CHỦ ĐỀ TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ “Giáo dục học”

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc CHỦ ĐỀ TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ “Giáo dục học” LỚP BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM CHO NGƯỜI CÓ BẰNG CỬ NHÂN CHUYÊN.

ĐẠI HỌC HUẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

CHỦ ĐỀ TIỂU LUẬN CHUYÊN ĐỀ

“Giáo dục học”

LỚP BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ SƯ PHẠM CHO NGƯỜI CÓ BẰNG CỬ NHÂN CHUYÊN NGÀNH PHÙ HỢP CÓ

NGUYỆN VỌNG TRỞ THÀNH GIÁO VIÊN THCS, THPT

Bằng lý luận và thực tiễn giáo dục, anh/chị hãy phân tích, chứng minh và

đưa ra ý kiến đánh giá của mình về quan điểm của Alvin Toffler: “Một dân tộc không được giáo dục, dân tộc đó sẽ bị loài người đào thải Một con người không được giáo dục, con người đó sẽ bị xã hội loại bỏ”.

*******************

I Phần mở đầu:

V.I.Lênin vị lãnh tụ của giai cấp vô sản đã từng nói “ Học, học nữa, học mãi”, câu nói đã khẳng định tầm qua trọng của việc học đối với mỗi cá nhân và dân tộc Kiến thức của nhân loại mênh mông hiểu biết của con người luôn có giới hạn Vì vậy việc học vô cùng quan trọng Vì thế giáo dục có vai trò quan trọng trong việc phát triển xã hội

Bước sang thế kỉ XXI, giáo dục đứng trước những đổi thay mạnh mẽ của thế giới văn minh hiện đại được tạo ra bởi khoa học và công nghệ Những vấn

đề về toàn cầu hoá, hội nhập khu vực, mong muốn được khẳng định về bản sắc dân tộc, những đòi hỏi tôn trọng sự đa dạng văn hoá; sự xuất hiện các mâu thuẫn giữa truyền thống và hiện đại, giữa cạnh tranh và bình đẳng, giữa bùng nổ kiến thức và năng lực tiếp thu v.v được đặt ra Giáo dục với tư cách là yếu tố quan trọng cho sự phát triển xã hội cần phải đáp ứng được các xu hướng lớn đó, việc giáo dục và đào tạo một lần ở trong nhà trường không thể đủ vận dụng cho suốt cuộc đời Giáo dục suốt đời là một xu thế tất yếu cần thiết, vì nó thường xuyên làm giàu tiềm năng của mọi cá nhân, đáp ứng kịp thời các yêu cầu của xã hội Thế giới ngày nay coi giáo dục là con đường cơ bản nhất để giữ gìn và phát triển văn hoá, để khỏi tụt hậu Nhà tương lai học người Mĩ là A Toffler khẳng định “Một dân tộc không được giáo dục - dân tộc đó sẽ bị loài người đào thải, một cá nhân không được giáo dục - cá nhân đó sẽ bị xã hội loại bỏ”

II Phần nội dung:

1 Khái niệm về giáo dục

Giáo dục là cách học tập kiến thức, thói quen và kỹ năng của con người có tính chất truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác qua hình thức đào tạo, nghiên cứu và giảng dạy Giáo dục có thể do người khác hướng dẫn, có thể do mỗi người tự học Tức là những trải nghiệm cá nhân của con người với những suy nghĩ, hành đồng và cảm nhận sẽ được coi là giáo dục Đối với một con người, việc giáo dục sẽ trải qua nhiều giai đoạn tương ứng khác nhau như giáo dục mầm non, giáo dục tiểu học đến trung học và đại học

