Khong nhfrng phu nu cung dinh quyen quy co dia vi chinh trj va ton giao cao ma ngay nhung nguai phu nQ lao dong binh thuong cung dugc huong nhirng quyen Igi ve kinh te, luat phap va gi
Trang 1DIA VI C A O C U A NGU^Ot PHU N C T R O N G XA HOI AI C A P C O DAI
Duong Thj Huyen
: , ;;• Trirdng Dgi hoc Khoa hoc - Dgi hoc Thai Sgiiyen
TOM TAT
Trong the gioi co dai, Ai Cap la quoc gia ma nguai phu nir co dja vi tuo'ng doi cao Khong nhfrng
phu nu cung dinh quyen quy co dia vi chinh trj va ton giao cao ma ngay nhung nguai phu nQ lao
dong binh thuong cung dugc huong nhirng quyen Igi ve kinh te, luat phap va giao tiep xa hoi nhu nam gioi Phu nir Ai Cap c6 quyen dugc co tai san rieng, truy to chong ra toa va ly dj, nhat la trong nhirng truong hgp bj doi xii- te Quan he nam nu' trong xa hoi la quan he hoan toan binh dang, trong , i; do nguai phu niJ dugc xa hoi kinh trgng Do la dieu ma khong phai chi nhCfng phu nQ- Hy Lap La Ma thai bay gio khao khat ma ngay ca thoi nay, phu nir nhieu nuoc van dang dau tranh de gianh lai
Til- khoa: phu nir Al Cap; dia vj cua ngudi phu nir; hon nhdn; gia dinh
DAT VAN DE
Trong xa hoi nguyen thdy, che do mau he
xuat hien trong mot thai gian dai Nguai phu
nu ldc do phai ganh vac nhung trgng trach
nang ne, lao dgng cue nhgc nhung hg hoan
toan CO quyen tu do Hg cai quan b6 lac,
cham soc con gai, c6n dan 6ng di kiem an
Bay gia, luong thuc la cua chung gidp cho
nguai pbii nu chiem uu the trong xa hoi va
gia dinh Dong doi cua con cai sinh ra dugc
xac dinh ve ben me Tat ca da tao nen co- so
cho su th6ng trj cua nguoi phu nQ- Nhung khi
nen kinh te phat trien, nhat la khi buac vao
thai dai khi, vai tr6 cda nguai dan 6ng trong
xa hoi ngay cang dugc nang cao, che d6 phu
he dan dugc xac lap Tu do vj tri va vai tro
cua nguoi phu nQ- bj suy giam so voi truac
Nhieu phu iiQ- phu thugc vao ch6ng minh
tham chi con bj d6i xu rat te bac Khi buoc
vao xa hoi van minh thai c6 dai dja vj cua
nguai phu nil ngay cang thap kem nhirng Ai
Cap la mot trong s6 it cac qu6c gia con duy
dugc dja vj va quyen lpi cua nguoi phu
nQ-nhu trong che dp mau he thai nguyen thdy
Ai Cap CO dai la trung tam van minh som nhat
the giai c6 dai, ra doi vao cuoi thien nien ky
IV TCN, 6 luu vuc song Nil, phia Bac chau
Phi Nen van minh Ai Cap noi tieng vai cac
kim tu thap hung vT, nhung bde tugng khong
16, nhung xac uap c6n ton tai den ngay nay
Chinh vi vay, da co rat nhieii nha khoa hgc,
Tel: 0975702362: Email: tJuonghiiyen.siidhkh&igmail.cuin
nha khao c6 bgc tim hieu, nghien cuu va kham pha ve dat nuac co nhieu dieu bi an nay Nhung cac tac gia voi cac tac pham, chu yeu tap trung nghien cdu thiet che chinh trj, tinh binh kinh te xa hoi vii van hoa cua Ai Cap qua cac trieu dai Cho den nay, chua co mpt tac gia va tac pham nao di sau nghien ctru
ve dja vj va doi s6ng cua nguai phu nQ- Ai Cap thai c6 dai Trong pham vi bai viet nay, chung t6i tap trung tim hieu cac tai lieu khao c6 hpc ma cac nha khao co da khai quat dirge
