Trong mdi tmdng TCH, kinh td thi tmdng, hoat dgng cfla con ngudi tap trung nhieu vao cdng vife v i cie hoat ddng khac ben ngoii gia dinh.. Tac dpng den phan cong Iao dpng trong gia dinh
Trang 1TfIC DpNG CUfI T06N CflU HOfI
DOI y<f\ THCfC HIEN BJNH O^NG GIOTI
TRONG Gifl DJNH 0^ VIET NffN
ThS NGUYfiN THI HA<*'
O'Vift Nam hien nay, toin cau hda
(TCH) dang tie dgng ddn vife thye
hifn binh ding gidi trong gia dinh va sy tic
dpng niy cd tinh hai m§t Mpt mat, qui
trinh niy mang lai nhung lgi ieh dang kd, li
dieu kifn de thye hifn binh ding gidi: kinh
te gia dinh dugc cii thifn, ddi sdng dugc
ning cao; cie thinh vien dugc tiep thu
nhiing gii tri mdi tien bg cfla xa hgi hifn
dai; nhin thfle ve tinh yeu, hdn nhin, tudi
ket hdn cfla thanh nien vi nhit li cfla phy
nft dugc ning cao, lim cho thanh nien cd
nhidu CO hgi hgc tip, tim dugc vife lim
phu hgp, tang thu nhip vi khing djnh vi
thd cua minh Mat khie, TCH cung dit ra
nhung thach thfle ddi vdi thye hifn binh
ding gidi Uong gia dinh nhu vin dd
HIV/AIDS; bao hinh gia dinh vi budn bin
phy nft; Uich nhifm cfla nam gidi trong
chim sdc sflc khde sinh sin vi cugc sdng
gia dinh, v.v
'** Vita Chii nghla xa h6i khoa hpc, Hpc vien Chinh
tri - Hinh chinh qutfc gia H6 Chf Minh
1 Tac dpng den quan hf hon nhan vi cupe sdng gia dinh
Dudi tic ddng cfla nhung bien ddi kinh
te xa hgi Uong thdi ky ddi mdi va cua TCH, quan nifm ve hdn nhin gia dinh di
cd sy chuydn bidn Mfle dg inh hudng cua cha me ddi vdi quydt dinh hdn nhin cfla con cii di giim ding kd: 28,5% sd ngudi tfl 61 tudi Ud len cho bidt, cudc hdn nhin cfla hg la do cha me quyet dinh hoin toin, trong khi chi sd niy d nhung ngudi trong
dg tudi tfl 18 60 li 7,3%^'^ Mfle dp inh hudng cfla cha me ddi vdi hdn nhin cfla con cii thip hom d cie nhdm tudi trd sinh sdng d dd thi, mfle sdng cao, nam gidi vi trinh dp hgc vin cao Hdn nhin ty do dya Uen tinh yeu ddi lua dugc de cao Xu hudng phd bien li cha me vi con cii cimg tham gia quyet dinh hdn nhin cfla con mi
cy the li con cii hdi y kien bd m? vi dua ra quyet dinh Xu hudng nay ket hgp dugc lgi ieh ciia ci nhin vi gia dinh, vi viy chic chin cdn tdn t^ liu dii d Vift Nam, nhit li
d khu vyc ndng thdn Nhihig dieu niy di
Trang 2gdp phin tao ra sic thii mdi, tich cue trong
quan hf vg chdng nhu tu chfl, dan chu va
binh ding Tuy nhien, hifn nay, van de nay
cung dang gip phii nhung thich thuc Tu
do c i nhan dugc de cao, eic chuin muc cfla
thidt chd gia dinh bi giam thidu, thidt chd
gia dinh tuomg ddi dde lap, khdng phu
thudc nhidu vio thidt chd xa hdi, do dd,
quan hf hdn nhan gia dinh Idng leo, thim
chi tinh trang sdng chung, sinh con m i
khdng ket hdn ngiy cing ting
TCH tao ra nhieu co hdi mdi de eic
nude xich lai gin nhau, cd dieu kifn tim
hieu giao luu, ket ndi v i Uao tmyen nhiing
gii tri vin hda TCH eiing md rdng thi
tmdng Iao ddng ra pham vi toin ciu, tao ra
nhiing dieu kifn mdi cho xuat khau Iao
ddng d mgi cap dg, tfl Iao dgng trinh dg cao
ddn Iao ddng phd thdng Sy di cu ty do vi