Từ “giáo dục” dịch ra tiếng Anh là “Education” Từ “giáo dục” trong tiếng Việt gồm từ “giáo” nghĩa là dạy dỗ, từ “dục” nghĩa là nuôi dưỡng Vậy từ “giáo dục” có nghĩa là dạy dỗ, nuôi dưỡng bao gồm trí – dục, thể - dục, đức – dục Như vậy, từ giáo dục xuất hiện trong xã hội loài người từ lâu, giúp loài người phát triển hơn so với các loài động vật khác Giáo dục giúp con người có trí tuệ cũng như giảm bớt được tính bản năng của loài nên tiến hóa hơn so với các loài động vật khác trên Trái đất Trong thực tế, ở hầu khắp các quốc gia, trẻ trong độ tuổi nhất định thường bắt buộc phải tới trường Ngày nay, hình thức giáo dục có nhiều thay đổi so với trước, đặc biệt ở những nước phát triển, cha

mẹ có thể chọn cho con học ở nhà, học từ xa, học trực tuyến… đều được chấp nhận giá trị bằng cấp đạt được như nhau

2 Mục đích của giáo dục đối với con người

Giáo dục có mục tiêu cung cấp, trang bị kiến thức, kỹ năng cũng như rèn luyện đạo đức, nhân cách và lối sống cho con người để hòa nhập với cộng đồng của mình Có thể nói, mục tiêu giáo dục tương ứng với mỗi thời đại nhất định trong quá trình phát triển xã hội, bao gồm một hệ thống các yêu cầu xã hội cụ thể, các chuẩn mực của một hình mẫu nhân cách cần hình thành ở một người được giáo dục nhất định Đối với các giai đoạn phát triển xã hội, mục tiêu giáo dục cũng có nhiều thay đổi

Thông qua giáo dục, những tư tưởng xã hội được thấm đến từng con người, giáo dục hình thành ở con người thế giới quan, giáo dục ý thức, hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội Nhờ giáo dục, tất cả các giá trị văn hoá của nhân loại, của dân tộc, của cộng đồng được bảo tồn và phát triển, trở thành hệ thống giá trị của từng con người

Ngày nay, để đánh giá sự giàu mạnh của một quốc gia người ta dựa vào tiêu chí trình độ dân trí cao hay thấp Trình độ dân trí cao sẽ tiếp thu, phát triển được các giá trị văn hoá tốt đẹp, đấu tranh ngăn ngừa xoá bỏ được những tư

tưởng, hành vi tiêu cực ảnh hưởng đến tất cả những hoạt động cần thiết, hữu ích trong đời sống xã hội như: xoá bỏ các phong tục, tập quán lạc hậu, mê tín, dị đoan, các tệ nạn xã hội, thực hiện dân số - kế hoạch hoá gia đình, an toàn giao thông v.v Đồng thời, giáo dục cũng phải làm thoả mãn nhu cầu được học tập suốt đời của mỗi công dân, do đó, giáo dục còn là một phúc lợi cơ bản, một quyền sống tinh thần của mỗi thành viên trong xã hội

Để thực hiện chức năng văn hoá - xã hội, giáo dục phải được quan tâm ngay từ bậc mầm non cho đến đại học và trên đại học; phát triển hợp lí các loại hình giáo dục và các phương thức đào tạo để mọi lứa tuổi được hưởng quyền lợi học tập, thoả mãn nhu cầu phát triển tài năng của mọi công dân, góp phần đắc lực vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Giáo dục suốt đời là một nguyên tắc chỉ đạo việc tổ chức tổng thể một hệ thống giáo dục cũng như chỉ đạo việc tổ chức từng bộ phận của hệ thống giáo dục Giáo dục suốt đời không phải là một hệ thống, cũng không phải là một lĩnh vực giáo dục, ý tưởng cơ bản của nguyên tắc này là giáo dục toàn diện cho các giai đoạn của cuộc đời con người Thời gian học ở nhà trường không phải là duy nhất để có được hiểu biết, người học có thể thu nhận và xử lí thông tin do xã hội cung cấp trong suốt cuộc đời của mình bằng phương pháp tự học Chính vì vậy, giáo dục phải thực hiện đa dạng hoá các loại hình đào tạo nhằm tạo cơ hội học tập cho mọi người, giáo dục nhà trường chỉ được coi là có hiệu quả khi nó tạo được cơ sở và động lực cho người học tiếp tục học tập và rèn luyện Giáo dục suốt đời đòi hỏi con người phải học thường xuyên, do đó việc cập nhật những kiến thức phải trở thành một bộ phận cần thiết của giáo dục Việc học tập phải được tiến hành liên tục, đảm bảo cho mỗi người tiếp thu được kiến thức mới trong suốt cuộc đời, sự truyền bá những tài liệu tự đào tạo cần dựa trên mạng viễn thông để mỗi người có điều kiện học tập

