bị áp bức Những việc làm đó đã “Đánhdấu một bước chuyển biến quyết định trong nhận thức tư tưởng và lập trườngchính trị của Nguyễn Ái Quốc, từ đây, Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu sâu sắc vàsáng tạo những hẩu hiệu chiến lược của chủ nghĩa Mác - Lênin, “Vô sản toànthế giới, đoàn kết lại”, “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức, đoànkết lại” Nguyễn Ái Quốc đã gọi Lênin là hiện thân của tình anh em bốn bể”.Nguyễn Ái Quốc đã nhấn mạnh: “Lao động tất cả các nước đoàn kết lại” (1)

và người khẳng định, chính Lênin và Quốc tế Cộng sản đã chỉ ra cho dân tộc

và giai cấp vô sản thế gới sự cần thiết và con đường tập hợp đoàn kết các lựclượng cách mạng trong phạm vi từng nước và thế giới vào cuộc đấu tranhchống chủ nghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc Hồ Chí Minh tiếp thu và đi theochủ nghĩa Mác - Lênin trên tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, trên cơ sở đóNgười xây dựng và phát triển tư tưởng đoàn kết quốc tế của mình

Như vậy, chủ nghĩa Mác - Lênin và Quốc tế Cộng sản là nhân tố quantrọng có ý nghĩa định hình rõ rệt tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh.Trải qua gần 10 năm tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã từ chủ nghĩayêu nước chân chính đến với chủ nghĩa Mác - Lênin và Quốc tế Cộng sản, từmột nhà yêu nước trở thành một chiến sĩ quốc tế chân chính

1.2 Một số nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết

Từ mục tiêu độc lập cho Tổ quốc, tự do cho nhân dân đến tình hữu ái

vô sản, từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa quốc tế vô sản, Hồ Chí Minh đãtìm ra con đường giành độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam trên cơ sở sứcmạnh mới, sức mạnh của thời đại được mở ra từ sau Cách mạng Tháng Mười

vĩ đại Hồ Chí Minh đã trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên, ngườichiến sĩ quốc tế chân chính, người đặt nền móng đoàn kết giữa cách mạngViệt Nam và cách mạng thế giới

Độc lập, tự do là quan điểm nhất quán, xuyên suốt cốt lõi, là cơ sở tạodựng chiến lược đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh Chủ nghĩa Mác - Lênincoi đoàn kết quốc tế của giai cấp vô sản là vấn đề chiến lược cách mạng Mac

và Ănghen đã chỉ rõ: "Trong cuộc đấu tranh của những người vô sản thuộccác dân tộc khác nhau họ đặt lên hàng đầu và bảo vệ những lợi ích không phụthuộc vào dân tộc và chung cho toàn thể giai cấp vô sản" , đồng thời hai ôngcũng nêu: "Không khôi phục lại độc lập và thống nhất cho từng dân tộc thì vềphương diện quốc tế, không thể thực hiện được sự đoàn kết của giai cấp vôsản và sự hợp tác hòa bình và tự giác giữa các dân tộc đó để đạt tới mục đíchchung" Lênin cũng chỉ rõ là chỉ có một chủ nghĩa quốc tế thực sự và làmviệc quên mình là nhằm phát triển phong trào cách mạng ở trong nước mình,ủng hộ bằng sự tuyên truyền, sự đồng tình, bằng sự giúp đỡ về vật chất, chínhcuộc đấu tranh ấy, chính đường lối ấy và chỉ đường lối ấy thôi, trong tất cảcác nước không trừ một nước nào Như vậy cả Mác, Ănghen, Lênin trong khicoi trọng đoàn kết quốc tế đều tôn trọng nền độc lập của mỗi dân tộc để tạođiều kiện cho sự liên minh và đoàn kết quốc tế tự nguyện

