Các alen chỉ PLĐL trong quá trình giảm phân khi chúng nằm trên các cặp NST tương đồng khác nhau.. - Các alen của cùng một gen có thể tương tác với nhau theo kiểu: + Trội lặn hoàn toàn..
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI
BẮC GIANG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
KỲ THI NGÀY 28 / 3 / 2010
Câu 1
a)
- TTDT được truyền từ tế bào mẹ sang tế bào con nhờ cơ chế nhân đôi ADN
- Các NT chi phối cơ chế nhân đôi ADN: NTBS(A ↔ T, G ↔ X.), NT BBT (nội dung), NT nửa
gián đoạn (nội dụng), NT khuôn mẫu (nội dung), NT sửa sai ( )
b)
- Trường hợp 1: Trên mạch gốc có đủ 4 loại Nu (A, T, G, X) → số loại bộ ba = 43 = 64
- Trường hợp 2: Trên mạch gốc có 3 loại Nu (A, T, G hoặc A, T, X hoặc A, G, X ) → số loại
bộ ba = 33
= 27
- Trường hợp 3: Trên mạch gốc có 2 loại Nu không bổ sung (A, G hoặc A, X hoặc T, G hoặc T,
X) → số loại bộ ba = 23 = 8
2 điểm
0,25 0,75
0,25 0,5 0,25
Câu 2
Số loại axit amin cấu trúc nên đoạn chuỗi pôlipeptit trong các trường hợp như sau:
a) Không có đột biến xảy ra: có 1 loại mã bộ ba XAG → mã hoá 1 loại axit amin
b) Khi có đột biến liên tiếp xảy ra:
- Đột biến 1: mất nuclêôtit loại X ở vị trí thứ 4 → cấu trúc phân tử mARN như sau:
5’- XAG AGX AGX AGX AGX AGX AGX -3’
=> Có 2 loại bộ ba mã hoá: XAG và AGX → mã hoá 2 loại axit amin
- Đột biến 2: thêm nuclêôtit loại G vào vị trí giữa 6 và 7→ cấu trúc phân tử mARN như sau: 5’ –
XAG AGX XAG XAG XAG XAG – 3’
=> Có 3 loại bộ ba mã hoá: XAG, AGX, GAG → mã hoá 3 loại axit amin
2 điểm
0,5
0,75
0,75
Câu 3
a)
- Thực chất của quy luật phân li: QLPL của Menđen thực chất là sự phân li của các alen trong
quá trình giảm phân Các alen chỉ PLĐL trong quá trình giảm phân khi chúng nằm trên các cặp
NST tương đồng khác nhau
- Khi chứng minh quy luật phân li người ta lại sử dụng ở cấp độ tế bào vì:
+ Các cặp alen nằm trên các cặp NST tương đồng
+ Sự phân li của các NST trong quá trình giảm phân chính là cơ chế ở cấp độ TB đảm bảo cho
sự phân li của các alen
b)
- Bộ NST 2n → n cặp NST
- Dựa vào kiến thức của giảm phân ta có các kiểu sắp xếp NST ở kì giữa I như sau:
+ 1 cặp NST có 2 1 – 1
= 20 kiểu sắp xếp NST ở kì giữa I + 2 cặp NST có 2 2 – 1
= 21 kiểu sắp xếp NST ở kì giữa I + 3 cặp NST có 2 3 – 1 = 22 kiểu sắp xếp NST ở kì giữa I
+ n cặp NST có 2 n – 1 kiểu sắp xếp NST ở kì giữa I
=> Số loại giao tử sẽ là 2 n – 1
x 2 1 = 2 n
2 điểm
0,5
0,25 0,25
0,25
0,75
Câu 4
a)
- Nguyên nhân làm cho một gen có thể tồn tại ở nhiều alen khác nhau trong quần thể:
Do đột biến gen vì kết quả của mỗi lần đột biến gen xảy ra làm xuất hiện một alen mới của
gen.Các alen của một gen có thể chỉ khác nhau bởi một cặp Nu Các alen này được nhân lên và
lan truyền trong quần thể
- Các alen của cùng một gen có thể tương tác với nhau theo kiểu:
