Tác động trực tiếp từ nước ngoài tới tăng trưởng kinh tế việt nam

TAe DONG ellA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINHT~ O'VI~TNAM 11V6'i cac l?p luan va ti~pc?ntren day,cuon sach naykhong d~ C?Pt~t ca tac dong cua FDI toi n~nkinht~, rna se t?P trung vao phan tic

Chii bien: TS Le Xuan Bi

TAC flONG CUAflAU TU TRUC TIEP NUaCNGOAI Tal TANG TRUONG KINH TE

Nhom tac gia:

TS Nguyen Thj Tu~ Anh ThS VU XWln Nguyet H6ng ThS Trfin Tmln Thang

TS Nguyen M?nh Hili

NHA XUAT BAN KHOA HQC VA KY THU~T

HA NQI - 2006

TAC £lONG CUA FDI T6'1 TANG TRU'ONG KINHT~ OVI~TNAM

Nh6m tac gia chan thanh cam on CO' quan hop tac phat tri~n Tl1\lYdi~n (SIDA) dfi tai tro cho nghien ciru va xu~t ban cuon sachnay, cam an

S\T hop tac cua C\lC D&u tu Niroc ngoai, Cue Phat tri~n Doanhnghiep

-BQ Ke hoach va D&u nr trong viec tien hanh dieu tra doanh n'gh~ptrongmroc va doanh nghiep c6 v6n d&u tu mroc ngoai phuc vu cho nghien ciru

Dong thai, t?P th~ tac gia cling xin bay to lai cam an d~n:

TS Nguyen Anh Tuan, ThS.Le Hai Van (Cue D&u tu Nurre ngoai -BQK~ hoach va DAutu), GS.TSKH Nguyen M<;1i (Chuyen gia cao dp -Vanphong Chinh phu), TS.Le Dang Doanh (Chuyen 'gia cao cap - BQ

Ke hoach va Dau tir), TS.Vo Tri Thanh (Vien nghien ciru quan Iykinh teTW), ThS.Nguy~n Vo Hung (Vien Chi~n hroc va Chinh sach khoa hoccong nghe - BQ Khoa hoc va Cong nghe), Ths.Nguyen Thi Hanh (PhongThuong mai va cong nghiep Viet Nam) v~ nhirng binh luan xac dang vathi~t thuc trong qua trinh hoan thien nghien ciru

Chu bien va hieu dinh chinh cuon sach nay la TS Le Xuan Ba,Ph6 Vien Truong Vi~n Nghien ciru quan ly kinh t~ TW; Truong nh6mnghien elm la TS.Nguy~nThi Tue Anh;va Thirky cua nh6m nghien ciru

la ThS Tr&n Toan Thfulg

Hd N9i , thong 3 nam 2006

T~p th~ tacghi

TAC DONG COA FDI T6'1 TANG TRU'O'NG KINH TE0'vierNAM

Ml)C Ll)C

GiOithi~u

5

9

~ CHUONG 1: DAu TU TRl/C TIEP NU6'C NGOAI aVI~T

I.DAuTUTR()'C TIEPNUOCNGOA.ITh.I vIET NAMv);VAl TROCVA

KHU V()'C CO VON DAuTUNUOCNGOA.I DOl VOl NEN KINH TE 131.1. TAng quan di~n bi~n thu hut va thirc hi~nFDI t~i Vi~tNam

1.1.2 M9t s6 d?e di~m ella FDI tai Viet Nam 161.2 Vai tro cua khuVlfCFDI vo'in~n kinh t~ Vi~tNam 19

1.2.1 FDI d6i voi v6n dfru nr xa h9i va tang tnrong kinh t~ 20

1.2.2 FDI voi viec nang eao nang lire san xufit cong nghiep va

1.2.3 FDI d6i voi viec lam va caithien nguon nhan lire 22

1.2.4 FDI voi nguon thu ngan sach Nha mroc vacac can d6iVIma 23

II.TONG QUAN CHiNH SACH THU HUT FDI aVmT NAM 242.1 Khung khA chinh sach thu hut FDI 242.2 Chuyen bi~n v~ nh~ntlnrc va quan di~mcua Vi~tNamv~vai

2.3 So sanh chinh sach thu hut FDI hi~nhanh cua Vi~tNam vo'i

2.4 Nhiing camk~tqu6ct~ciiaVi~tNamv~dAu to' nurrc ngoai 34

CHUONG 2: KHUNG KHO PHAN 'rtcn

I co SO LY THUYET VE TAc DONG CVA FDI

TRUONG

36TOI TANG

361.1. Cac kenh tac dQng 361.2 Coo sO' Iy thuyet v~ tac dQng ciia FDI t6'i tang truong thong

6 TAC DONG COA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH TE0 VI~T NAM

1.3 Coo sO'Iy thuy~t danh gia tac dQng trim ellaFDI 42

1.3.2 Mo hinh uoc IUQ11g 47

II DIEM QUA MOT SO NGHIEN C(;"U DINH LUONG VE TAcDONG CUA FDI TOI TANG TRU'ONG KINH TE 52

I MO HINH DANH GIA TAc DONG 55

I MOT SO PHAN TICH DINH TINH 641.1 Thong tin chungv~ m~udi6u tra 641.2 Lao dQng, vBn dftu nr va kM qua san xuAt kinh doanh ella

1.3 Nh~n dang cac bi~u hi~nella tac dQng trim 69

II DANH GIA DINH LUONG TAc DONG TMN 78

TAC DONG COA FDI T6'1 TANG TRU'ONG KINH TE0 VI~TNAM

DANH Ml)C DOTHJ

7

D6 th] 1: Dfru tirtrue ti~pmroc ngoai giai doan 1988-2003 14D6 thi 2: Luong v6n FDI 06 vao Vi~tNam va Trung Qucc so voiluong FDI vao khu vue Dong, Nam va Dong Nam A 16.D6 th] 3: Co du v6n FDI phan theo nganh 18D6 thi 4: FDI thuc hien so voi tong ofru tu toan xa hQi va so voi GOP) 20D6 th] 5: Tai khoan v6n va dong FDI vaoVi~tNam giai dean 1993-2002 23D6 th] 6: Ooanh thu /lao oQng cua doanh nghiep 68

DANH Ml)C cAc BlED

Bi~u 1: Nhfrng thay 06i chu y~utrong ehinh sach thu hut FOl trongcacthai ky sira d6i Luat Dfrutirnuoc ngoai taiVi~tNam 25

Bi~u 2: So sanh nhfmg ehinh sach thu hut FDI chu yeu gifra VietNam va mot s6 mroc trong khu vue va chuyen 06i 30

Bi~u 3: K~t qua uoc luong tac dong cua FOl toi tang truong giai

Bi~u4: FDI voi t6ng dfrutirva nangsu~t ella FOI 63

Bi~u 5: S6 luong doanh nghiepoi~utra 65

Bi~u 6:Quy mo lao oQng ella doanh nghiep 65

Bi~u 7: Ty I~von e6 dinh/lao dong cua cac doanh nghiep 67

Bi~u 8: Ty I~ lao dong chuyen di so voi t6ng s6 lao dong trung

Bi~u9: Nguon tuyen dung lao dong ella cac doanh nghiep trong mroc 71

Bi~u 10: TyI~ lao dong co ky nang cua cac doanh nghiep 73

Bi~u II: Ty I~ chi eho R&D so voi doanh thu 74

Bi~u 12: Nguon eung dp nguyen lieu ella doanh nghiep FOl 75

Bi~u 13: Co du tieu thu san pham ella doanh nghiep FOI 76

Bi~u 14: Danh giav~ sire ep canh tranh 77

Bi~u 15: Thong tin co' banv~FDI trong nganh cong nghiep eh~ bi~n 79

8 TAc DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH TE O'VII;T NAM

Bi~u 16: K~t qua mo hinhdanh gia tac dQng cua FDItoi nang su~t

Bi~u 17: K~t qua danh gia tac dong cua FDI toi NSLD cua DN

Bi~u 18:K~t qua rno hinh danh gia tac dong cuaFDItoi NSLDcua

doanhnghieptrongmroc voi tytrongl vatytrong2 100

Bi~u 19: K~t qua rna hinhtac dongtrim quakhanang h~pthu 107

HQp1: Tac dong canhtranhcuaFDI toi doanhnghiep trongnuoc 48

cAc TitVIET TAT

Quyti~n t~ qu6c t~

T6 chirc Ngoai thuong cuaNh~t ~anKhu cong nghiep

K~ hoach va DAu nr Ch~ dQ t6i hue quoc

NghienClI'U vatrienkhai T6ng CI;lC Th6ng ke HQi nghi cua Lien hop quoc v~ thuong mai va phat trien

T6 chirc phat tri~n Lien hop quoc

Do laMy

T6 chirc thuong mai th~ gioi

Xuat nhap khau

rAeDONG eOA FOI TO'I TANG TRU'ONG KINHT~0 vier NAM

GIOITHItu

9

Trang g~n20 nam ti~n hanh cong cuoc D6i moi, Viet Nam dil dat duoc nhtmg thanh tuu kha thuyet phuc v~ kinh t~ va xa hQi T6c dQ tang tnrong

kinh t~ dat trung binh 7,3% giai dean 1990-2004, GDP thuc binh quan d~u

nguoi tang trung binh 5,7% hang nam va ty I~ ngheo giam tir g~n 80% nam

1986xuong con 24% vao nam 2004 Trong hon mot thap ky qua, Vi~t Nam

luon duocxep vao nhorn mroc co t6c dQ tang truong cao, d6ng thai co thanh tich giarn ngheo nhanh tren th~ gioi.