6 Ai Cap nhu: nhQng ng6i mg hoang tgc va cac den dai, cac xac uap, cac bich hga va tugng, nhCrng ngoi nha, lang mac cimg voi nhung d6 ddng hang ngay '^ua nguoi xua de lai Cac phat hien ay gidp chdng ta hieu ro hon, tin nguong va 16i s6ng cda cu dan ma trong do phan anb ro net doi s6ng va dja vj cua nguai phu nu Phu nu Ai Cap co dja vj ngang bang tham chi trong mpt s6 ITnh vuc con hon ban nam gioi Do la mot diem tien
bg, lam nen nhQng gia tri cda cua nen van minh Ai Cap
VE CHINH T R L X A H O I Khac voi cac qu6c gia c6 dai phuong D6ng, nhQng phu nQ- trong cac cung dinh co dja vj chinh trj tuong d6i cao Hau het cac Phara6ng
CO nhieu vg nhung chi co mot nguai dugc c6ng nhan la "chinh cung" Ba la de nhat phu nhan cda vuang qu6c Tiep sau la ba me sinh
ra nha vua ba cung dugc mgi nguai rat kinh trgng Hoang tu co du tu each ke vj hay kh6ng phai ,xem do co phai la con cua chinh cung hoang hau hay kb6ng Neu khong phai
17
Trang 2Duong Thi Huyen Tap chi KHOA HOC & CONG NGHE 79(03): 17-22
la con trai cda hoang hau ma la con cua thu
phi thi phai lay con gai hoac em gai cda
hoang hau tham chi phai lay hoang hau thi
moi CO tu each tra thanh qu6c vuong Do do,
hoang hau cda cac trieu dai giu dja vj cue ky
quan trgng trong gia tpc, thuang tham du vao
cac boat dong chinh tri cda nha nuac
Tra thanh nguai dung dau cda mpt quoc gia,
mpt dan tpc chua bao gia la dieu de dang, dac
biet la d6i voi mot nguoi phu nu Vay ma 6
Ai Cap, nhieu phu nCr Ai Cap da tra thanh Nu
hoang cai trj dat nuoc trong mot thai gian dai
Nu hoang Nefertiti (1370 - 1330 truoc Cong
nguyen) la vg cua vj Pharaong vT dai
Akhenaten Nefertiti ket h6n voi Akhenaten
vao nam trj vi thu 2 cda 6ng, khoang nam
1.350 truac C6ng nguyen Chinh theo y thich
cua Nefertiti, Akhenaten da trao cho nang
quyen lire t6i uu trong mot loai hinh t6n giao
moi, nham t6n vinh vj than mat troi Aten tren
mgi than khac Nefertiti dugc t6n vinh lam
Nu than bao hg nha vua thay the cac vj than
Isis, Nephthys, Selket va Neith trong tin
nguong c6 Ai Cap Khi trieu dai Akhenaten
da suy tan, Nefertiti cang tra nen quyen lire
hon Co the vj vua da bo nhiem Nefertiti la
nguai d6ng nhiep chinh Nefertiti da tra
thanh pharaoh Nefemeruaten, nghTa la
"Ngudi ddn bd my li cita Vdng hdo quang sdng
chdi Aten" Hoang hau Nefertiti dugc coi la
nguai phu nu dep nhat the giai trong thai dai
cua minh Ba kh6ng nhung dugc coi la bilu
tirgng sac dep cda thai c6 dai ma c6n la nguon
cam hdng cho cac phong each trang dilm, trang
phuc, trang sue nhung nam sau nay
Nu hoang Hatchepsut da trj vi Ai Cap tu
1479 TCN din 1457 TCN Ba len nim quyin
sau khi nguai anh trai, dong thai cung la
chong minh, Pharaong Thiitmose II qua dai
ma kh6ng co nguai kl vj Hatshepsut la nguai
phu nu duy nhit dugc trao tuoc hieu
Pharaong 6 Ai Cap Mpt s6 bieu tugng m6 ta
ba deo bg rau gia va mac trang phuc cda cac
vj de vuong Den tha cua Hatshepsut cho thiy
nhiTng thanh tuu da dat dugc trong thai gian
ba cai trj Ba da cho ma rpng giao thuong
xuong phia nam vln bj gian doan bai chiln
tranh Ba da thanh lap mpt dpi quan gom toan