Học tập suốt đời là một định hướng mới chuyển từ cách tiếp cận dạy là chính sang học là chính - tức là người dạy đóng vai trò hướng dẫn, chỉ đạo còn người học chủ động, tích cực tiếp nhận tri thức bằng nhiều hình thức, bằng nhiều con đường khác nhau Muốn vậy giáo dục phải dựa trên bốn trụ cột chính là: Học để biết: Học tập là con đường cơ bản nhất, tất yếu mở mang trí tuệ cho con người Đặc biệt thời đại bùng nổ thông tin đã đặt ra cho người học cần có một trình độ giáo dục chung đủ rộng, đó là những kiến thức phổ thông ngang tầm thời đại và vốn hiểu biết sâu sắc về một số lĩnh vực có lựa chọn, đó là những công cụ, phương tiện cần thiết giúp cho người học cần biết phân tích, phê phán, có tư duy độc lập, phát hiện, phát minh những điều mới mẻ đế nâng cao vị thế con ngưòi

Học để làm: Trong học tập phải chú trọng đến hình thành hệ thống kĩ năng,

kĩ xảo tương ứng, tức là thực hiện nguyên lí học gắn với hành, lí luận gắn với thực tiễn đời sống Trên cơ sở đó để hình thành các năng lực của người lao động được đào tạo ở trình độ cao, dễ dàng thích nghi, thích ứng với thị trường lao động, thị trường việc làm của xã hội nhằm đảm bảo cuộc sống tốt đẹp của cá nhân, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển

Học để chung sống: Người học tập phải được tiếp thu một nền giáo dục nhân văn, có nhận thức, thái độ, tình cảm và hành vi theo các giá trị chuẩn mực đạo đức trong quan hệ, ứng xử bảo đảm cuộc sống yên bình, hạnh phúc không chỉ trong gia đình mà còn đối với cộng đồng, với các dân tộc, các tôn giáo, các quốc gia khác vì mục đích chung bảo vệ hoà bình của nhân loại

Học để tự khẳng định mình: Giáo dục đóng góp vào sự phát triển toàn diện con người Với sự tác động của giáo dục, mỗi người học để bộc lộ các tiềm năng của cá nhân bắt đầu từ tuổi thơ đến suốt cuộc đời của con ngưòi Giáo dục thế kỉ XXI là phải mang lại cho con người tự do suy nghĩ, phán đoán, tưởng tượng để

có thể phát triển tài năng của mình và tự kiểm tra cuộc sống của mình, vì các tài năng và nhân cách đa dạng là cơ sở để sáng tạo và canh tân kinh tế, xã hội, đưa nhân loại vào thế kỉ mới

3 Tầm quan trọng của giáo dục

Giáo dục quyết định tương lai dân tộc, quốc gia: Trong thời đại khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, sự xuất hiện của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư thì đổi mới giáo dục, đào tạo không chỉ quan trọng mà còn trở nên bức thiết hơn, có ý nghĩa quyết định tương lai của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia

Tầm quan trọng của giáo dục đã được những con người thế hệ trước đề cao,

và luôn coi nó là tiền đề để xây dựng một xã hội ngày càng phát triển hơn trong

xã hội Những câu nói nổi tiếng của những nhà kinh điển thế giới đã khẳng định điều đó như câu danh ngôn của Đông Phương Sóc (dưới thời nhà Hán) về tầm quan trọng của những người có học đối với đất nước: “Được kẻ sĩ, đất nước sẽ hùng mạnh Mất kẻ sĩ, đất nước sẽ suy vong” Câu danh ngôn về việc khuyến khích không ngừng học tập của V.I.Lênin: “Học, học nữa, học mãi” Những câu nói nổi tiếng của chủ tịch Hồ Chí Minh như: “Non sông Việt Nam có vẻ vang hay không, dân tộc Việt Nam có được sánh vai với các cường quốc năm châu hay không, chính là nhờ một phần công học tập của các cháu”, “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” … Khi nói về vai trò hết sức to lớn trong việc cải tạo con người cũ, xây dựng con người mới của giáo dục; Hồ Chí Minh đã nói: “Thiện, ác vốn chẳng phải là bản tính cố hữu, phần lớn đều do giáo dục mà nên” Trong “Lời kêu gọi chống nạn thất học” tháng 10-1945,