Thanh tiru tren day la d~u hieu t6t cua qua trinh chuyen d6i kinh t~ va la k~t qua cua cac chinh sach rna Viet Nam dil va dang thuc hi9n truce nhfmg thay d6i nhanh chong cua nen kinh t~ th~ gioi, d~c biet la xu th~ toan du

hoa Ngay ttl' cuoi th?p ky 80, Vi~t Nam da thuc hien chu tnrong hQi nhap kinh t~, b~t d~u bang viec thong qua Luat D~u tu Nurre ngoai vao nam 1987,

ti~n hanh ky k~t cac hiep dinh thirong mai song phuong va da phuong, g~n

day nh~t la Hiep dinh thirong mai Vi~t-MY Vi~t Nam da tro thanh thanh

vien cua ASEAN tir nam 1995, cua APEC tirnam 1998, tham gia Di~n dan kinh t~ A-Au (ASEM) vao nam 2001 va dang chuan b] d~ gia nhap WTO.

Ben canh rna cira cho thuong mai, ciing nhir nhieu quoc gia dang phat

trien khac, Viet Nam da va dang tich CI,I'C cai thienmoi tnrong dAutir,truce

h~t la khung kh6 phap lu?t nharn thu hut nguon v6n dAu nr true ti~p mroc

ngoai Vi~t Nam da ky hiep djnh song phuong v~ khuyen khich va bao hQ

dftu tir voi 45 nuoc va vung lanh th6, trong do pham vi di~u chinh cua cac hi~p djnh d~u rna rong hon so voi nhfrng quy dinh hien hanh cua Luat DAu

nhu'ng k~t qua dang khfch I~ v~ thu hut v6n FDI vao Vi~t Nam Tfnh d~n

20112/2004, Vi~t Nam da thu hut dugc 6.072 dl,l' an vai t6ng v6n dang ky d~t

khoang49,2 ty USD D~n nay, khu VI,I'C co v6n dAu tu nuac ngoai du"9'c cong nMn la mQt bQ ph?n du thanh clla n~n kinh t~ vai dong gop vao GDP ngay

cang tang, uac d~t 14% vao nam 2004 Ngoai ra, khu VI,I'C co v6n dAu tu nuac ngoai con t~o them vi~c lam, gop ph An tang kim ng~ch xu~t kh~u va chuy~n d6i codu kinh t~ trong nuac va dong gop cho Ngan sach Nha nuac.M~cdu dild~tdugc nhu'ng k~tquanh~tdinh, nhi~uyki~n cho r~ng Vi~tNam v&n chua t?n dl,lng t6i uu cac co h('>i thu hut FDI va chua t6i da dugc

10 TAe DONG eOA FDI rot TANG TRU'ONG KINH TE0 vrsrNAM

loi ich rna ofru tu true ti~p mroc ngoai co th~ mang lai CO' sad~n o~n cacnhan xet tren la di~n bien b~t thuong v~dong v6n FDI chay vao Vi~tNam,

ty I~ FDI thuc hien so voi v6n dang ky can thap, t?P trung FDI chi trong mots6 nganh, vung, kha nang tuyen dung lao 09ng can khiern t6n v.v Phfrn Ian

cac dir an FDI co quy rna nho, cong nghe sirdung chu y~u co nguon goc tu'Chau A, O:;1t rmrc trung binh, O?C biet la Viet Nam chua duoc chon la diemofru tu cua phan Ian cac cdng ty da quoc gia co tiern nang Ian v~ cong nghe

va s~n sang chuyen giao cong ngh~ va tri thirc Thuc trang nay cung voi aplire canh tranh ngay cang gayg~t hanv~thu hut FDI cua Trung Quoc va cacnuoc trong khu VI)'C O?t ra thach thirc Ian cho Viet Nam

FDI co th~ anh huang toi n~n kinh t~ a t~t ca cac linh vue kinh t~, vanhoa va xa hoi Tuy nhien, 06i voi cac nuoc dang phat trien, nh~t la cac mrocngheo, ky vQngIan nh~tcua viec thu hut FDI chuy~u la nham muc tieu tangtnrong kinh teo Ky vong nay dirong nlur duoc th~ hien trong tu tuong cuacac nha kinh te va cac nha hoach djnh chinh sach voi ba Iy do chinh: M(Jt la,

FDI gop phan vao tang thang du cua tai khoan von, gop phAn cai thien cancan thanh toan noi chung va 6n djnh kinh t~ VI mo Hai la, cac mroc dang

phat trien thuong co ty I~ tich lily v6n th~p va vi vay, FDI duoc coi la motnguon v6n quan trongo~ b6 sung v6n'ofrutirtrong nuoc nh~mmuc tieu tangtruong kinh teo Ba la, FDI t:;10 co hQi cho cac mroc ngheo tiep c?n cong nghe

tien tien han, d~ dang chuyen giao cong nghe han, thuc oay qua trinh phcbien kien thirc, nang cao ky nang quan Iy va trinh oQ lao dong V.V Tac dongnay duoc xem la cac tac dong tran v~ nang su~tClla FDI, gop phfrnEuntangnang su~t clla cac doanh nghi9P trong nuac va cu6i cung la oong gop vaotang truang kinh t~ noi chung Tren th~c t~ khong phai nuac nao cling O:;1tougc cling mQt luc hai m~lc tieu nay MQt s6 nuac tim hut ougc dong v6n

FDI kha Ian nlmng tac oQng tran hAu nhu khOng xay ra.6 mQt tinh th~ khac,

v6n FDI d6 vao m9t nLl'aC coth~ lam tang v6n o~u tu cho n~n kinh tS nhung

oong gop clla ngu6n v6n nay vao tang tmang lath~p. Ca hai trucmg hgp tren

o~u Ol1'gc coi la khong thanh cong vai chfnh sach thu hut FDI hay chu'a t?ndVngtri~t o~ va la~g phf ngu6n 1~l'c nay duai goc oQ tang truang kinh teo

Th~c tr:;1ng nay khi~ncho cac nha kinh t~ ngay cang quan tam nhi~u han tai

vi9C oanh gia tac oQng cua FDI tai tang truang kinh to, O?C bi9t la clla cacnuac oang phat tri6n, thong qua hai kenh tac oQngo~ C?P atren

TAe DONG ellA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINHT~ O'VI~TNAM 11

V6'i cac l?p luan va ti~pc?ntren day,cuon sach naykhong d~ C?Pt~t ca

tac dong cua FDI toi n~nkinht~, rna se t?P trung vao phan tich tac dong cuaFDI t6'i tang tnrong kinh t~ thong qua haikenhquan trong nh~t lav6n dautu

va cae tac dong tran. Trong khuon kh6 cohan cua cuon sach, cac tac giat?Ptrungvao danh gia tac dong tran trongnganh cong nghiep ch~ bien,t?P trung

sau han vao vao ba nhorn nganh la det-rnay, ch~ bien thuc pharn vaCo'

khi-di~n tir. Ba nhom nganh nay vira co vai chu dao trong nganh cong nghiepch~ bi~n cuaVi~tNam, vira la cac nganh thu hut manh FDI trong thai gian qua.Tren th~ gioi dil co kha nhieu nghien ciru danh gia tac dong cua FDI toitangtwang kinh t~vathirong suo dung phuong phap phan tich dinh luong d€kiem dinh va luong hoa cac tac dong nay 0 Viet Nam cac nghien ciru v~

FDI noi chung la kha nhieu, tuy nhien chi co mot s6 nghien ciru di sau xemxet tac dong cua FOI toi tang twang kinh t~ Nguy~n Mai (2003), Freeman(2002) va Nguy~n Thj Phuong Hoa (2001) dil nghien ciru tong quat hoatdong FDI aViet Nam cho toi narn 2002 va d6u di d~n k~t luan chung rangFOI co tac dong tich CI,l'C t6i tang twang kinh t~ thong qua kenh dau tu vacai thien nguon nhan hrc, Tac d9ng trim cua FDI cling xu~t hien anganhcong nghiep ch~ bien nho di chuyen lao dong va ap lire canh tranh NguyenThj Huang va Bui Huy Nhuorig (2003) rut ra mQt s6 bai hoc cho Vi~tNambang each so sanh chinh sach thu hut FDIaTrung Quoc va Viet Nam trongthai ky 1979-2002 Doan Ngoc Phuc (2003) phan tfch thuc trang cua FDItrong thai ky 1988-2003 va k~t 1u?n tang twang kinh t~ a Vi~t Nam phuthuoc nhieu vao khu vue co v6n FO!

Xet v~ phuong phap luan, hauh~tcac nghien cuu v~ FOIaViet Nam suodl,lng phuang phap phan tich dinh tfnh, t6ng k~ttinh hinh FDI vao Vi~tNamdt,ra vao s6 1i~u th6ng ke Cack~t lu?n v~ tac dQng cua FOId~n tang twangkinh t~ chu y~u dt,ra vao ty trQng cua FDI so v6i t6ng c1au tu xil hQi va donggop cua khu Vl,l'C co v6n FOI vao GOP ho~c viw t6c dQ tang gia trj sanxu~t

cua nganh Nghien cU'u cua Nguy€n Thi Phuo'ng Hoa (2004) la mQt trong s6

r~t it nghien CLru dung ca hai phuong phap dinh Hnh va djnh luqng Tuy

- nhien, nghien Cll'U nay chi luqng hoa duqc tac dQng cua FDI t6i tang twangcua cac tinh Vi~t Nam nh&m ml,lc dich cu6i cung la tim m6i quan h~ giCi'a

FOI va x6a d6i giam ngheo Cac nghien Cll'U djnh Iuqng khac d~ ki~m djnhtac dQng tran cua FDI hau nhll' r~t it Sv thi~u v~ng cac nghien Cll'U su dl,lngphuong phap phan tich dinh Iuqng thong qua mo hinh hoa c6 th~ Ia dothi~u

cac du'Ii~u dn thi~t ho~c/va thi~utin tuang vao s6Ii~u s~n co

12 TAC DONG COA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH TE OVI~TNAM

K~t qua nghien ClI'U trinh bay trong cuon sach nay se kh~c phuc phan

nao diem y~u tren bang eachSlrdung each ti~p can ronghan, k~t hop ca hai phuong phap la phan tich djnh tinh sir dung s6 lieu thongke thir dp va So'

dp va phan tich dinh luong Viec Iva chon sir dung k~t hop cac phuong

phap tren th~ hien sir kh6 khan trong sir dung don le cac cong cu dinh luong

trong truong hop cua Viet Nam do s6 lieu dung cho pharr tich thuong chua

o~y au va oQ tin C?y khong cao.

