THACH THLfC GIITA BAT BINH DANG GlOl VA PHAT T R I £ N B £ N V C N G 6 VlfiT NAM ^ ^ hu chiing ta d^ biet, phdt triln bin ^Jfr vung la su phdt trien nham thoa man nhu cdu ciia the he
Trang 1THACH THLfC GIITA BAT BINH DANG GlOl VA
PHAT T R I £ N B £ N V C N G 6 VlfiT NAM
^ ^ hu chiing ta d^ biet, phdt triln bin
^Jfr vung la su phdt trien nham thoa man
nhu cdu ciia the he hien tai ma khong lam tdn
hai de'n kha nang phat trien dl thoa man nhu cdu
ciia the' he tuong lai (dinh nghia ciia Uy ban Moi
truong va Phdt trien ciia the' gidi nam 1987)
Noi m6t each don gian hon: phdt trien bin
viing la su dam bao binh dang phiic lpi giiia
cdc the' he Mpt khi, muon bao ve su binh
dang cho the he tuong lai, the' he sdp sinh ra,
chiing ta khong the coi nhe cac doi hoi cdp
thilt su binh dang ciia ngudi me, nguoi vp, tre
em gai, boi hp chiem 1/2 ddn so' the gidi
-Binh dang gidi
Day khong chi la doi hoi mang tinh dao
diie ma con la nIn tang chdc chdn cho su phat
trien bin viing
Trong pham vi bai viet nay tdc gia se phdn
tfch su bat binh dang gidi vl nguon luc, quyln
luc, tie'ng ndi Dilu do da anh hudng nhu the'
ndo den su phdt triln bin viing or Viet Nam
Su phdn tich nay chu ye'u se dua tren mpt so'
ket qua dinh lupng tur cupc "dilu tra danh gid
cdc muc tieu tre em va phu nii" do Tdng cue
Thdng ke (TCTK) va Quy nhi ddng Lien hpp
qudc (LHQ) thuc hien nam 2006 Tii dd, se
gpi mcr nhiing khuye'n nghi cho chfnh sdch
gdp phdn giam thilu su bdt binh dang gidi
trong xa hpi Viet Nam, nhdm gdp phdn phdt
triln bin viing
1 Ve khai niem: "gidi" la mpt thudt ngii
xudt phdt tii quan he xa hpi, chi vai trd, trach
nhiem trong xa hpi giiia nam vd nii Gidi dl
cap den viec phan cong lao dpng, phan chia
ngudn luc va lpi feh giiia nam va nii trong xa
hpi Gidi dupc hinh thanh do hpc tap vd gido
due Vi vay, binh dang gidi se khdc b mdi dia
phuong, mdi nudc va nd se thay ddi theo qud
trinh phdt triln kinh te' xa hpi "Gidi trong
chien lupc todn dien vl tang trudng va xda ddi
gidm ngheo, 2005"
NGUYfiN THANH THUY *
Dilu dd cho thd'y, bd't binh dang gidi se thay ddi theo hudng binh dang hon trong qua trinh phdt trien Nam muoi nam qua, chung ta da chiing
kien su tien b6 vupt bde trong dia vi cua phu
nu tren cdc linh vuc chfnh tri, kinh te', van
hda, xa hpi b hdu khap cdc nudc tren thi gidi
Tuy nhien, bdt binh ddng gidi vl ngudn luc, quyln luc, tie'ng ndi vdn phd biSh va tdn tai mpt cdch dai dang Hdu qua ciia nd la da day nhilu ngudi den tinh trang khdn cung cua cupc sdng, dd la nan mii chfi, ngheo ddi, benh tat, bao luc, nan dich AIDS, Ngudi phai ganh chiu true tiep va anh hudng nang nl nhdt
la phu nii va tre em gai Chinh hdu qua nay da kim ham su tang trudng kinh t l qudc gia vd can trd den phat triln ben viing (PTBV)
Vi vay, binh dang gidi trd thanh muc tieu ciia su phat triln: "Thiic day su tiep can binh dang ciia phu nu va su tham gia ddy dii tren co
sd binh dang vdi nam gidi vao qua trinh ra quyet dinh d tdt ca cac cdp dp khac nhau
Dieu chinh cdc quan diem vl gidi trong tat
ca cac chfnh sdch va chien lupc, loai bd tdt ea
eac hinh thiic phdn biet ddi xix va xiic pham