nu thdy thd, co nhiem vu tham hiem vdng dat Punt (mui Hao Vpng cda chau Phi Chinh dpi quan nay da mang ve Ai Cap nhieu hang hoa
CO gia trj: g6 mun, vang, nhung dong vat hiem
va cay canh la Mpt loi ca nggi ben duai hue
dieu khac trong den tha cua ba: "Chua timg co
vi vua ndo trong lich sir thi gidi cd thi mang
vi cho ddt nude minh nhieu thir nhu the "
C6ng trinh Kim tu thap cua Hatshepsut la mot trong nhQng cong trinh xay dung the hien tham vpng cua vj nu' Pharaong nay so vai cac
vj Pharaong khac Ba da xay dung hai toa thap cao hon 30m tai Tebo-, trung tam hoang tpc va tin nguong cda trieu dai Thutmose Xung quanh d6, ba da cho xay dung nhung con duong hung vT va nhung den tha uy nghiem Tat ca nhung chi tiet nay chdng to quyen luc cda vj NQ- hoang nay la rat lon trong thai gian trj vi
Cleopatra VII (69- 30 TCN), la con gai cda vua Ai Cap thupc trieu dai Ptolemy Ba la mot Nir hoang Ai Cap n6i tieng ve sac dep quyen
ru, tinh tinh sac sao, thich quyen luc Ngay tir khi con nho, ba da cai trj dat nuac cung voi cha Sau nay, khi vua cha mat, dua vao tuang
La Ma la Xeda va Angtoan, ba len ng6i Nir hoang Ai Cap (nam 51 TCN) va chi ph6i cac c6ng viec chinh trj cda dat nuoc
0 Ai Cap thai c6 dai, con nhieu nQ- hoang co quyen luc chinh tri to Ion khac Day la dilu
ma kh6ng phai mpt qu6c gia co dai nao cung c6 dugc Phu nu' Hy Lap c6 dai khong dugc tham gia vao cong viec chinh trj, kh6ng dugc huang quyen c6ng dan Dilu do thi hien a viec hg kb6ng dugc tham du vao cac Dai hoi nhan dan, kh6ng the giQ- chuc vu trong guong may cai trj hay b6 phieu trong cac cupc blu cu Phu nu Ai Cap c6 dai dupe huang day du quyen giao tiep xa hoi Hp dupe phep co mat
a nhung cb6 cong cong nhu chg phien, noi vui chai giai tri, nhQng bu6i yin tiec ma kh6ng bj cam doan, ban chi Phu nu thich choi nhac hoac mua vao cac djp ll hoi hoac tiec tdng va mpt s6 nguai con coi do la nghi cda minh Hp da chai nhilu loai nhac cu khac nhau nhu cay dan lia c6 c6 bay day, dan bac, dan luyt sao Mpt so bai hat c6n luu lai din
ngay nay nhung am nhac thi khong d l lai dau
vet vi kh6ng dupe ghi chep
Trang 3Phu nu Ai Cap rat quan tam den hinh thuc be
ngoai Dieu do the hien dja vj xa hoi cao cda
hg Ao quan nhieu ve kb6ng bj go bo theo quy
djnh nhu phu nu Trung Qu6c thai c6 trung dai
Hg mac quan ao bang vai lanh, mot loai vai
mong va thoang mat rat thich hgp voi khi hau
nong bde cda dat nuac Phu nQ- Ai Cap tu det
lay quan ao va det thanh nhung b6 co hoa van,
mau sac rat dep Tam ao dai, bo sat nguai va
CO nep la m6t thai Trung de che, dupe cac ba
mac trong nhung bQa c6 ban, tiec tdng
O Ai Cap, nguoi phu nu biet ddng son phan
som nhat the giai My pham cua Ai Cap thai
ky nay dugc lam tir chat khoang Phan den t6
mat CO g6c galen (sulphua), phan xanh
malachite (xanh d6ng) va son d6 t6 m6i thi
lam tu oxit sat, con phan xoa ma thi dugc lam
tu dat set d6 Nguai ta t6 mat chac ban de bao
ve d6i mat ch6ng lai nang gat Trong tac
pham dieu khac "Birc tugng chdn dung Nir
hodng Niphictiti", chdng ta thay, long may
va m6i cda tirgng deu t6 mau, da mau ram
