Trải qua nửa thế kỷ sinh sống và hội nhập, cộng đồng người Việt Nam tại Đức đã và đang tạo nên những dấu ấn và bản sắc riêng biệt, đóng góp những giá trị tích cực cho đất nước sở tại.. Đ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ
BÀI TIỂU LUẬN CUỐI KỲ MÔN TÌM HIỂU CỘNG ĐỒNG CHÂU ÂU
ĐỀ TÀI:
CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT TẠI ĐỨC - NỬA THẾ KỶ
SINH SỐNG VÀ HÒA NHẬP
Giảng viên phụ trách: TS Lê Hoài Ân Nhóm thực hiện: 1 Nguyễn Thị Minh Ngọc - 19041450
2 Nguyễn Hà Phương - 19041459
3 Nguyễn Minh Thuý - 19041477
4 Nguyễn Đỗ Quỳnh Anh - 20040864
5 Ngô Thuỳ Vy – 19041486
Hà Nội - Tháng 11 năm 2021
Trang 2Mục lục
I Lời mở đầu 1
II Nội dung 2
1 Lịch sử hình thành - phát triển cộng đồng người Việt tại Đức 2
2 Sự đóng góp của cộng đồng người Việt ở Đức đối với nước Đức 3
2.1 Đóng góp trong lĩnh vực kinh tế - thương mại 4
2.2 Đóng góp trong lĩnh vực đời sống - xã hội 4
3 Nhà nước Đức có những hoạt động gì để thúc đẩy sự đóng góp của cộng đồng người Việt tại Đức đối với nước Đức? 6
3.1 Luật nhập cư mới dành cho người lao động tại Đức 6
3.2 Chương trình cứu trợ các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid 19 ở Đức 7
4 Kiều bào tại Đức và những đóng góp tích cực cho quê hương Việt Nam 8
4.1 Cộng đồng người Việt ở Berlin hỗ trợ nhân dân miền Trung khôi phục sau bão Chanchu 8
4.2 Người Việt tại Đức quyên góp 125.000 EURO ủng hộ miền Trung bão lũ năm 2016 8
4.3 Kiều bào tại Đức ủng hộ quê hương Việt Nam trong Đại dịch COVID-19 9
5 Nhà nước Việt Nam cần làm gì để người Việt Nam không phải bỏ xứ sang Đức? 9
5.1 Nguyên nhân khiến người Việt Nam di cư sang Đức 10
5.2 Giải pháp cho tình trạng người dân Việt Nam di cư 10
III Kết luận 11
IV Tài liệu tham khảo 12
Trang 3*) Chú thích phân chia nội dung:
ST
T
Họ tên Nội dung phụ trách
I Lời mở đầu
Trong cộng đồng Liên minh Châu Âu, Cộng hòa Liên bang Đức là một trong những quốc gia hợp tác lâu đời với Việt Nam và cũng là quốc gia có cộng đồng người Việt hình thành từ sớm Trải qua nửa thế kỷ sinh sống và hội nhập, cộng đồng người Việt Nam tại Đức đã và đang tạo nên những dấu ấn và bản sắc riêng biệt, đóng góp những giá trị tích cực cho đất nước sở tại Để hiểu sâu sắc hơn và có cái nhìn rõ nét về người Việt tại Đức, bài luận này sẽ đi sâu vào phân tích những đóng góp của người dân Việt cho đất nước sở tại cũng như quê hương, bên cạnh đó là các chính sách, hoạt động của chính phủ Đức và Việt Nam trong việc thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng người Việt tại Đức Từ đó, bài viết đưa ra những giải pháp nhằm hạn chế tính trạng di cư ồ ạt cũng như nâng cao giá trị của người Việt tại các nước trong khối Liên minh Châu Âu nói chung, tại Cộng hòa Liên bang Đức nói riêng
II Nội dung
1 Lịch sử hình thành - phát triển cộng đồng người Việt tại Đức
Nhóm người Việt Nam đầu tiên đến Đức chính thức là dưới diện du học sinh và học sinh học nghề từ những năm 1950 Sự xuất hiện chính thức của cộng đồng người Việt tại Đức rõ nét nhất phải kể đến là vào năm 1975, khi quan
hệ ngoại giao giữa Đức và Việt Nam chính thức được thiết lập Sau chiến tranh
Trang 4thế giới thứ hai, nước Đức ngày nay đã bị chia cắt thành hai miền Đông Đức và Tây Đức
Tại Tây Đức và Tây Berlin người Việt chủ yếu là những người ra đi từ sau những năm 1975 Với mục tiêu định cư lâu dài, người Việt tại Tây Đức rất
có ý thức hội nhập và được nhà nước Tây Đức cũ hỗ trợ học tiếng, học nghề, cũng như hỗ trợ việc làm và mở các cửa hàng kinh doanh Sau khi ổn định cuộc sống, họ đều đầu tư và chăm lo cho thế hệ con cháu Nhiều người Việt tại đây