phu nii, cai thien dia vi, siic khoe va phiic lpi kinh te cua phu nii va cdc em gdi thong qua su tiep can day du va binh dang cdc cO hpi kinh
te, dat dai, tfn dung, gido due va cdc dich vu cham sdc siic khoe" (Ke' hoach thuc hien Johannesburg, 2002)
Can "tang cudng binh dang nam nit va nang cao vi t h i cho phu nii" (muc tieu thii 3 trong 8 muc tieu Viet Nam thuc hien cdc muc tieu phdt trien thien nien ky)
Viec "thiic day binh dang gidi hay tang cudng binh dang gidi ciing diu nham thu hep Nguyin Thanh Thuy, CN, Vien Nghien ciru Moi trucmg va Phat trien ben vumg
Trang 2NguySn Thanh ThCiy - Thach thCtc giOa bat binh dang gidi
khoang each gidi khd sau sdc tren hai khfa
canh: ngudn luc vd quyln luc ciia phu nii
vd nam gidi nhdm muc tieu phdt triln
2 Tai sao bait binh d^ng ve ngudn luc lai
kim ham su phat trien ben vung
Ngudn luc gdm 3 khfa canh chfnh la: gido
due, y te' - siic khoe vd tu lieu san xudt
a) Bdt binh ddng gidi ve gido due dd
dnh hudng nhu the ndo den phdt trien
ben vUng
Giao due la vdn d l quan trpng d l mdi
ngudi cd the tham gia vao qud trinh phdt
triln Nhung trinh dp hpc vdn ciia phu nii
va nam gidi nhu sau (Bang 1):
B A N G 1: Gidi tinh cua chu ho theo trinh
do hoc van Trinh dp hoc van cua
chu ho
Muchii
Td't nghiep Tilu hoc
T6't nghiep THCS
T6't nghiep THPT
Nam % 46,9 79,3 82,7 79,6
Nijr%
53,1 20,7 17,3 20,4
Nguon: TCTK: Ket qud Icfido sdt miic song fig
gia dinfi ndm 2008)
Ket qua tren cho thdy, bdt binh dang gidi
vl gido due ciia the' he trudc la rdt cao va
dilu dd da anh hudng din thu nhap ciia phu
nii:, dia vi cua phu nii va the' he con cai hp
Khi phu nii cd trinh dp thap, hp rat khd
tim viec lam, neu tim dupc viec lam thudng
vdi nhung viec khong ai mudn lam va thu
nhap tii nhung viec dd qua thdp, hp gap khd
khan ve kinh te
Vdi trinh dp hpc vdn thdp, hp khdng
nhdn thiic dupc tdm quan trpng va lpi ich
cua gido due Hp chi thd'y rang chi phf cho
viee hpc hanh cua con cai hp la qud cao ddi
vdi thu nhap cua hp, ma chi phf dd lai danh
cho mdt thii lpi ich ma hp cam thdy khdng
ro rang Do dd con cai hp thudng cd trinh
dd hpc vdn thdp nhu hp Dilu dd han se
lam anh hudng true tie'p den san xudt va
phat trien Chung ta thit xem hp va con cai
hp se lam gi khi ma binh qudn dat ndng nghiep/ddu ngudi dang giam manh, thdm chf nhilu ndng dan hien nay khdng cdn ddt san xudt, do qua trinh dd thi hda Cdu tra ldi la hp khdng dap ling dupe nhu cdu lao ddng chdt xdm, hp se bi loai ra khdi qua trinh phdt triln
Phu nii cd trinh dp van hda thdp se lam giam nang sud't trong san xud't ndng nghiep, tdng riii ro thiet hai trong chdn nudi va trdng trot Phu nii ddng vai trd chii yeu trong san xuat ndng nghiep, hp chiem 75,6% luc lupng lao ddng ndng nghiep trong khi nam gidi chi chie'm 71,6%, nhung
hp lai it tham gia cac dich vu khuycii ndng hon nam gidi
B A N G 2: Ty le tham gia ldp tap huan
khuyen nong Tham gia tap huan khuyen nong Tap hua'n chan nu6i Tap hua'n tr6ng trot
Nam
% 70,4
90
N 0 % 20,6
10
Kit qud dieu tra tai Dong bdng song CAu Long 2007 (Ddnfi gid ngheo theo vUng, UNDP
2008)