Người kêu gọi: “Quốc dân Việt Nam! Muốn giữ vững nền độc lập, Muốn làm cho dân mạnh nước giàu, Mọi người Việt Nam… phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ quốc ngữ”…… Những thành tựu trong công cuộc cải cách giáo dục của Nhật Bản sau thế chiến thứ hai, từ một đống đổ nát sau Thế chiến thứ hai (1945) chỉ sau vài chục năm Nhật bản đã trở thành một cường quốc phát triển vượt bậc

Đó chính là thành quả mà họ đã đạt được nhờ cải cách giáo dục vào những năm

1947 – 1950 của thế kỷ trước ở đất nước này … Để thực hiện chức năng văn hóa

xã hội, giáo dục phải được quan tâm ngay từ bậc mầm non đến đại học và trên đại học, phát triển hợp lý các loại hình đào tạo, phương pháp đào tạo để mọi lứa tuổi đều được hưởng quyền học tập, thỏa mãn nhu cầu phát triển năng lực cá thể

và đáp ứng nhu cầu xã hội, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Vì thế, trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc từ trước tới nay thì đảng và nhà nước ta luôn coi trọng giáo dục và coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu” Từ đó có thể cho ta thấy được vai trò to lớn của giáo dục đối với sự phát triển kinh tế- xã hội Bất kỳ một xã hội nào phát triển đều dựa chủ yếu vào giáo dục và bởi những sức mạnh do giáo dục tạo ra Bởi vậy muốn phát triển kinh

tế-xã hội thì phải đầu tư mọi nguồn lực để phát triển giáo dục, đầu tư cho giáo dục

là đầu tư cho sự phát triển Vì thế, giáo dục đã trở thành một quốc sách quan trọng hàng đầu trong chiến lược của tất cả các quốc gia trên thế giới nói chung

và của Việt Nam nói riêng

Người Việt Nam, ai cũng biết câu nói “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”,

“vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” Và “dù cách nói, cách thể hiện khác nhau, nhưng dân tộc nào cũng coi sự học, sự nghiệp giáo dục là rất quan trọng và là quyết định cho tương lai của dân tộc mình, đất nước mình”

Điều này càng trở nên quan trọng, bức thiết khi cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra với tốc độ nhanh hơn nhiều so với những cuộc cách mạng trước đây Dẫn tới nhiều ngành sản xuất, nhiều phương thức sản xuất, nhân công sẽ phải thay đổi, bị đào thải, sẽ được thay thế bởi những ngành nghề mới, cách làm mới, nguồn nhân lực mới

“Ai là người sẵn sàng cho sự thay đổi đó thì sẽ tận dụng được lợi thế, ngược lại sẽ tụt lại phía sau”, đổi mới giáo dục, đào tạo hiện nay lại càng quan trọng, không chỉ với các nước đang phát triển, mà ngay cả với các nền kinh tế, giáo dục phát triển nhất

Giáo dục, đào tạo đương nhiên sẽ phải tiếp tục sứ mạng của mình Đấy là khai mở trí tuệ, bồi dưỡng nhân văn, để phát triển con người toàn diện về đức-trí-thể-mỹ; để mỗi người, mọi người (đặc biệt là những người nằm trong nhóm

yếu thế) đều bình đẳng về cơ hội, được tiếp cận, được học tập suốt đời Học để biết, để làm, để tồn tại, để chung sống

