Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin - - ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP Đề tài: “lý thuyết chủ nghĩa mac hình thành phát triển kinh tế thị trường.” Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin MỤC LỤC Lời mở đầu A.phần mở đầu B Phần nội dung I.Cơ sở lý luận lý thuyết chủ nghĩa Mác - Lênin kinh tế thị trường 1.Sự hình thành phát triển kinh tế thị trường theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin 1.1 Quá trình chuyển từ kinh tế tự nhiên lên kinh tế hàng hoá 1.2.Bước chuyển từ kinh tế hàng hoá giản đơn sang kinh tế thị trường a.Kinh tế thị trường kinh tế hàng hố phát triển trình độ xã hội hố cao b.Những điều kiện hình thành kinh tế thị trường c.Những đặc trưng chung kinh tế thị trường 11 d.Các hình thức kinh tế thị trường 14 1.3.Các quy luật vận động kinh tế thị trường 16 a.Khái quát hàng hoá hai thuộc tính hàng hố 16 b.Khái niệm thị trường,vai trò tác dụng,phân loại thị trường 17 Thị trường hàng tiêu dùng,dịch vụ hay thị trường “đầu ra” nơi mua bán hàng hoá tiêu dùng cuối dịch vụ 18 Hàng hoá tiêu dùng vật phẩm tiêu dùng lương thực,thực phẩm,quần áo,nhà ở, hàng hoá dịch vụ sửa chữa,du lịch,chữa bệnh 18 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin c Khái niệm chế thị trường, quy luật vận động kinh tế thị trường 19 2.Sự phát triển Lênin kinh tế thị trường chủ nghĩa xã hội 22 II Sự vận dụng lý thuyết Việt Nam 25 1.Đặc điểm kinh tế xã hội Việt Nam trước đổi 25 2.Sự phát triển kinh tế thị trường Việt nam từ đổi đến 27 2.1.Thực trạng kinh tế Việt nam chuyển sang kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa 27 2.2.Thực chất qua trình chuyển kinh tế Việt nam sang kinh tế thị trường định hường xã hội chủ nghĩa 30 2.3 Nội dung giai đoạn phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa việt nam 36 2.4.Các giải pháp để phát triển kinh tế hàng hoá Việt nam 37 C Kết Luận 39 Tài liệu tham khảo 41 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin Lời mở đầu Việt nam nước anh hùng bất khuất công bảo vệ tổ quốc vài thập kỷ trước.Còn nay,bước vào lỷ 21 Việt nam nước nghèo giới.Nững chiến thắng mặt trận làm chiến thẵng kinh tế, sách lược chiến trường sách lược kinh tế.Đứng trước thực trạng đó, Đại hội VI Đảng đánh dấu bước ngoặt lịch sử bắt đầu cơng đổi kinh tế nước ta Trong nghiệp đổi nước ta, vấn đề đổi chế quản lý kinh tế chiếm vị trí quan trọng.Đặc biệt bối cảnh Việt nam chuyển đổi chế quản lý kinh tế từ chế tập trung, quan liêu, bao cấp sang chế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng theo chủ nghĩa xã hội đường lối Đảng ta đề từ kì Đại hội VI, VII, VIII Thực tế năm qua cho thấy đường lối Đảng hoàn toàn đắn, thành tựu đạt nhữnh năm qua chứng minh điều Trong phạm vi viết mình, em xin trình bày số vấn đề lý luận chủ nghĩa Mác-Lênin kinh tế thị trường vận dụng Việt nam thời gian qua,hiện tương lai.Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Phạm Thành hướng dẫn giúp đỡ em hoàn thành viết Do thời gian tri thức,kinh nghiệm có hạn nên viết khơng thể tránh khỏi sai sót, mong thầy bạn đóng góp ý kiến Em xin chân thành cảm ơn! Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin A.PHẦN MỞ ĐẦU C.Mác người thầy lãnh tụ vĩ đại giai cấp công nhân nhân dân lao động toàn giới.Là nhà lý luận kiệt xuất, ơng để lại cho lồi người kho tàng lý luận quý báu triết học, kinh tế trị chủ nghĩa xã hội khoa học Trong tư số tác phẩp có quan hệ đén sách đó,C.Mác đề cập tới nhiều lý luận quan diểm kinh tế thị trường,đế vẫ nguyên giá trị Chuyển đổi kinh tế vận hành theo chế thị trường có quản lý Nhà nước bước ngoặt quan trọng làm thay đổi đời sống kinh tế,xã hội đất nước.Sự thành cơng hay khơng q trình chuyển đổi định thắng lợi hay không nghiệp đổi Quá trình đổi kinh tế nước ta năm qua cho thấy rằng, việc chuyển kinh tế nước ta vận hành theo chế thị trường có lý Nhà nước phù hợp với xu phát triển tất yếu khách quan kinh tế, phù hợp với xu hướng quốc tế hoá đời sống kinh tế Tuy nhiên chưa có tiền lệ lịch sử độ từ kinh tế kế hoạch hoá tập trung sang kinh tế thị trường công đổi đòi hỏi nhiều vấn đề lý luận thực tiễn.Chẳng hạn, hàng loạt khái niệm, phạm trù kinh tế mới, hàng loạt vấn đề nhận thức lại chất kinh tế kế hoạch hoá, chất kinh tế thị trường phù hợp