134�����T�p chí KH&CN Tr��ng ��i h�c Hòa B�nh S� 05 Tháng 9 2022 ����������������� 1 ���t�v�n��� Tai bi�n m�ch máu n�o (TBMMN� có th� g�p � m�i l�a tu�i nh�ng th��ng g�p � ng��i cao tu�i (NCT� Ng��i b[.]
Trang 1PGS.TS Nguy n Th Th nh Khoa i u d ng, Tr ng i h c Hoà B nh Tác gi li n h : ntthinh@daihochoabinh.edu.vn Ngày nh n: 21/9/2022
Ngày nh n b n s a: 22/9/2022
Ngày duy t ng: 26/9/2022
T m t t
B ng ph ng pháp ph ng v n tr c ti p 156 ng i ch m sóc chính cho ng i b nh tai bi n
m ch máu n o c i u tr t i b nh vi n, hi n ang sinh s ng t i qu n Hà ng, thành ph Hà
N i v ki n th c ch m sóc ph c h i ch c n ng cho ng i b nh t i nhà, cho th y k t qu nh sau:
- T l ng i ch m sóc chính t ki n th c y v t ng n i dung ch m sóc ng i b nh còn
r t h n ch : ch có 2/8 n i dung có t l t tr n 50%, ó là ch m sóc n u ng (70,6% , ch m sóc phòng ng a t c m ch (55,8%
- i v i các n i dung ch m sóc còn l i, t l ng i ch m sóc chính t ki n th c y th p:
ch m sóc da (46,2% , ch m sóc ng ti u, bàng quang (46,2% , ch m sóc phòng ng a táo bón (13,5% , ch m sóc h h p (30,8% , ch m sóc t th ng (46,9% , ch m sóc luy n t p, v n ng (34,6%
- T l ng i ch m sóc chính t y u c u c 8 n i dung ch m sóc ph c h i ch c n ng t i nhà cho ng i b nh tai bi n m ch máu n o ch chi m 25,0%
T kh a Ng i b nh, ng i ch m sóc chính, ki n th c, tai bi n m ch máu n o, ch m sóc ph c h i
ch c n ng, Hà ng
The knowledge status-quo of pr mary care-g vers on home recovery care for stroke pat ents
n post-hosp tal treatment
Abstract
By means of direct interviews with 156 primary caregivers for stroke patients who were treated
at the hospital and are currently living in Ha Dong district in Hanoi, on rehabilitation care knowledge for patients at home, ndings reveal: Percentage of primary carer full knowledge of the content of each patient care was limited: only 2 out of 8 contents reaching over 50%, which are eating care (70.6 % and occlusion preventive care (55.8% The remaining content ratio care primary care-givers full knowledge was low: skin care (46.2% , urinary tract care, bladder (46.2% , constipation preventive care (13.5% , respiratory care (30.8% , standing care (46.9% , care practice, athletes (34.6% Percentage of primary care-givers pass all 8 contents of rehabilitation care at home for
Trang 2tr t i b nh vi n, ch y u là NCT ang s ng
t i c ng ng Ng i b nh th ng gi m
ho c m t kh n ng v n ng, ph i ph
thu c vào ng i khác trong sinh ho t hàng
ngày V y ki n th c c a ng i ch m sóc
chính (NCSC cho ng i b nh t y u
c u ch a tr l i c u h i tr n, chúng tôi
ti n hành nghi n c u này nh m mô t
th c tr ng ki n th c c a NCSC cho ng i
b nh TBMMN sau i u tr t i b nh vi n,
hi n ang sinh s ng t i qu n Hà ông, TP
Hà N i
2 tư ng và phương pháp ngh n c u
2 1 i t ng, a i m và th i gian
nghi n c u
- i t ng nghi n c u: NCSC cho
ng i b nh TBMMN hi n ang sinh s ng t i
qu n Hà ông ng tham gia nghi n c u
- a i m: T i 17 ph ng thu c qu n
Hà ông, TP Hà N i
- Th i gian nghi n c u: N m 2015
2 2 Ph ng pháp nghi n c u
- C m u: ng v i m i NB TBMMN
ch n 1 NCSC, c m u c a NB TBMMN
c tính theo công th c tính c m u mô t :
Trong ó:
+ n: là s NB t i thi u c n i u tra
+ p: là t l NB TBMMN có nhu c u
ch m sóc ph c h i ch c n ng (PHCN t i
nhà, do ch a có nghi n c u tr c ó, có
c m u t i thi u l n nh t ch n p = 50%