Quán triệt quan điểm trên, Hồ Chí Minh đã làm việc quên mình cho sựđoàn kết quốc tế rộng lớn nhằm mục tiêu giành độc lập, tự do của dân tộcViệt Nam và các dân tộc bị áp bức Người sớm hiểu rõ, trong giai đoạn đếquốc chủ nghĩa, cách mạng ở các nước thuộc địa tuy mang nội dung dân tộc,dân chủ nhưng không còn thuộc phạm trù cách mạng tư sản nữa, mà đã trởthành một bộ phận quan trọng không thể tách rời của cách mạng vô sản Vìthế ngay những năm 20 của thế kỷ XX, Người ra sức xây dựng mối liên minhđoàn kết giữa các dân tộc thuộc địa với nhau, giữa các dân tộc thuộc địa vớigiai cấp vô sản ở chính quốc Hồ Chí Minh chỉ rõ, vấn đề cơ bản, nhân tốquyết định thắng lợi của cách mạng là sự kết hợp giải phóng dân tộc với giảiphóng giai cấp, gắn lợi ích cách mạng một nước với lợi ích cách mạng thếgiới Và chính Người là hiện thân của sự kết hợp đó.

Hoạt động trong phong trào giải phóng dân tộc và phong trào công nhânquốc tế, thực hiện chiến lược đoàn kết quốc tế vì độc lập, tự do của dân tộcViệt Nam và các dân tộc thuộc địa, trước hết Hồ Chí Minh thu hút sự quantâm của bạn bè quốc tế đối với Việt Nam và các dân tộc thuộc địa Các thamluận trên các diễn đàn quốc tế, các bài viết trên các báo, tạp chí, Người lên ánmạnh mẽ tội ác của CNTD Người muốn chỉ cho giai cấp vô sản ở chính quốcthấy rõ trách nhiệm phải đoàn kết các dân tộc thuộc địa, ủng hộ cuộc đấutranh vì độc lập, tự do của họ như là điều kiện cho sự nghiệp giải phóng củamình Đồng thời nhắc nhở những người bị áp bức thuộc mọi chủng tộc cầnđoàn kết lại và chống áp bức, giành độc lập, tự do

Độc lập, tự do được Hồ Chí Minh đặt thành nhiệm vụ hàng đầu nhưnglại là nhiệm vụ khó khăn nhất Người phải kiên trì tư tưởng này, đấu tranh vớinhững quan điểm tả khuynh - chỉ nhấn mạnh mọt chiều đấu tranh giai cấpkhong muốn tập hợp những lực lượng yêu nước và dân chủ khác, ngoài côngnông coi thường, đánh giá thấp cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của các dântộc thuộc địa, coi cuộc đấu tranh này hoàn toàn lệ thuộc vào cách mạng ởchính quốc Quan điểm giải quyết các vấn đề dân tộc, đặt mục tiêu độc lập, tự

do là nhiệm vụ hàng đầu không những thể hiện trí tuệ sáng suốt, tầm cao, nhìn

xa trông rộng của nhà chiến lược thiên tài, mà còn là một quyết định dũngcảm của Hồ Chí Minh trước vận mệnh dân tộc và trước phong trào cách mạngthế giới Điều đó còn thể hiện trình độ hiểu biết sâu sắc, sự vận dụng linh hoạt

những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và khả năng nắm bắt thựctiễn phong phú cuộc đấu tranh của các dân tộc giành độc lập, tự do của HồChí Minh Cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam do Hồ Chí Minh lãnhđạo đã gắn liền với cuộc đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng con ngườikhỏi áp bức, bóc lột thực hiện các quyền tự do, dân chủ cơ bản của con người,gắn được quyền lợi của giai cấp trong mối quan hệ mật thiết giữa cách mạnggiải phóng dân tộc vì độc lập tự do và cuộc đấu tranh giai cấp.