Ngoai phan gioi thieu, cuon sach duoc thi~t k~ g6m 5 chuang Chuang

1 trinh bay birc tranh t6ng quat v~ FDI aVi~t Nam k~ tir 1988 o~n nay va

danh gia So' bQ vai tro cua FDI toi phat trien kinh t~ - xii hQi Chuang nay

cling neu ra nhirng thay 06i quan trong trong chinh sach thu hut FDl cua Viet Nam qua cac thai ky khac nhau va so sanh voi mQt s6 mroc trong khu V\l'C va tren th~ gioi Chuang 2 trinh bay phuong phap luan duoc sirdung o~

danh gia tac dong cua FDl toi tang tnrong kinh t~ thong qua kenh o~u tu va

kenh tac dong tran Trong chuang nay, cac tac gia se o~ c~p ky Co' sa Iy thuyet cua m6i quan h~ gili'a FDI va tang truong kinh t~ bang each Slrdung

mo hinh tang tnrong Tren Co' sa 06 xay dung mo hinh danh gia tac oQng cua FDl toi tang truong kinh t~ thong qua kenh o~u tu, Chuang 2 cling o~ c~p toi Co' ch~ sinh ra tac oQng tran, cac kenh truyen dong va dira ra khung

kh6 phan tich cac tac oQng tran trenCo' sa ti~p thu mQt s6 mo hinh ail duoc

sirdung tren th~ gioi Dua vao khung kh6 phan tich aChuang 2, toan bQ phan phan tich dinh luong tac oQng cua FDI toi tang tnrong duoc trinh baya

Chuang 3 Chuang 4 t~p trung vao phan tich cac y~u t6 anh huang toi nang

su&t lao dong cua doanh nghiep; tac oQng tran cua FDl tai nang su&t lao oQng cua doanh nghi~p trong nuac n6i chung va trong 3 nh6m nganh Iva ch9n n6i rieng Truac khi ti~n hanh phiin tfch oinh lugng sU' d\lng s6 li~u

chfnh thu'c tu cUQc Di~u tra Doanh nghi~pnam 2001 cua T6ng cvc Th6ngke (TCTK), Chuang 4 con phiin tich k~t qua oi~u tra 60 doanh nghi~p c6 v6n

FDI oang ho~toQng trong nganh ch~ bi~n va 33 doanh nghi~ptrong nuac cung nganh do nh6m tac gia thv'c hi~n K~t qua oi~utra nay nh&m b6 sung cho k~t qua ph an tich oinh lugng, song cling la rnQt phuang phap o~ xac

oinh cac bi~u hi~n cua tac oQng tran va nh~n d~ng cac kenh truy~n tac oQng

tran trong m~u oi~u tra Chuang 5 trinh bay cac ph<it hi~n chfnh cua Nghien

cuu, tren Co' sa06 oua ra mQt s6 k~t lu?n va ki~n nghi chfnh sach nh&rn t6i

oa h6a Igi fch rna FDI c6 th~ mang I~i va o:1ym~nh thu hut dong v6n FDI vao Vi~t Nam.

TAC DONG COA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH T~0 VII;T NAM

DAu TUTRl/C TIEP NUOC NGoAI OVIJtT NAM

TU 1988 DEN NAY

13

I DAu TU' TRl/C TlEP NUOC NGoAI T~I VI~T NAM vA

DOl Val NEN KINH TE

1.1.1 Cdc giaidoanphtittriin

K~ tir khi Luat D~u tu mroc ngoai nam 1987 co hieu luc, Viet Nam dii

31/12/2004, Viet Nam dii thu hut duoc 6.164 du an voi tong v6n dang ky

va tang them2 dat khoang 59,8 ty USD Dang chu y, tong s6 v6n thirchien tinh dSn hSt nam 2004 chiern g~n 50,1% t6ng v6n FDI dii dang ky va

tang them Tuy nhien, IU6ng v6n d~u tu FDI hang nam vao Viet Nam di~n

bien that thuong, khong 6n dinh, diftc biet la nr nam 1997 tro Iai day saukhi Viet Nam dii dattoi dinh cao thu hut FDI vao nam 1996 (D6 thi 1)

I N~u khong eo trieh ngucn khac, t<1t ca s6 li~u trong muc nay diroc l<1y nr nguon ehinh thirc cua Tong eve Th6ng ke, nien giam thong ke tir cac nam 2000-2004 va tren Website http://www.gso.gov.vn.

2 KS ca v6n cua doanh nghiep Viet Nam Theo TCTK, dong gop ella phia Vi~t Nam

eo xu huang giarn d~n trong tbng v6n dang ky: bang 22,6% trung binh giai doan 1990,28,1% giai doan 1991-1995,27,7% giai doan 1996-2000 va chl eon x<1p xi 8%

1988-giai dean 2001-2004.

14 TAcDQNG COA FDI TOI TANG TRU'ONG KINH TE0 VIE;T NAM

Db th] 1: Dfiu tu true ti~p mro'c ngoai giai doan 1988-2004

900 800 700

1"Won da'ng ky c=:::JV6n trulc hien -o-So dL! a/n

Nguon: T6ng cue Th6ng ki2 (2004).

C6 th~ phan chi a qua trinh thu hut von FDI V':lO Vi~t Nam trong 15

nam qua thanh ba giai doan chuy~usau:

lien t\IC tang voi t6c d9 nhanh cav~s6 du an, s6 v6n dang ky moi tang va dat mire dinhdiem g~n 8,9ty USD vao nam 1996 K~tqua nay phan nao

la do ky vong cua cac nhad~utu mroc ngoai d6i voi motnen kinh t~moi

mo cira, co quy mo dan s6 kha Ianvoi tren 70 trieu nguoi va thi twang

tieu thu d~y tiem nang. £)~c di~m cua giai dean nay la von thirc t~ giai ngan tang v~ tuyet d6i va tirong d6i, nhung ty i~ vfm giai ngan thap, mot phan do day la giai doan d~u, mot phan do t6c d9 tang v6n dang ky cao han.

FDI dE> vao Viet Nam, chu y~u do tac dong cua CU9C khung hoang tai

chinh chau Ava do moi twang d~uur' aVi~t Nam tro nen kern h~p d~n

3 Moi tnrong d~u tu thuong duoc sir dung d~ mo ta nhirng khia canh th~ eh~ co th~

anh huong toi viec ra quyet djnh d~u tir va qua trinh thuc hien d~u tir cua doanh nghiep, f)~ danh gia moi tnrong d~u tu, thuong cac chi s6 sau day hay duoc lira chon: quy dinh

rAe DONG GOA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH TE ovrsrNAM 15

han so voi cac mroc trong khu VlJC, nhat Ia Trung Quoc MQt nguyennhan co th~ la do Luat £)~u tir mroc ngoai sua d6i nam 1996 dil giam dirnQt s6 uu dili d6i voi nha d~u tu nuoc ngoai", V6n FDI dang ky moi

giam trung binh toi 24%/nam, trong khi von giai ngan giam voi t6c dQcham han, trung binh khoang 14%, gop phan thay d6i SlJ tuong quangiira v6n giai ngan va von dang kyo Tir nam 1999 tro di, v6n giai nganluonvirotvon dang ky moi

Tic 2000 din 2003: von giai ngan co xu huang tang, nhirng voi t6c

dQ cham, trong khi v6n va s6 diran dang kyrnoi bi~n dong thAt thirong,

Nam 2002 duoc ghi nhan la nam co s6 v6n dang kythAp nhat, nhung s6

du an cao nhElt hay quy mo von/dtr an lath~p nhat

TiC nam 2004 (tin giiia nam 2005:tong von dang ky tang tren 30%

so voi narn 2003 (cua rieng phia mroc ngoai tang 28,4%), tong v6n thirc

hientuy nhien chi tang 7,6% T6c dQ tang nhanh von FDI nam 2004 va 6thang d~u nam 2005 mot phan la do ket qua cua cai thien moi tnrong d~u

tu bing viec sua d6i, b6 sung mot s6 dieu cua Luat £)~utir mroc ngoai".Ngoai ra, Chinh phu cho phep d~u nr gian ti~p vao 35 nganh, dong thai

rna cira han mot s6 nganh do Nha mroc dQc quyen narn gift tnroc daynhu dien lire, bao hiem, ngan hang, vi~n thong cho d~u nr mroc ngoai va

cho phep chuyen d6i doanh nghiep co von d~u tu mroc ngoai sang cong

ty c6 phan Narn 2004, Vi~t Nam dil chu trong han toi cong tac xuc tiend~utiratrong va ngoai mroc

chinh Ngoai ra, cac y~u t6 khac nhtr quan lieu, b~t 6n djnh v~ xa h9i va chinh trj, xu Iy

vi pharn hQ'P d6ng v.v cling duoc 5U dung nhu la cac chi 56d~ danh gia (Globalization, Growth and Poverty - World bank, 2002).

4 Co th~ xem aBi~u 1 Tuy nhien, day cling la mot Iydo gay tranh cai Boi coykien cho ring cac doanh nghiep trong mroc khong diroc huang uu dai nhi~u bing doanh

nghi~p FDI Chinh 5ach uu dai khac nhau co th~ t~o, ra moi truemg c~nh tranh bM binh

ding gifra cac doanh nghi~p trong va ngoai nu&c.

5 Quy~n kinh doanh duQ'C rnar9ng han nhu til do lila ch9n dll an, 1\1'a ch9n d6i tac

d~utu,hlnh thuc, dia di~m d~utu va dan gifm h6a thu t\1C dp phep.