đã trở nên thành đạt ở nhiều lĩnh vực, từ văn hóa xã hội đến kinh tế chính trị
Còn tại các bang miền Đông nước Đức và Đông thủ đô Berlin, người Việt chủ yếu là những người thuộc diện đi hợp tác lao động theo hiệp định ký từ năm 1980 giữa Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) Do nhu cầu
sử dụng nhân lực lớn, Cộng hòa Dân chủ Đức đã tuyển chọn rất nhiều thanh niên Việt Nam sang làm việc theo dạng hợp đồng có thời hạn Những người lao động khách Việt Nam nhận tiền lương khoảng 600 Mác/tháng, và một phần khác được trả bằng hàng hóa tiêu dùng Để có tiền trang trải cuộc sống và gửi
về quê nhà, họ phải đi làm thêm các công việc ngoài giờ như đi làm thêm ở các
xí nghiệp, nghề may Năm 1989 bức tường Berlin sụp đổ, biến cố này đã làm thay đổi kế sinh nhai của nhiều người Việt tại đây Đông Đức và Tây Đức chính thức hợp nhất vào năm 1990, trở thành nước Cộng hòa Liên bang Đức ngày nay Đó cũng là lúc hợp đồng lao động giữa Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ Đức phải chấm dứt trước thời hạn Những người lao động hợp đồng được nhận một khoản trợ cấp để trở về nước, tuy nhiên hơn chục ngàn người Việt vẫn quyết định ở lại Vào thời điểm hợp nhất giữa hai nhà nước, một số quy định về luật pháp chưa rõ ràng đã gây ra khó khăn cho việc hội nhập của những người lao động Việt Nam muốn ở lại lúc đó Ngoài giấy tờ, việc làm, ngôn ngữ và nhà
ở, thì rào cản lớn nhất của những người nhập cư tại Đức lúc bấy giờ là sự kỳ thị của người dân sở tại Đỉnh điểm là vào năm 1992, nhiều người Việt Nam tại Đức đã trở thành nạn nhân trong vụ bạo động tại thành phố Rostock, miền Đông nước Đức Đó thực sự là thời điểm vô cùng khổ cực của người Việt tại Đức
Trang 5Rồi cộng đồng người Việt cũng vượt qua cái quãng thời gian tăm tối ấy bằng sự nỗ lực không ngừng nghỉ của mình Người Việt Nam tại Đức vẫn luôn được biết đến với đức tính chăm chỉ, cần cù và nỗ lực một cách bền bỉ Vào những năm 90 của thế kỷ trước, phần lớn người Việt Nam tại đây hành nghề buôn bán tự do Đặc biệt, nghề bán hoa từng một thời được coi là nghề độc quyền của người Việt tại Berlin Bởi dường như chỉ có người Việt cần cù, chịu khó mới có thể theo được cái nghề vất vả thức khuya dậy sớm này Ngoài ra họ còn làm việc tại các xí nghiệp, nghề may, ngành kim loại Sau nửa thế kỷ sinh sống và hòa nhập, cuộc sống của người Việt Nam tại Cộng hòa Liên bang Đức ngày nay đã có nhiều thay đổi
2 Sự đóng góp của cộng đồng người Việt ở Đức đối với nước Đức
Trải qua gần nửa thế kỷ người Việt hội nhập và phát triển với nhiều thăng trầm và biến động, cộng đồng người Việt Nam được đánh giá là một trong những nhóm dân nhập cư tích cực nhất ở Đức, đóng góp nhiều giá trị tốt đẹp cho xã hội Đức nói chung Đáng nói hơn cả, có rất nhiều cá nhân và doanh nghiệp Việt tại Đức đã và đang khẳng định được dấu ấn cộng đồng, đóng góp quan trọng cho sự phát triển chung của nước sở tại
2.1 Đóng góp trong lĩnh vực kinh tế - thương mại
Theo thống kê, có hơn 8000 doanh nghiệp của người Việt trên toàn lãnh thổ Công hoà Liên bang Đức hoạt động tích cực trong các ngành nghề kinh doanh đa dạng, từ thương mại, dịch vụ, nhà hàng, khách sạn, du lịch, bảo hiểm đến xuất nhập khẩu, v.v Khi nhắc đến các doanh nghiệp lớn của người Việt ở Đức, người ta không thể không nhắc đến Đồng Xuân, hiện là trung tâm thương mại, buôn bán lớn nhất của người Việt ở Đức Với sự phát triển không ngừng, Đồng Xuân hiện không chỉ là một công ty đơn lẻ mà đã trở thành tập đoàn Đồng Xuân với nhiều công ty hợp thành, đóng góp không nhỏ về các loại thuế cho nước sở tại Ngoài khu Trung tâm thương mại rộng lớn, Đồng Xuân còn có