xuit khiu Iao dgng li ddng lye vi mdi
tmdng mdi dd hinh thinh cie cugc hdn
nhin da sic tgc Day la mdt hifn tugng xa
hdi cin dugc quan tim Tuy nhien, cd
nhiing cugc hdn nhan vdi ngudi nudc ngoai
mang miu sic vy lgi v i khdng xuit phat tu
tinh yeu giy inh hudng nghiem trgng ddn
ldi sdng, quan nifm vd gia dmh cfla din tgc
Vift Nam Diy la mgt vin dd phfle tap, cin
dugc nghien cflu siu sic v i dua ra nhung
quy dinh kip thdi kd ca thay ddi hoic bd
sung mgt sd dieu khoin ciia luit phip hdn
nhin di cu cd ydu td nudc ngoai
Trong mdi tmdng TCH, kinh td thi
tmdng, hoat dgng cfla con ngudi tap trung
nhieu vao cdng vife v i cie hoat ddng khac
ben ngoii gia dinh Ap lye cua cdng vife,
lgi nhuan vi e ^ tranh toin ciu lim giam
thdi gian danh cho vife chim sdc gia dmh
mgt nhu cau thiet yeu ddi vdi cac thinh vien trong gia dinh, dac bift la nhung ddi tugng nhu tre em, nguoi gia, ngudi bi dm dau va tao ra nhung bat binh ding mdi trong quan
hf gia dinh Mat trii cfla TCH giy ra nhung xung dot mdi trong gia dinh thdi hien dai
Uen ea sd gidi d dd thi, bit ddng gifta vg
va chdng chu ydu tfl cich ung xfl giiia hai ngudi; d ndng thdn chfl ydu tu ly do kinh td
Rd rang li, su md rdng ca hdi phat trien cfla kinh te thi trudng da tao dieu kifn cho phit trien ty do ca nhin ciia nam gidi ciing nhu ciia phy nft Sy xung dgt trong quan hf vg chdng bat ngudn tfl xung dot ve vai trd cua
vg vi chdng Uong cie ITnh vuc cfla ddi sdng gia dinh, Uong giai doan ddi mdi kinh td Ty
If ly hdn ngiy mgt tang mgt phin do quan nifm xa hdi ve ly hdn khdng ning ne nhu tmdc Ty If ly hdn d thinh tiii cao hon d ndng thdn (3,3% so vdi 2,4%) Trong do, cao nhit li d Ddng Nam bd va Ddng bing sdng Cflu Long (khoing 4%), thip nhit li d Tay Bie (gin 1%) Cd 4 nguyen nhan
thudng gap l i miu thuan vd ldi sdng (chidm
27,7%); ngoai tmh (25,9%); kinh td (13%); bao lye gia dmh (6,7%/^l Didu dang luu y
li trong nhung nim gin diy, ty If phy nu dflng dom xin ly hdn cao gin gip ddi so vdi nam gidi (47% so vdi 28,l%)^^\ Didu niy cho thiy phy nft y thfle hom vd quydn ciia minh va sy chfl ddng ciia hg trong cugc sdng hdn nhin tang
Nhung nam gin day, bao lye gia dinh ndi len nhu la mdt trong nhung van de can nhan dugc nhieu su quan tam, lo ling cua
du lu|n xS hgi Theo bio cao cua Tda an nhan din tdi cao, thi bao lye gia dinh chiem 53,1% trong sd nguyen nhan dan tdi ly hdn^^l Tmh trang b ^ lye xiy ra vdi ci
Trang 3ngudi vg v i ngudi chdng Tuy nhien, ngudi
chdng van li ehfl thd chinh giy ra bao lye
vdi eac hinh thfle nghiem trgng nhu dinh,
ming chiri, ep quan hf tinh dye Ty If
chdng dinh vg chidm 3,4% trong khi ty If
vg dinh chdng li 0,6%^'^ Bao lye gia dinh
giy ra nhidu hiu qui nghiem Ugng mi
tmdc hdt li vi pham ddn quyen con ngudi,
danh dy, nhan phim vi tinh mang cua mdi
ci nhin, die bift la phu nft vi tre em Bao
luc gia dinh ciing lim xdi mdn eic gii tri
tmyen thdng tdt d?p, li nguy co giy tan vd
va suy giim sy ben viing cfla gia dinh, lim