16 TAC DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH TE0'vrarNAM

hieu lire thuc thi phap luat thap Nhfrng yeu t6 nay lam tang chi phi d~u

h~p d~n han so voi tnroc va so voi mot s6 mroc trong khu V\IC, nh~t la so

D6 th] 2: Lu6ng van FDI dBvao Vi~tNam va Trung Quac so vOi lu6ng FDI

vao khu v'!c Dong, Nam va Dong NamA

N,D va DN A "." Trung qud~ "Vi~tnam -.!r- T.quoc- %ca vung 1f- VN -% ca vun

Nguon: UNCTAD, WorldInvestment Report 2004,

1.1.2 M{jt sa d(icdiim cua FDI t(li n« Nam

VJquy rna v6n tren 1 dl! an: Nhin chung cac du an FDI vao Vi~t

chi 6 mire 8,3 trieu USD/d\I an Dang chu y, sau khi dat rmrc 23 trieu

6 Xem:M6i truang tJ6u tu tai Vie: Nam qua goc nhin cua nha tJ6u tu nuac ngoai,

Tap chi Kinh t~ va DV' bao, 561/2004 tr 18-19.

TAC DONG CUA FOI TO'I TANG TRU'ONG KINH TE 0 VIt;T NAM 17

USD/d\l an vao nam 1996 nr 2000 tro lai day quy mo v6n cua du an ngaycang nho, chi armrc diroi 5 trieu USD va d~n nam 2003 con 2,5 trieu

USD, nhimg da tang len thanh 3,1 trieu trong nam 2004 Theo thong ke,

hien moi co khoang 80 trong t6ng s6 500 cong ty xuyen quoc gia hang dfiu

th~ gioi co mat tai Viet Nam?trong khi cua Trung Quoc la 400 congtl.

V € hinh thucsohiiu :do nhieu ly do trong do co viec hanch~ thanhl~p doanh nghiep FDI voi 100% v6n dfiu nr mroc ngoai, cac dir an FDIdang ky aVj~t Nam cho d~n gifra thap ky 90 chu y~u diroi hinh thirc lien

doanh gifra doanh nghiep nha mroc (DNNN) va nha dfiu tir mroc ngoai,Tinh d~n cuoi nam 1998, s6 du an lien doanh chiem toi 59 % tong s6 dI,T

an va 69% tong s6 von dang kyoTir nam 1997, han che nay da diroc xoa

bo va tac dong manh toi chuyen dich co du s6 dir an FDI theo hinh thirc

So' htru Hien tai, hinh thirc lien doanh giam xuong con chiem 42,5%

t6ng v6n dang ky, trong khi hinh thirc du an co 100% von mroc ngoaichiem 45,5%, con lai la dI,T an BOT va hop d6ng hop tac kinh doanh.Trang cac dir an lien doanh, s6 dI,T an lien doanh gifra nha dfiunr mrocngoai voi doanh nghiep ngoai nha mroc ciing tang lendangk~

V€ c o cdu d 6u tu th eo nganh :cac du an FDI chuy~u t?Ptrung vaolinhV\lC cong nghiep, gop phan khong 006 vao qua trinh chuyen d6i co

du kinh t~ theo huang cong nghiep hoa D6 thi 3 mo ta co du dfiu nr

FDI theo nganh tinh d~n cu6i nam 2004 cho thay cac du an FDI thuoc

linh VlJC cong nghiep chiern toi 79% t6ng s6 du an, 78% t6ng v6n dang

ky va 77,3% t6ng v6n giai ngan Nang nghiep la nganh thu hut duoc itnh:1t du an FDI, k~ ca s6 du an, s6 v6n dang ky va v6n thirc hien Dangchu y, n~u nhu trong nhirng nam 90, FDI huang vao nhirng nganh cong

7 B ('> K ~ hoach v a B Au tir , Chinh sd ch d du til'n utrc ngo ai trong ti dn trinh Hoi nhdp kinh d qu oc d Bao cao t~i HQi thao qu6c t~: " Vi~t Nam s~n sang g ia nh~p WTO",

thang 6 /2003.

8 ClEM v a UNDP, " Ch fnh sach ph<it tri @n kinh t~: Kinh n ghi~m va bai hQc Clla

Trungqu 6c",T~p 1 ,2003, tr 194

18 TAC DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH T~0'VIeT NAM

nghiep khai thac va thay th~ nhap kh~u thi k~ tir nam 2000 d~n nay, cac

du an FOI vao nganh cong nghiep che bi~nva dinh huang xu~tkh~uda:tang nhanh, gopphan tang tong kim ngach xuat khau cua Vi~tNam trongnhirng nam g,lnday (BQKHDT,2003)

v dia ban a6u tu : eho d~n nay FDI da: co mat 0 62/64 tinh, thanhpho cua Viet Naill Tuy nhien, trong giai doan vira qua co cfrudir an FDIthea vung thay d6i r~t cham Ph,ln Ian cac dir anFDI t~p trung 0 cac dothi IOn va cac kim cong nghiep t~p trung, noi co di~u kien ha tang co S0thuan loi, nguon lao dQng d6i dao va co trinh dQ ky nang Rieng 4 tinhThanh pho H6 Chi Minh, Hit NQi, Dong Nai va Binh Duong trong nam

2004 da: thu hut 2,61 ty dola, chiem toi 61,7% t6ng von FDI dang ky cuacit mroc,65,5% s5 du an Giai ngan v5n FDI 04 tinh dat ty I~ 51,4%, tirecao han so voi rmrc trung binh cua ca mroc, S5 tinh, thanh ph5 con laichi thu hut duoc 38,3% t6ng v5n FDI dang kyo Tir val nam lai day, nhieutinh da:r~t tich eire cai thien moi tnrong d~u tu va mot 85 kha thanh cong,

nhu mot s5 tinh Ianc~ncua Ha NQivaTP.H6 Chi Minh

DBth] 3: CO'cAu v6nFDI phan then nganh narn 2004

oCong nghiep-xaydung ElNang-lamnghiep 0 Djchvu

Ng uon : Tong ql C Th6ng k e ( 2004).

TAc DONG CUA FOITalTANG TRU'O'NG KINH TE0'visr NAM 19

Thea d6i tac dc1u tu: d~n nay da co 74 mroc va vung lanh th6 co dir

an FDItai Vi~t Nam, trong do Singapore, Dai Loan, Nhat Ban va HanQuoc Ianhirng nha d~u tu Ian nhat, chiem 63,3%tong s5 du an va 63%t6ng v5n dang kyo H~u nhu chua co thay d6i dang k~ v~co du FDI theod6i tac va cac mroc chau Avftn la nha d~u tir Ian nh~t ca v~ ty trong s5

du an va tytrong von dang kyo Trong khi cac d5i tac til chau Au chi gill

vi tri khiem t5n voi ty I~ tuong irng ·16% va 24% D~u tu til Hoa Kydatang dang k~ trong vai nam g~n day sau khi Viet Nam ky Hiep dinh

thirong mai Vi~t - My (200 I), hien chiem khoang 4% tong s5 du an va

2,7% tong v5n dang ky9.

1.2 Vai tro cua khu vue FDI vOin~n kinh t~ Vi~tNam

Khu VlJC kinh t~ co v5n d~u tir mroc ngoai ngay cang khang dinhvai tro quan trong trong nen kinh t~ Vi~t Nam Tnroc het, FDI la nguon

v5n b6 sung quan trong vao t6ng dfru nr xa hoi va gop phan cai thien cancan thanh toan trong giai dean vira qua Cac nghien ciru gfrn day cuaFreeman (2000), BQK~ hoach va Dfru nr (2003), Nguyjn M~i (2004) d~u

rut ra nhan dinh chung rang khu VlJC co von dfru nr mroc ngoai da donggop quan trong vao GDP.voi ty trong ngay cang tang Khu VlJC nay gopphan tang cuong nang lire san xu~t va dbi moi cong nghe cua nhieu

nganh kinht~, khai thong thi tnrong san pham (dac biet la trong gia tang

kim ngach xu~t khau hang hoa), dong gop cho ngan sach nha mroc va tao

viec lam cho mot bQ phan lao dong, Ben canh do, FDI co vai tro trongchuyen giao cong nghe va cac doanh nghiep co v5n dfruttr mroc ngoaitao sireep buoc cac doanh nghiep trong mroc phai nr dbi moi cong nghe,nang cao hieu qua san xuat Cac du an FDI cling co tac dong tich ClJC toiviec nang cao nang hrc quan lyva trinh dQ cua nguoi lao dong lam viectrong cac du an FDI, tao ra kenh truyen tac dong tran tich ClJC hiru hi~u

Phfrn duai day se khai quat vai tro cua FDI d~n tbng th~ nSn kinh t~.T6ng eve Th6ng ke (2004).

20 TAc DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH TEaVI~T NAM

1.2.1 FDI dai v6'i van drm tu· xii h{ji va tang trutrng kinh Ii

Vi~t Nam ti~n hanh cong cuoc d6i moi voi xuftt phat di~m rftt thap

Do vay, xet v~ nhu cau von, FDI diroc coi la mot nguon v6n b6 sungquan trong cho von dAu tu trong mroc, nham dap trng nhu du dAu tu cho

phan phan anh di~n bien thftt thuong cua nguon von nay nhu dii phan tich

atren, mot phan th~ hien nhirng thay d6i v~ dAutir cua cac thanh phankinh t~ trong mroc, Giai doan 1994-1995, ty trong cua FDI trong tongdAu tu xii hoi len toi 30-31 %, la rmrc cao nhat cho den nay Ty l~ nay dii

giam dAn va nam 2004, FDI thuc hien iroc con chiem 15,5 % trong tongdAu tu toan xii hQi(86thi 4).

DBth] 4: FDI th ·c hi~n so vlYi tBng dAu tir toan xii hQi va dong gop

cua khu v ·c co vBn dAutumroc ngoai trong GDP (gin hi~n hanh)

,I"I,.J % so 'oUi tong d~u tlJ' xii hOi -+- % dong gop trong GOP

Nguon: T6ng cue Th6ng ke (2000 din 2004).

ngay cang tang trong GDP Nam 2004, khu vue FDI dong gop 15,2 % vaoGDP so voi ty l~ dong gop 6,4% cua khu vue nay narn 19941°.Ben canh

do, khuV\fCco v6n FDI luon d~n dAu v~ t6c dQ tang gia tri gia tang so voi

10Xem Bao cao Kinh t<i Vi¢! Nam nam 2000 va 2003-2004, Vien Nghien ciru Quan

1yKinh t~ Trung uong.