Trong điều kiện hiện nay giáo dục đào tạo, hơn lúc nào hết, cần khơi dậy niềm hứng khởi để học sinh, sinh viên, kể cả các thầy cô giáo, cùng tất cả mọi người đều đam mê học hỏi, tìm tòi cuộc sống, thế giới quanh mình; đam mê để nghiên cứu, tiếp thu, làm chủ tri thức, sáng tạo công nghệ mới, để lập thân, lập nghiệp, để cống hiến… Cùng với đó là đòi hỏi phải xây dựng một thế hệ công dân toàn cầu có trình độ, ý thức trách nhiệm với cộng đồng, dân tộc, đất nước, với cả những vấn đề toàn cầu, với tương lai của văn minh nhân loại, của một thế giới ngày càng gắn kết và tùy thuộc lẫn nhau trước những thách thức gay gắt như khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia; biến đổi khí hậu, dịch bệnh mới…

4 Những lợi ích của giáo dục

Con người được giáo dục qua nhiều hình thức khác nhau từ do người khác hướng dẫn như thầy cô, cha mẹ hay tự học bằng những trải nghiệm của bản thân Tất cả những điều đó sẽ được mỗi người cảm nhận, suy nghĩ, tác động tới hành động, cư xử, góp phần làm nên tính cách của mỗi người Dưới đây là những lợi ích của giáo dục đối với mỗi người

Tự lập cho bản thân: Giáo dục có thể giúp một người có thể tự lập, suy nghĩ độc lập Khi tự lập, con người sẽ tự do về tài chính và quan trọng hơn là khôn ngoan hơn, chủ động hơn trong mọi quyết định của cuộc đời mình

Biết lựa chọn cuộc sống an toàn và bình yên hơn cho mình: Giáo dục làm cho chúng ta hiểu biết hơn, biết phân biệt được đúng sai, biết nhận thức được những hành vi, việc làm của mình sẽ dẫn tới những hậu quả nào Từ đó giúp học

có lối sống tốt, tránh xa những hành vi sai trái vi phạm đạo đức hay pháp luật Nếu không có kiến thức, họ sẽ không phân biệt được điều đó dễ dẫn tới những hành vi sai trái mà không tự ý thức được Do đó, giáo dục con người là yếu tố quan trọng giúp tạo nên xã hội hòa bình

Biết chọn cuộc sống ổn định, hạnh phúc: Cuộc sống rất rộng lớn so với tầm nhìn của một người Do đó muốn có hạnh phúc, bạn cần được giáo dục để biết thế nào là đủ Nếu chỉ chạy theo tham vọng, bạn sẽ không bao giờ có cuộc sống hạnh phúc và ổn định cho bản thân mình mà chỉ cả đời chạy theo đạt được những điều mình mong muốn không bao giờ thỏa mãn Do đó, giáo dục rất cần thiết đối với một người để có một tương lai tươi sáng, cuộc sống ổn định và an toàn hơn

Thu nhập: Khi giáo dục tốt, bạn sẽ có kiến thức chuyên môn, khả năng học tập và tiếp thu tốt hơn Đặc biệt nếu bạn có bằng cấp cao, cơ hội việc làm lương cao sẽ nhiều hơn nên tạo ra cho bạn một thu nhập tốt trong xã hội Do đó, đảm

bảo cho bạn cuộc sống thoải mái hơn, có thể lo cho người thân, gia đình của mình

Sự bình đẳng: Giáo dục của con người cũng nhằm hướng tới sự công bằng, bình đẳng trong xã hội Bởi theo quyền con người quốc tế, ai cũng có quyền bình đẳng với mọi người Do đó, giáo dục giúp mỗi người có thể tự nhận thức được điều đó, xóa bỏ những thành kiến phân biệt trong xã hội tốt hơn, cũng như

có những hành động, suy nghĩ giúp cải thiện điều đó Đặc biệt, giáo dục là cơ hội tốt nhất cho những người nghèo có thể vươn lên khẳng định bản thân trong công việc, có thể tự kiếm tiền, có một cuộc sống tốt đẹp hơn Thêm nữa, phụ nữ được giáo dục tốt sẽ ý thức được quyền tự chủ của mình hơn so với nam giới trong gia đình và xã hội