bing hoai cac gii tri dao dfle tmyen thdng,
tic ddng xiu den mdi trudng giao due the
hf trd, anh hudng den su an toan, lanh
manh eua cdng ddng vi trit ty xi hdi
Nan mai dam dang cd xu hudng tang len
d nudc ta Tinh trang thieu vife lim da diy
mpt sd phu nft, nhit li phy nft ndng thdn di
vio con dudng mai dim Mai dim, die bift
la mai dim Ue em giy hiu qui ning nd cho
gia dinh v i xa hpi, xuc pham nhin phim,
de dpa tinh mang cfla nhieu ngudi bdi nd
gin lidn vdi cie bf nh tit nguy hidm, Uong
do cd HIV/AIDS
2 Tac dpng den phan cong Iao dpng
trong gia dinh
Cimg vdi nhung bidn ddi Uong co ciu
Iao dgng xa hpi dudi tic ddng cfla qui trinh
chuydn ddi tfl ndn kinh td tip trung quan
lieu bao cip sang ndn kinh td thi tmdng,
qui trinh CNH, HDH dit nudc di tao ra
nhidu CO hdi vife lim vi nhung bidn
chuydn trong phin cdng Iao dpng frong gia
dinh, nhit li gifta vg vi chdng theo xu
hudng ngiy cing binh ding, tidn bg Mfle
dg binh ding gidi trong sy phin cdng niy
dugc ghi nhin d nhiing khia canh sau:
Trong hogt dpng sdn xudt vd tieu dung,
d xi hdi tmydn thdng tmdc kia, Uong gia
dinh, nhung cdng vife quan trgng, ning nd
do ngudi dan dng lam la chinh, phy nft chi dam nhin nhung phin vife nhd, lit vit, nhe nhing Uong nhi Do quan nifm loi thdi tdn tai Uong sudt thdi gian dii nen sau niy trong qui trinh xiy dung xa hpi mdi, du ngudi phy nft cd ddng gdp nhieu cdng sflc
de tao thu nhip cho gia dinh thi Uen thuc te
sy ddng gdp iy vin khdng dugc nhin nhin mdt cich binh ding, cdng bang vdi nam gidi Trong bdi einh xa hdi hifn nay, dudi tie dgng cfla TCH kinh te vi nhung chfnh sich kinh te mdi, ehinh sich ve gidi vi long ghep gidi vio cac chuang trinh kinh te - xa hdi cua dia phuang eflng vdi cdng tic tuyen tmydn vd binh ding gidi dugc quan tim thi
sy phan cdng Iao ddng trong gia dinh da cd chuyen bidn tich cue theo hudng tidn bg vi binh ding Ngudi phu nft khdng cdn bi bd
h?p Uong ITnh vyc ndi tig mi di vuon len
lim kinh td, tang thu nhip cho gia dinh vi tham gia cac hoat ddng xa hdi Tfl nhftng hoat ddng dd, hp thiy dugc vai Ud, gii tri ciia bin thin vi y thfle dugc vi the vi quyen ci nhin cfla minh
Song, van cdn nhung thach thfle dit ra Uong hoat ddng sin xuit vi tieu diing ddi vdi ngudi phy nft Phin ldn phy nft nudc ta lam nghd ndng, cfl 100 Iao ddng nft thi cd
46 ngudi lim ndng nghifp, chi sd niy d nam li 39 Trong dd, ty le nft sin xuit d hd gia dinh ciing cao hon so vdi nam (63% so vdi 53%)^*\ Do dd, khi nudc ta thye hifn cit giim thue nhip khiu, han che cie
khoin chi ho tig trye tiep cho ndng din
theo cam kdt vdi WTO, md rgng nhip khiu ndng sin thi nguy co phi sin hoic thu nhip
Trang 4bip benh ddi vdi nft la cao hom so vdi nam
Vdi tu each la ngudi tieu dflng, phu nft cd
nhieu ca hdi hom song ciing gap nhieu
thich thfle hom, bao gid het Chit lugng v i
chung loai hing hda ngiy cang da dang, hf
thdng quang eio ngay cang tinh vi ddi hdi
ngudi tieu dung khdng chi dom gian li di vi
mua, ma phai la ngudi mua thdng minh