TAc DONG COA FDI T6'1 TANG TRU'ONG KINH TE OVI~T NAM 21

cac khu vue kinh tS khac va Ia khuV\fCphat trien nang dong nhat T6c dQtang gia tri gia tang cua khu V\fC nay luon cao han mire trung binh cua, , I I

ca nuac

1.2.2 FDI voi vifc nang cao nang Iuc san xuiit ding nghifp va xuiit khilu

Nhir tren dild~ c~p, FDI vao Vi~t Nam chu ySu t~p trung vao linh

VIJC cong nghiep, Nho do, trong han mot thap ky qua Vi~t Nam dil caithien duoc nhieu nganh kinh tS quan trong nhtr tham do, khai thac d~u

khi, buu chinh vi~n thong, dien tir, xay dung ha tang v.v Narn 2004, khu

VIJC co von FDI dong gop toi 35,68% (gia so sanh narn 1994) tong gia trisan xuat cong nghiep ca mroc, trong khi ty I~nay chi la 25,1 % nam 1995.DSn nay, khu V\fC co von FDI dong gop 100% san hrong cua mot s6 sanpham cong nghiep nhird~u khi, 0 to, may giat, di~u hoa, tu lanh, thiet bi

may tinh; 60% can thep; 28% xi mang; 33% may moe thiet bi dien, diennr; 76% dung cu y t~ chinh xac; 55% san hrong soi; 49% san luong da

giay; 25% thuc pham db u6ngI 2 Nhin chung, t6c dQ tang gia tri sanxuat cong nghiep cua khu V\fC co v6n FDI luon duy tri amire cao, cao

han t6c dQ tang tnrong chung toan nganh trong suot giai dean

1995-2003, tnr nam 2001 Nam 2004, gia tri san xu~t cong nghiep cua khuVIJC

nay tuy cao, dat 15,7% nhung thap han mire chung cua toan nganh, chuyeu do t6c dQ tang dt cao cua khu V\fC kinh tS ngoai quoc doanh trongmroc (22,8%)

Trong mot thap kyiralai day, t6c dQ tang kim ngach xuat khau cuakhu VIJC FDI luon cao han so voi t6c de> tang trung binh cua ca mroc.Nam 1991, kim ngach xu~t khau cua Vi~t Nam dat 2 ty USD, trong khi

II Chang han, nam 2000, kinh t~ cov6n dfru ttr FDI tang tnrong 11,4% so voi mtrc tang twang 6,8% cua ca nuoc; Narn 2001: tuong img la 7,2% so voi 6,9%; Nam 2002:

Viet Nam nam 2003, Vien Nghien ciru Quan lyKinh t~rtr, tr.26

12 89 K~ hoach va Dau tir, Chinh sach ddu ttr nuoc ngoai trong tidn trinh Hoi nhdp kinh Iiquoc ti. Baa cao tai H9i thao quoc t~: "Viet Nam s&n sang gia nhap WTO",

thang 6/2003

22 TAc DQNG COA FDI TOI TANG TRU'O'NG KINH TE0'VI~T NAM

do nam 2004 con s6 nay dff la 26,5 ty d6 la, tang g~p 13,5 bin so voi nam

1991 Khu V\XC FD Ichi~mty trong ngay cang tang trong tong gia tri xuatkhau, tv 4% nam 1991 len 54,6 %13 nam 2004 C~n hruy r~ng, mac duFDI co ty trong xuat kh&u caosong gia tri xuat kh&u rang cua khuV\XC cov6n FDI kh6ng cao So'di nhu v~y vi cac du an FDI trong c6ng nghiepv~n chu y~u sIX dung cac day chuyen l~p rap co quy m6 nho va sIX dung

nguond~u vao tir nhap kh~u la chinh

1.2.3 FDf i/8i votvi~cfilm va ciiithi~nnguon nhiin IlJ'c

Hien tai, cac dir an co v6n FDI tai Viet Nam dang sIX dung khoang

730 ngan lao d<)ng, chi chiem 1,5% t6ng lao dong co viec lam tai VietNam, so voi ty trong nay nam 1996 la 0,7% Dieudo cho thay FDI v~nxu~t hien chu y~u trong cac nganh t~p trung von va sIX dung lao d<)ng co

trinh d<) ky nang cao Do cling la mot each ly giai cho mire thu nhaptrung binh cua lao dong trong khu V\XC nay cao g~p 2 l~n so voi cac

doanh nghiep khac cung nganh'" Han nira, s6 lao d<)ng nay duoc ti~pc~n voi c6ng nghe hien dai, c6 ky Iuat lao d<)ng t6t, hoc hoi diroc cac

phuong thirc lao dong tien tien f)~c biet, mot s6 chuyen gia Vi~t Nam

lam viec tai cac doanh nghiep FDI dff co th€ thay th~ d~n cac chuyen gia

mroc ngoai trong viec dam nhiem nhtrng chirc vu quan ly doanh nghiep

va di~ukhien cac quy trinh c6ng nghe hien dai15.

Ben canh s6 viec lam true ti~p do FDI tao ra noi tren, khu V\XC FDIcon gianti~p tao them viec lam trong linhV\XC dich vu va co th€ tao themlao d<)ng trong cac nganh c6ng nghiep phu tro trong mroc voi di~u kien

t6n tai m6i quan h~ mua ban nguyen v~t lieu hoac hang h6a trung gian

13 K€ ca d~u tho.

14 Ching han, luang cua lao d('>ng thong thuong trong khu V\fC c6 v6n FDI hien

khoang 75-80USD/thang, luang cua ky su khoang 220-250 USD/thang va cua can b('> quan ly khoang 490-510 USD/thang- Nguon tir B('> Ke hoach va D~u tu.

15 Den nay, chua c6 nghien ciru tong th€ nao dugc thl)'chi~n d€ dua ra nhfrng con s6

CI,I th€ ch(mg minh nh~n djnh nay Tuy v~y, da: c6 nhi~u d~n chUng Ie te & m('>t s6 doanh

nghi~p va tren cac di~n dan chinh thuc dugc t6 chuc t\li Vi~t Nam.

TAcDONG COA FOrTal TANG TRU'ONG KINH T~0 VI~T NAM 23

Vi~tNam

1.2.4 FDI voi ngu8n thu ngiin sdcb nhit nutrc va cdc dill dBi vi mo

tang van nguon thu ngan sach cua Nha mroc Theo tfnh toan cua T6ngC\lC Thu~, nam 2002, khu V\IC FDI dong gop khoang 480 trieu USD van

duoc huang chinh sach khuyen khich cua Chinh phil thong qua giam thue

DB th] 5: Tai khoan vBn va dong FDI vao Vi~tNam giai doan 1993-20024000

Nguon: Nglin hang Nha marc, Kinh iiiVi?! Nam 2002

16 Khong k~ thu tir d~u tho, baa gbm cac loai thu~ tnrc thu nr doanh nghiepcov6n FDI.

24 TAe DONG eOA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH TE0 vierNAM

II TONG QUAN CHINH SACH THU HUT FDI6 VIET NAM2.1 Khung kh6 chinh sach thu hut FDI

mroc ngoai tai Viet Nam Xu huang chung cua thay d6i chinh sach Viet

17 Xem them trong "M6i truang eMu tu tai Vi¢t Nam qua goc nhin cua nha tldu tu nuac ngoai" cua LeTh~ Gi6i, Tl;lP chi Kinh t~ va DI! baa,s6 1/2004.

· TAe DONG eOA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH T~0 VI~T NAM 25

Bi~u 1: Nhfrng thay dBi chii y~u trong chinh sach thu hut FDI trong

cac thOikysua dBi Lu~t D~u tu' mroc ngoai tai Vi~t Nam

+ Oil an FDI duoc

nhan giAy phep dfru ttr

trongvong 45 ngay;

+Sau khi co giAyphep,

ON FDI v~n phai xm

dang ky heat dong,

+Khuyen khich cac du

an lien doanh voi

doanh nghiep trong

mroc; han chS du an

100% von nuoc ngoai;

+ Phia Viet Nam chiu

trach nhiern d~n bu giai

phong mat b~ng cho

cac du an co v6n dfru

tu nuoc ngoai;

+ DIl an co von FDI

diroc thue dAt d~ hoat

dong, nhung khong

duoc cho cac doanh

nghiep khac thue lai

Lu~t sua dBi nam 1996 d~n h~t 1999

+ DNFDI duoc tv'lila chon 10:;1i hinhdfru tir, ty I~ gopvon, dia di~m dfru tir, d6i

tac dfrutir.

pharn tren 80% duoc

uu tien nhan giAy

phep s6m;

+ Khuyen khich DNFDI dfru ttr vao

nhirng linh VI,J'C djnh

huong xuAt khau, cong nghe cao

+ UBND dia phuong

t:;10 di~u kien m~t b~ng kinh doanh khi

Lu~t sua dBi nam 2000 d~n nay

+ Ban hanh danh

muc DN FDr duoc

dang ky kinhdoanh, khong canxin giAyphep;

+B6chedQ thu phidang ky dfrutu FDI

+ Ban hanh danh

m\IC dir an keu goi

dfru nr FDI cho giai

dean 2001-2005

+Mo rong linh vue

cho phep FDI dfru

tir xay dungnhaa;

+Da dang hoa hinh

thirc dfru tir; Duoc

mua co phan cua

cac doanh nghiep

26 TAc DONG COA FDI Tal TANG TRU'ONG KINH TE0 visr NAM

+ Cac dtr an FDI dau

tu ha tang va thay the

nhap kh~u duoc Nha

ruroc bao dam can d6i

ngoai t~;

+ Cac ONFOI thuoc

cac linh vue khac

pha i tir 10 din d6i

ngoai t~; Nha mroc

khong chju trach

nhiern ve can d6i

ngoai t~ d6i voi cac

dtr an nay.