Tai sao nu ndng dan chi chiem mpt ty le nhd trong ldp tdp hud'n khuye'n ndng? Bang
1 da ehl cho ta thdy trinh dp hpc vdn cua nam ndng dan cao hon nu ndng dan Vi vdy, nii ndng dan neu cimg tham gia tap hudn nhu nam ndng ddn thi ky thuat trdng trot va chan nudi ciia nam ndng dan vdn cao hon nu ndng dan Thuc te' cho thay, d Viet Nam, nam ndng dan xii ly sau hai va
ky thuat quan ly diet trii sdu hai tdt hon nu ndng ddn, mac dii ca nam va nii diu qua ddo tao ldp khuye'n ndng nhu nhau
Nhdm nghien ciiu khac chiing minh rang: cii 1% tang them trong ty le theo hpc cd'p trung hpc d phu nii thi thu nhap dau ngudi se tang 0,3% (Dua vdn d l gidi vao phat triln, 2001)
Phu nii cd trinh dp van hda thdp thudng sinh eon nhe cdn hon phu nu cd trinh dp van hda cao
Nghien cCru Phit thin ben vdng, so 3 (28) - Thing 9/2010
Trang 3Nguyin Thanh ThCiy - Thach thCfc giOa bat binh ding gidi
B A N G 3: Ty le phan tram tre em co can
nang so sinh nhe can (< 2,5kg) vdi trinh do
hpc van cua ngudi me
Trinh do hoc vain cua nguoi
me
Chua he't Tieu hoc
T6't nghiep Tilu hoc
T6't nghiep THCS
T6't nghiep THPT va trd len
Ty le % tre so sinh nhe can 8,6 6,9 6,6 5,0
TCTK: So lieu dieu tra ddnh gid cdc muc tieu tre
em vd phu nii, 2006
Phu nii cd trinh dp hpc vdn thdp, con cdi hp
ngay tii nhd ft dupc khuyen khfch hoc tap hon
phu nii cd trinh dp hpc vdn cao
B A N G 4: Ty le % tre em tiT 0-5 tudi
dupc tham gia hoat dong khuyen khich hoc
tap va san sang di hoc vdi trinh do hoc van
ciia ngudi me
Trinh do hoc van
ciia me
Khong bang cap
Tot nghiep Tieu hoc
Tot nghiep THCS
Tot nghiep THPT va
tro len
Ty le % tre em tir 0-5 tudi duoc tham gia hoat dong khuyen khfch hpc tap
38,9 54,7 64,4 70,7
TCTK: So lieu dieu tra ddnh gid cdc muc tieu
tre em vd phu nit, 2006
Khi ngudi me cd trinh dp hoc van cao, hp cd
thi tu tao dupc thu nhap, hp danh eho gido due
nhilu hon, con cai hp ngay tii nhd dupc khuyen
khfch hpc tap nhilu hon, dupc cung cap dinh
dudng tdt hon ngay tii khi mang thai Dilu dd,
tao ra mpt the' he tuong lai tdt hon
Mat khac, ngudi me cd trinh dp van hda cao
thudng cd xu hudng lap gia dinh mupn, giam ti
le sinh, gdp phdn giam ty le tang dan sd, dd la
yeu cdu CO ban dl phdt trien bin viing Cd the
ndi: bat binh dang gidi vl gido due khdng
nhiing day nhieu phu nir ra khdi hoat dpng kinh
t l ma cdn anh hudng Uuc tie'p den thi he tuong
lai, do la: suy dinh dudng, mu chii, ddi ngheo,
ty le tii vong tre em cao, Dilu dd khdng chi
lam anh hudng den chi phi qudc gia ma cdn han
m
che nang lue cua mdt the' he Mdt khdi lupng Idn tai nang, tay nghl, siic luc trong dan so da khdng dupc khai thac vao qua trinh phdt trien kinh te qudc gia
Vi vay, binh dang gidi la mdt trong nhiing yeu cdu dat ra cho nIn gido due dao tao Viet Nam Giao due Viet Nam hien nay co ban da dam bao dupc binh dang gidi Tuy nhien vdn tdn tai mpt thue te' la, trong nhdm ngheo d cac vung ndng thdn ngheo va viing ddn tdc thilu sd, cac em gdi tiep can giao due tieu hpc ngang bdng cdc em trai, cdn d cap bac THCS & THPT thi vdn thdp hon nam gidi NghTa la, d mdt gdc
dp nao dd thi bdt binh dang gidi vl gido due vdn tdn tai va dilu dd da lam sdu sdc them tinh trang bat binh dang gidi