Với sự nhạy cảm của một nhà chiến lược, Hồ Chí Minh luôn nắm vữngthời cơ và tạo thời cơ cách mạng Khi chiến tranh thế giới thứ II nổ ra, Ngườikhẳng định thời cơ lớn chưa tới Khi Đức tấn công Liên Xô, Người chỉ rõ:

“Liên Xô và các lực lượng dân chủ nhất định thắng lợi, đó là thời cơ cho dântộc Việt Nam Nhưng điều quan trọng là phải chuẩn bị thực lực bên trong đểđón thời cơ” Khi lực lượng Đồng Minh chiến thắng chủ nghĩa phát xít, HồChí Minh đã kịp thời phát động Tổng khởi nghĩa với tinh thần “Dù phải đốtcháy cả dãy Trường Sơn cũng phải dành cho được độc lập dân tộc” Thắng lợicủa Cách mạng Tháng tám là thắng lợi của tư tưởng “Không có gì quý hơnđộc lập tự do” của Hồ Chí Minh và cũng là thắng lợi của chủ nghĩa quốc tếchân chính

Độc lập, tự do là động lực, mục tiêu, lý tưởng, là cơ sở của chiến lượcđoàn kết quốc tế Hồ Chí Minh, một chiến lược tổng hòa, biện chứng mối quan

hệ dân tộc và giai cấp, quốc gia và quốc tế, độc lập dân tộc và CNXH đầysang tạo và năng động cách mạng, kết thành hạt nhân sáng chói có giá trịtrường tồn đối với dân tộc ta và các dân tộc trên thế giới Giương cao ngọn cờđộc lập tự do là tư tưởng cách mạng, là mục tiêu lẽ sống của Hồ Chí Minh,của dân tộc Việt Nam và của nhân dân tiến bộ yêu chuộng hòa bình trên thếgiới Đây cũng chính là nội dung cốt lõi trong tư tưởng đoàn kết quốc tế của

Hồ Chí Minh

1.2.2 Cách mạng Việt Nam là một bộ phận của cách mạng thế giới

Vào đầu những năm 20 của thế kỷ XX, từ thực tiễn đấu tranh giảiphóng dân tộc ở các nước thuộc địa, Hồ Chí Minh đã thấy sự cần thiết phảiliên minh, đoàn kết chặt chẽ không những giữa các dân tộc thuộc địa mà còngiữa nhân dân các nước thuộc địa với giai cấp vô sản và nhân dân lao động ở

chính quốc hay cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa và cách mạng vôsản ở chính quốc Người ví CNĐQ như con đỉa 2 vòi, nếu chỉ cắt 1 vòi, cáivòi kia tiếp tục hút máu và cái vòi bị cắt sẽ tiếp tục mọc ra Cho nên, muốntiêu diệt CNĐQ thì nhân dân bị áp bức ở thuộc địa và giai cấp công nhân,nhân dân lao động ở chính quốc phải đoàn kết, phối hợp hành động, cắt đứt cả

2 cái vòi của “con đỉa” Người còn ví cách mạng thuộc địa và cách mạng ởchính quốc như hai cái cánh của một con chim phải phối hợp nhịp nhàng Do

đó theo Người phải: “Làm cho các dân tộc thuộc địa từ trước đến nay, vẫncách biệt nhau, hiểu biết nhau hơn và đoàn kết lại để đặt cơ sở cho một liênminh phương Đông tương lai, khối liên minh này sẽ là một trong những cáicánh của cách mạng vô sản” Sau khi nắm được đặc điểm của thời đại mới,

Hồ Chí Minh đã làm tất cả để gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thếgiới Người đã viết: “Cách mệnh An Nam cũng là một bộ phận của cách mạngthế giới, ai làm cách mạng trong thế giới đều là đồng chí của An Nam cả”.Người còn vạch rõ: “Chúng ta làm cách mạng thì cũng phải liên lạc với tất cảcác Đảng cách mạng trên thế giới để chống lại Tư bản và Đế quốc chủ nghĩa”.Trong khi đặt cách mạng thuộc địa trong mối quan hệ mật thiết với cáchmạng chính quốc, Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh tính chủ động và khảnăng thắng lợi trước của cách mạng thuộc địa, trở thành sự cổ vũ, ủng hộ tolớn đối với cách mạng chính quốc