với điều kiện lịch sử Việt nam đòi hỏi phải kuận chứng, giải thích cách có khoa học nhằm làm sở cho định Nhà nước chiến lược phát triển kinh tế đất nước Xuất phát từ đó, cần làm rõ số vấn đề: - Lý giải khái niệm phạm trù kinh tế học làm sở lôgic cho việc nhận thức lại chất kinh tế kế hoạch hoá tập trung kinh tế thị trường mà hướng tới Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin - Đồng thời dựa sở phân tích thực trạng kinh tế nước ta để đổi chế kinh tế nước ta để trình bày quan điểm khoa học làm sở phương pháp luận cho thời kỳ chuyển đổi chế kinh tế nước ta Kinh tế thị trường phát triển tất yếu khách quan, sở điều tiết tốt kinh tế hàng hố.Bằng phương pháp lơgic phương pháp lịch sử , nghiên cứu giác độ mơn kinh tế trị học làm rõ vấn đề B PHẦN NỘI DUNG I.Cơ sở lý luận lý thuyết chủ nghĩa Mác - Lênin kinh tế thị trường 1.Sự hình thành phát triển kinh tế thị trường theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin 1.1 Quá trình chuyển từ kinh tế tự nhiên lên kinh tế hàng hố Về phương diện kinh tế khái quát rằng,lịch sử phát triển đời sống xã hội nhân loại trải qua hai kiểu tổ chức thích ứng với trình độ phát triển lực lượng sản xuất phân công lao động xã hội,hai thời đại kinh tế khác chất.Đó là:thời đại kinh tế tự nhiên,tự cung tự cấp thời đại kinh tế hàng hoá,mà giai đoạn cao gọi kinh tế thị trường a.Khái quát kinh tế tự nhiên kinh tế hàng hoá Kinh tế tự nhiên hay sản xuất tự cung,tự cấp kiểu tổ chức kinh tế mà loài người sử dụng để giải vấn đề sản xuất gì?sản xuất nào? cho ai? đây,người sản xuất đồng thời người tiêu dùng.Mụcđích sản xuất tạo giá trị sử dụng nhằm thoả mãn nhu cầu tiêu dùng thân người sản xuất.Vì vậy,có thể nói q trình sản xuất kinh tế tự nhiên gồm hai khâu:sản xuất – tiêu dùng.nó có tính chất bảo thủ,trì trễ,bị giới hạn nhu cầu hạn hẹp.Sản xuất tự cung tự cấp thích ứng với thời kì lực lượng sản xuất chưa phất Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin triển.Khi lực lượng sản xuất phát triển cao,phân cơng lao động mở rộng dần xuất trao đổi hàng hoá.Khi trao đổi hàng hoá trở thành mục đích thường xun sản xuất sản xuất hàng hoá đời xuất kinh tế hàng hoá.Kinh tế hàng hoá bắt đầu kinh tế hàng hoá giản đơn,ra đời từ chế độ chủ nghĩa cộng sản tan rã,dựa hai tiền đề có phân cơng lao động xã hội có tách biệt kinh tế chế độ sở hữu khác tư liệu sản xuất,sản xuất tồn q trình tái sản xuất gắn với thị trường.Chuyển từ kinh tế tự nhiên sang kinh tế hàng hoá đánh dấu bước chuyển sang thời đại kinh tế phát triển,thời đại văn minh nhân loại b.Hai điều kiện đời tồn kinh tế hàng hoá Cơ sở kinh tế - xã hội đời tồn sản xuất hàng hố phân cơng lao động xã hội tách biệt kinh tế người sản xuất với người sản xuất khác có quan hệ sở hữu khác tư liệu sản xuất quy định Phân công lao động xã hội việc phân chia người sản xuất vào ngành nghề khác xã hội nói cách khác chun mơn hố sản xuất Có thể nói phân cơng lao động xã hội tạo ngành nghề khác nhau,do phân công lao động xã hội nên người chuyên làm việc ngành sản xuất định chuyên sản xuất sản phẩm định.Song nhu cầu tiêu dùng họ lại khác nhau.Để thoả mãn nhu cầu mình,những người sản xuất phải nương tựa vào nhau,trao đổi sản phẩm cho nhau.Phân công lao động xã hội làm nảy sinh quan hệ kinh tế người sản xuất với Phân công lao động điều kiện cần sản xuất hàng hoá.Điều kiện thứ hai điều kiện đủ sản xuất hàng hoá tách biệt kinh tế người sản xuất quan hệ sở hữu khác tư liệu sản xuất quy định.Dựa vào điều kiện mà người chủ tư liệu sản xuất có quyền định việc sử dụng tư liệu sản xuất sản phẩm họ sản xuất ra.Như vậy,quan hệ sở hữu khác Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin tư liệu sản xuất chia rẽ người sản xuất,làm cho họ tách biệt với mặt kinh tế.Trong điều kiện đó, người sản xuất muốn sử dụng sản phẩm người sản xuất khác phải trao đổi sản phẩm cho nhau.Sản phẩm lao động trở thành hàng hoá c.Khi sản phẩm lao động trở thành hàng hố người sản xuất trở thành người sản xuất hàng hoá.Sản xuất hàng hoá đời phát triển trình lịch sử lâu dài.Đầu tiên sản xuất hàng hoá giản đơn,sản xuất hàng hoá giản đơn sản xuất hàng hố nơng dân,thợ thủ cơng dựa chế độ sở hữu tư liệu sản xuất sức lao động thân họ.Sản xuất hàng hoá giản đơn đời thời kì cơng xã ngun thuỷ tan rã,trong xã hội chiếm hữu nô lệ phong kiến đóng vai trị phụ thuộc bổ sung.