b) Bdt binh dang gidi ve y te'vd site Ichoe' dd dnh hudng nhu the ndo den phdt trien ben vUng
Y te' va siic khoe la ngudn luc quan trpng dl phu nii tham gia va hudng thu thanh qua ciia su phdt trien
Phu nu la ngudi true tiep sinh ra tre em, nudi dudng tre em, cham sdc tre em - the' he tuong lai eua ddt nudc Vi dilu dd, chfnh phii da va dang tang cudng cung cdp cdc dich vu siic khoe sinh sdn cd chdt lupng cao cho phu nii nhdm giam ty le tir vong ngudi me khi sinh eon, giam
ty le tit vong tre so sinh, tang cudng dieu tri viem nhilm qua dudng tinh due, HIV, v.v Tuy nhien, dich vu cham sdc siie khoe sinh san edn han che, cdng tdc cham sdc siic khoe ba
me khi mang thai dupc cai thien nhung chua diu giiia cdc vung ndng thdn, viing cao vd viing
xa xdi heo Idnh Ty le nao phd thai d Viet Nam cdn d miic cao lam anh hudng d^n siic khoe va
ty le vd sinh d phu nu Bdi le dinh kien gidi vl sinh san cho rang: trdnh thai la trdch nhiem ciia phu nii, vi vay ngudi ta ft quan tdm tdi vai trd ciia nam gidi trong siic khoe sinh sdn
Theo dilu tra miic sd'ng hd gia dinh gdn ddy cho thdy cd su chenh lech vl gidi ngay cang tang xet theo ty le suy dinh dudng d ngudi trudng thanh Dilu nay cho thdy phu nu hoac cd
it kha nang tiep can vdi ngudn dinh dudng day
du, dae biet trong qua tiinh mang thai, hoac phai lao ddng qua miie, hoac phai cam chiu
Nghien ciru Phit trien hen viing, so 3 (28) - Thing 9/2010
Trang 4Nguyen Thanh ThOy - Thach thdc giOa bat binh ding gidi
canh bi ngupe dai trong gia dinh, Ty le nQ
nhilm HTV cao hon nam, vdn dl bao luc anh
hudng nghiem trpng den siic khoe ciia phu nii
Tuih trang bao luc gia dinh cdn dai dang vd
phiic tap Ddu tranh vdi tmh Uang bao lue gia
dinh la rat khd khan bdi chfnli sU tdn tai bdt
binh dang gidi trong gia dinh; ngudi dan dng
tu coi minh cd quyln luc hon phu nu Quan
niem truyin thd'ng da day phu nli vdo thi phu
thudc vao ngudi chdng vl tai san, dat dai,
(da sd ngudi chdng diing ten trong gidy chiing
nhan quyln sir dung ddt) Mat khac, quan niem
xa hpi cho rang bao luc gia dinh la chuyen
rieng cua mdi gia dinh, chinh quyln va doan
thi chi can thiep khi cd don to cdo cua ngudi
vp Nhung ngudi vp lai quan niem rdng: "xdu
chang hd ai" hay "xau xa ciing the chdng ta,
ddu rang tdt dep eung ra chdng ngudi" Vi vdy,
bao luc gia dinh vdn cii tdn tai trong cdc gia
dinh dudi nhilu hinh thiic khdc nhau
Ben canh bao luc gia dinh, bao luc xa hdi
ngay cang phiic tap hon dd'i vdi phu nii
Theo danh gid cua LHQ, hang nam cd hang
nghin phu nii vd tre em gai Viet Nam bi ban
qua bien gidi Trung Qudc, Campuehia, Dai
Loan, Singapore, Han Qudc lam gdi mai ddm
hoac bi bupc ket hdn, hoac bi lao ddng cudng
biic, Dilu dd anh hudng nghiem trpng tdi siic
khoe thi chdt va tinh than cua phu nii
Cai gid phai tra cho su bat binh dang
gidi nang n l nhdt la chdt lupng cupc sd'ng
ciia phu nii: ft hpc, ngheo ddi, suy dinh
dudng, cue khd, tang ty le mai dam, tang ti
le Idy nghilm HIV, anh hudng true tiep den
chat lupng cude sd'ng ciia the' he ke cdn
Dilu dd da can trd qua trinh tich luy vdn