Dflng trudc cie loai bao bi, nhan mic,
thinh phan hda chit, dinh dudng phy nft
dang mit nhieu thdi gian vi tri tuf hom
trudc de lya chgn va quyet djnh nham dip
flng cie nhu ciu ngay cang phfle tap cfla
cie thanh vien gia dinh
Lao dpng gia dinh dugc hieu li cdng
viec ndi trg, cham sdc con cai, ngudi dm
Trong xa hgi tmyen thdng, ngudi ta thudng
cho rang day li cdng vife lit vat, khdng cd
gii tri, khdng dugc tri luong vi khdng dem
lai thu nhap Djnh kien gidi Uong van de
niy da khien phu nft tren toin the gidi, du
da phin nao binh dang vdi nam gidi ve vife
lim va thu nhip, van tiep tyc la ngudi dam
nhin chinh cdng vife nay Kdt qui li xuit
hien bat binh dang mdi Uong gia dinh
Thich thfle cua bat binh dang nay khdng
phai la phu nft khdng dugc tham gia vio
qui trinh sin xuat x i hdi, tham gia thi
tmdng Iao dgng cd thu nhap, mi li d chd
sau khi lim vife vi kiem thu nhip nhu nam
gidi, phu nft lai phai ginh vie phin ldn
uich nhiem gia dinh Hau qua cua "vai Ud
kep" la, trong xa hdi hifn dai, nhidu phy nft
khdng mudn kdt hdn, khdng mudn nudi con
vi lim me Vin dd dgc than, hinh thuc
chung sdng khac gidi, sdng thfl, hdn nhan
theo hgp ddng, gia dinh khdng con, gia
dinh ddng tinh di xuit hifn trong xa hdi
cdng nghifp va cd xu hudng tang len trong
thdi dai TCH d Viet Nam hifn nay, nhin
thfle vin de niy ciing da cd nhirng tien bd bude diu, nhiing cdng vife gia dinh din dugc gia dinh, xi hdi vi nhit li nam gidi nhan thfle mdt cich khich quan vi cd sy chia se Nam gidi tham gia ngiy cing nhidu hom vao cdng vife gia dinh vi xu hudng nam va nft cung tham gia, nhat li Uong nhung hd gia dinh tmng binh vi khi gii, hoae cd hgc vin cao, dang gia tang
Qui trinh TCH kinh te hifn nay da tic ddng den Iao ddng gia dinh, khien Iao ddng gia dinh Ud thanh nhu cau thiet yeu cfla nhieu gia dinh, nhit li d nhiing dd thi ldn
Vi viy, Iao ddng gia dinh Ud thinh mpt nghe, mang ludi gidi thif u Iao ddng gia dinh hoat ddng d cap do ci nhin, ciing nhu tmng tim dugc hinh thanh Nd gdp phan lim bien ddi cdng vife Uong gia duih tfl cdng vife khdng dugc Ua cdng sang cdng vife dugc
Ui cdng Qua trinh niy da tic ddng tich cue den vife giii phdng phu nft khdi cdng viec
ndi tig ma biy liu nay van de nang len vai
hg Tuy nhien, luit phap chua thfla nhin do
li mdt nghe va khdng cd dieu luit de ring budc, bao vf ca ngudi lim thue lin ngudi chfl thue Dieu niy din tdi mdt nghich ly la: Iao ddng giflp vife gia dinh da dua tdi ngudn thu ngoai tf cho dit nudc vi ting thu nhip cho gia dmh ngheo, nhung ban thin nhiing ngudi lam ra nd thi khdng dugc hudng quydn lgi gi tfl phia luit phip Dieu nay, xet dudi mdt gde do khac la nguy hiem ddi vdi phu nft lam cdng vife niy Hien nay, mpt sd phu nft di lim cdng vife gia dinh d nudc ngoai bi ddi xfl bat binh dang, bi coi thudng, thim chf bj ham hiep, gift chdt ma chua dugc ngin chin kip thdi
Trang 5Nhu viy, qua trinh TCH kinh td tic
dgng, thuc day va lim ndi bat gii tri cfla Iao
dpng gia dinh Lao ddng gia dinh din dugc