Đây kiểu sản xuất hàng hoá nhỏ,dựa kĩ thuật thủ công lạc hậu.Khi lực lượng sản xuất phát triển cao hơn,sản xuất hàng hoá giản đơn chuyển thành sản xuất hàng hố quy mơ lớn.Q trình chuyển biến diễn thời kì độ từ xã hội phong kiến sang xã hội tư chủ nghĩa Trong lịch sử phát triển mình,vị kinh tế hàng hoá dần thay đổi:từ chỗ kiểu tổ chức kinh tế xã hội không phổ biến không hợp thời xã hội chiếm hữu nô lệ người thợ thủ công nông dân tự do,đến chỗ thừa nhận xã hội phong kiến,và đến chủ nghĩa tư kinh tế hàng hố giản đơn khơng thừa nhận mà cịn phát triển cao kinh tế thị trường 1.2.Bước chuyển từ kinh tế hàng hoá giản đơn sang kinh tế thị trường a.Kinh tế thị trường kinh tế hàng hố phát triển trình độ xã hội hoá cao Nền kinh tế thị trường kinh tế vận hành theo chế thị trường.Đây kiểu tổ chức kimh tế sản xuất gì?như nào?và cho ai?được định thơng qua thị trường.Trong kinh tế thị trường quan hệ kinh tế cá nhân,các doanh nghiệp biểu qua mua bán hàng hoá,dịch vụ thị trường.Thái độ cư xử thành viên tham gia thị trường hướng vào tìm Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin kiếm lợi ích mình,theo dẫn dắt giá thị trường hay “Bàn tay vơ hình”.(Adam Smith) Kinh tế thị trường yêu cầu khách quan kinh tế hàng hố Song khơng phải đồng với kinh tế hàng hoá.Xét mặt lịch sử,kinh tế hàng hố có trước kinh tế thị trường.Kinh tế hàng hố đời thị trường xuất hiện,nhưng khơng có nghĩa kinh tế thị trường.Với tăng trưởng kinh tế hàng hoá,thị trường mở rộng,phong phú,đồng bộ,các quan hệ thị trường tương đối hoàn thiện,đều tiền tệ hố.Khi người ta gọi kinh tế hàng hố kinh tế thị trường hay nói cách khác kinh tế thị trường kinh tế hàng hoá phát triển trình độ xã hội hố cao.Kinh tế thị trường giai đoạn khác biệt,độc lập,đứng ngồi kinh tế hàng hố mà giai đoạn cao kinh tế hàng hố b.Những điều kiện hình thành kinh tế thị trường Kinh tế thị trường hình thành dựa điều kiện sau đây: Một Sự xuất hàng hoá sức lao động thị trường sức lao động.Trước hết cần khẳng định xuất hàng hoá sức lao động tiến lịch sử.Người lao động tự do,có quyền làm chủ khả lao động chủ thể bình đẳng việc thương lượng với người khác.Chủ nghĩa tư thực bước tiến lịch sử khn khổ lợi dụng tính chất đặc biệt hàng hoá sức lao động để phục vụ túi tiền nhà tư bản.Vì làm nảy sinh mâu thuẫn tư với lao động làm thuê.Trong điều kiện lịch sử mới,thời kì độ lên chủ nghĩa xã hội người có sức lao động đem bán người vơ sản.Do chi phối lợi ích kinh tế chi phí hội,những người lao động bán sức lao động cho người khác họ cảm thấy việc làm có lợi so với việc tổ chưc trình sản xuất Trong lịch sử hoạt động quy luật giá trị dẫn tới phân hoá người sản xuất thành kẻ giàu người nghèo.Sự phân hoá diễn chậm chạp.Cho nên cần phải có bạo lực nhà nước để thúc đẩy phân hoá diễn Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin nhanh.Chính phân hố người sản xuất thành kẻ giàu người nghèo tới giới hạn định làm nảy sinh hàng hoá lao động thị trường sức lao động Sự xuất hàng hoá sức lao động dẫn đến hình thành kinh tế thị trường vì: - Kinh tế thị trường kinh tế phát triển,nó có suất lao động cao.Ngồi sản phẩm cần thiết cịn có sản phẩm thặng dư.Chính xuất hàng hố sức lao động phản ánh điều đó.Hàng hố sức lao động hàng hố đặc biệt.Tính chất đặc biệt thể tập trung thuộc tính giá trị sử dụng - Giá trị sử dụng hàng hoá sức lao động vì:do kĩ thuật sản xuất phát triển suất lao động người công nhân cao.Ngày lao động người công nhân chia thành hai phần,phần thời gian lao động cần thiết phần thời gian lao động thặng dư.Chỉ đến giới hạn định phát triển lực lượng sản xuất-khi kĩ thuật sản xuất phát triển,năng suất lao động xã hội nâng cao sức lao động người ta trở thành đối tượng quan hệ mua bán.Sự xuất hàng hoá sức lao động phản ánh giai đoạn sản xuất phát triển suất lao động cao - Nhờ có xuất hiên hàng hố sức lao động thị trường sức lao động mà tiền tệ không phương tiện lưu thơng mà cịn trở thành phương tiện làm tăng giá trị,nâng cao hiệu sản xuất kinh doanh,thúc đẩy tăng trưởng phát triển kinh tế - Với xuất hàng hoá sức lao động dẫn tới hình thành thị trường yếu tố sản xuất cách hoàn chỉnh.Kinh tế thị trường đời Hai là.Phải tích luỹ số tiền định số tiền phải trở thành vốn để tiến