Với tầm nhìn chiến lược, Người cho rằng thuộc địa là khâu yếu nhấtcủa chủ nghĩa đế quốc, nơi tập trung những mâu thuẫn của thời đại Vì thế,cách mạng vô sản không phải bắt đầu ở chính quốc mà phải bắt đầu từ cácnước thuộc địa Người phân tích “Vận mệnh của giai cấp vô sản thế giới tùythuộc phần lớn vào các nước thuộc địa”, “Tất cả các sinh lực của chủ nghĩa đếquốc đếu lấy ở các xứ thuộc địa” Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”,Người chỉ rõ “Việt Nam dân tộc cách mệnh thành công thì tư bản Pháp yếu,

tư bản Pháp yếu thì công nông Pháp làm giai cấp cách mệnh cũng dễ”

Từ nhận thức tính chất thời đại của mối quan hệ giữa cách mạng thuộcđịa và cách mạng chính quốc, Hồ Chí Minh khẳng định tính tất yếu của cáchmạng thuộc địa và vai trò của nó đối với cách mạng ở chính quốc Đây là luậnđiểm đầy sáng tạo của Hồ Chí Minh, bởi lúc này Quốc tế Cộng sản và cácđảng cộng sản ở châu Âu cho rằng, thắng lợi của cách mạng thuộc địa phụ

thuộc trực tiếp vào thắng lợi của cách mạng vô sản ở chính quốc Thực tiễnlịch sử Việt Nam và các nước thuộc địa giành độc lập trong thế kỷ XX đãchứng minh luận điểm của Người được nêu ra từ năm 1921 là rất đúng đắn vàsáng tạo.

Xác định cách mạng thuộc địa là một bộ phận của cách mạng thế giới,

Hồ Chí Minh nêu rõ “cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành cáchmạng XHCN thì mới thắng lợi hoàn toàn”, vì chỉ có CNXH mới đảm bảo chocác dân tộc được độc lập, tự do thực sự Vận dụng những dự báo khoa họccủa các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học vào những điều kiện riêng,đặc thù của các dân tộc phương Đông, Hồ Chí Minh khẳng định rằng: CNXHkhông phải chỉ phù hợp với những nước châu Âu đã trải qua chế độ tư bảnchủ nghĩa (TBCN) mà là học thuyết đáp ứng những yêu cầu của sự phát triển

xã hội loài người nói chung Bằng lý luận và thực tiễn, Hồ Chí Minh đã làmcho các dân tộc thuộc địa nhận thức rõ CNXH là phương hướng, là mục tiêucủa sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, là con đường tiến lên của các dântộc thuộc địa sau khi giành độc lập Hồ Chí Minh rút ra kết luận: “Chỉ cóCNXH, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức vànhững người lao động trên thế giới thoát khỏi ách nô lệ” Tiên đoán về thắnglợi sớm của cách mạng thuộc địa so với cách mạng chính quốc được tiến trìnhlịch sử của thời đại khẳng định Nhiều dân tộc thuộc địa đánh đổ chủ nghĩathực dân giành độc lập và tiến lên con đường XHCN, trong khi ở các nước tưbản giai cấp vô sản đang phải tìm con đường phù hợp để tiến đến con đườngmục tiêu đặt ra

Cách mạng Việt Nam, trong toàn bộ lịch sử của mình, luôn được đặttrong trào lưu tiến bộ của thời đại và gắn kết cuộc đấu tranh của nhân loại Đó

là một trong những bài học thành công quan trọng nhất, mang tính thời đạisâu sắc Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên phá thế đơn độc của cuộcđấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam, đặt nền móng vững chắc cho đườnglối đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta Đó là dựa trên thực lực của dân tộcmình để tranh thủ hợp tác quốc tế và đoàn kết quốc tế Kết hợp hài hòa giữacách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, kết hợp sức mạnh dân tộc vớisức mạnh thời đại để tạo thành sức mạnh tổng hợp, đóng góp vào sự nghiệpchung của cách mạng nhân loại