nhin nhin, dirih gia thye su cd gii tri kinh
te trong ddi sdng gia dinh vi ddng gdp vao
su phit trien xa hgi Cung vdi sy phat trien
cac djch vy gia dinh se gdp phin vio "giii
phdng" phu nft, thuc hifn binh ding gidi
3 Tac dpng den vife tao lap sir cong
bing ve co hpi tiep can, quan ly va sfl
dung cac nguon luc phat trien cua gia dinh
Ve tiep can, qudn ly tdi sdn ldn nhu nhd
d, ddt dai, von Tmdc day, theo tmyen
thdng, ngudi dflng ten chu sd hiiu cie tai
sin nhu dat dai, nha d, thudng la chu hg gia
dinh, ma phan ldn la nam gidi Dieu nay
giai thich phin nio ly do ngudi chdng cd
tieng ndi va quyen quyet dinh cao hon
ngudi vg trong cdng vife quan trpng cua
gia dinh
Hien nay, tic ddng cua TCH cung nhu
chinh sich cua Nha nudc mang lai cho phu
nft ngay cing nhidu quyen sd hiru cie tii
sin cua hp gia dinh Trong phin ldn cac gia
dinh d thanh phd, dd thi, ca vg va chdng
cimg dflng ten chu sd him Tuy nhien, d
nhung gia dinh ndng thdn, nhat la khu vuc
midn nfli, dan tdc thidu sd thi sy bidn ddi
khdng ding kd Tren thuc td, chu hg Uong
gia dinh la ngudi chdng, vi vay, ngudi
chdng cung dflng ten Uong cac giiy ehflng
nhin quydn sd huu dit Ngudi phu nft
ngudi vg mac dfl cd vai trd quan Ugng
trong sin xuit va Uong quan ly kinh td gia
dinh, nhung hg lai khdng phii li chu sd
hftu eic tii sin ldn, khdng dugc dflng ten
trong cie giiy chung nhin quyen sd hftu
nha, dit, quydn sfl dyng dit nen gap khd
khin trong qui trinh sin xuit va quin ly kinh te gia dinh Trong nhung quyet djnh lien quan tdi viec sfl dung vi quan ly dat dai, y kien cua phu nft khdng dugc dinh gii cao so vdi y kien cua nam gidi Thuc te, cd nhieu tmdng hgp, khi gia dinh cd "van de", can phai phan chia tai san thi ngudi phu nft ludn phai chju thiet thdi
Ve tiep can ngudn thdng tin, kien thuc
Tmdc diy, do phai dam nhifm nhieu cdng vife gia dinh, trinh dp hpc van han che nen phu nft it cd ca hpi tiep can thdng tin, kien thfle Nhirng nam gan day, thdng qua cac chuang trinh, du an cfla Nha nudc cung nhu cua cac td chflc phi chinh phu, phu nft
da cd nhidu co hgi hon de tiep can thdng tin, kidn thuc Cac chuang trinh khuydn ndng, chuyen giao ky thuit san xuat ndng nghifp rit cd y nghTa ddi vdi phu nft vi hp
la ngudi true tiep trdng trgt, chan nudi Viec tang cudng su tidp can cfla phu nft thdng qua cac khda tap huan hoae cie kenh cung cip thdng tin vd thj tmdng, gidi thieu vife lam, kidn thfle xay dung gia dinh hanh phuc vi cham sdc sflc khde sinh sin cd y nghTa quan trpng ddi vdi phit trien kinh te gia dinh cung nhu cii thien vai trd gidi, nang cao vi thd cho phu nft, hudng tdi binh ding gidi trong ITnh vuc nay
Tidp can, quan ly, kidm soat vi sfl dung eic ngudn luc phat trien cua gia dinh mpt each ty chu khdng chi la didu kien, ma cdn
la CO hpi dd phu nft phat huy dugc tiem nang vdn cd cua minh de phat Uien kinh te gia dinh Dd ciing li ca hdi dd phu nft tflng budc khing djnh vai trd cua minh, qua do
ma thidt lap vj thd cua minh Uong ddi sdng gia dinh vi xa hdi