Trang 6khách sạn Đồng Xuân đẳng cấp 4 sao, khu liên hợp Lehop sản xuất thực phẩm, các công ty xuất nhập khẩu và phân phối thực phẩm Á Châu, các công ty kinh doanh bất động sản và hệ thống nhà hàng đa dạng, tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn nhân công cả người Việt cũng như người sở tại
2.2 Đóng góp trong lĩnh vực đời sống - xã hội
Trong mọi mặt của đời sống – xã hội, cộng đồng người Việt ở Đức đều
có những đóng góp, hỗ trợ đáng kể cho những cộng đồng trên khắp nước Đức, thể hiện rõ phẩm chất “tương thân tương ái” đầy tự hào của người Việt Nam
Trước những hậu quả thiên tai nặng nề mà nhân dân hai bang miền Tây nước Đức Rheinland-Pfalz và Nordrhein-Westfalen phải gánh chịu trong đợt lũ lụt lịch sử trong khoảng tháng 7 năm 2021, cộng đồng người Việt tại Đức đã cùng phát động chương trình quyên góp nhằm chia sẻ phần nào những khó khăn với nhân dân vùng lũ Tổng kết chương trình "Cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Liên bang Đức quyên góp ủng hộ hai bang bị ảnh hưởng lũ lụt ở Tây Đức", Ban tổ chức đã nhận được sự ủng hộ của 382 cá nhân, gia đình, doanh nghiệp và hội đoàn với tổng số tiền 30.050 euro (tương đương xấp xỉ 780 triệu đồng Việt Nam) Toàn bộ số tiền này được chia đều ủng hộ nhân dân vùng lũ của hai bang này Món quà tuy không lớn về vật chất nhưng chứa đựng rất nhiều tình cảm và
sự sẻ chia gửi đến nhân dân hai bang Rheinland-Pfalz và Nordrhein-Westfalen
Đặc biệt trong những đợt dịch COVID-19 bùng phát trên toàn cầu, Đức cũng là một trong những quốc gia phải gồng mình ứng phó với tình hình dịch diễn tiến nghiêm trọng Nhằm hỗ trợ chính quyền sở tại, các cơ sở y tế cũng như cộng đồng dân cư ở các bang có người Việt cư trú, hàng loạt các phong trào quyên góp/mua/may khẩu trang, gồm cả khẩu trang y tế và khẩu trang thường,
để trao tặng cho các bệnh viện, cơ sở y tế ở Đức đã được cộng đồng người Việt
tổ chức và lan toả mạnh mẽ, từ góp tiền tới góp sức may khẩu trang ở nhiều thành phố như Berlin, Cottbus, Magdeburg, Leipzig, Dresden, Schwerin… Họ
Trang 7đang tích cực, gấp rút may khẩu trang để tặng những cơ sở ở Đức hiện thiếu thốn nghiêm trọng thiết bị bảo hộ này
Chẳng hạn chỉ riêng ngày 30 tháng 3 năm 2020, nhóm CHUNGTAY ở Berlin đã tới nhiều cơ sở là các bệnh viện, nhà dưỡng lão và trung tâm chăm sóc sức khỏe cho người già ở Berlin để trao tận tay những món quà kịp thời và đầy
ý nghĩa gồm 5000 hộp khẩu trang y tế (do cộng đồng quyên góp), 12.000 bộ găng tay, 30 hộp khử trùng và 1.400 khẩu trang tự may; nhóm may khẩu trang ở thành phố Cottbus tặng cho một bệnh viện thành phố này 700 khẩu trang Ngoài
ra, hai nhà hàng Thành Koch và Little Long của người Việt ở Berlin cũng chung tay cung cấp một số khẩu phần ăn cho các bác sĩ và y tá ở tuyến đầu (Theo TTXVN tại CHLB Đức, 2020)
Thông qua những hoạt động tiêu biểu trên, phải khẳng định rằng cộng đồng người Việt ở Đức đã và đang mang lại những giá trị tốt đẹp nhất định cho cộng đồng dân cư sở tại, từ đó khẳng định vai trò và vị thế không nhỏ của Việt Nam trong các cộng đồng dân nhập cư ở Đức Dù vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế nhất định nhưng những giá trị cốt lõi về tinh thần tương thân tương ái, chăm chỉ cần cù chịu khó và các nét đẹp truyền thống của Việt Nam sẽ tiếp tục được cộng đồng người Việt lan toả trên đất Đức