+ Z: là h s tin c y, v i ng ng xác
su t = 0,05, th Z =1,96
Thay vào công th c tính, c n =
150, th c t i u tra 156 NB
- Cách ch n m u: ch n m u theo
ph ơng pháp ng u nghi n h th ng, d a
tr n danh sách ng i b nh TBMMN
i u tr t i b nh vi n hi n ang sinh s ng
t i qu n Hà ông
Sau khi ch n c NB TBMMN,
m i NB ch n 1 NCSC NCSC là ng i
th ng xuy n ch m sóc NB hàng ngày nh :
v sinh cá nh n, t m r a, cho n, di chuy n,
v n ng (th i gian và công vi c ch m sóc NB nhi u nh t trong s nh ng ng i
ch m sóc
- Ph ơng pháp nghi n c u: ph ng v n
tr c ti p b ng b c u h i có s n c x y
d ng d a tr n Thông t s 07/2011/TT-BYT (v vi c h ng d n công tác ch m sóc NB
- Các ch s nghi n c u: g m các n i dung c a 8 nhóm ki n th c v nhu c u
ch m sóc da ch m sóc n u ng ch m sóc
ng ti u, bàng quang ch m sóc hô h p
ch m sóc phòng ng a táo bón ch m sóc phòng ng a t c m ch ch m sóc t th úng
và ch m sóc luy n t p - v n ng
- ánh giá: ki n th c v ch m sóc PHCN cho NB g m 8 nhóm ki n th c V i
m i nhóm ki n th c, NCSC c ánh giá
là có ki n th c y khi tr l i úng t t c các n i dung nhóm ó mà NB c n ch m sóc, nh ng i t ng khác c ánh giá là
có ki n th c ch a y
- X l s li u: s d ng ph n m m SPSS 16.0
3 K t qu ngh n c u
Trang 3Nh ng NCSC cho NB TBMMN thu c
nhóm tr n 40 tu i chi m tr n 2/3 (78,8% ,
là con cái ho c v /ch ng c a NB v i t l
l n l t là 46,2% và 48,1% T l NCSC có
tr nh THPT là cao nh t (30,8% NCSC
ch m sóc PHCN cho NB tr n 24 tháng là 55,8%, t l NCSC cho NB d i 6 tháng ch chi m 11,5% Hơn (51,9% NCSC là lao
ng t do ho c buôn bán, là cán b , công
ch c chi m t l th p (17,3%
94,1% và 80,0% NCSC cho r ng NB NCSC cho r ng NB c n xoay tr ng i
Trang 4Ki n th c y c a NCSC v ch m
sóc n u ng và ch m sóc phòng ng a táo
bón l n l t là 70,6% và 13,5% Trong ó,
ki n th c v vi c c n cho NB n các th c
n d ti u, hay c n có ch n ph h p
và cách cho NB n u ng tránh ngh n s c là
nh ng ki n th c NCSC bi t nhi u nh t v i
t l l n l t là 92,2% 82% và 80,6% T l NCSC có ki n th c v vi c cho NB t p thói quen i ti n úng gi hay c n xoa bóp theo khung i tràng cho NB chi m t l th p
nh t l n l t là 18,2% và 10%
Ki n th c y c a NCSC v ch m
sóc hô h p cho NB là 30,8%, và v ch m
sóc phòng ng a t c m ch là 55,8% Trong
ó, NCSC có ki n th c v vi c c n cho NB
t ng c ng v n ng trong vi c phòng ng a
t c m ch, ch m sóc hô h p và v n ng tay
ch n li t là cao nh t v i t l l n l t là 87,8% 72,9% và 75,5% Trong khi ó, ki n
th c c a NCSC v vi c NB c n v rung
l ng ng c hay t p th là th p nh t v i t l
là 47,1% và 35,3%
Trang 5Ki n th c y c a NCSC v ch m
sóc t th úng cho NB và luy n t p v n
ng cho NB là 46,9% và 34,6% Trong ó,
tr n 80% cho r ng c n cho NB t p ng i/
ng/ i, 68% NB c n t ng c ng v n d ng,
tr n 50% cho r ng NB c n v n ng tay
ch n Tuy nhi n, ki n th c v vi c ch m sóc
t th cho NB n m úng tr n gi ng c a NCSC là ch a cao (18,2%
Ch có 25,0% NCSC có ki n th c
t v ch m sóc PHCN cho NB TBMMN,
nh v y, v n còn 75,0% NCSC có ki n
th c ch a t v ch m sóc PHCN cho NB
TBMMN
4 Bàn lu n
Ki n th c v ch m sóc da: K t qu
nghi n c u ch ra r ng, ch có 46,2% NCSC
có ki n th c y v ch m sóc da Trong
ó, có 94,1% có ki n th c v vi c c n v
sinh da hàng ngày cho NB, tr n 60% có
ki n th c v vi c c n gi da khô, d ng m
ch ng loét cho NB i u này cho th y,
vi c có ki n th c v ch m sóc da khi NB