Những người có giáo dục cao thường tự tin hơn về bản thân mình cũng như

dễ dàng thể hiện cá tính, suy nghĩ của bản thân Người không được giáo dục thường thiếu tự tin nên sẽ khó khăn hơn khi thể hiện quan điểm, ý kiến của mình Với sự tiếp thu kiến thức kỹ năng đã được công nhận giá trị, người có giáo dục sẽ tự tin hơn

Những thói hư tật xấu luôn tồn tại trong xã hội bên cạnh những mặt tốt Do

đó, con người luôn cần được giáo dục để có khả năng tránh những thói xấu, làm chủ được bản thân, có lối sống lành mạnh mà đem sức khỏe, trí tuệ đóng góp cho xã hội, lo cho gia đình Những người không được giáo dục sẽ dễ dàng bị lừa gạt, lợi dùng hay bị tước đoạt quyền lợi của mình

Biết biến ý tưởng thành hiện thực: Với sự giáo dục, con người có kiến thức,

kỹ năng để hành động tốt hơn, từ đó có thể biết mình thích gì và tìm cách thực hiện được nó Có giáo dục hay nói cách khác là học hỏi từ những người đi trước, những kinh nghiệm, kiến thức được truyền lại sẽ giúp bạn đi nhanh hơn và đạt được thành quả

Góp phần vào ổn định xã hội: Xã hội loài người có những quy tắc riêng mà mỗi cá nhân đều phải tuân thủ làm theo trong một mức độ nhất định Dù hiện nay, cái tôi, cái cá nhân luôn được đề cao để giải phóng con người, để con người được sống là chính mình nhưng vẫn có những quy tắc mà mỗi người phải thực hiện theo Vì vậy, chúng ta đều đi học, làm việc và có một cuộc sống ổn định Mỗi cá nhân sẽ đóng góp vào một xã hội vững mạnh, phát triển Do đó, giáo dục giúp một người trở thành thành viên tốt trong cộng đồng và mong muốn làm cho mỗi cá nhân đóng góp vào thay đổi và phát triển chung của xã hội, cộng đồng mình

Tăng trưởng kinh tế: Những quốc gia có nền giáo dục cao thường là những nước phát triển, bình quân thu nhập đầu người cao hơn so với các quốc gia khác

Trong khi đó những quốc gia đang phát triển, kém phát triển, có nền giáo dục không cao, xã hội có nhiều người nghèo khổ, sống dưới mức nghèo khổ cao Do

đó, giáo dục rõ ràng có đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế của đất nước

Như vậy, bất cứ ở thời đại nào, giáo dục luôn có vai trò quan trọng trong một cộng đồng, một xã hội hay của cả nhân loại Giáo dục có tính kế thừa truyền

từ thế hệ này sang thế hệ khác tạo nên nền văn minh của nhân loại Ngày nay cũng vậy, giáo dục chưa bao giờ hết qua trọng mà càng ngày được chú trọng hơn trong nền kinh tế tri thức có phạm vi toàn cầu

5 Những hướng đi mới của giáo dục

Nhận thức rõ vai trò của giáo dục - đào tạo đối với sự phát triển, Đảng và Nhà nước ta khẳng đinh: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu” Việc đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay đang là mối quan tâm của các cấp, ngành, các nhà khoa học và toàn xã hội Chọn khoa học và giáo dục làm khâu đột phá cho phát triển Chọn giáo dục làm tiền đề, làm xương sống của phát triển bền vững là xác định đúng đắn và khoa học

Ở thế kỷ XXI, nhân loại đứng trước một bối cảnh lịch sử mới và đối mặt với những thách thức chưa từng có Sự chuyển biến từ thời kỳ công nghiệp sang thời kỳ phát triển của khoa học công nghệ, của nền kinh tế tri thức, xu thế toàn cầu hóa diễn ra sâu rộng đã tác động đến tất cả các lĩnh vực, làm biến đổi nhanh chóng và sâu sắc đời sống vật chất và tinh thần của nhân loại, dẫn đến sự thay đổi căn bản các đặc tính văn hóa và giáo dục đã được hình thành qua nhiều thế