hành sản xuất kinh doanh nhằm mục đích có lợi nhuận.Lý luận kinh tế trường phái trọng thương phản ánh rõ điều kiện tiền đề 10 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin nặng dấu ấn tự cấp tự túc chịu ảnh hưởng nặng nề chế tập trung quan liêu bao cấp.Thực trạng biểu mặt sau đây: a.Kinh tế hàng hố cịn phát triển,nền kinh tế cịn mang nặng tính chất tự cung tự cấp Sự yếu kinh tế hàng hoá nước ta thể dấu hiệu có tính điển hình đây: - Trình độ sở vật chất kĩ thuật cơng nghệ sản xuất cịn thấp - Hệ thống kết cấu hạ tầng dịch vụ sản xuất dịch vụ xã hội chưa đủ để phát triển kinh tế thị trường nước chưa có khả để mở rộng giao lưu với thị trường quốc tế - Cơ cấu kinh tế cân đối hiệu quả.Từ điểm xuất phát thấp,nền kinh tế phổ biến sản xuất nhỏ cấu kinh tế nước ta mang nặng đặc trưng cấu kinh tế nông nghiệp.Hiện tượng độc canh lúa tồn tại,ngành nghề chưa phát triển - Chưa có thị trường theo nghĩa Thị trường nước ta cịn thị trường trình độ thấp,tính chất cịn hoang sơ,dung lượng thị trường cịn thiếu có phần rối loạn.Chúng ta bước có thị trường hàng hố nói chung:trước hết thị trường hàng tiêu dùng thông thường với hệ số giá quan hệ mua bán bình thường theo chế thị trường.Về nước ta chưa có thị trường tiền tệ thị trường tiền vốn mà có thị trường khu vực quốc doanh với quan hệ vay trả,mua bán cịn thơ sơ.Khu vực kinh tế Nhà nước sử dụng lãi suất,tỉ giá quan hệ tài tiền tệ Nhà nước quy định.Chưa có lãi suất,tỉ giá tín dụng thực theo chế thị trường Thực trạng nước ta hậu nhiều nguyên nhân khác nhau.Về mặt khách quan,đó trình độ phát triển phân cơng lao động xã hội cịn thấp,nền kinh tế cịn mang nặng tính chất tự cấp tự túc.Về mặt chủ quan 28 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin nhận thức chưa đắn kinh tế xã hội chủ nghĩa,do phân biệt ý chí thị trường có tổ chức thị trường tự Năng suất lao động xã hội thu nhập quốc dân tính theo đầu người thấp,phần phản ánh tổng hợp thực trạng kinh tế hàng hố cịn phát triển.Do trình độ sở vật chất kĩ thuật cơng nghệ cịn thấp,kết cấu hạ tầng dịch vụ sản xuất dịch vụ xã hội kém;cơ cấu kinh tế cân đối;thị trường nước chưa phát triển suất lao động xã hội thu nhập bình quân theo đầu người nước ta tất yếu thấp b Ảnh hưởng mơ hình kinh tế huy với chế tập trung quan liêu bao cấp Hai chế kinh tế cũ mới(cơ chế tập trung quan liêu bao cấp chế thị trường)có nhiều điểm khác nhau,trong điểm khác chỗ:cơ chế cũ hình thành sở thu hẹp gần xoá bỏ quan hệ hàng hoá-tiền tệ làm cho kinh tế bị “hiện vật hố”.Cơ chế hình thành sở mở rộng quan hệ hàng hố-tiền tệ.Cơ chế cũ chế lệnh kế hoạch kèm theo lệnh giá cả,tài tiền tệ theo quy tắc cấp phát,giao nộp nhằm thực kế hoạch.Cơ chế chế kế hoạch kinh doanh;giá kinh doanh,tài kinh doanh,tín dụng kinh doanh phục vụ nhu cầu mua bán chủ thể sản xuất theo nguyên tắc hạch toán kinh tế Như vậy, chế cũ phạm trù giá cả, tài chính, lưu thơng tiền tệ phạm trù vốn có kinh tế hàng hố có sử dụng hình thức.Việc mở rộng sản xuất lưu thơng hàng hố tất yếu lịch sử hạn chế quan hệ hàng hoá tiền tệ quy luật giá trị trở thành cản trở tiến kinh tế,kìm hãm nhân tố mới.Do làm cho Nhà nước khơng thể làm chủ trình kinh tế khách quan tay Nhà nước có thực lực kinh tế to lớn.Vì Đại hội lần thứ VII Đảng ta khẳng định: “Xoá bỏ triệt để chế tập trung quan liêu bao cấp,hình thành chể thị trường có quản lý Nhà nước pháp luật,kế hoạch,chính sách cơng cụ khác.Xây dựng phát triển đồng thị trường hàng tiêu dùng,vật tư,dịch vụ,tiền vốn,sức lao 29 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin động thực giao lưu kinh tế thông suốt nước với thị trường giới” 2.2.Thực chất qua trình chuyển kinh tế Việt nam sang kinh tế thị trường định hường xã hội chủ nghĩa Trong mơ hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung nước ta rơi vào tình trạng nêu nước vận dụng mơ hình kinh tế hàng hố vận động theo chế thị trường.Tuy kinh tế có lâm vào suy thối,nhưng khắc phục nhanh,nó thích nghi với tác động vủa cách mạng khoa học công nghệ,nền kinh tế tăng trưởng mức độ định.Vì Đảng Nhà nước ta chủ trương chuyển từ mơ hình kinh tế kế hoạch hố tập trung sang sang phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo chế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa.Hay nói cách khác phát triển kinh