+ ON phai baa dam tY

I~ XK thea dii ghi trong

gifry phep dau tir;

+ San pham cua ON

FDI khong ducc ban a

thi tnrong VN qua

dai Iy

+ ON FDI khong duoc

lam daiIy XNK

+ Ap dung thue uu diii

cho cac dlJ an d~u tu

vao cac linh VIJC d?c

biet uu tien voi rmrc

thue thu nhfip 10%

trong yang 15 nam k~

tirkhi heat dong;

(80%), sau do nci

dantYI~ nay.

+ ON co th8 mua ngoai t~ voi SIJ cho phep cua Ngan hang Nha mroc

+ Bai bo hoan toan viec duyet k8 hoach xuat khau cua doanh nghiep FDI;

xUfrt nhap khau hang hoa d6i voi xet xufrt

xu hang hoa XNK

khftu d6i voi thiSt bi, may moe, v?n tai chuyen dung, nguyen

li~u V?t tir ;

-I- Mi6n thue nh?p

kh~u d6i voi DN dau

+ Giam tY I~ k~t

h6i ngoai t~ ur 80%

xuong 50% d~n

30%va 0%

+Tim hep linh VV'C

yeu cau tY I~ xufrt

khftu 80% san IUQ'ng;

tham gia djch vu dai Iy XNK

+ Bai bo quy dinh

b~t buoc ON FDI

trich quy du phong;

+Ti~p tuc cai each

h~ thong thue, tung buoc thu hep khoang each ve thu8 gina dau tu

nuoc ngoai khong bao

gorn phan bu trir loi

nhuan cua narn sau d~

bu cho 16 cua cac nam

truce;

+Khong duoc tinh vao

chi phi san xuat mot s6

khoan chi nhatdinh;

+Thu~ nhap khau ducc

ap voi mire gia th~p

trong khung gia do BQ

Tai chinh guy djnh;

Lu~t sira dBi

nam 1996 d~n h~t 1999

vue uu tien, dja ban

uu tien trong 5 narn

dauheat dong;

+ON xu~t khau duoc

mi~n thue nhap khftunguyen V?t lieu d~

XKsanpharn;

+ ON cung irng sanpham dau vao cho

ON xu~t khftu cling

diroc mi~n thue nhap

khftu nguyen v~t lieutrung gian voi ty I~

Nguon: T6ng h9P cua nh6m nghien cuu

Cho den nay, quan diem cua Dang va Nha mroc Viet Nam v~ vai

tro cua d~u tu mroc ngoai n6i chung, FDI n6i rieng da c6 nhi~u thay d6i

Nhirng thay d6i nay xu&t phat tir thuc ti~n cua n~n kinh t~ va do thay d6iv~ b6i canh kinh tS trong khu vue va th~ gioi, NSu nhu truce narn 2000,cac doanh nghiep FDI chua duoc coi nhu mot chu th~ d(>c lap trong n~n

kinh tS thi tir Dai hoi Dang l~n thir IX (nam 2001) tro lai day, khu vue

FDI da diroc khang dinh la mot trong 6 thanh phdn cling t6n tai trongn~n

kinh t~ Duoi day neu cac moe quan trong danh d&u su thay d6i v~ quan

niemva nhan thirc cua Dang va Nha nuoc v~ vai tro cua FDI d6i voi nen

kinh tS

J;)~i h(>i VII (1991) va D~i h(>i VIII (1996) cua Dang tuy khong tachrieng khu vue c6 von d~u tutrue tiep mroc ngoai thanh mot "thanh phan

28 TAc DONG COA FDI TOI TANG TRU'ONG KINH TE 0 visrNAM

kinh tS" trong n~n kinh tSnhi~u thanh phan cua Viet Nam, song da ghinhan sir hop tac lien doanh gitra kinh tS nha nuoc va nr ban mroc ngoai,khang dinh khu V\IC diu tu mroc ngoai"co vai tro to Ion trong dong vien

vJ v6n, cong nghi; kha nang t6 chuc quan ly ,,18. Voi quan diem nhu vay,chinh sach d6i voi khu V\fC co v6n FDI trong thai ky nay chu ySu huang vaoviec khuyen khich cac nha diutillien doanh voi cac DNNN cua Viet Nam,heat dong trong nhi~u linh V\fC kinh tS, tnr nhfrng linh V\IC co tim quantrong dac biet d6i voi n~nkinh t~quoc dan va an ninh quoc phong,

Nam 200 1, lin diu tien khu vue kinh tS co v6n diu tir mroc ngoaiduoc cong nhan la mdt thanh phan kinh t~ voi vai tro "huang VaG xudt khdu, xuy dung kit cdu ha tdng kinh d -xii hoi, gdn voi thu hut cong ngh¢ hien dai, tao them nhieu viec lam ,,19. Tai HQi nghi TV Dang linthir 9 (khoa IX), Dang Cong san Vi~t Nam da d~ ra nhiem vu "phai t(1O

chuyen biin co ban trong thu hut v6n d6u tu true tiip nutic ngoai,,20.

Theo do, chinh sach thu hut FDI trong thai gian toi se t~ptrung vao nangcao chat hrong FDI d6 vao Viet Nam thong qua viec thu hut manh hannita cac t~p dean xuyen quoc gia diu ttr VaG cac nganh, Iinh V\IC quantrong cua n~n kinh tS, dac biet la cac linh vue cong nghe cao, cong nghe

nguon Thay d6i trong nhan thirc va quan diem cua Dang va Nha mrocd6i voi khu VlJC kinh tS co v6n diuttrmroc ngoai la co So' quan trong d~

Chinh phu sua d6i va hoan thien cac van ban phap luat va co che chinhsach thu hut v6n FDI va d6i voi hoat dong cua cac doanh nghiep FDItrong nhimg nam g:ln day

18 D <'mg cong san Viet Nam: Van kien Dai h(>i dai bieu toan quoc I§n thir VIII, NXB Chinh tr] quoc gia, Hi! No], 1996.

19 D <,mg cong san Vi~t Nam: Van kien Dai hQi dai bieu toan quoc \§n thtr IX, NXB

Chinh trj quoc gia, Hi! Noi; 2001.

20 Dang cong san Viet Nam: Van kien Hci nghj I§n thir 9 Ban chap h,'mh Trunguang

(khoa IX), NXB Chinh tri qu6c gia, Hi! N(>i, 2004

TAe DONG eOA FDI TO'I TANG TRU'ONG KfNHT~0 VI~TNAM 29

2.3 So sanh chinh sach thu hut FDI hi~n hanh cua Vi~t Nam voi

mQt s6 nurrc

Thtt nhdt, v~ nguyen tac, cac chinh sach uu dai cua Vi~t Nam d6i

nhfrng kh6 khan nhat dinh trong thai ky "hau gi~yphep d~u nr", nh~t la

v~n d~ d~t dai, giai ph6ng mat bang d~ thuc hien du an (trir tnrong hopneu dfru nr vao khu cong nghiep, khu che xuat) Trong nhieu tnrong hop

anb~t d~udi vao san xuat, va lam m~tthai Co' cua nha d~utir.

Thic ba, khu VlJC ngan hang con kern phat trien, d6ng ti~n chua

30 TAe DONG eOA FDI Tal TANG TRU'ONG KINH T~0 VI~T NAM

qua song v~n con thieu tinh d6ng bQ va hay thay d6i, con thieu minh

nghiep co von FDI tai Viet Nam2 1eho thay chinh sach d6i voi FDI hientai cua Viet Nam v~ndang tao ra nhirng rao can b~thop ly, gay kho khaneho cac nhad~u tu Cu th~ la, nhirng quy dinh v~ han eh~ nganh nghe eho

phep FDI d~u nr, viec b6 sung danh muc FDI co di~u kien, ap dat tY 1~

xufit khAu d6i voi doanh nghiep FDI, nang gia dfit va gia d~n bu giai toa

dang la nhfrng y~u t6 lam tang tinh bfit 6n dinh trong chinh sach FDI cua

Viet Nam Do cilng la nhircc diem v~ ehinh sach cua Vi~t Nam so voi

mot s6 mroc khac

Bi~u2: So sanh nhfrng chinh sach thu hut FI)I chity~u giii'aVi~t

Nam va m9ts8 nmrc trong khuVl}'Cva chuyen d6i

Ten nurrc Han ch~a3i vo-i Quy ajnhv~ Ti~p c~n v~ Chinhsach tY

loai hinh cong dp phep aiitdal gia va quanly

ty va linhv\l'c aAu nr ngoait~

hoata{}ng

Nam cho DN tv' lua VIJC chi can diroc sa hiru khoan yang lai;

chon hinh tlurc dang ky dfru tu, dAt·, duqc ap dung d~u tir, cho con lai van thue dAt phi/thue

phep DN 100% phai xm phep trong khu chuyen ti~n ra

von, tnr mot s6 DT; CN hay thue nu6c ngoai;linh VIJC quan Phan cap cho m~it b~ng yeu diu xm

trong va nh~y dia phuong, kinh doanh phep khicam; khu CN cap thea quy chuyen tiSn ra

Duqc chuySn phep d6i voi hoach; duoc ruroc ngoai,d6i sang cong dlJ an vua va chuySn

ty co phan; nho; nhirong, th~

duoc tv' do lira chAp vay

chQn d6i tac von

21 "M6i truang tJ6u tu tai Vi?( Nam qua goc nhin cua nha tJ6u (U' rurac ngoai" Le

Th€ Gi6i, T?p chi Kinh t€ va DI! bao,s6 1/2004, tr 19,

TAc DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH T~ 0' VII;T NAM 31

Ten nurrc

Trung

QuBc

Philippin

Han ch~ d6i vOi

loai hinh cong

vue quy dinh

mire d&u to' t6i

thieu trong

mroc; diroc

chuyen d6i hinh

thirc d&uto';nha

d&u to'tu do Iva

chon hinh thirc

DT

Cho phep ON

co 100% von

FDI rong rai a

nhieu linh vue,

chi han ch~ 15'