hệ ở từng quốc gia và trên toàn thế giới Giáo dục và đào tạo cung cấp nguồn nhân lực và nhân tài cho sự phát triển của khoa học công nghệ, mặt khác sự phát triển của khoa học công nghệ lại tác động vào toàn bộ cơ cấu hệ thống giáo dục, đòi hỏi GD&ĐT phải luôn tự mình vận động và phát triển đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế - xã hội Giáo dục là quyền cơ bản của con người và cũng là giá trị chung nhất của nhân loại Giáo dục chính quy và không chính quy đều phải phục

vụ xã hội, giáo dục là công cụ để sáng tạo, tăng tiến và phổ biến tri thức khoa học, đưa tri thức khoa học đến với mọi người

Cần có cách tiếp cận phát triển giáo dục thích hợp với từng vùng, tuy nhiên cần phải chú ý đến các giá trị chung, các mối quan tâm của cộng đồng quốc tế như: quyền con người, sự khoan dung, hiểu biết lẫn nhau, dân chủ, trách nhiệm, bản sắc dân tộc, môi trường, chia sẽ tri thức, giảm đói nghèo, dân số, sức khỏe…

Giáo dục là trách nhiệm của toàn xã hội, của tất cả mọi người Thế giới hiện đại đã khẳng định vai trò lớn lao của giáo dục, giáo dục được coi là chiếc

chìa khóa tiến tới một thế giới tốt đẹp hơn, vai trò của giáo dục là phát triển tiềm năng con người, giáo dục là đòn bẩy mạnh mẽ nhất để tiến vào tương lai, giáo dục cũng là điều kiện cơ bản nhất để thực hiện nhân quyền, hợp tác, dân chủ, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau Ở Việt Nam, trên cơ sở thực hiện mục tiêu nâng cao dân trí, giáo dục còn hướng vào quá trình đào tạo nhân lực - đây là đội ngũ nòng cốt có trình độ khoa học, nắm vững công nghệ sản xuất hiện đại, các phẩm chất cần thiết của người lao động trong xã hội văn minh trên mọi lĩnh vực kinh tế, văn hóa xã hội đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển

Để tồn tại và phát triển, loài người không ngừng tác động vào thế giới khách quan, nhận thức thế giới khách quan để tích luỹ vốn kinh nghiệm Những kinh nghiệm mà loài người tích luỹ được trong quá trình phát triển của lịch sử được lưu giữ ở nền văn hoá nhân loại, được tiếp nối qua các thế hệ Điều kiện cơ bản để xã hội loài người tồn tại và phát triển là đảm bảo được cơ chế di truyền

và cơ chế di sản – chính giáo dục đảm bảo được cơ chế thứ hai Như vậy giáo dục được hiểu như là quá trình thống nhất của sự hình thành tinh thần và thể chất của mỗi cá nhân trong xã hội Với cách hiểu này, giáo dục đóng vai trò như một mặt không thể tách rời của cuộc sống con người, của xã hội, nó là một hiện tượng của xã hội

Trong quá trình phát triển của xã hội loài người, thế hệ trước không ngừng truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau, thế hệ sau lĩnh hội những kinh nghiệm đó

để tham gia vào cuộc sống lao động và các hoạt động xã hội nhằm duy trì và phát triển xã hội loài người; chính sự truyền thụ và lĩnh hội đó gọi là giáo dục, như vậy giáo dục là một hiện tượng của xã hội thể hiện ở việc truyền đạt những kinh nghiệm mà loài người đã tích luỹ được từ thế hệ này sang thế hệ khác Tuy nhiên, thế hệ sau không phải chỉ lĩnh hội toàn bộ những kinh nghiệm của thế hệ trước để lại mà còn bổ sung, làm phong phú thêm những kinh nghiệm của loài người – đó là quy luật của sự tiến bộ xã hội