tế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam Chủ trương đắn vì: Thứ nhất: Theo quan điểm C.Mác- kinh tế hàng hố khơng phải phương thức sản xuất độc lập mà hình thức tổ chức kinh tế tồn phương thức sản xuất xã hội.Với phạm vi mức độ khác nhau,tuy kinh tế hàng hoá chất chế độ xã hội qui định đặc điểm kinh tế hàng hoá xã hội đó.Cón theo quan điểm Lênin thực sách kinh tế phát triển kinh tế hàng hoá chủ nghĩa xã hội.Kinh nghiệm Trung Quốc bước vào thời kì đổi phát triển kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa mang màu sắc Trung Quốc Thứ hai:Trong kinh tế hàng hoá nước ta kinh tế hàng hoá khơng thừa nhận thức điều kiện cho đời,tồn cịn 30 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin là:Sự phân công lao động xã hội,sự tồn nhiều thành phần kinh tế tức tồn nhiều người chủ sở hữu khác tư liệu sản xuất Thứ ba: Thực tế cho thấy không thay đổi chế kinh tế,vẫn giữ nguyên chế kinh tế cũ khơng thể có đủ sản phẩm để tiêu dùng chưa muốn nói đến tích luỹ vốn để mở rộng sản xuất Thư bốn: Xét mối quan hệ kinh tế đối ngoại ta thấy kinh tế nước ta hoà nhập với kinh tế thị trường giới.Sự giao lưu hàng hoá,dịch vụ đầu tư trực tiếp nước làm cho vận động kinh tế nước ta gần gũi với kinh tế thị trường giới Xu hướng chung phát triển kinh tế giới phát triển kinh tế nước tách rời phát triển hoà nhập quốc tế.Tiềm lực kinh tế trở thành thước đo chủ yếu,vai trò sức mạnh dân tộc công cụ chủ yếu để bảo vệ uy tín trì sức mạnh đảng cầm quyền.Để có tiền lực thiết phải tiến lên phát triển kinh tế thị trường Như vậy,phát triển kinh tế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam khách quan Vai trò tác dụng kinh tế hàng hoá phát triển kinh tế hàng hoá nước ta: Có phát triển kinh tế hàng hố nước ta phát triển lực lượng sản xuất,mới nâng cao trình độ xã hội hố sản xuất,mới thúc đẩy nghiệp Cơng nghiệp hố-Hiện đại hoá đất nước,mới lùi kinh tế tự nhiên,khắc phục hậu kinh tế kế hoạch hoá tập trung,mới làm cho kinh tế nước ta hoà nhập vào kinh tế khu vực giới Có phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa xây dựng thành công việc sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa nước ta 31 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin Có phát triển kinh tế hàng hố nâng cao đời sống vật chất tinh thần nhân dân,mới góp phần làm cho người phát triển toàn diện tự do,mới thực mục tiêu dân giàu,nước mạnh,xã hội công văn minh Thực tiễn nước ta kể từ Đại hội VI Đảng đến chứng cho thấy tính tích cực kinh tế hàng hố cần phát triển mạnh mẽ nó.Nhưng điều kiện nước ta,sự phát triển kinh tế có làm cho đất nước vào quỹ đạo chủ nghĩa tư hay khơng? Khơng người coi kinh tế thị trường đồng với chủ nghĩa tư bản.Sự khẳng định trái với lịch sử lẫn logic.Hẳn biết sản xuất hàng hoá đời cách nghìn năm,cịn chủ nghĩa tư đến kỷ thứ bốn,thứ năm nó.Qua khứ và chứng kiến hình thức sản xuất hàng hố dựa sở chế độ tư hữu lại mang chất hồn tồn khác khơng có bóc lột lao động làm thuê.Nếu cách “tổ chức kinh tế xã hội tư bản” thiết kinh tế thị trường phải sinh bóc lột.Nghĩa là, “Cách tổ chức kinh tế xã hội”chịu chi phối quan hệ kinh tế khác nhau.Do đó,có kinh tế hàng hố có kinh tế hàng hoá khác.Chúng khác chất,mặc dù chúng chịu chi phối yêu cầu giống phương pháp tổ chức kinh tế Trong điều kiện có diện chế độ sở hữu toàn dân tư liệu sản xuất giữ vai trị định tồn kinh tế,đã có diện Nhà nước đại biểu cho lợi ích nhân dân giai cấp công nhân lãnh đạo,như nước ta kinh tế thị ttrường vận động mục tiêu bảo đảm lợi ích xã hội phúc lợi nhân dân,chứ khơng phải lợi nhuận tối đa nhà tư dựa sở bóc lột lao động làm thuê.Nó phương tiện để xây dựng vật chất kĩ thuật chủ nghĩa xã hội,chứ khơng phải để thiết lập hệ thống chun tư sản.Trong điều kiện kinh tế trị nước tã nay,cần kết hợp việc bảo đảm tính cơng xã hội với việc nâng cao suất 32 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin lao động hiệu kinh tế.Hiệu sản xuất kinh tế có tác động đến yêu cầu công xã hội.Sự khác chất kinh tế thị trường với tính cách tổ chức kinh tế xã hội tư sản với kinh tế thị trường với tính cách tổ chức kinh tế xã hội xã hội chủ nghĩa thế.Nhưng chất có tính lịch sử cụ thể nó.Nền kinh tế nước ta kinh tế qua độ lên chủ nghĩa xã hội.Vì vậy,trên bước đường tới kinh tế thị trường ứng với chủ nghĩa xã hội cần chấp nhận tồn nhiều hình thức sản xuất hàng hố khác nhau,trong có hình thức chứa đựng bất công xã hội lớn nhất-sự bóc lộtnhưng có giới hạn phân định.