eon ngudi, loai bd hp ra khdi qua trinh phdt
trien, kim ham kha ndng tdng trudng kinh
te' dai han
c) Bdt binh dang gidi trong viec tie'p can tu
lieu sdn xud't nhu ddt dai, tin diing se dnh
hudng nhu the nao de'n phdt trien ben vQng
Ddt dai la tu lieu sdn xud't thiet ylu va la tai
san cd gid tri nhdt cua cac hd gia dinh, dae
biet la ddi vdi cdc hd gia dinh ndng thdn
Quyen sir dung ddt quyet dinh kha nang tiep
can tin dung, quyet dinh vi the' kinh te'
-xa hdi cua con ngudi
'Nghien ciru Phit then ben vung, so 3 (28) - Thing 9/2010
Theo ludt, phu nii vd nam gidi cd quyln binh dang vl tai san, viec lam., nhu da dupc thi hien trong Ludt Ddt dai, Ludt Ddn su, Ludt Hdn nhdn va gia dinh, ludt lao dpng, ludt phdng chdng bao luc gia dinh,
Nhung tren thuc te', nam gidi cd quyln quye't dinh hdu he't cdc vd'n d l quan trpng nhu sir dung dd't, chuyen nhupng ddt, tie'p cdn tfn dung chfnh thiic cdn phu nii chilm
da so trong ngudn tfn dung khdng chfnh thiic vdi lai suat cao, ngudn vdn han che Vi the, phu nii ft cd co hdi tao thu nhap so vdi nam gidi Nam gidi cho rang hp cd quyln quyet dinh cac hoat ddng kinh te' trong gia dinh, cdn phu nu se lam nhung viec khdng dupc tra luong nhu ndi trp, nudi dudng tre
em, cham sdc ngudi dm, Nhu vdy, phu nii trd thanh ngudi cd trdch nhiem cao ddi vdi viec cham sdc cae thanh vien trong gia dinh, CO hpi tim viec lam tao thu nhap thdp
vd vi the' cua phu nu trong gia dinh va xa hpi
cd nguy co giam
Tdm lai, bd't binh dang gidi vl tu lieu san xudt se khdng chi day phu nii den chd thieu viec lam tang thu nhdp ma cdn lam sdu sdc them van d l bao lue gia dinh
3 Bat binh dang gidi ve quyen luc -tie'ng noi
Theo phdn tren da phan tfch, phu nu ludn chiu thiet thdi vl tu lieu san xudt dat dai bdi nguyen nhdn sdu xa la bdt binh dang gidi vl quyln luc, quyln thiita ke' tai san, ddt dai Su phan biet gidi, dinh kien gidi da lam cho chfnh ngudi me cung khdng mudn cho con gai hp dupc quyln thiia ke' rudng nuong Mpt cupc dilu tra tai huyen Bdt Xdt, tinh Lao Cai (Pham Manh Ha) cho thdy ket qua nhu sau: 85% ngudi dupc hdi tra ldi con gai khdng dupc thiia ke' rupng nuong (ty le nam
nu dupc hdi la ngang bdng)
Vi vdy trong gia dinh, da sd phu nii d vi tri phu thudc vao ngudi chdng ve tai san Cdn trong xa hdi, dinh kien trpng nam khinh nii, tdm ly mudn sinh con trai dl ndi ddi tdng dudng vdn tdn tai ddn den mdt can bdng gidi tfnh trong dan sd Ta hay xem ty
le gidi tfnh d Viet Nam tir nam 1979 den nay (qua sd lieu d Bang 4 dudi day)
m
Trang 5NguySn Thanh ThCiy - Thach thi/c giita bat binh ding gidi
B A N G 4: Ty le gidi tinh d Viet Nam
Nam
1979
1989
1999
2002-2006*
2010**
Nam 94,2 94,7 96,7 107-108 110,65
Niir
100
100
100
100
100 Mdt cdn bang gidi tfnh trong ddn sd, thiia
nam thieu nu da khien tinh trang phu nii bi bde
lot, bi budn ban lam nghl mai ddm, bi budc ket
hdn cd xu hudng gia tang Dilu dd gay bdt dn
dinh xa hdi
- Bdt binh dang gidi vl quyln luc va tilng
ndi cdn cd mdi quan he vdi nan tham nhiing
Cae nghien ciiu vl khoa hpc xa hpi va khoa hpc
hanh vi cho rang: phu nii va nam gidi phan ling
khdc nhau trudc nan tham nhung Phu nii it