Như vậy, quan điểm của Hồ Chí Minh không xem cách mạng thuộc địaphụ thuộc vào cách mạng chính quốc, mà đặt 2 cuộc cách mạng này trongmối lien hệ bổ sung, tác động, ảnh hưởng lẫn nhau, đều có vị trí quyết địnhtrong quá trình cách mạng của thời đại Thậm chí Người cho rằng cách mạngthuộc địa có khả năng và điều kiện nổ ra thắng lợi trước cách mạng vô sản ởchính quốc và giúp cho cách mạng vô sản ở chính quốc giành thắng lợi Quanđiểm đó kết hợp nhuần nhuyễn và sang tạo các nhân tố dân tộc và quốc tế,độc lập dân tộc và CNXH trong tư tưởng đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh.Đây là một trong những nội dung cơ bản của tư tưởng đoàn kết quốc tế HồChí Minh.

1.2.3 Độc lập, tự chủ, tự cường gắn với đoàn kết quốc tế

Trong khi hoạt động không mệt mỏi cho sự đoàn kết quốc tế và khẳngđịnh sự cần thiết của đoàn kết quốc tế, Hồ Chí Minh đã xác định vai trò quyếtđịnh nhất vẫn là sự nỗ lực chủ quan của cách mạng mỗi nước, phải nêu cao ýchí độc lập, tự chủ, tự cường của cách mạng nước mình Quan điểm này củaNgười xuất hiện rất sớm,thể hiện trong chiến lược: cách mạng thuộc địa phảigiành thắng lợi trước, không chờ thắng lợi của cách mạng vô sản ở các nước

tư bản Sau khi gửi bản yêu sách 8 điểm đến Hội nghị “hòa bình” ở Vécxâynăm 1919 đòi tự do, dân chủ cho nhân dân Việt Nam nhưng không được trảlời, Người rút ra kết luận: “Muốn được giải phóng, các dân tộc chỉ có thểtrông cậy vào mình, trông cậy vào lực lượng của bản thân mình” Người nhấnmạnh: “một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ dân tộc khác giúp

đỡ thì không xứng đáng được độc lập”, mà phải: “Đem sức ta mà tự giảiphóng cho ta” là phương thức, là động lực chủ yếu để phát triển cách mạngnước ta Người coi tự lực tự cường là “Cái gốc”, là “Cái điểm mấu chốt” củamọi chính sách và sách lược Trong tuyên ngôn của Hội lien hiệp thuộc địa,Người viết: Anh em phải làm thế nào để giải phóng? Vận dụng công thức củaCác Mác chúng tôi xin nói với anh em rằng: Công cuộc giải phóng anh em chỉ

có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của chính bản thân anh em

Độc lập, tự chủ nhằm đảm bào lợi ích dân tộc, thực hiện các quyền dântộc cơ bản Nhưng độc lập, tự chủ và tự lực tự cường hoàn toàn xa lạ với sựbiệt lập và chủ nghĩa biệt phái Để chiến thắng những kẻ thù mạnh hơn mình

gấp nhiều lần, Hồ Chí Minh luôn chủ trương tăng cường đoàn kết và tranh thủ

sự hợp tác quốc tế, Người coi đây là vấn đề có tầm chiến lược hàng đầu trongđường lối cách mạng Việt Nam Mục tiêu của đoàn kết và hợp tác quốc tế làtập hợp lực lượng bên ngoài, tranh thủ sự đồng tình ủng hộ và giúp đỡ quốc

tế, tăng thêm khả năng tự lực tự cường, tạo điều kiện chuyển biến tương quanlực lượng có lợi cho cách mạng Vì vậy, độc lập tự chủ, tự lực, tự cường phảigắn với đoàn kết và hợp tác quốc tế, đồng thời kết hợp với đấu tranh kiênquyết và khôn khéo để thực hiện mục tiêu cách mạng và bảo vệ quyền lợiquốc gia Mặt khác đoàn kết quốc tế không phải là lệ thuộc vào con đườngmột chiều Trong mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau, cách mạng Việt Namkhông những cần thiết mà còn có thể tranh thủ hợp tác quốc tế, tăng cườngnội lực và sức mạnh tổng hợp để thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của mình.Đồng thời nhân dân Việt Nam phải có nghĩa vụ đóng góp trong quan hệ quốc

tế đã được Hồ Chí Minh đề cập ngay từ năm 1946 trong Đề cương Văn hóa:

“Mình đã hưởng cái hay của người thì phải có cái hay cho người ta hưởng.Mình đừng chịu vay mà không trả”

Hồ Chí Minh nhấn mạnh sự hợp tác toàn diện trong phe CNXH và tăngcường sức mạnh vật chất của các nước XHCN là yếu tố quyết định để ngănchặn nguy cơ chiến tranh, thúc đẩy sự tiến bộ và củng cố độc lập dân tộc ởcác nước vừa thoát khỏi CNTD Đồng thời Hồ Chí Minh cũng chủ trương mởrộng hợp tác với các nước có chế độ chính trị khác nhau Người khẳng định,Việt Nam sẵn sàng thúc đẩy quan hệ kinh tế, buôn bán, văn hóa với các nướcnhư: Pháp, Nhật Bản… Trong khi coi “cách mạng Việt Nam là một bộ phậncủa cách mạng thế giới”, Người căn dặn đội ngũ cán bộ làm công tác đốingoại: “Phải làm cho đúng đường lối và chính sách Đối ngoại của Đảng vàNhà nước ta… Tăng cường đoàn kết hữu nghị với các nước XHCN, với cácdân tộc bị áp bức, với nhân dân thế giới… Vì lợi ích của hòa bình, độc lậpdân tộc và tiến bộ xã hội”

Vào thời điểm đương đầu với đế quốc Mỹ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đãđưa ra quyết định: “Dựa vào sức mình là chính, đồng thời tranh thủ sự ủng hộ

và giúp đỡ tích cực của các nước XHCN anh em và nhân dân yêu chuộng hòabình và công lý trên toàn thế giới, kể cả nhân dân tiến bộ Mỹ Người chủtrương thúc đẩy sự thức tỉnh lương tri của nhân dân các nước chống đế quốc

Mỹ Trên cơ sở tự lực, tự cường của dân tộc, Hồ Chí Minh có biệt tài trongviệc khởi động và tranh thủ tập hợp các tầng lớp xã hội, đạo giáo, các nhàkhoa học, các tầng lớp lao động, các nhân sĩ yêu chuộng hòa bình, công lýtrên thế giới đứng về phía Việt Nam trong cuộc chiến tranh chống thực dânPháp và đế quốc Mỹ Quan điểm độc lập, tự chủ, tự cường luôn đi đôi với mởrộng quan hệ quốc tế và đoàn kết quốc tế của Hồ Chí Minh được Đảng vàNhà nước ta vận dụng thành công không những góp phần tích cực chuyển hóacục diện quốc tế và tương quan lực lượng ngày càng có lợi hơn cho cuộc đấutranh vì độc lập, tự do của nhân dân ta mà đưa đến hệ quả hiếm có, đó là:chưa bao giờ cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của một dân tộc nhỏ, yếu chốnglại các nước đế quốc lại nhận được sự quan tâm theo dõi, ủng hộ mạnh mẽ vàbền bỉ của loài người tiến bộ như thế Đặc biệt trong 2 thời kỳ đấu tranh quyếtliệt của mình, nhân dân ta lại nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của các tầng lớpnhân dân ở chính hai nước đã đưa quân đến xâm lược Việt Nam.