Đương nhiên bóc lột không phù hợp với lý tưởng xã hội chủ nghĩa,nhưng đường tới mục tiêu nhân đạo khơng cịn áp bóc lột,khơng phải lúc bóc lột điều kiêng kỵ.Xét từ lợi ích phát triển lực lượng sản xuất,cũng từ lợi ích trước mắt lâu dài người lao động:Đó qua trình từ chỗ chấp nhận bóc lột điều kiện định,tới chỗ xố bỏ Trong kinh tế thị ttrường chủ nhĩa xã hội,thực nguyên tắc “phân phối theo lao động” kết hợp với nhiều hình thức phân phối khác.Sở dĩ chủ nghĩa xã hội phải giữ vững nguyên tắc phân phối theo lao động là vì: phân phối theo lao động phủ định với chế độ người bóc lột người.Xố bỏ chế độ người bóc lột người,thực quyền làm chủ người lao động tư liệu sản xuất,đó đặc trưng chất kinh tế thị trường chủ nghĩa xã hội.Nếu hình thức phân phối khác chiếm vai trò chủ đạo mở rộng qua mức hình thức phân phối khác để gây chênh lệch qua đáng thu nhập,gây phân hố hai cực cuối khơng tránh khỏi dẫn đến thay đổi tính chất kinh tế từ dấn đến thay đổi tính chất trị Có điều cần phải thừa nhận kinh tế hàng hoá phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa đến chưa có.Cho nên hệ trực tiếp tổ chức kinh tế hàng hố đóng vai trò người mở đường.Còn phải trải qua 33 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin nhiều suy nghĩ tìm tòi quan trọng,tổng kết thực tiễn để đưa lý thuyết kinh tế hàng hoá thế.Tuy nhiên lý giải bước đầu nét chung đường đi.Trước hết khả thực tế quản lý Nhà nước ta kinh tế thị trường chủ trương khơng phải cho rằng:đã chưa có tiền lệ lịch sử khơng làm khơng phép làm.Những khả thực tế chế độ công hữu quyền nhân dân theo đường lối Đảng lãnh đaọ.Sức mạnh kinh tế trị Nhà nước ta thể thông qua tổng thể biện pháp:kinh tế hành giao dục,trong biện pháp kinh tế có vai trị quan trọng nhất,thơng qua cơng cụ kế hoạch hố,địn bẩy kinh tế,pháp luật,lực lượng dự trữ Trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng nêu năm nội dung “định hướng xã hội chủ nghĩa việc xây dựng kinh tế nhiều thành phần”.Những nội dung xem nội dung giữ vững định hướng kinh tế thị trường nước ta nội dung khái niệm “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” Việt nam Từ nội dung định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển kinh tế thị trường nêu lên đặc điểm bật sau:  Nền kinh tế nước ta trình phát triển từ kinh tế hàng hố cịn phát triển,còn mang nặng dấu ấn kinh tế tự nhiên,dấu ấn kinh tế kế hoạch hoá tập trung lên kinh tế hàng hoá phát triển vận động theo chế thị trường có quản lý Nhà nước - Do từ kinh tế sản xuất nhỏ nên sở vật chất kĩ thuật yếu kém,sản xuất thủ công suất chất lượng hiệu chưa cao - Thị trường chưa phát triển chưa đồng bộ,sức mua bị hạn chế - Các doanh nghiệp sức cạnh tranh,đội ngũ cán cơng nhân chưa thích nghi với kinh tế thị trường đại 34 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin - Nước ta phát triển kinh tế hàng hố khơng phải kinh tế hàng hố giản đơn khơng phải kinh tế hàng hoá tự điều chỉnh mà kinh tế hàng hoá đại tức kinh tế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam  Nền kinh tế hàng hoá nước ta kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận động theo chế thị trường,trong thành phần kinh tế Nhà nước giữ vai trị chủ đạo Nói tới kinh tế hàng hố nói tới nhiều người chủ sở hữu,nhiều chủ thể kinh tế tham gia.Ơ nước ta công đổi Đảng xác định tồn năm thành phần kinh tế là:thành phần kinh tế Nhà nước-thành phần kinh tế hợp tác-thành phần kinh tế tư Nhà nước-thành phần kinh tế tư tư nhân-thành phần kinh tế cá thể tiểu chủ.Năm thành phần kinh tế tham gia vào sản xuất hàng hoá,đều vận động theo chế thị trường,đều chịu quản lý vĩ mơ Nhà nước.Muốn cho kinh tế hàng hố định hướng theo chủ nghĩa xã hội phải tăng cường củng cố khu vực quản lý Nhà nước thực giữ vai trị chủ đạo,có định hướng kinh tế thị trường theo chủ nghĩa xã hội nước ta  Nền kinh tế nước ta phát triển theo hướng kinh tế mở rộng quan hệ với nước - Kinh tế tự nhiên kinh tế khép kín,kinh tế hàng hố kinh tế mở.Nước ta phát triển kinh tế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển kinh tế mở - Với quan điểm Việt nam muốn làm bạn với nước