nang tham ' ' •" '
Ngoai ra, phu nu' Ai Cap cung rat quan tam
den dau toe Hg ggi dau thuang xuyen va hay
nhugm toe mau do da cam Nhung gia dinh
giau c6 thuang co thg lam dau Hg con dung
toe gia voi nhQng mai toe dai va can ky hon,
ben duai toe gia, dau nhieu khi dugc cao trgc
Dac biet, viec su dung nuoc hoa tra nen rat
ph6 bien a nhung nguoi phti nQ- tang lop tren
trong xa hoi Ai Cap c6 dai Cac loai nuoc hoa
dugc lam tir tram huong, nhua tram huang va
cac loai tinh dau quy Phii nu Ai Cap deu biet
each trang diem, hg kh6ng chi trang diem cho
rieng minh ma con trang diem cho con cai va
cb6ng minh trong nhung djp dac biet Trong
nhung ngay le quan trgng, nhung nguai phu
nu deu mang toe gia, t6 son danh phan, xuc
nuoc hoa va deo d6 trang sue
Phu nu khi chet dugc chon chung voi chong
minh, cdng huong chung su sang trgng cua
ng6i m6 tdy theo dang cap cda ch6ng Cac
phu nu huang dac quyen c6 the dugc ban tang
rat nhilu nu trang, kieng c6 va nhung d6
trang sue khac NhQng phu nu hoang tgc hoac
phu nu cua nhung gia dinh giau co con dugc
uap xac nhu dan 6ng Cac nha khao co hgc da
tim thay xac uap cda NQ- hoang Hatshepsut, cua hoang hau va cda cac phu nu khac tai Thung lung cac vj vua da chung minh dieu nay
Nguoi phu nu" Ai Cap cQng giu dja vj kha cao trong ITnh vuc t6n giao Dieu nay dugc the hien qua he th6ng cac nir than Nguoi Ai Cap thai c6 dai tha hang tram vj than linh khac nhau voi y niem cac vj than nay se che cha cho con nguai trong cuoc s6ng hang ngay Trong s6 hang tram vi than a Ai Cap, co rat nhieu nir than bao trg cho nguoi phu nir va cho cac boat d6ng khac cda con nguoi: NQ-than Hathor- nu NQ-than bau troi; Maat- nu NQ-than sir that, c6ng ly va sir hai hoa cda the gioi; Mout- nu than dau chim ken ken dugc the bien nhu than me cda nha vua dang trj vi; Isis- nii" than sinh de, la vg cda than Osiris va
me cda than Horus; nu' than t6 am Toaueret
hoac "nir thdn Lan ", mang hinh mot con ha
ma cai bung chua, day la nu than bao trg cho nhung nguoi phu nir trong ldc sinh no Nhu vay, thong qua ton giao, tin nguong, dja vj cao cua nguoi phu nu trong xa hoi Ai Cap cang dugc khang djnh
VE HON N H A N V A G I A DJNH Trong tang lop binh dan, tinh yeu nam nQ- ve
CO ban dugc tu do Dan 6ng va phu nu Ai Cap
da xem h6n nhan la dieu dang khat khao nhat
va thuong thanh gia that c tu6i thieu nien Nhieu CO gai lay ch6ng tir tuoi muoi hai, muoi ba va thuang kem ch6ng vai tu6i Tren ban tay cda mot xac uap Ai Cap, nguai ta dgc thay mot dong chu viet tay chi ra rang, d6 la xac cua mot phu nu da ket h6n va mat vao ldc
11 tu6i
H6n nhan kh6ng dugc hgp thuc hoa bang mot nghi le t6n giao, mot dam cuoi thuc su cung nhu khong dupe dang ky truoc mot cap chinh quyen ma chi c6 su th6a thuan truac nguai lam chung giua hai ben nam nu muon lap gia dinh vai nhau Sir th6a thuan nay lam cho viec ket h6n dugc nhan len thanh mot su cam ket dac biet ve tinh than Doi khi co the
CO mot hgp d6ng c6ng nhan tai san cda in6i ben Muc dich cda hgp d6ng nay chd yeu nham bao ve quyen lgi cda nguoi vg kbi nguoi vg hay nguai ch6ng doi ly dj Nhung dieu do, ket hpp voi y thuc ve le phai da gop