Cách mạng Tháng Tám và thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống thựcdân Pháp và đế quốc Mỹ đã chứng minh thắng lợi của quan điểm độc lập, tựchủ, tự lực, tự cường tranh thủ điều kiện quốc tế thuận lợi mà đem sức ta giảiphóng cho ta của Hồ Chí Minh, đồng thời đóng góp vào sự lớn mạnh củaphong trào cách mạng thế giới Đây là nội dung lớn trong tư tưởng Hồ ChíMinh về đoàn kết quốc tế

1.2.4 Đoàn kết quốc tế theo tinh thần: " Việt Nam muốn làm bạn với tất cả

các nước"

Tháng 9 năm 1947, chủ tịch Hồ Chí Minh trong dịp trả lời phỏng vấnbáo chí nước ngoài đã khái quát nhiệm vụ và phương hướng đối ngoại chủyếu của Việt Nam là: "làm bạn với tất cả các nước dân chủ không gây thù oánvới một ai"(5) Điều này thể hiện mục tiêu chính nghĩa hợp thời đại của cuộcchiến đấu của dân tộc Việt Nam và thiện chí của Việt Nam muốn mở rộngquan hệ quốc tế với các lực lượng tiến bộ xã hội khác bên ngoài,đặc biệt lànước Pháp và nhân đân Pháp lúc đó.Mặt khác, quan điểm của Hồ Chí Minhcũng phù hợp với bối cảnh cuộc kháng chiến đang ở trong vòng vây hãm củathế lực thù địch, không có mối liện hệ nào giữa cuộc kháng chiến với các lựclượng cách mạng thời đại Đồng thời đây cũng là mục tiêu của chính sách đối

ngoại thể hiện mong muốn hòa hiếu thêm bạn bớt thù, xóa bỏ mọi hiềm khíchdân tộc, tranh thủ những lực lượng còn mơ hồ với những diễn biến chính trịphức tạp ở Đông Dương và Việt Nam, tìm mẫu số chung với mọi lực lượnghòa bình, công lý, yêu chuộng tự do, dân chủ trong quan hệ quốc tế Năm

1949, trả lời phỏng vấn một nhà báo người Mỹ hỏi: Sau khi đã độc lập, ViệtNam có hoan nghênh tư bản ngoại quốc không? Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trảlời: Bất kỳ nước nào thật thà muốn đưa tư bản đến kinh doanh ở Việt Nam,với mục đích làm lợi cho cả hai bên thì Việt Nam sẽ rất hoan nghênh, còn nếumong đưa tư bản đến để ràng buộc, áp chế Việt Nam thì Việt Nam sẽ cươngquyết cự tuyệt Ngay đối với nước Pháp, nước đang tiến hành cuộc chiếntranh xâm lược Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố: “Việt Nam sẵnsang hợp tác thân thiện với nhân dân Pháp Những người Pháp tư bản haycông nhân, thương gia hay trí thức, nếu họ muốn thật thà cộng tác với ViệtNam thì sẽ được nhân dân Việt Nam hoan nghênh họ như anh em bầu bạn”.Sau năm 1945 nhiều lần Người đã tuyên bố: “Chính sách ngoại giao củachính phủ thì chỉ có một điều tức là than thiện với tất cả các nước dân chủtrên thế giới để giữ gìn hòa bình” “Thái độ của Việt Nam đối với những nước

Á châu là một thái độ anh em, đối với ngũ cường là một thái độ bạn bè” Cóthể xem những tuyên bố trên đây là tư tưởng đặt nền móng cho phương châm

đa dạng hóa, đã phương hóa, công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước tahiện nay

Trong quan điểm Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước, Hồ ChíMinh đã ưu tiên cho mối quan hệ giữa các nước láng giềng trong khu vực,nhất là các nước có chung đường biên giới với Việt Nam nhằm hình thànhliên minh chiến đấu chống kè thù chung Trong cuộc chiến tranh Đông Dươnglần thứ nhất, Hồ Chí Minh và Đảng ta đã xác định “Đông Dương là một chiếntrường”, Hồ Chí Minh nêu rõ “Chúng ta kháng chiến, dân tộc bạn Miên, Làocũng kháng chiến Vì vậy chúng ta phải ra sức giúp đỡ anh em Miên, Lào,giúp kháng chiến Miên, Lào và tiến đến thành lập mặt trận thống nhất các dântộc Việt - Miên - Lào” Đối với Trung Quốc - một nước có quan hệ lịch sử,văn hóa lâu đời với Việt Nam, phát huy truyền thống hòa hiếu của cha ông HồChí Minh đã bằng những hoạt động liên tục, không mệt mỏi suốt nửa thế kỷxây đắp nên mối quan hệ “Vừa là đồng chí, vừa là anh em”