I~ t6i da von

FDI d6i voi

mQt vai linh

vue; nha d&uto'

tu lua chon d6i

tac trong mroc

Quy djnh v~

dpphep

d~u nr

Yeu cau cogi~y phep dftu

tu, phan capcho dia phuong xet du an quy

rno nho va vira

Chi yeu c&ugi~yphep n~umuon huangchinh sachkhuyen khich(trong 3 tuan);

con lai thu tucdftuto'thuchien giong nhircac nha dftuto'

ttr gap kho

khan vSdtadiem, d~t

dai; quyen

suo dung d~tduQ'c

chuy~nnhuong, th~

ch~p yayv6n

DN FDI cotren 40%

von mrocngoaikhOng

duocsahiru

d~t; rna phaithuetir cong

ty b~tdQngsan;codiroi40%v6nmroc ngoai

QUCJetnue

d~ttrong 50

nam, duoc

chuy~nnhuong,th~

ch~p

Chinh sachtYgia vaquanIf

ngoai t~

Khong han ch~mire chuyen

ngoai t~,vfinduy trl chinh

sach kiem soat

tai khoan yanglai; chuyen ti~n

ra nuoc ngoaiphiiidu'Q'cphep,

Ch~ dQ quan Iy

ngoai t~ tu do,khong h?n ch~

y6n yay ngoai

32 TAc DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH TE0'vier NAM

Han ch~ dBi vO'i

loai hinh cong

hinh tlurc d~u

tir , trir mot s6

n'lt it linh vue

cam FDI hay

han ch~ FDI

Lucd~u rfitkh~t

khe, nhung oil

do Ivachon 06i

tactrongmroc

MQt s6 it linh

100% v6n FDI,

tuy nhien nha

d~u tir duoc tv

do Iva chon

hinh thirc d~u

tir va linh vue

tap, nlumg dil

duoc cai thien

nhiSu sau khixay ra khunghoang tiSn t~

khuvue,

Quy trinh plnrctap, tlnh trangtham nhiingph6 bien trongqua trinh capphep DT; doi

hoi su d6ng y

cua T6ng thongn~u du an tren

Ti~p c~n v~

«fitdai

DUQ'c thuedfit 50 nam,

ON trong

nuoc

ON FOr cothS d~u ttr

vao khu CN

dS duQ'c dSdang thue

dfit, nhungkh6ng dS;

ph~n 1011 lathue dfrt

Chinh sachty

giavaquanlyngoalte

ChS dQ W do

ngoai h6i,khong han ch~

vS ch8 dQ

ngo~ih6i.

TAe DONG eUA FOI TOI TANG TRU'ONG KINH TE OVleT NAM 33

Ten nurrc H~n ch~ dBi vOi

Ch€ dQ til do ngoai h6i, dbng tiSn

chu~n d6i

Sau khung hoang tai chinh, dil ap

dung chS dQ thu thue chuyen tiSn ra

mroc ngoai,

trong 30 nam, Quyen

sir dung d~t

duqc chuyen dbi, thS chap d~

vay von.

ON FOI co th6 lila chon muahay thue d~t

trong 99 99 nam; co th~

chuyen d6i,

th~ chap d6 vay v6n.

Khong yeu cfru

Khong yeu cfru

gi~y phep, trir d6i voi mQt s6

it linh VIlC

100 trieu USO;

con nhieu loai

gi~y phep sau khi ON dii duoc cfrp phep DT;

M9i du an FOI dSu phai xin phep (thai han 6-8 tuan) D6i voi mot s6 du

an doi hoi thai gian xem xet daihan.

Chi cho phep

ON 100% v6n

FDI d6i voi du

an djnh huang

XK, con han

ch~ d6i voi cac

IinhVIlCkhac,

34 TAc DONG CUA FDI TO'I TANG TRU'CrNG KINHT~CrVII;T NAM

Ben canh do hieu lire thuc thi phap luat cua Viet Naill can thap, t(;10

ra khoang each giira chinh sach va thuc ti~n thirc hien, M9t s6 y~u t6khac cling anh huong toi hieu qua d~u tu FDI nhu: thirc trang co sa ha

doanh len cao (nhu phi dich vu vi~nthong, dien, thu tuc hanh chinh) Cac

y~u t6 nay anh hu6ng toi nang lire canh tranh quoc tS cua san pham do

cac du an FDI tao ra Naill 2003, Bao cao thuong nien cua t6 chircJETRO so sanh chi phi san xuat cua cac doanh nghiep Nhat Ban tai mots6 thanh ph6 cua mot s6 mroc trong khu vue cho th~y so voi nhtrng nam

"tru6'c, chi phi d6i voi mot s6 dich vu aVi~t Nam v~n cao so voi nhi~u

mroc khac nhu chi phi van chuyen dirong thuy, gia thong tin lien lacquoc t~, gia thue van phong, chi phi dien cho san xu~t22 Chang han, gia

circe 3 phut di~n thoai quoc tS goi di Nhat Ban tir thanh pho H6 Chi

Minh va Ha NQi hien cao g~p 2,5 l~n so voi rmrc circe goi tir cac thanh

ph6 cua Trung QU6c, g~p 3,5 l~n tir Seoul (Han quoc) vaBankok (ThaiLan), g~p 4 l~n tir Kuala Lumpur (Malaixia), gap 5 bin tir Singapore,

23

v.v

2.4. Nhtmgearn k~t quae t~ ella Vi~t Nam v~ dAu ttl'mnrc ngoai

Cung voi viec xay dung va tirng biroc hoan thien h~ thong luat

phap, chinh sach v~ d~u tu mroc ngoai, trong nhfrng narn g~n day Vi~t

Naill dii ky ket, tham gia mot s6 di~u iroc quoc tS song phuong va da

phirong v~ dAu tu mroc ngoai Day co the duoc coi la mot trong nhtmg

biroc di khong the tach roi trong lQ trinh hQi nhap kinh tS quoc tS vatrong t6ng the chinh sach khuyen khich va bao hQ d~u tu mroc ngoai taiVi~tNam

22 Xem "The 13th Survey of Investment - Related Cost Comparision In Major Cities and Regions Citiesand Regions in Asia", Overseas Research Department, JETRO, March 2003.

23 Hi li~u da d~n, tr.17.

TAC DONG COA FDI TO'I TANG TRU'O'NG KINH TE 0'vierNAM 35

D~n nay, Vi~t Narn da ky k~t Hiep dinh song phirong v~ khuyen

khich va bao hQ d~u ttr voi 45 mroc va vung lanh th6 Theo do, pham vidieu chinh cua cac hiep dinh nay d~u rnarcnghon so voi nhfrng quy dinhhien hanh cua Luat £>~utirmroc ngoai tai Viet Narn Ching han, cac hiepdinh nay c6 nhfrng dieu khoan quy dinh d6i voi nhieu loai hinh d~u tir:

tnrc tiep, gian tiep, cac quyen thea hop d6ng, tai san hiru hinh, tai san vohinh, quyen sa hiru tri tu~, va cac quyen khac thea quy dinh cua phap luat,

Tuy nhien, hien tai Viet Narn moi chi cam k~t ve d6i xu thea quy ch~ t6i

hue quoc, d6ng thai cam k~t thirc hien cac bien phap khuyen khich va bao

hQd~u tu phu hop voi nhtrng tieu chuanva t?Pquanthong dung"

Tir nam 1995 d~n nay Vi~t Narn da ky ket, tharn gia rnQt s6 di~u

iroc va di~n dan quoc t~ nhu: i) Hiep dinh khung v~ khu vue d~u tu

ASEAN (AlA); Ii) Di~n dan hop tac kinh t~ chau AThai binh dirong(APEC) voi viec dira ra k~ hoach hanh d9ng nham tv do hoa va rna cua

d~u tu trong khu vue; iii) Di~n dan hop tac A-Au, trong d6 c6 viec tri~n

khai thirc hien chuong trinh hanh d9ng v~ xuc tien d~u tu (IPAP) Di[lc

biet, Viet Narn dang trong giai doan tich eire darn phand~ sam tro thanh

thanh vien chinh thirc cua T6 chirc thirong mai quoct~ (WTO) Trang do,

viec cam k~t thirc hien Hiep dinh TRIMS la mot yeu du t~t y~u trongti~n trinh darn phan gia nhap t6 chircnay

Phan tich tren day cho thay, trong qua trinh tiep tuc thuc d~y h9i

nhap kinh t~ quoc t~ toi day, Vi~t Narn se phai hoan thien hon mra h~

thong phap lu?t d~u tu hien hanh cho phu hop voi cac di~u uoc quoc t~

va hiep dinh v~ d~unr rna Viet Narn da ky hoi[lc camk~t

24 Ch~ng h,;m, tuan thU nguyen t~c cong bing, khong philn bi~t d6ixu;thllc hi~n bi~n

phap bilO h9 dftu tu nhu khong trung thu, trung dVng tai san; bao damquy~n chuy€n v6n, Iqi nhu~n, va cac khoan thu nh~phqp phap Clla nM dftu tuv~nuac; bao damquy~n

Clla nha dftu tu trongvi~c dua cac tranh chap vai co quan nha nuac ra toa Mnh chinh,

tr<;mg tai v.v.- Xem chi ti~t trong Bao cao clla B9 K~hOl;lCh va Dftu tu v~ "Chfnh sach tJdu tzr nzrcYc ngoai trong thin trinh H9i nh(zp kinh ti qu6c ti"tl;li H9i thao qU6c t~: "Vi~t

Nam s&n sang gia nMp WTO", thang 6/2003

36 TAc DONG COA FDI TOI TANG TRU'ONG KINH T~0 VII;T NAM

CHUONG2

TANG TRUONG

1.1.Cac kenh tac dQng

FDI tac dQng toi tang tnrong kinh t~ thong qua nhieu kenh khac

nhau Theo each tiep c~ http, tac dQng d6i voi tang tnrong cua FDI

thuong diroc thong qua kenh d~u tu va gian ti~p thong qua cac tac dong

tran, Theo each tiep c~n rong, FDI gay ap hrc buoc mroc sa tai phai nang

cao nang lire canh tranh quoc gia rna truce h~t la cai thien 1116i tnrong d~u

tti-, qua do lam giam chi phi giao dich cho cac nhad~utirriuoc ngoai, tanghieu suat cua v6n va r6t cuoc la tac dong tich ClJC toi tang tnrong kinh t~