Trong quá trình tiến hoá nhân loại, giáo dục xuất hiện cùng với sự xuất hiện của loài người, khi con người có quan hệ với tự nhiên bằng công cụ và phương tiện lao động thì nhu cầu về sự truyền đạt và lĩnh hội những kinh nghiệm của thế hệ trước cho thế hệ sau mới xuất hiện Giáo dục như là một phương thức của xã hội đảm bảo việc kế thừa văn hoá, phát triển nhân cách Với mỗi cá nhân, giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng, giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc hành thành và phát triển nhân cách con người Giáo dục có tính tiên tiến và có thể đi trước vạch đường cho nhân cách do vậy nếu được giáo dục một cách tốt nhất ngay từ trong nhà trường sẽ giúp cho thế hệ trẻ

có những định hướng giá trị nhân cách đúng đắn, có nhận thức và thái độ hành

vi hợp lý,

Giáo dục có thể bù đắp những thiếu hụt do khuyết tật bẩm sinh hoặc bệnh tật đem lại cho con người như trường hợp của thầy Nguyễn Ngọc Ký tuy không còn đôi tay nhưng vẫn trở thành giáo viên, hay như nghệ sỹ ghi ta tài năng Văn Vượng bị mù từ bé nhưng nhờ có phương pháp giáo dục đúng đắn mà trở thành tài năng ấm nhạc… Đây là cơ sở để tổ chức các trường dạy trẻ em khuyết tật, trẻ

em thiệt thòi … Ngoài ra giáo dục còn giúp các e có tư chất tốt phát triển : như các trường năng khiếu, trường đào tạo chất lượng cao…

Môi trường xã hội ngoài những ảnh hưởng tích cực, còn gây ra những tiêu cực Giáo dục có khả năng giúp học sinh phòng ngừa, loại bỏ những ảnh hưởng tiêu cực, động viên được tính tự giác rèn luyện học tập của học sinh

Giáo dục nhân cách không thể chỉ bằng lời nói mà phải bằng những công việc cụ thể, mọi hành vi thái đọ, lối sống của người lớn có tác động trực tiếp đến hình thành nhân cách trẻ nhỏ, từ đó ảnh hưởng tới tương lai Do đó, ngoài giáo dục trong nhà trường, giáo dục trong gia đình là rất cần thiết

Trên nhiều địa phương, chúng ta đều có thể gặp những cá nhân, những mô hình hay, sáng tạo nhằm thúc đẩy việc học trong nhân dân như: “Tiếng kẻng học tập”, “con heo khuyến học”, “luống rau khuyến học”, “con gà khuyến học”… Tuyên truyền, động viên, khuyến khích để mọi người dân, mọi gia đình, dòng

họ, các cơ quan, đoàn thể, các doanh nghiệp, doanh nhân… tham gia học tập suốt đời, xây dựng cả nước trở thành một xã hội học tập

Lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh “một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”,

“thế giới tiến bộ không ngừng, ai không học là lùi”, Chủ tịch Quốc hội đề nghị,

cần xác định học tập là nhiệm vụ quan trọng, là con đường duy nhất để tiến bộ

và phát triển, là nhu cầu cấp thiết của mỗi cá nhân trong suốt cuộc đời “Học tập không chỉ là nghĩa vụ, mà phải được coi là quyền, là khát vọng, say mê, là niềm vui để làm việc và làm người cán bộ, đảng viên tốt Không học tập và rèn luyện

sẽ bị tụt hậu, bị đào thải, không đáp ứng được yêu cầu về phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn” Trong việc rèn luyện tu dưỡng đạo đức cách mạng của

thanh niên, Hồ Chí Minh chỉ dạy cụ thể, đó là lý tưởng sống vì Tổ quốc, vì nhân dân; kiên quyết vượt qua mọi khó khăn thử thách, luôn xung phong, gương mẫu

trong mọi công việc, hoàn thành mọi nhiệm vụ: “thực hiện khẩu hiệu đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên”; và “Đâu Đảng cần thì thanh niên có, việc gì khó thì thanh niên làm”

Giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, để thanh niên có phẩm chất vừa “hồng”, vừa “chuyên”, trước hết là trách nhiệm của Đảng, của tổ chức Đoàn Thanh niên và các thế hệ đi trước, phải thường xuyên quan tâm tới thanh niên Giáo dục đạo đức cho thanh niên, với tư cách là người lãnh đạo, Đảng phải sâu