có nhu c u là r t quan tr ng và c n thi t cho
vi c th c hành ch m sóc da hàng ngày cho
NB 3 Tuy nhi n, sau khi ra vi n, có th
s c kh e c a NB n nh hơn, do ó,
NCSC cho r ng NB có th không c n xoay
tr ng i, v th , ki n th c c a NCSC v
vi c xoay tr ng i cho NB là th p nh t
Ki n th c v ch m sóc ng ti u,
bàng quang: t l NCSC có ki n th c y
v n i dung này ch là 46,2% Có 80%
NCSC có ki n th c v v sinh b ph n sinh
d c hàng ngày, 67,3% NCSC có ki n th c
v vi c cho NB u ng tr n 2 lít n c m i
s c 2
Ki n th c v ch m sóc phòng ng a táo bón: K t qu nghi n c u cho th y, NCSC
có ki n th c khá t t v các n i dung vi c
ch m sóc n u ng và phòng ng a táo bón cho NB Tuy nhi n, ki n th c c a NCSC v
t p thói quen i ti n úng gi và xoa bóp theo khung i tràng cho NB còn th p và t
l có ki n th c y v ch m sóc phòng
ng a táo bón là khá h n ch (13,5%
Ki n th c v ch m sóc hô h p: ch
có 30,8% NCSC có ki n th c y v
ch m sóc hô h p cho NB Trong ó, ki n
th c v t ng c ng v n ng c NCSC
c p n nhi u nh t (72,9% t l NCSC cho r ng NB c n t p th chi m t l th p (35,3% i u này cho th y s c n thi t và
t m quan tr ng c a vi c h ng d n, h tr cho NB và NCSC v các ki n th c trong
ch m sóc hô h p cho NB nh m phòng ng a
b TBMMN tái phát 2,5
Ki n th c v phòng ng a t c m ch:
t l NCSC có ki n th c y v ch m sóc phòng ng a t c m ch là 55,8% Trong
ó, ki n th c v t ng n i dung ch m sóc phòng ng a t c m ch cho NB sau TBMMN
c a NCSC là khá t t: 87,8% có ki n th c v
Trang 6s c kh e c a NB và phòng ng a bi n ch ng
có th x y ra 2,4
Ki n th c v ch m sóc luy n t p v n
ng: Ki n th c y c a NCSC v ch m
sóc luy n t p v n ng cho NB là 34,6%
B n c nh ó, có tr n 80% có ki n th c v
t p cho NB ng i, ng, i tr n 50% có ki n
th c v vi c NB c n v n ng tay ch n 2
b n ho c v n ng tay ch n 2 b n li t i u
này cho th y a s nh ng NCSC có ki n
th c t t v ch m sóc luy n t p v n ng cho
NB và c n cho NB t ng c ng v n ng
ph c h i s c kh e 2
5 K t lu n
- T l ng i ch m sóc chính t ki n
th c y v t ng n i dung ch m sóc
ng i b nh còn r t h n ch : ch có 2/8 n i dung có t l t tr n 50%, ó là ch m sóc
n u ng (70,6% , ch m sóc phòng ng a t c
m ch (55,8%
- Các n i dung ch m sóc còn l i t l
ng i ch m sóc chính t ki n th c y
th p: ch m sóc da (46,2% , ch m sóc
ng ti u, bàng quang (46,2% , ch m sóc phòng ng a táo bón (13,5% , ch m sóc hô
h p (30,8% , ch m sóc t th ng (46,9% ,
ch m sóc luy n t p, v n ng (34,6%
- T l ng i ch m sóc chính t y u
c u c 8 n i dung ch m sóc ph c h i ch c
n ng t i nhà cho ng i b nh TBMMN ch chi m 25,0%
Tà l u tham kh o
1 Tr n V n Ch ơng (2010 , Ph c h i ch c n ng b nh nh n li t n a ng i do tai bi n m ch máu n o, Nxb Y h c, tr 83 - 145
2 Hoàng nh Ki m (2014 , i c ng ph c h i ch c n ng, V t l tr li u và ph c h i ch c
n ng, Nxb Qu n i nh n d n, Hà N i, tr 220 - 225
3 B Y t (2011 , Th ng t h ng d n c ng tác i u d ng v ch m sóc ng i b nh, s 07/2011/TT- B T
4 Nguy n Th Nh Mai (2014 , Nhu c u ch m sóc, ph c h i ch c n ng và m t s y u t li n quan n m c c l p trong sinh ho t hàng ngày c a b nh nh n TBMMN khi xu t vi n t i B nh
vi n L o khoa Trung ng n m 2013, Lu n v n Th c s Y t công c ng, i h c Y t công c ng
5 Nguy n V n Tri u (2005 , Nghi n c u th c tr ng nh ng ng i sau tai bi n m ch máu
n o và các y u t li n quan n ph c h i ch c n ng, tái h i nh p c ng ng, Lu n án ti n s Y h c,
Tr ng i h c Y Hà N i