3 Nhà nước Đức có những hoạt động gì để thúc đẩy sự đóng góp của cộng đồng người Việt tại Đức đối với nước Đức?
Để giúp đỡ cộng đồng người Việt Nam tại Đức hoà nhập và phát triển,chính phủ Đức đã đưa ra các chính sách mới và ưu đãi, mở ra nhiều hy vọng hơn cho kiều bào người Việt và giúp đỡ họ nhiều hơn trong cuộc sống
3.1 Luật nhập cư mới dành cho người lao động tại Đức
Trong những năm gần đây, khi nước Đức đang đứng trước nguy cơ mất
đi sự hấp dẫn do thiếu lao động giỏi có tay nghề cao, chính phủ Đức đã trình dự luật mới với nội dung có thể đón nhận thêm những nguồn lao động từ nước ngoài nhằm giải quyết vấn đề thiếu nhân lực lao động có tay nghề và hỗ trợ cho
Trang 8nền kinh tế Đức duy trì được sự vững mạnh Dự luật mới về nhập cư này vào cuối năm 2018 là một bước ngoặt lớn đối với cộng đồng người Việt sinh sống ở Đức nói riêng và những người nước ngoài nhập cư Đức nói chung khi đây là lần đầu tiên một văn kiện cải cách về quy định nhập cư ở đất nước có tâm lý bài ngoại cho những người có chuyên môn và tay nghề cao tới Đức Theo đạo luật mới này, những người nhập cư và tị nạn đến từ các nước không thuộc liên minh châu Âu nếu có chuyên môn trong các lĩnh vực mà Đức cần thì sẽ được cấp phép lưu trú và gia hạn thêm visa sau khi đã tìm được việc làm Đến năm 2020 những quy định mới về nhập cư này chính thức được áp dụng và điều này là tín hiệu tích cực đối với du học sinh Việt Nam tại Đức Những quy tắc cũ trước kia như người nhập cư là sự lựa chọn cuối cùng cho việc thuê lao động của người bản xứ hay chỉ được làm việc trong các ngành nghề đang thiếu lao động và ưu tiên việc làm cho công dân người Đức hơn đều bị bác bỏ, thay vào đó họ tập trung vào việc tuyển chọn nhân tài, bằng cấp của người lao động Theo luật mới được ban hành, không chỉ những người Việt Nam tốt nghiệp đại học tại Đức mà
cả những người có bằng học nghề cũng được áp dụng các quy định mới, sau khi làm việc 2 năm tại Đức sẽ được cấp giấy phép cư trú vô thời hạn
Trong thời gian sinh sống tại Đức, sinh viên Việt Nam được hưởng các dịch vụ hỗ trợ sinh viên như giảm tiền ăn tại các nhà ăn sinh viên, giảm vé vào cửa ở các khu vui chơi giải trí hoặc miễn chi phí khi đi lại bằng các phương tiện giao thông công cộng trong thành phố, ngoài ra được hưởng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe với mức bảo hiểm tối thiểu Sau khi tốt nghiệp đại học, sinh viên Việt Nam có cơ hội được ở lại làm việc tại Đức và sẽ được tạo điều kiện gia hạn visa Từ những sự ưu đãi của chính phủ liên bang và cộng đồng đông đúc người Việt tại Đức đã tạo cơ hội cho những người trẻ sinh sống tại Đức, đặc biệt là cho du học sinh được phát triển
Trang 93.2 Chương trình cứu trợ các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid
19 ở Đức
Đối với cộng đồng người Việt Nam kinh doanh buôn bán ở các thành phố lớn trên nước Đức như Berlin, Leipzig, München,…khi đại dịch Covid 19 xảy
ra, để ngăn ngừa sự lây lan của dịch bệnh, chính phủ đã ban hành lệnh đóng cửa các nhà hàng và các cơ sở dịch vụ không thiết yếu dẫn đến việc làm ăn của cư dân Việt Nam gặp nhiều khó khăn Chính phủ Đức đã mở ra gói cứu trợ cho phép các doanh nghiệp bị tổn thất bởi đại dịch đăng ký khoản vay với hỗ trợ của nhà nước lên đến 25% doanh thu của họ trước đại dịch, ngoài ra chính phủ cũng tăng cường hỗ trợ cho cả những người tự kinh doanh và các công ty nhỏ dưới