chdp nhdn nhiing hanh vi khdng trung thue va
bdt hpp phap hon nam gidi Vi vay, chfnh phii
se ft tham nhiing hon neu nhu phu nii hoat dpng
tfch cue hen tren chinh trudng
O Viet Nam, chiing ta da chiing kien su tien
bd vupt bac cua phu nu tham gia trong cdc co
quan quyln luc ciia Nha nudc, song hp vdn cdn
han che trong viec tham gia chfnh tri va dai dien
cac cap chfnh quyln tii dia phuong den qud'c
hdi, cu thi la phu nii chilm mdt ti le rdt khiem
tdn d vi tri tli bd trudng
Mat khdc, bat binh dang gidi vl giao due vd
y te dupe cai thien tuong dd'i nhanh nhung su
bat binh dang gidi vl sd hiiu tai san; bat binh
dang gidi trong chfnh Uudng cdn thay ddi rdt
chdm Nguyen nhdn sdu xa dd la dinh kien xa
hpi, the che' xa hpi da an sau vao tilm thiic ciia
mpi ngudi
4 Nhurng giai phap de thu hep khoang
each bat binh dang gidi
Trudc hit chiing ta can thu thdp thdng tin,
nhiing thdng tin ma phu nii phdi ddi mat, eu the
la bdt binh dang gidi vl giao due d cdp Trung
hpc CO sd, Trung hpc phd thdng va Dai hpc,
thdng tin hen quan den bao luc gia dinh, budn
ban phu nil, dilu kien 1dm viec eiia phu nir,
thdng tin vl nhiing can trd phu nu tliam gia
chfnh trudng, de cd nhung giai phap phii hpp
Chfnh phu cdn mdt chien lupc giam bdt binh dang gidi manh me hon, ddng bp hon, danh rieng nhiing vi tri quan ly, lanh dao d cdc cdp chfnh quyln cho phu nu tii dia phuong din qud'c hpi
Nhiing cdch can thiep nham ndng cao binh dang gidi dd la:
-t- Xoa bd dinh kien gidi trong gia dinh va nha trudng Dae biet sir dung sach gido khoa -cdng cu phdt trien tri thiic va tinh cam cho ca mdt thi he de xod bd dinh kiln vl gidi da tung
an sdu vao cae the' he
+ Dam bao binh dang gidi vl ngudn luc, quyln luc va tieng ndi ciia phu nii
+ Thu hep khoang cdch vl phdt triln giCa cae viing, dae biet nhiing vung ngheo
+ Phdt triln thi trudng lao dpng, dae biet Id
thi trudng lao dpng dd'i vdi lao dpng nii
-I- Cung cap bao trp xa hdi phii hpp vl gidi: bao hiem huu tri ciia Viet Nam thudng khdng tfnh deii su khac biet vl gidi trong viec lam va thdi gian lam viec; thu nhdp vd tudi thp eua nam
va nii, nen da khien cho phu nu vl gia va nhdt la cac dd'i tupng god bua dl bi lam vdo canh ddi ngheo Vi vay can lam phong phii them cac chuong trinh mua bao hilm cho tudi gid, dae biet cho phu nii
Nlu bat binh dang gidi dupc xda bd thi 100% luc lupng lao ddng tilm nang se ddng gdp vdo qua trinh phdt triln kinh te' qudc gia Dilu dd se gdp phdn dam bao phat trien bin viing dat nudc trong tuong lai./
TAI LIEU THAM KHAO
1 Gioi trong chien lucre toan didn yi tang tnicmg va
XDGN, 2005
2 Viet Nam thuc hien cac Muc tieu ThiSn nien ky
3 Ke't qua khao sat miic s6'ng h6 gia dinh nam 2008, NxbTK
4 Danh gia ngheo theo vdng VNDP 2008
5 Dua v^n d^ gidi vao phat trien Nxb Van hoa-Thong tin, 2001
6 Sd lieu dau tranh danh gia cac muc tieu tre em va phu n u T C r k , 2006
7 Cac luat Viet Nam
8 8 Tap chi Nghien cuu tam ly, s6' 3/200R
* Bao thanh nien ngay 19/1/2007
** CJiUdng trinh 16'i s6'ng thucmg ngay VTVl ngay 11/7/2010
[E Nghien ciru Phit trien ben viing, so 3 (28) - Thing 9/2010