MQt s6 ykien con cho rang FDI co th~ lam tang d~utirtrong mroc thongqua tang d~u nr cua cac doanh nghiep trong mroc, di;ic biet la nhirng doanh

nghiep trong mroc cung cap nguyen lieu cho doanh nghiep FDI hoac tieuthu san phamtircac doanh nghiep FDI Dong thoi, cac chinh sach cai thien

co sa ha tang cua chinh phu nham thu hut nhieu v6n FDI han cling thuc

d~y cac doanh nghiep trong mroc hinh thanh va phat trien,

Trai lai cling co mot s6 ykien10ngai vS tac d<)ng tieu ClJC cua FDItoi tang tnrong kinh tS, cho rang sir xu~t hien cua doanh nghiep co von

FDI co th~ gay canh tranh khoc liet voi cac doanh nghiep trong nuoc rna

phan thua thiet thuong la cac doanh nghiep trong mroc Cac doanhnghiep trong rnroc bi rp~t thi tnrong, rn~t lao dong co ky nang va vi vay

co the d~n dSn pha san Ngoai ra, v6n FDI co th~ lam cho d~u tir trongmroc bi thu http do nhieu doanh nghiep birn~t co hQi d~u tirhoac d~u nr

khong hieu qua do trinh dQ cong nghe th~p kern, v6n it Di~u nay xay ra

khi xuat hien tac dongl~natd~utircua doanh nghiep FDI

TAe DONG ellA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH TE OVIJ;T NAM 37

Nghien ciru nay chi t?P trung phan tich tac dong cua FDI toi tangtnrong thea each tiep c?n http, dua vao khung kh6 phan tich dildirocvandung tren th~ gioi Cac tac dQng tnrc ti~p cua FDI toi tang tnrong thuong

diroc truyen qua kenh d~u ttr va co th~ iroc hrong bing each Slrdung rnahinh tang tnrong 0 cAp vi' mo Trai lai, tac dong gian tiep trong do co tacdQng tran co th~ diroc xern xet 0 ca t~rn vi' rna va vi mo Tren thirc t~,

viec danh gia tac dong tran 0 t~rn vi rna r~t co ynghia cho hoach dinhchinh sach ~endiroc quan tam nhi~uhon 0 t~ vi rna hay cAp dQ doanhnghiep, viec danh gia loai tac dong nay doi hoi phai xern xet it nhat haikhia canh: thir nhfit la xac dinh cac kenh tac dong va co ch~ truyen tac

dong va thir hai la danh gia rmrc dQ cua cac tac dong nay Ph~n tiep thea

se trinh bay sau hen phuong phap luand~ danh gia cac tac dong cua FDI

toi tang tnrong thong qua kenhd~utir0 tarn vi rna va thong qua tac dongtran0capvi mo

1.2 CO' sO' Iy thuyet v~ tac dQng cua FDI t6i tang trurrng thong

quakenh dAu nr

D~ nghien ciru rn6i quan h~ giira FDI va tang tnrong kinh t~, ciing

nhu danh gia duoc tac dQng cua no, phan nay trinh bay mot khung kho 1y

thuyet su dung rna hinh tang tnrong nQi sinh25• Trang rna hinh nay Y lasan pham d~u ra cua nen kinh t~ duoc tao ra boi khu V\-IC san xuat sanpharn cuoi cung bing cong nghe san xuat tong quat, su dung cac y~u t6d~uvao Ia vonV?tchat K va v6n con nguoi H26:

25 Ph~n nay trinh bay mo hinh Iy thuyet khai quat dua tren nhieu tai lieu khac nhau.

M9t mo hinh ly thuyet cu th~ han va sir dung ham san xuat Cobb-Douglas co th~ tham khao nghien cuu cua Borensztein va cong sir (1995).

26 D~ ngan gon (; day gQi t~t K la v6n v~t ch~t Trang philn tich tang truang va mo

hinh tang tmang K th\l'c ch~t la tai san v6n va dugc hinh thanh qua qua trinh d~u tu va tich lUy nhu may moc, nha xuang v.v phl,lc V\l cho qua trinh san xufrt Khai ni~m v6n can

ngueri dugc Slr d\lng r~t nhi@u trong Iy thuy€t va mo hinh tang truang va da co nhi@u djnh

nghia khac nhau Song co th~ hi~u chung v6n can nguO'i Ia nang Il!c cua can ngU'lJi dugc

38 TAc DONG COA FDI TOI TANG TRU'ONG KINH TEoVI~TNAM

yet) =A(t)f(K(t), H(t))

Gift su ti~n bi) c6ng nghe, goi Ia A(t), tang tnrong v61 t6c dQ kh6ng

d6i a (hay A(t)=A(O)e Gt

v61 A(O) la mire dQ c6ng nghe tai thoi diem g6c),thi v61 ham sanxu~t gia dinh 0 tren trinh dQ c6ng nghe A se anhhirong ticheire t61 ca hai y~u t6 d~u van K(t) va H(t) K~t qua cua co ch~ nay Ia ti~n

bQ c6ng nghe se tac dQng gian ti~p t61 san pham d~u ra Y(t). Gia sir n~n

kinh t~ chi co mot hQ gia dinh dai di~n27, san xu~t d~u ra yet) va danh mQt

phan thu OO~p til san pham duy OO~t yet) cho tieu dung HQ nay co ythirc

ti~t kiem d~ d~u tuva danh mQt phan thu OO~p cho chi tieu c(t) v61 hamthoa dung co dQ thoa dung bien giam dk theo tieu dUng28la:

(

<X>CI-8 -1 J { CIJ

(l)Max U(t)=f t e-pldt v6'i8,p>0;8::;t:lvaC(t)

D~ t6i da hoa ham thoa dung trong khu6n kh6 gioi hanv~ thu OO~p,

tieu dung cua hQ gia dinh diroc xac dinh boi m6i quan h~ sau 0 phuongtrinh (2), trong do Sc la t6c dQ tang tieu dung, r* la t5' 1~ 1ffi suat thitnrongkhi nen kinht~ trong trang thai can bang tang tru6ng29:

Slr dung vao qua trlnh san xuat de mang lai nang suat cao hon v~ m~t kinh tS Do v~y, v6n

con nguoi la k@t qua cua qua trinh dAu nr va tich lily nen con duoc goi la tai san v6n con

nguoi, DAu nr cho giao due, dao tao va y t@ se gop phan lam tang v6n con nguoi.

27 Tren thirc t@, mQt nen kinh t@ g6m vo s6 hQ gia dlnh khac nhau Tuy nhien, de don gian hoa mo hinh vatap trung vao trong tam cua bai, gia dinh aday Ia cac hQgia dlnh d6ng nh~t Ngoai ra, gia cua san pham dAu ra Y duoc chuan hoa va coi nhu nhan gia tri I

28 Gia dinh nay la sat voi thuc t@, t-rc la loi Ich cua tieu dung them I don vi hang hoa nao do co xu huang giam di Ve ban ch~t khai niem nay khong khac voi san pham bien hoac chi phi bien Trong phuong trinh (I), U(t)la ham thea dung, C(t) la chi tieu dung, 8 la dQ co dan lei ich bien theo tieu dung va la mQt h~ng s6; P latY I~ ua thfeh

v~ thai gian khi xet v€ Igi feh cua tieu dung. TYI~ P cao tuc la nguai tieu dung danh gia Igi ich cua tieu dung hi~n t~i cao hon so v6ituong lai va nguQ·c I~i.

29 Cach giai bal toan t6iuutrong mo hinh tang truang nQi sinh co the xem chi tiSt t~i nhi~u tai li~u khac nhau nhu "Economic Growth" cua tac gia Barra, R and Sala-i-

TAc DONG COA FDI TO'I TANG TRU'ONG KINH TE 0 visr NAM 39

Do n~n kinh t~ trong trang thai can bang tang tnrong nen t6e dQ

tang tieu dung phai bang t6e dQ tang san pham d~u ra- goi la gy - cuaeel

nen kinh t~ hay:

f)~ t?P trung danh gia tac dQng cua FDI toi tang tnrong, phan naygia dinh v6n con nguoi la eho truce, trong khi v6n V?teh~t duoc do bang

t6ng s6 hang hoa v6n duoc t(,10 ra trong nen kinht~ Do do, tai thai diem t

v6n V?t chat duoc hinh thanh thong qua s6 hrong hang hoa v6n tang lencua nen kinht~ tai thai diem do va diroc mo ta qua phirong trinh sau:

N

(4) K(t) =fXt(i)d(i) voi x(i»O; K(t) >0; NE[O,OO]

oTrong phuong trinh (4), K(t) la t6ng (tai san) v6n V?t eh~t cuan~n kinh t~, xCi) la hang hoa v6n thir i va N 1a tong s6 hang hoa v6ntrong n~n kinh t~ N~u a la s6 hang hoa v6n duoc san xu~t boi cac doanh

nghiep trong mroc va b la s6 hrong san xuat boi cac doanh nghiep co vcn

d~u tir mroc ngoai, thi N chinh Ia t6ng cua a va b (N=a+b) Gia su cacdoanh nghiep chuyen mon hoa t(,10 ra hang hoa von, sau do eho cac doanhnghiep san xuat san pham eu6i cung thue voi gia la z(i) Do doanh nghiepsan xuat san pham eu6i cung hoat dQng trong moi tnrong canh tranh vacac thi tnrong nhan t6 la hoan hao nen di~u kien can bang giiragia ehothue hang hoa v6n va san pham bien cua von phai duoc thoa man, tire la:

(5)z(i) =8Y(K,H)/ 8K

Martin, X (Cambridge, MA: McGraw-Hili, 1994) Liruyrang viec t6i da h6a dQ thea dung chi xay ra neu di~u kien p > (1-8)gc diroc thea man.