19
Trang 4Duong Thi Huyen Tap chi KHOA HOC & CONG NGHE 79(03): 17-22 phan cdng c6 su 6n djnh ve h6n nhan va gia
dinh Mat khac b6n nhan a Ai Cap co dai deu
rat chd y den su ung thuan cda cac d6i trai
gai Trong cac ban khe uac h6n nhan nguoi
dan 6ng phai ky ten bang mpt dong chu "Tdi
dd lay em ldm va" va nguai phu nQ' cung c6
quyen cda minh mac du cbi la cau "Anh dd
Idy tdi lain vg" Day la quan diem rat tien bp
khac ban voi quan diem "cha me dat dau con
ngoi da_\"" trong h6n nhan cua mpt s6 qu6c gia
khac tren the gioi thai bay gia
Che dp h6n nhan 6 Ai Cap cung rat tien bp,
do la che dp h6n nhan mpt vg mot ch6ng Bai
nhung khe uac h6n nhan lu6n dam bao quyen
lgi vat chat cho vg con hp mpt each t6t nhat
Truoc khi lay vg nguai dan 6ng phai tra cho
b6 vg tuong lai mot khoan tien kha lan Sau
khi ly dj, nguai ch6ng bat buoc phai nu6i
nguoi vg cQ cda minh voi s6 tien bang 1/3 thu
nhap cua anh ta NhQng quy djnh nay khiln
hau het dan 6ng Ai Cap chi co dieu kien lly
mot vg ma th6i Luat phap Ai Cap cung co
nhieu dieu khoan bao ve quyen lgi phu nu va
tre em Neu nguoi chong bo roi vg con thi
phai xu phat rat nang ve kinh tl
Mot dac diem nfra cua dam cuai thai Ai Cap
c6 dai la phai "mdn ddng hd ddi" Ca hai diu
phai xuat than tu cdng mpt tang lop xa hoi
Nguoi ta kh6ng quan tam tai chdng tpc bay
qu6c tjch Vua thuang het h6n voi nhung c6
gai tu vuong qu6c khac lam vp hai Vua
Ramsset 11 da cuoi c6ng chda cda Hitti va
phong chuc hoang hau nhu nguai vg diu tien
cua minh NhQng nu n6 le cung dupe huang
nhieu dac quyen trong h6n nhan Mu6n co
dugc cuoc h6n nhan binh thuong nhung c6
gai n6 le phai mua tu do cho minh hoac lam
con nu6i cda mot nguai tu do truac khi lly
ch6ng Sau nhung cuoc hon nhan nay nhQ-ng
nu n6 le nay se tra thanh nguai c6ng dan va
dugc huang mpi dac quyen cda mpt nguoi
phu nu trong xa hoi Nguoi dan 6ng dugc tir
do nhan nhung dira con n6 le ma ong ta da
sinh ra lam con nu6i
Khat khao co con cai that pho biln nhu mot
bao dam de d6i pho vai tuong lai Mot nha
th6ng thai thugc trieu dai XVIll da khuyen
nhu "hdy Idy va khi bgn can tre di cd ta cd
20
the sinh con trat cho bgn Hgnh phiic thay ngudi ddn dng cd nhieu con cdi vi anh ta duiyc kinh trgng nhd con cdi cua minh " [4, tr.29f Nguai phu nu thuc hien thien chuc cda
minh la sinh de va nu6i day con cai Cac nha khao c6 hpc da phat hien dupe nhirng buc tupng the hien sir man de trong cac ngoi den ng6i mp va ng6i nha NhQng buc tugng nay
dugc dang Ien nQ- than Hathor "bd trdi'" ma
nguai Ai Cap cho la dong vai tro chd chot trong s6 phan cda tre sa sinh C6 nhieu buc tugng khac the hien tam trang cda nguoi dan
ba mong mu6n sinh dugc nhieu con
Trong gia dinh, quan he vp ch6ng dupe rap theo m6i quan he giQ-a cac cap vp chong Than Thanh "thai c6 so" hoan toan binh dang Hg dugc ch6ng yeu quy va kinh trgng Phu nu Ai Cap giu vai tr6 rat quan trgng trong gia dinh,
hg dupe phong la "ndi tudng" gidp da y kien