10 người trong thời điểm này Không chỉ vậy, trong thời điểm lây nhiễm
Covid-19 lần thứ hai, các doanh nghiệp Việt Nam thuộc lĩnh vực dịch vụ như nhà hàng chịu ảnh hưởng của lệnh phong toả đã được chính phủ hỗ trợ thêm Theo
đó, chính phủ sẽ hỗ trợ thêm tiền trợ cấp nuôi con hằng tháng, tiền thuê nhà sẽ được trợ giúp một phần hoặc hoãn tiền thuế cho các doanh nghiệp nhỏ
4 Kiều bào tại Đức và những đóng góp tích cực cho quê hương Việt Nam
Kiều bào tại nước ngoài luôn là một bộ phận không thể tách rời với đất nước Hưởng ứng tinh thần “tương thân tương ái”, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, trong những năm trở lại đây, kiều bào tại Đức đã có những đóng góp nhất định cho công cuộc xây dựng và phát triển quê hương đất nước Việt Nam.
4.1 Cộng đồng người Việt ở Berlin hỗ trợ nhân dân miền Trung khôi phục sau bão Chanchu
Cách đây 15 năm về trước, tháng 7 năm 2006, các xã thuộc huyện Núi Thành, Quảng Nam và xã Nghĩa An, huyện Tư Nghĩa, Quảng Ngãi đã phải vật lộn với cơn bão Chanchu khiến nhiều ngư dân mất tích và thiệt mạng Trong thời gian đó, cơ quan Báo Công An Nhân Dân & Chuyên đề An Ninh Thế Giới
đã nhận được 1.800 Euro (khoảng 35.689.000 đồng) từ Ban Giám đốc cùng Hội
Trang 10Phụ nữ Trung tâm Thương mại Đồng Xuân tại thành phố Berlin, Cộng hòa Liên Bang Đức nhằm hỗ trợ cho nhân dân vùng lũ Với số tiền này, văn phòng Báo phối hợp với Công an các tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi mua 10 tấn gạo và thuyên chuyển về các địa phương
4.2 Người Việt tại Đức quyên góp 125.000 EURO ủng hộ miền Trung bão lũ năm 2016
Từ ngày 18 đến ngày 30/10/2016, cộng đồng người Việt Nam tại Đức đã phát động ủng hộ người dân miền Trung, đặc biệt là các tỉnh chịu nhiều thiệt hại
do những trận mưa kéo dài Cùng với đó Ban tổ chức của cộng đồng người Việt
ở Đức đã được thành lập tại Berlin, Cộng hòa Liên bang Đức để quyên góp ủng
hộ cho sự kiện này
Cuối cùng, sau 2 tuần vận động và nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ
bà con kiều bào từ mọi miền nước Đức, Ban tổ chức đã nhận được số tiền ủng
hộ lên tới 125.000 Euro, cùng với đó là 6 suất học bổng học nghề tại Đức dành cho con em vùng lũ lụt miền Trung có tổng giá trị 45.000 EURO và 120 triệu VND đồng do công ty TNHH Hợp tác Thương mại Toàn Cầu tài trợ Ban tổ chức cũng đã biểu quyết đồng thuận việc cứu trợ bằng tiền mặt cho bà con vùng
lũ tại 4 tỉnh miền Trung bị thiệt hại nặng nhất đó là: Nghệ An - 20.000 EURO;
Hà Tĩnh - 40.000 EURO; Quảng Bình - 40.000 EURO và Quảng Trị - 20.000
EURO* Ban tổ chức cũng đã thành lập đoàn công tác về tận địa phương, trao
tận tay cho người dân số tiền ủng hộ đầy ý nghĩa này
*: số tiền được tạm tính tròn
4.3 Kiều bào tại Đức ủng hộ quê hương Việt Nam trong Đại dịch COVID-19
Liên tiếp trong năm 2020 – 2021, cả thế giới phải chống chọi với đại dịch COVID-19, trong đó có cả Việt Nam và CHLB Đức Theo thông tin Đại sứ quán nắm được, kiều bào người Việt và cả một số bạn bè Đức đã ủng hộ các