+ Trội lặn hoàn toàn Ví dụ minh hoạ đúng
+ Trội lặn không hoàn toàn Ví dụ minh hoạ đúng
+ Đồng trội Ví dụ minh hoạ đúng
2 điểm
0,5
0,5
Đề chính thức
Vuihoc24h.vn
Trang 2+ Tương tác bổ sung (siêu trội) Ví dụ minh hoạ đúng
b)
- Theo bài ra: F1 dị hợp 3 cặp gen (có 3 gen trội) → cây có chiều cao = 150 cm
- Cây có chiều cao = 160 cm → có 4 gen trội Xảy ra có các trường hợp sau:
+ Trường hợp 1: 2 đồng trội và 2 đồng lặn (AABBdd, AAbbDD, aaBBDD) = 3(1/4 x 1/4 x 1/4)
= 3/64
+ Trường hợp 2: 1 đồng trội và 2 dị hợp ( AABbDd, AaBBDd, AaBbDD) = 3(1/4 x 2/4 x 2/4) =
12/64
=> Tỉ lệ % số cây có chiều cao = 160 cm ở F2 là 15/64 (23,44%)
0,25 0,25 0,25 0,25
Câu 5
Sử dụng phép lai thuận nghịch, so sánh kết quả, căn cứ vào đặc điểm của QLDT chi phối để kết
luận Cụ thể:
- Nếu kết quả của F1 và F2 ở phép lai thuận = PL nghịch, KH ♂ = ♀ → gen quy định màu
mắt/NSTA
SĐL:
LT: PTC ♀ mắt nâu x ♂ mắt đỏ son → F1 → F2
LN: PTC ♀ mắt đỏ son x ♂ mắt nâu → F1 → F2
- Nếu kết quả của F1 và F2 ở phép lai thuận ≠ PL nghịch, KH ♂ ≠ ♀và có DT chéo → gen quy
định màu mắt/NST X
SĐL:
LT: PTC ♀ mắt nâu x ♂ mắt đỏ son → F1 → F2
LN: PTC ♀ mắt đỏ son x ♂ mắt nâu → F1 → F2
- Nếu kết quả của F1 và F2 ở phép lai thuận ≠ PL nghịch, KH ♂ = ♀ (có KH của mẹ) → gen quy
định màu mắt/ti thể
SĐL:
LT: PTC ♀ mắt nâu x ♂ mắt đỏ son → F1 → F2
LN: PTC ♀ mắt đỏ son x ♂ mắt nâu → F1 → F2
2 điểm
0,5
0,25 0,25
0,25 0,25
0,25 0,25
Câu 6
a)
- Trong công tác chọn giống người ta áp dụng những phương pháp sau để tạo ra nguồn BDDT là
nguyên liệu cho chọn lọc:
+ Sử dụng phương pháp lai để tạo nguồn BDTH
+ Sử dụng phương pháp gây đột biến nhân tạo để tạo nguồn đột biến
+ Sử dụng công nghệ di truyền để tạo ADN tái tổ hợp
- Sử dụng phương pháp gây đột biến nhân tạo đạt hiệu quả cao đối với chọn giống vi sinh vật vì
tốc độ sinh sản của chúng rất nhanh nên ta có thể dễ dàng phân lập được các dòng đột biến, cho
dù tần số đột biến gen thường khá thấp
b) Muốn nghiên mức phản ứng của một kiểu gen nào đó ở vật nuôi ta cần tiến hành như sau:
- Sử dụng nhân bản vô tính hoặc kỹ thuật cấy truyền phôi để tạo ra nhiều vật nuôi có kiểu gen
giống nhau
- Nuôi các con vật có cùng KG trong các môi trường khác nhau để thu các KH khác nhau
- Tập hợp các KH khác nhau của cùng một KG ta có mức phản ứng của KG đó
- Dựa vào mức phản ứng để đánh giá KG đó có mức phản ứng rộng hay hẹp
2 điểm
0,5
0,5
0,25 0,25 0,25 0,25
Câu 7
a) Các quần thể trong một loài lại có sự tiến hoá khác nhau vì:
- Mỗi quần thể có một vốn gen đặc trưng
- Vốn gen quần thể có thể biến đổi theo các hướng khác nhau:
+ Do tần số đột biến khác nhau
2 điểm
0,25
Vuihoc24h.vn
Trang 3đoạn)
b) Đó là cơ chế di truyền theo dòng mẹ vì tất cả các con có KH giống mẹ của chúng Cụ thể:
- I1 là mẹ bị bệnh → II2, II3, II4 bị bệnh
- II2 là mẹ bị bệnh → III1, III2 bị bệnh
- II5 là mẹ bình thường → III3, III4 bình thường
1,0
Câu 9
a)
- Bạn A thì cho rằng: Chúng đều là các cơ chế tiến hoá Không đúng, vì các yếu tố ngẫu nhiên là
NTTH chứ không phải là cơ chế tiến hoá
- Bạn B nêu ý kiến: Chúng đều là các quá trình hoàn toàn ngẫu nhiên Sai CLTN không phải là
các quá trình hoàn toàn ngẫu nhiên
- Bạn C lại có ý kiến khác: Chúng đều dẫn đến sự thích nghi Sai Các yếu tố ngẫu nhiên có thể
loại bỏ cả gen có lợi ra khỏi quần thể
- Bạn D phát biểu: Chúng đều ảnh hưởng tới cấu trúc di truyền của quần thể Rất đúng vì cả các
yếu tố ngẫu nhiên và CLTN đều làm biến đổi tần số alen và vốn gen của quần thể
b)
- Cả 4 nhân tố trên đều có thể làm thay đổi tần số alen, tuy nhiên:
+ Nhân tố đột biến phải qua rất nhiều thế hệ mới làm giảm đáng kể tần số alen (vì tần số đột biến
điểm ở từng gen là rất thấp)
+ Áp lực của CLTN làm biến đổi tần số alen theo một hướng: đào thải alen có hại, tích luỹ alen
thích nghi Theo bài ra , cả 2 alen đồng trội có cùng giá trị thích ứng
- Vậy chỉ có giao phối không ngẫu nhiên và các yếu tố ngẫu nhiên đã gây nên tình trạng trên
2 điểm
0,25 0,25 0,25 0,25
0,5
0,5
Câu 10
a)
- Khái niệm quần thể SV: Nhiều cá thể cùng loài sống cùng 1 khu vực, cùng 1 thời điểm, sinh
sản tạo thế hệ mới
- Quần thể đạt được mức độ cân bằng về số lượng cá thể khi các yếu tố sức sinh sản, mức độ tử
vong, phát tán có quan hệ với nhau khi r = (B + I) – (D + E) = 0
b) Diễn thế nguyên sinh có mối quan hệ với ổ sinh thái và chu kì sống của sinh vật như sau:
- Quan hệ DTNS với ổ sinh thái:
+ Giai đoạn đầu: số lượng loài ít, cấu trúc loài phân tán → ổ sinh thái rộng
+ Giai đoạn đỉnh cực: số lượng loài nhiều, cấu trúc loài không phân tán → ổ sinh thái hẹp
(chuyên biệt)
- Quan hệ DTNS với chu kì sống của SV:
+ Giai đoạn đầu: chỉ gồm TV và ĐV sống ngắn ngày (cỏ, ) → chu kì sống của SV ngắn, đơn
giản
+ Giai đoạn đỉnh cực: gồm nhiều TV và ĐV sống cả ngắn ngày và dài ngày → chu kì sống của
SV dài, phức tạp
2 điểm
0,5 0,5
0,25 0,25
0,25
0,25
Điểm toàn bài 20 đ Lưu ý khi chấm bài:
- Kiến thức lí thuyết học sinh làm chính xác về bản chất kiến thức mới cho điểm
- Bài tập có thể giải theo các cách khác nhưng phải đúng bản chất sinh học vẫn cho điểm tối đa theo mục
Vuihoc24h.vn
Trang 4SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH
Ngày thi: 28 / 3 / 2010
(Đề gồm 2 trang) Thời gian làm bài: 180 phút
(Không kể thời gian giao đề)
Câu 1: ( 2,0 điểm)
a) Thông tin di truyền được truyền từ tế bào mẹ sang tế bào con nhờ cơ chế di truyền nào?
Nêu nguyên tắc chi phối cơ chế di truyền đó
b) Người ta tổng hợp một phân tử ADN nhân tạo có đủ 4 loại nuclêôtit thì mạch gốc có bao
nhiêu loại bộ ba?