Trang 64 Tac d9ng den quyin quyet dfnh
nhirng cdng vife trpng dai cua gia dinh
Trong gia dinh tmydn thdng trudc diy,
nam gidi thudng l i ngudi dua ra nhiing
quyet dinh trgng dai Cdng cudc ddi mdi
dit nudc vi TCH da thuc day qui trinh dan
chfl, binh ding trong gia dinh ciing nhu
ngoii x i hdi Vi thd cfla nam gidi va nft
gidi deu cd nhung bien ddi theo hudng tien
bg, din chfl, binh ding Xu hudng vg v i
chdng cimg nhau bin bac v i di den quyet
dinh chung thd hifn rd net TCH da mang
lai nhidu co hdi cho phy nft ning cao nhan
thfle vi hg da din khing dinh mmh, chfl
ddng trao ddi vdi chdng de di ddn quydt
dinh cie van de trong sin xuat, vay vdn,
tiep can djch vy
Trong xa hgi cu, do inh hudng ciia tu
tudng nho giio v i nhiing dinh kidn gidi,
phu nft thudng bi ydu thd Uong thye hifn
ke hoach hda gia dinh, sfl dung bifn phip
trinh thai, quyen quyet dinh sd con, khoing
each sinh, thdi diem sinh Ngiy nay, mgt
mat, do tic ddng tfl phia chinh sich, phip
luit cfla Ding vi Nhi nudc, mat khie, do
tic ddng tich eye cfla TCH nen nhin thfle
ve nhftng vin dk nhu thdi gian sinh con, sd
con va khoing cich gifta cie lin sinh phfl
hgp vdi Ifla tudi, tinh trang sflc khde, didu
kifn hgc tip, Iao ddng, cdng tic, thu nhip
vi nudi day con cfla cac cap vg chdng da
ting len Tuy nhien, tic ddng tich cue nay
chfl ydu la d khu vyc thinh thi, nhdm hd
giiu, nhdm gia dinh mi ngudi vg tham gia
nhieu vio vife quyet dinh nhung cdng vife
quan Ugng cfla gia dinh d khu vuc ndng
thdn, mien nfli vi nhdm hd ngheo van cdn
nhung rao can ve nhan thfle, phong tyc tap
quan lim can trd qui trinh thuc hifn binh
ding gidi vd quydn quydt dinh nhung cdng vife trgng dai trong gia dinh ndi rieng va binh ding gidi ndi chung
Dd phit huy nhirng ca hgi va khie phyc nhung van de m i qui trinh TCH mang lai doi vdi thuc hifn binh ding gidi trong gia dinh cin phii thuc hifn nhiing giii phap ddng bd sau:
Tich eye hoin thifn hf thdng phap ly
vd gia dinh, tao ca sd cho vife thye hifn binh ding gidi Uong gia dinh
Tiep tyc ning cao nhin thfle ve gidi vi binh ding gidi trong gia dinh cho cie ting ldp cu din xa hdi va tmdc hdt li ddi ngu cin bg lanh dao quin ly cie cip
Thuc hien Idng ghep gidi trong xiy dyng v i thye hifn phip luat, chfnh sich, chien luge, chuong trinh mye tidu qude gia
ve gia dinh v i binh dang gidi
- Diy manh phit trien kinh td, tao tien
de ca sd vat chat de dam bio vi nang cao chit lugng sdng cho mgi thanh vien trong gia dmh - la didu kifn cin thiet de thye hifn bmh ding gidi Uong gia dmh
(1),(2) Bp Van hda The thao va Du lich; Tong cue Thdng ke; Unicef; Vifn Gia dinh va Gidi:
Bdo cdo tom tdt Diiu tra gia dinh Vi4t Nam,
nam2008,U.22,21
3) Dang Canh Khanh Le Thj Quy: Gia dinh
hgc, NXB Ly luin chinh Uj, Ha Npi, 2007,
U.351
4) Theo Bdo cdo cua Uy ban cdc vdn de xd hpi
cua Quoc hpi nam 2006
(5) Theo Bdo cdo Diiu tra gia dinh Vi^t Nam
2008, U.41
(6) Vifn Khoa hpc xa hpi Vift Nam: Bdo cdo
phdn tich sP li^u dieu tra ve binh ddng gidi,
2007