cho ch6ng, tr6ng nom quan xuyen mpi cong viec trong nha va dong gop mpt phan rat lon vao su thjnh vupng cda gia dinh Dupe chong chieu chuong, dugc su kinh ne cda con cai ma minh mong cho d6ng dan dai lu, nguoi phu nir tim thay hanh phdc a ch6 cam thay minh la cot tru trong nha va cua tap thi gia dinh Con trai cung nhu con gai deu dupe chia se mpt each c6ng bang sir chd y cham soc cda bo me
Tuy nhien, trong truang hop, khi nguai phu nQ- bj chong d6i xu te bac hoac khi cupc sing gia dinh kh6ng hanh phdc, nguoi vg c6 quyin truy t6 chong ra toa va ly dj chong ma khong can CO tham quyen cda nguai cha va nguoi chong cda hp Luat phap Ai Cap co nhilu dieu khoan bao ve nhQng nguai phu nu ly h6n Hp dupe mang di toan bp tai san rieng
ma minh ve nha ch6ng va dugc huang mot phan ba so tai san cda hai vg chong Sau khi
ly h6n nguai ch6ng van phai chu d p tiln cho
vg cda minh Tham chi khi ngtrai chong buoc phai tra lai cho nguai vg ma minh ly dj nhirng
gi nguai vp da mang ve nha chong thi nguoi ch6ng gan nhu bj pha san Cac quy djnh nay
da bao dam cho quyen lpi cda nguai phu nfl-,
CO quyen quyet djnh s6 phan cua minh ding thai la ca sa de buoc nguoi chong thuc hien nghTa vu cda minh doi voi vg Tuy nhien o
Ai Cap, phu nu- Ai Cap rit it khi su dung den quyen nay bai ngay nay cac nha khao c6 hgc
Trang 5tim thay nhieu bang chung trong nhieu buc
tranh, buc tugng cam dgng ve gia dinh, cha
me, con cai cho thay nhung cap vg ch6ng Ai
Cap c6 dai thuang chung song rat hanh phdc
Trong khi do, 6 Luang Ha c6 dai theo dieu
khoan 129 cda bg luat Hammurabi, nguoi
chong la "dng chit", nghTa la ke chiem huu
day quyen hanh vai vg minh Nguai chong
mua vg ve nhu mua n6 le Bg luat da the hien
dia vj thap kem va de bj xam hai cua nguoi
phu nu a xa hoi Luang Ha c6 dai Mat khac,
6 An Do, trong quan he h6n nhan, phu
nQ-cung bj phan biet so voi dan ong Dieu 46,
chuong 9 cda luat Manu quy djnb viec vg bj
tuoc quyen ly h6n, tuc la phu nu kh6ng dugc
b6 ch6ng du cho nguai ch6ng do te bac nhu
the nao Dieu 47, chuo-ng 9 cua luat cho phep
ch6ng dugc quyen b6 vg neu nguoi vg ghet
chong Nhu vay, trong xa hoi co dai, phu
nu-6 Ai Cap CO quyen binh dang voi dan nu-6ng
trong ITnh vuc h6n nhan bon ban mot vai
qu6c gia khac
V E T A I S A N • - : •
Da so phu nit Ai Cap la nhung nguoi nong
dan it dugc hgc hanh nhung hg da co dugc
mot s6 quyen banh ma cac phu nu- thugc cac
xa hoi Hy Lap- La Ma kh6ng co Dang luu y
nhat la tam quan trpng cua quyen so hQu dat
dai cua nguoi phu nil, dat dai trong ca nuoc
thupc quyen so hQu cua nha nuac, chia cho
cac cong xa n6ng th6n quan ly nhung nguoi
phu nQ- cQng dupe chia ruong dat, s6 dat dai
nay se dugc trao tu' me sang con gai Nguoi ta
cho rang co le vi chuyen me cua mot nguoi la
ai Iu6n la dieu ro rang, trong khi quan he cha
con la chuyen kh6ng lay gi lam chac Tuong
tu, nguai ta thuang khang djnh lai ljch cda
minh bang each neu ten me chu kh6ng phai
ten cua cha Day la dieu kha dac biet a Ai
Cap c6 dai chung to vai tro va vj tri cda
nguoi phu nu
Phuong phap chuyen giao tai san co nghTa la