Câu 2: ( 2,0 điểm)
Giả sử người ta tổng hợp phân tử mARN có thành phần các nuclêôtit theo trình tự sau đây:
5’ – XAGXAGXAGXAGXAGXAGXAG – 3’
Hãy xác định số loại axit amin cấu trúc nên đoạn chuỗi pôlipeptit trong các trường hợp sau:
a) Nếu không có đột biến xảy ra
b) Nếu bị đột biến liên tiếp:
- Đột biến 1: Mất nuclêôtit loại X ở vị trí thứ 4
- Đột biến 2: Thêm nuclêôtit loại G vào vị trí giữa 6 và 7
Câu 3: ( 2,0 điểm)
a) Nêu thực chất của quy luật phân li Vì sao người ta chứng minh quy luật phân li lại sử dụng
ở cấp độ tế bào?
b) Bằng kiến thức giảm phân, chứng minh rằng nếu một loài sinh vật có bộ NST lưỡng bội
(2n) thì sẽ tạo ra 2n loại giao tử Cho rằng các NST phân li độc lập, không có sự trao đổi chéo và
không có đột biến xảy ra
Câu 4: ( 2,0 điểm)
a) Nguyên nhân nào làm cho một gen có thể tồn tại nhiều alen khác nhau trong quần thể? Các
alen khác nhau đó có thể tương tác với nhau như thế nào? Mỗi kiểu tương tác cho một ví dụ minh
hoạ
b) Ở một loài thực vật tự thụ phấn, xét 3 gen không alen, mỗi gen có 2 alen (trội và lặn) phân
li độc lập, tương tác cộng gộp quy định chiều cao cây, cứ 1 alen trội cao thêm 10 cm Cho cây thấp
nhất giao phấn với cây cao nhất ở thế hệ F1 các cây đều có chiều cao 150 cm Cho F1 tự thụ phấn để
tạo ra thế hệ F2
Hãy xác định tỉ lệ phần trăm cây có chiều cao 160 cm ở F2
Câu 5: ( 2,0 điểm)
Nếu có hai dòng ruồi giấm thuần chủng, một dòng có kiểu hình mắt nâu và một dòng có kiểu
hình mắt đỏ son Làm thế nào có thể biết được lôcut gen quy định tính trạng màu mắt này là nằm
trên NST thường hay trên NST giới tính X hay trong ti thể? Viết sơ đồ lai về kiểu hình để minh hoạ Biết rằng tính trạng màu mắt do một gen quy định
Câu 6: ( 2,0 điểm)
a) Trong công tác chọn giống người ta áp dụng những phương pháp nào để tạo ra nguồn
Đề chính thức
Vuihoc24h.vn
Trang 5Câu 8: ( 2,0 điểm)
Trên cơ sở sơ đồ phả hệ dưới đây, hãy trả lời các câu hỏi sau:
a) Gen quy định bệnh (những cá thể màu đen) có thể là gen trội hay không? Giải thích
b) Có một cơ chế di truyền khác có thể phù hợp với phả hệ này, cơ chế đó là gì? Giải thích
Câu 9: ( 2,0 điểm)
a) Có bốn bạn học sinh lớp 12 cùng tranh luận về vấn đề: ”Điều gì là đúng đối với cả các yếu
tố ngẫu nhiên và chọn lọc tự nhiên”
- Bạn A thì cho rằng: Chúng đều là các cơ chế tiến hoá
- Bạn B nêu ý kiến: Chúng đều là các quá trình hoàn toàn ngẫu nhiên
- Bạn C lại có ý kiến khác: Chúng đều dẫn đến sự thích nghi
- Bạn D phát biểu: Chúng đều ảnh hưởng tới cấu trúc di truyền của quần thể
Hãy bình luận các ý kiến nêu trên
b) Tần số của 2 alen đồng trội có cùng giá trị thích ứng trong một quần thể chuột phòng thí nghiệm là 0,55 và 0,45 Sau 5 thế hệ, giá trị thích ứng thay đổi tương ứng thành 0,35 và 0,65 Những nhân tố nào sau đây gây nên tình trạng trên?
I Đột biến điểm
II Giao phối không ngẫu nhiên
III Các yếu tố ngẫu nhiên
IV Áp lực của CLTN
Câu 10: (2,0 điểm)
a) Thế nào là một quần thể sinh vật? Quần thể đạt được mức độ cân bằng về số lượng cá thể khi các yếu tố sức sinh sản, mức độ tử vong, phát tán có quan hệ với nhau như thế nào?
b) Diễn thế nguyên sinh có mối quan hệ với ổ sinh thái và chu kì sống của sinh vật như thế nào?
Hết
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh:
Số báo danh:
Vuihoc24h.vn