giới khu vực,cho nên đa phương hoá,đa dạng hoá quan hệ kinh tế đối ngoại để tranh thủ vốn,khoa học công nghệ tiên tiến.Trình độ quản lý đại làm cho kinh tế nước ta nhanh chóng hồ nhập với kinh tế giới khu vực.Muốn đòi hỏi phải có điều kiện,phải tạo mơi ttrường 35 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin thuận lợi cho nước đầu tư,cũng người Việt nam nước người đầu tư vào nước Trên sở mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại đòi hỏi phải giữ vững nguyên tắcđộc lập có lợi,tơn trọng độc lập chủ quyền nhau,khơng can thiệp vào công việc nội  Nền kinh tế nước ta có quản lý nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa Kinh tế hàng hoá tồn nhiều phương thức sản xuất,ngồi chung kinh tế hàng hố phương thức sản xuất xã hội chất chế độ có ảnh hưởng lớn đến đặc điểm kinh tế chế độ đó.Bản chất Nhà nước quy định tính chất kinh tế hàng hố.Nhà nước ta nhà nước xã hội chủ nghĩa vai trò quản lý nhà nước định hướng kinh tế hàng hoá theo chủ nghĩa xã hội Việt nam.Như vậy,chúng ta phải đổi vai trò lãnh đạo Đảng quản lý Nhà nước,củng cố công cụ quản lý vĩ mô Nhà nước Bốn đặc điểm có quan hệ mật thiết với nhau,nói lên đặc điểm kinh tế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam 2.3 Nội dung giai đoạn phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa việt nam Sự hình thành phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa nước ta qua trình bao gồm mối quan hệ phức tạp,có nhiều khó khăn.Khơng nên quan niệm giản đơn nóng vội mà cần phải tuân thủ quy luật qua trình hình thành phát triển kinh tế thị trường.Qua trình trải qua giai đoạn sau đây:  Giai đoạn độ chuyển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa việt nam 36 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin Về mặt lịch sử giai đoạn năm 1979 với mốc lịch sử quan trọng Nghị hội nghị ban chấp hành trung ương lần thứ VI(khoá IV) tháng - 1979.Về mặt logic giai đoạn việc hình thành củng cố đơn vị sản xuất hàng hoá theo nghĩa nhằm tạo mối quan hệ vừa chủ,vừa lệ thuộc lẫn chủ thể sản xuất Nội dung giai đoạn khắc phục tính vật quan hệ trao đổi,hình thành quan hệ hàng hoá tiền tệ thị trường  Giai đoạn phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hường xã hội chủ nghĩa Việt nam Đại hội VI Đảng năm 1986 đặt móng vững cho quan điểm phát triển kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hường xã hội chủ nghĩa nước ta.Quan điểm tái khẳng định rõ Đại hội lần thứ VII lần thứ VIII Đảng ta Nội dung chủ yếu quan điểm này: phát triển mở rộng quan hệ hàng hoá tiền tệ tạo điều kiện tiền đề cho kinh tế hàng hố phát triển  Giai đoạn hình thành phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam Nội dung chủ yếu giai đoạn tiền tệ hoá quan hệ kinh tế tạo lập sở hinh tế cho quy luật kinh tế kinh tế thị trường phát huy tác dụng cách đầy đủ,phát triển kinh tế nước hoà nhập với kinh tế giới 2.4.Các giải pháp để phát triển kinh tế hàng hoá Việt nam Giải pháp Phải đa dạng hố loại hình sở hữu để sở đa dạng hố hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh.Trước kia,do phát triển theo mơ hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung kinh tế cịn tồn hai hình thức sở hữu chủ yếu sở hữu Nhà nước sở hữu tập thể,sởhữu cá thể cịn lại ít.Ngay nay,chuyển sang kinh tế hàng hoá ta phải đa dạng hố loại hình sở 37 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin hữu.Đại hội Dảng VIII xác định nước ta tồn cấu sở hữu gồm có sở hữu Nhà nước,sở hữu tập thể,sở hữu hỗn hợp,sở hữu tư tư nhân,sở hữu cá thể sở hình thành nên thành phần kinh tế.Thành phần kinh tế Nhà nước,thành phần kinh tế hợp tác,thành phần kinh tế tư Nhà nước,thành phần kinh tế tư tư nhân,thành phần kinh tế cá thể Giải pháp Thúc đẩy phân công lao động xã hội phát triển.Phân công lao động sở kinh tế hàng hoá,kinh tế hàng hoá phát triển gián tiếp thúc đẩy phân công lao động xã hội phát triển.Muốn thúc đẩy phân công lao động xã hội phát triển phải đẩy mạnh cơng nghiệp hố,hiện đại hố đất nước.Cơng nghiệp hố,hiện đậi hố trang bị kĩ thuật cho kinh tế,mặt khác chuyển dịch cấu kinh tế,xây dựng cấu kinh tế nước ta Giải pháp Phát triển đồng loại thị trường theo hường đại cân đối.Thị trường phạm trù kinh tế gắn liền với kinh tế hàng hoá.nước ta kinh tế hàng hoá phát