phu nit CO the so huu va cai quan ca dat dai va
tai san khac Do do phu nu Ai Cap khi lay
ching khong phai chuyen tai san cho ch6ng
minh Mat khac phu nu c6 ch6ng van co
quNcn quan ly tai san rieng cua minh dugc
quyin huong mot phan tai san cua ch6ng Phu
nu cung CO the khoi kien, mua ban tai san va lam di chdc Nguai ch6ng khong co quyen phap ly d6i voi tai san cua vg Hg dugc tdy y
de lai di san cda minh cho bat cu nguai con nao ma minh mu6n cho thira ke Trong cac gia dinh Ai Cap nguoi con trai truang van nam day du mgi quyen hanh Nhirng anh ta khong phai la nguai thua ke toan bg tai san cda cha me S6 tai san do dugc chia deu cho tat
ca con cai kb6ng phan biet nam nu Khi lay ch6ng nguai phu nQ- dugc mang theo s6 tai sail ma cha me chia cho ve nha ch6ng Nhu vay qua quyen thua ke tai san da cho thay, phu
nu Ai Cap cQng nhu nam gioi dugc cap day dd cac quyen theo luat phap cua dat nuoc
Trong khi do a La Ma c6 dai mpt thieu nu khi lap gia dinh thi mat hoan toan quyen sa buu tai san trong gia dinh cua minh
VE CONG VIEC CUA PHU NU' Nhung nguoi phu nu Ai Cap thupc tang lap giQa va duai deu dugc ngang bang voi nam gioi ve kinh te Hg co the co nghe nghiep rieng va huang thd lao nhu nam giai
D6i voi nguai Ai Cap viec an u6ng va c6 ban
la chuyen rat dugc chu y Nhung gia dinh giau CO an thjt, u6ng rugu vang va lam co ban sang trgng moi ban be Nguai ngheo chi co nhQng bila an dam bac voi banh mi, ca va bia
Do do, dan ba, con gai danh nhieu thai gian 6 nha de lam banh, lam rugu bia va thoi nau Tai nhQng gia dinh giau co, nhung c6ng viec
ay dugc giao cho nhung nguoi hau gai Vi vay nhQng phu nQ- quyen quy cbi lo di te le, vui choi giai tri va nu6i day con cai Tai nhung gia dinh ngheo, phu nu phai tham gia c6ng viec dong ang, nhat la khi nhan c6ng nam gioi kb6ng dd Mot s6 phu nu lam thg banh my, thg det Mot s6 phu nu lam nghe ca mda va bieu dien vao cac djp le hoi, cac cuoc tiec tung gia dinh Ngoai ra phu nu Ai Cap cung CO the di mua sam, mot sir kien ma su gia Hy Lap- Her6d6t, luu y voi day ve ngac nhien khi 6ng vieng tham Ai Cap dieu ma 6ng rat it thay 6 mot qu6c gia niio khac thoi bay gia
Dan 6ng thuong nam giQ- nhung chuc vu quan trpng 6 qu6c gia va trong be th6ng quan lai Ben duai mdc do anh huong chinh trj niiy
21
Trang 6Duong Thi Huven Tap chi KHOA HOC & CONG NGHE 79(03): 17-22 phu nu da thuc hien nhung trach nhiem nhu
giam sat thp det, ca sT va dau bep; mot s6 la
thd quy cho nhung co- sa bu6n ban tu nhan
Mpt nghe dugc kinh trpng la nsbe ba mu va
nhung ba mu da da de cho da s6 tre so- sinh 6
Ai Cap Nhieu phu nQ- lam nghe khoe muon
cho cac dam ma de lam tang them kh6ng khi
dau bu6n cua le tang Tien dua nguoi qua c6
ve the gioi ben kia thuang co hai nguai dan
ba khoe muan bieu trung cho hai nu than Isis
va Nephthy khoe em trai Osiris Nhiing nguai
khoe muan khac thi b6i tro len mat va dam
nguc de bieu thj sir dau buon
Trong s6 cac chdc vu cao danh cho phu nu co
nghe thay te le, thuang bao g6m cac nu tu sT
tung kinh hay cho'i nhac cu 6 cac ngoi den
Nhung nu tu nay thuang mac mpt bp ao da
