ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n Sáng ngày 21/3/2019, tại tỉnh Hà Nam, Vụ Hợp tác quốc tế TAND tối cao, TAND tỉnh Hà Nam và Dự án JICA (Nhật Bản) đã tham dự phiên họp nhóm về “Nâng cao chất lượng tranh tụng tại[.]
Trang 1Sáng ngày 21/3/2019, tại tỉnh Hà Nam, Vụ Hợp tác quốc tế TAND tối cao,
TAND tỉnh Hà Nam và Dự án JICA (Nhật Bản) đã tham dự phiên họp nhóm về “Nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm”.
Tham dự phiên họp có bà Kamada Sakiko, chuyên gia dài hạn của JICA; ông Edagawa Mitsushi, Luật sư, chuyên gia pháp lý của Nhật Bản; đại diện lãnh đạo Vụ Hợp tác quốc tế TAND tối cao; các đồng chí lãnh đạo Tòa án nhân dân tỉnh Hà Nam, Chánh tòa hình sự; đại diện lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tỉnh; các Đoàn luật sư thành phố Hà Nội và Hà Nam
Toàn cảnh phiên họp
Phát biểu tại phiên họp, Tiến sĩ Trần Hữu Quân, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Hà Nam nêu rõ: Tranh tụng trong Tố tụng hình sự là một khái niệm quen thuộc
và một trong những nguyên tắc cơ bản của Tố tụng hình sự, được áp dụng phổ biến
ở các nước phương tây Tại Việt Nam, tranh tụng được đề cập tại Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị “Về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới”, các phán quyết của Tòa án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa; trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các chứng cứ, ý
Trang 2Đ/c Trần Hữu Quân - Chánh án TAND tỉnh Hà Nam phát biểu tại phiên họp
Tại phiên họp nhóm, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận và đóng góp vào đề cương “Nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm” Theo đó, tranh tụng là tranh luận trong tố tụng, thuật ngữ tranh tụng chỉ mới được đề cập trong các văn bản của Đảng và trong các tài liệu hội thảo nên còn có nhiều cách hiểu, nhận thức khác nhau; chỉ đến khi Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 được ban hành thì tranh tụng mới được coi là nguyên tắc cơ bản trong Tố tụng hình sự được quy định tại Điều 26 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 Tranh tụng trong Tố tụng hình sự là tranh luận giữa các bên (bên buộc tội và bên gỡ tội) dựa trên những tài liệu, chứng cứ thu thập được trong quá trình giải quyết vụ án, làm cơ sở cho Hội đồng xét xử ra phán quyết để quyết định một người là có tội, đồng thời quyết định hình phạt tương ứng với tội đó hoặc quyết định một người không phạm tội để trả tự
do và khôi phục lại các quyền, lợi ích hợp pháp của họ Tham gia vào quá trình tranh tụng có nhiều chủ thế khác nhau; do có vị trí, vai trò khác nhau nên mỗi chủ thể tham gia thực hiện một chức năng hoặc một phần chức năng tố tụng Tranh tụng tại phiên
Trang 3Đ/c Đặng Văn Thuy - Phó Chánh án TAND tỉnh phát biểu tại phiên họp
Vậy, tranh tụng bắt đầu từ giai đoạn nào của một vụ án hình sự là vấn đề được các đại biểu tham gia phiên họp thảo luận, đóng góp ý kiến; có ý kiến cho rằng tranh tụng phải bắt đầu từ quá trình điều tra, truy tố cho đến khi kết thúc vụ án bằng phiên tòa xét xử; có ý kiến cho rằng thực chất tranh tụng chỉ thực sự có ở phiên tòa xét xử; bởi lẽ, phiên tòa là nơi Tòa án tiến hành các thủ tục kiểm tra một cách công khai, toàn diện các kết quả điều tra để xác định sự thật khách quan của vụ án Tòa
án chỉ ra bản án, quyết định trên cơ sở các chứng cứ thu thập được và kiểm tra công khai tai phiên tòa; việc chứng minh được các chủ thể có quyền và lợi ích khác nhau thực hiện một cách bình đẳng, dân chủ tại phiên tòa khi xét hỏi cũng như khi tranh luận Do đó, phiên tòa là giai đoạn trung tâm thể hiện đầy đủ bản chất quá trình tố tụng nói chung và tranh tụng nói riêng Thông qua phiên tòa, bằng thủ tục trực tiếp, công khai, nghe ý kiến đề xuất của các bên tham gia tố tụng, Tòa án sẽ tiến hành sự thật khách quan của vụ án và ra các phán quyết giải quyết vụ án một cách đúng đắn, đầy đủ, đúng pháp luật
Trang 4Đ/c Phạm Hùng Long - Phó Chánh án TAND tỉnh phát biểu tại phiên họp
Tại phiên họp, các đại biểu đã nghe bà Kamada Sakiko, chuyên gia dài hạn của JICA; ông Edagawa Mitsushi, Luật sư, chuyên gia pháp lý của Nhật Bản khát quát mô hình tranh tụng của Nhật Bản và cùng chia sẻ về kỹ năng điều hành một phiên tòa hình sự theo đúng tinh thần tranh tụng cũng như kinh nghiệm xử lý một số tình huống phát sinh thường gặp tại phiên tòa Trong thời gian qua, vấn đề nâng cao hiệu quả của hoạt động tư pháp đã được Đảng, Nhà nước ta rất quan tâm; trong hệ thống tư pháp, Tòa án được xác định là trung tâm và xét xử được coi là hoạt động trọng tâm, đã khẳng định vị thế của Tòa án trong cải cách tư pháp Do vậy, việc nghiên cứu tìm ra quy trình, kỹ năng tranh tụng các phiên tòa hình sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 nhằm bảo đảm quyền con người, quyền công dân, chống oan sai là một đòi hỏi tất yếu Tranh tụng sẽ phát huy tối đa tính công bằng, dân chủ, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng xét xử của ngành Tòa án
Trang 5Đ/c Nguyễn Thanh Hải - Chánh tòa Hình sự phát biểu tại phiên họp
Chiều cùng ngày, tại Trụ sở Tòa án nhân dân tỉnh Hà Nam, các đại biểu phiên họp nhóm về “Nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa hình sự sơ thẩm” đã tham dự phiên tòa hình sự xét xử bị cáo Nguyễn Văn Chanh và đồng phạm, bị Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hà Nam truy tố về tội “Sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức” quy định tại khoản 1 Điều 341 Bộ luật hình sự
Trang 6Phiên tòa hình sự sơ thẩm
Phiên tòa xét xử các bị cáo được tiến hành công khai, dân chủ, đúng pháp luật Trình tự tố tụng tại phiên tòa được Hội đồng xét xử thực hiện đúng quy định của
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 Thẩm phán chủ tọa phiên tòa và Hội thẩm nhân dân nghiên cứu hồ sơ, dự thảo đề cương xét hỏi chặt chẽ, Thẩm phán chủ tọa điều khiển phiên tòa đúng với tinh thần cải cách tư pháp, thực hiện đúng quy định tố tụng, đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng; đặc biệt là điều hành tranh tụng tại phiên tòa của Thẩm phán được diễn ra nghiêm túc, đạt chất lượng; hình phạt dành cho các bị cáo đã được Hội đồng xét xử căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa Phiên tòa xét xử bị cáo Nguyễn Văn Chanh
và đồng phạm được các thành viên của dự án Jica đánh giá cao, đúng tinh thần cải cách tư pháp và được những người tham dự phiên tòa đồng tình
Nguyễn Thị Tuyết - Văn phòng TAND tỉnh