triển nên thị trường phát triển vá chưa đồng bộ.Vì phải phát triển đồng loại thị trường :thị trường sưc lao động,thị trường tư liệu sản xuất ,thị trường vốn tài tiên tệ chứng khốn thị trường bất đơng sản Giải pháp 4: Phát triển đồng kết cấu hạ tầng xã hội Đi từ sản xuất nhỏ lại bị chiến tranh tàn phá kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội nước ta thấp phát triển Vì phải phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội theo hướng đại Giải pháp 5: Xây dựng hoàn thiện hệ thống pháp luật.Hệ thống pháp luật nước ta chưa hồn thiện.Vì chung ta phải xây dựng đồng hệ thống pháp luật tạo hành lang pháp lý,luât pháp nước ta mặt phải vững độc lập chủ quyền đất nước ,nhưng mặt khác phải phù hợp với phong tục tập quan luật pháp quốc tế 38 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin Giải pháp 6: Đổi vai trò lãnh đạo đảng, vai trò quản lý nhà nước xây dựng nhà nước pháp quyền Việt nam Trên sơ đổi kinh tế bước đổi trị cho thích hợp phải đổi vai trị lãnh đạo đảng,vai trò quản lý Nhà nước chuyển sang kinh tế thị trường định hứơng xã hội chủ nghĩa Việt nam Các giải pháp phải tiến hành đồng bộ,có phát triển kinh tế thị trường có quản lý Nhà nước định hướng xã hội chủ nghĩa Việt nam C KẾT LUẬN Chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa tư sử dụng cỗ xe kinh tế hàng hoá, kinh tế thị trường để phát triển lực lượng sản xuất, phải chỗ khác cân kinh tế, xã hội,con người quan hệ người với người, quan hệ kinh tế, thiết chế trị,cả hai sử dụng cạnh tranh làm động lực phát triển, chủ nghĩa tư không tránh khỏi quy luật cá lớn nuốt cá bé, bất bình đẳng,bất cơng.Chúng ta chấp nhận thị trường chấp nhân cạnh tranh,đua tranh không dã man, tăng trưởng kinh tế đơi với cơng xã hội, khuyến khích làm giàu gắn với xố đói,giảm nghèo,sự gia tăng mức sống giữ gìn đạo đức,bản sắc văn hố dân tộc.Tất nhiên cơng việc khó khăn,phải tạo dựng lâu dài,song làm được.Và vậy,kinh tế thị trường khơng đối lập,mà bạn đồng hành chủ nghĩa xã hội,là đường dẫn đến giàu có văn minh Trong quan niệm Đảng ta,để thực nghiệp xây dựng đất nước với mục tiêu “ dân giàu, nước mạnh, xã hội cơng văn minh ” thiết phải chuyển đổi kinh tế, nước ta chuyển từ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp sang chế thị trường.Nền kinh tế nước ta phát triển theo chế thị 39 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin trường có quản lý Nhà nước cho phép tối đa nhân tố tích cực chế thị trường, khắc phục kinh tế đưa kinh tế phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa Sau mươi năm thực đường lối đổi mới, đạt nhiều thành tựu đáng kể,đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng kinh tế-xã hội Từ nước thiếu lương thực lượng người chết đói đế triệu dân (1945) trở thành ba nước xuất gạo hàng đầu giới Tuy nhiên kinh tế cịn nhiều khó khăn, yếu Để vượt qua bước đường đó, trước mắt khơng khó khăn,thách thức lớn Trong nguy tụt hậu xa kinh tế so với nhiều nước khu vực thách thức to lớn gay gắt Đồng thời có hội để phát triển Vấn đề đặt phải chủ động nắm thời cơ, kiên đẩy lùi khắc phục nguy nhằm vượt lên để phát triển nhanh, vững hướng Có vậy, đất nước ta có ngày trở nên phồn vinh, to đẹp 40 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin Tài liệu tham khảo C Mác : Tư Bản (Quyển tập & 3) C Mác : Phê phán cương lĩnh Gôta Các Văn kiện Đại hội Đảng VI, VII, VIII Giáo trình kinh tế trị Mác-Lênin (tập 1,2) Kinh tế học (tập 1,2 ) David Begg Kinh tế trị thời đại chun vơ sản Bàn thuế lương thực Tác dụng vàng Sách “ Tìm hiểu kinh tế thị trường ” 10 Tạp chí nghiên cứu lý luận 11 Tạp chí triết học 12 Tạp chí thơng tin lý luận 41 Lý thuyết chủ nghĩa Mác-Lênin 42 ... sở lý luận lý thuyết chủ nghĩa Mác - Lênin kinh tế thị trường 1 .Sự hình thành phát triển kinh tế thị trường theo quan điểm chủ nghĩa Mác - Lênin 1.1 Quá trình chuyển từ kinh tế tự nhiên lên kinh. .. toàn kinh tế quốc dân sang trạng thái phát triển phát triển kinh tế thị trường 2 .Sự phát triển kinh tế thị trường Việt nam từ đổi đến 2.1.Thực trạng kinh tế Việt nam chuyển sang kinh tế thị trường. .. sang kinh tế thị trường a .Kinh tế thị trường kinh tế hàng hố phát triển trình độ xã hội hố cao b.Những điều kiện hình thành kinh tế thị trường c.Những đặc trưng chung kinh tế thị trường