bao de the hien chuc sac t6n giao cda minh
That ra khong phai tat ca cac tre em Ai Cap
deu dugc den truang, con gai noi chung lai
cans it duoc di boc so vai con trai Tuv vav
cung CO mpt s6 con gai dupe hpc len mpt cap
kha cao Vi vay phu nu da co the lam nhieu
nghe khac nhau trong co' quan nha nuac
trong nganh thuong mai tham chi lam ca
nhiing nghe thupc nganh khoa bgc: nghe thay
thu6c Trong Ijch su loai nguai phu nhan
Pesechet la nguai da trj benh cuu nguai a
Memphis tir thai cac Kim Tu thap vao thien
nien ky 111 TCN
KET L U A N
Nhung phu nu cbi dugc binh dang ve phap ly
voi dan 6ng cung giai cap
0 Ai Cap c6 dai phu nQ- co dja vj xa hoi binh
dang vai nam gioi tham chi con co nhieu dac
quyen hon Day la diem tien bp hon rat nhieu
so voi cac nen van minh khac tren the giai thai bay gia Do cung la mpt trong nhung dac trirng chd yeu cua nen van minh Ai Cap thai
CO dai Nhan loai ngay nay van danh gia cao nen van minh rue ra nay kh6ng chi bai nhung gia trj vat chat ma cu dan Ai Cap da sang tao nen ma 6 ca nhung quan niem t6t dep cda
xa hoi doi voi quyen igi cda nguai phu nu Trong xa hoi hien dai ngay nay, dja vj cda nguoi phu nu ngay cang dugc nang cao Tuy nhien, 6 mot s6 qu6c gia tren the gioi, nhieu nguoi phu nQ- van bj d6i xu in6t each te bac nhu kh6ng dugc tu do ket h6n, kh6ng dugc thua ke tai san, kh6ng dugc nhan nhirng phdc Igi xa hoi Van de dau tranh d6i quyen binh dang gioi van dang dien ra tai nhieu quoc gia tren the gioi Chinh vi vay, viec danh gia ddng dan dja vj cao cua nguai phu nQ- Ai Cap c6 dai cho thay quan niem tien bp va trinh do van minh cua cu dan Ai Cap
TAI LIEU THAM KHAO
[1] .Almanach nhirng nen vdn minh the gldl, Nxb
Van hoa Thong tin Ha Noi 1995
[2] Avdiev V.I, Ljch su phuang Dong co dgi,
Matxcova, 1970
[3] Mortimer Chambers Barbara Hanawalt, David Herlihy, Theodore K.Rabb, Isser Woloch,
Raymond Grew, Ljch sit vdn minh phuang Tdy,
Nxb Van hoa Thong tin Ha noi, 2004
[4] Nguyen Quoc Hiing (Chii bien), Nhirng nin vdn minh rite rd co xita Tap I (Ai Cap, Tay A,
An Do), Nxb Quan dgi nhan dan Ha Noi, 1993
[5] Chiem Te, Ljch su thi gldl co dgi, Tap 1,2,
Nxb Giao due HN 1978 SUMMARY , ^ ^
HIGH STATUS OF WOMEN IN ANCIENT EGYPT S O C I E T Y
Duong Thi Huyen*
College of Sciences - Thai \guyen University
In the ancient world Egypt is a country where women have relatively high status No royal women Elites have the political and religious high that even those women with normal labor and enjoy the benefits of economic, legal and social interaction with men Egyptian women have the right to own propertv', prosecution in court and divorce her husband, especially in cases of badty treated Relations between men and women in society is totally equal relationship, in which women are socially respected That's what these women not only Greek, Roman desire at that time that even today, many countries women are still struggling to regain
Keywords: Egyptian women, status of women, marriage, family •'- •' '
Tel: 0975702362; Email: duonghuyen.sucthkh@gmail.com