Lý thuyết Tiếng Việt 5 Ôn tập về từ và cấu tạo từ, ôn tập về câu VnDoc com Ôn tập về cấu tạo từ, ôn tập về câu I Ôn tập về cấu tạo từ 1 Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ VD Đất, bàn, 2 Từ là đơn vị có ng[.]
Trang 1Ôn tập về cấu tạo từ, ôn tập về câu
I Ôn tập về cấu tạo từ
1 Tiếng là đơn vị cấu tạo nên từ
VD: Đất, bàn,…
2 Từ là đơn vị có nghĩa nhỏ nhất dùng để đặt câu
VD: Mùa xuân, sách vở,…
3 Sơ đồ phân loại từ theo cấu tạo
4 Các phân định ranh giới từ (Phân định từ đơn với từ phức)
- Cách 1: Dùng thao tác chêm xen
VD: Tung cánh - > Tung đôi cánh - > 2 từ đơn
Chuồn chuồn nước - > Chuồn chuồn sống ở dưới nước - > Từ phức
- Cách 2: Xét xem trong tổ hợp ấy có yếu tố nào chuyển nghĩa hay mờ nghĩa gốc không
VD: Chim chóc, xe cộ,…
Trang 2- Cách 3: Xét xem tổ hợp ấy có nằm trong thế đối lập không ,nếu có thì đấy là kết hợp củ 2 từ đơn
VD: Rủ xuống, xòe ra chứ không có Rủ lên, xòe vào - > từ phức
Chạy đi thì có chạy lại, bò ra thì có bò vào - > 2 từ đơn
5 Phân biệt từ láy với từ ghép
- Nếu các tiếng trong từ có cả quan hệ về nghĩa và về âm thì ta xếp vào từ ghép VD: mặt mũi, phẳng lặng, mơ mộng,
- Nếu các từ chỉ còn 1 tiếng có nghĩa , còn 1 tiếng đã mất nghĩa nhưng 2 tiếng không có quan hệ về âm thì ta xếp vào nhóm từ ghép
VD: Xe cộ, tre pheo, gà qué, chợ búa,
- Nếu các từ chỉ còn 1 tiếng có nghĩa, còn 1 tiếng đã mất nghĩa nhưng 2 tiếng
có quan hệ về âm thì ta xếp vào nhóm từ láy
VD: chim chóc, đất đai, tuổi tác , thịt thà, cây cối ,máy móc,
II Phân loại từ theo nhóm nghĩa
SƠ ĐỒ PHÂN LOẠI TỪ THEO NHÓM NGHĨA
1 TỪ ĐỒNG NGHĨA
a KN:
Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa giống nhau hoặc gần giống nhau
b PL: 2 loại
- TĐN hoàn toàn: Là những từ có nghĩa hoàn toàn giống nhau
VD: xe lửa với tàu hỏa, con lợn với con heo
Trang 3- TĐN không hoàn toàn: Là các từ tuy cùng nghĩa nhưng vẫn khác nhau phần nào sắc thái biểu cảm ( biểu thị cảm xúc , thái độ ) hoặc cách thức hành động VD: mất, chết, toi mạng, hy sinh
2 TỪ TRÁI NGHĨA
a KN:
Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược nhau
VD: đúng với sai, khóc và cười,…
TD: Việc đặt các từ trái nghĩa bên cạnh nhau có tác dụng làm nổi bật những sự
vật, sự việc, hoạt động, trạng thái, đối lập nhau
Lưu ý
- Một từ có thể có nhiều từ trái nghĩa với nó, tuỳ theo từng lời nói hoặc câu văn khác nhau
- Sự đối lập về nghĩa phải đặt trên một cơ sở chung nào đó
VD: : Với từ “nhạt”:
(muối) nhạt > < mặn: cơ sở chung là “độ mặn”
(đường )nhạt > < ngọt:cơ sở chung là “độ ngọt”
(tình cảm) nhạt > < đằm thắm: cơ sở chung là “mức độ tình cảm”
(màu áo)nhạt > < đậm:cơ sở chung “màu sắc”
3 TỪ ĐỒNG ÂM
a KN:
Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh (thường là chữ viết giống nhau, đọc giống nhau) nhưng khác hẳn nhau về nghĩa
VD: Kho trong nhà kho và kho cá
Lưu ý
- Muốn hiểu được nghĩa của các từ đồng âm, cần đặt các từ đó vào lời nói hoặc câu văn cụ thể
Trang 4- Dùng từ đồng âm để chơi chữ: Là dựa vào hiện tượng đồng âm, tạo ra những câu nói có nhiều nghĩa, gây những bất ngờ thú vị cho người đọc, người nghe
4 TỪ NHIỀU NGHĨA
a KN:
Từ nhiều nghĩa là từ có 1 nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển Các nghĩa của từ bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau
VD: Với từ “Ăn’’:
- Ăn cơm: đưa thức ăn vào cơ thể (nghĩa gốc)
- Ăn cưới: Ăn uống nhân dịp cưới
- Ăn ảnh: Vẻ đẹp được tôn lên trong ảnh
- Tàu ăn hàng: Tiếp nhận hàng để chuyên chở
- Sông ăn ra biển: Lan ra, hướng đến biển
- Sơn ăn mặt: Làm huỷ hoại dần từng phần
III Các kiểu câu
1 Các kiểu câu
2 Các kiểu câu kể