1.2.5 Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại

Xuất phát từ nhận thức cách mạng Việt Nam và thế giới có mối quan hệthống nhất biện chứng, Hồ Chí Minh cho rằng việc kết hợp sức mạnh dân tộcvới sức mạnh thời đại là một tất yếu, một cơ sở tạo ra sức mạnh lớn nhất chocách mạng Việt Nam giành thắng lợi và cũng tạo cho Việt Nam góp phầnxứng đáng vào tiến trình phát triển của nhân loại Sinh thời, trong mọi hoàncảnh, Người đều tìm ra phương thức, biện pháp để gắn cách mạng Việt Nam

và phong trào tiến bộ trên thế giới

Sức mạnh dân tộc là sự tổng hợp các yếu tố vật chất và tinh thần, truyềnthống và hiện đại, là sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân dưới sự lãnh đạocủa Đảng, là sức mạnh của ý chí “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, quyếttâm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, làm cho Việt Nam sánh vai vớicác nước trên thế giới Yếu tố quyết định để phát huy sức mạnh dân tộc là giữvững tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường

Sức mạnh của thời đại là sức mạnh đoàn kết quốc tế của giai cấp côngnhân, là sức mạnh của sự kết hợp hữu cơ giữa chủ nghĩa yêu nước với chủnghĩa quốc tế, là tình đoàn kết chiến đấu giữa các đảng cộng sản, các phongtrào và các lực lượng cách mạng trên thế giới trong cuộc đấu tranh chống chủnghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc vì hòa bình độc lập dân tộc, dân chủ và tiến

bộ xã hội Sức mạnh thời đại còn là sự thực hiện quan hệ hợp tác, giúp đỡ lẫnnhau, áp dụng những thành tựu mới về khoa học kỹ thuật và công nghệ, họctập, vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm quản lý của các nước trên thế giới.Sức mạnh của thời đại luôn mang nội dung mới, phản ánh sự phát triển củalịch sử và quá trình vận động của chính trị thế giới

Thực hiện kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại, Hồ ChíMinh luôn đặt cách mạng Việt Nam cũng như cách mạng mỗi nước trong tìnhhình nhiệm vụ chung của cách mạng thế giới và tác động qua lại giữa chúng.Mặt khác, Người xác định rõ vị trí, nhiệm vụ của cách mạng dân tộc với cáchmạng thế giới: cách mạng dân tộc không chỉ để giành thắng lợi cho riêngmình mà còn góp phần vào thắng lợi chung của nhân dân thế giới Trong quátrình kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, Hồ Chí Minh đặc biệt

nhấn mạnh đến vấn đề phải biết dựa vào sức mình là chính Chỉ như vậy mớigiữ được độc lập, tự chủ, mới chủ động, sáng suốt trong hoạt động quốc tế đểphân định rõ Bạn - Thù, cảnh giác với những âm mưu phá hoại núp dưới danhnghĩa “giúp đỡ”, “nhân đạo”, “hữu nghị”.

Theo Hồ Chí Minh muốn kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thờiđại, các đảng cộng sản phải kiên trì đấu tranh chống mọi khuynh hướng sailầm chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa vị kỷ dân tộc, chủ nghĩa sô vanh… Nhữngkhuynh hướng làm suy yếu sức mạnh đoàn kết, thống nhất của các lượng cáchmạng thế giới

Có thể nói, Hồ Chí Minh là người Việt Nam đầu tiên phá thế đơn độccủa cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, đặt nền móngvững chắc cho đường lối quốc tế đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta Đó là:Dựa trên thực lực dân tộc mình để tranh thủ sự hợp tác quốc tế và kết hợp sứcmạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tạo thành sức mạnh tổng hợp của quốcgia