Nhd nude ed bp mdy thuc Men quyen luc trin cde mat lap phdp, hdnh phdp, tu phdp; bd tri rpng khdp tic Trung uong den dia phuong eo sd; cd dpi ngii cdn bd, cdng chuc; ndm giit edc ngu
Trang 1VAI TRO CUA NHA NKdC DOI von PHAT TRIEN XA HOI VA QUAN LY PHAT TRIEN XA HOI
PGS, TS NGUYfiN VAN MANH<'
Nghien cftu vfti de phat trien xa hdi va
quan ly phat trien xa hdi trong mdi
quan he vdi phat trien kinh te, ehinh trj, vfti
hoa la nghien cftn viec td ehfte va phat trien
ddi sdng cdng ddng, nghien cftu he thdng
quan diem, chinh sach, co ehe, giai phap
lam lanh manh hda mdi trudng xa hdi, cac
quan he xa hdi de phat trien, cham lo cho
con ngudi vdi m each la phat trien ngudn
nhan lyc, tao dieu kien cho viec dn djnh,
hoa nhap, phat trien efta cac ca nhan thanh
vien cdng ddng Vdi each tiep can dd, phat
trien xa hdi va quan ly phat trien xa hdi cd
npi dung rft phong phft, da dang, bao gdm
cac vfti de ve phat trien giao due, y te, xda
ddi giftn ngheo, giftp do ngudi cd hoan
canh khd khan, yeu the, nhiing ngudi bj
anh hudng efta thien tai djch benh, gift
quyet te nan xa hpi, bao ve mdi trudng,
cham lo nftig cao ddi sdng vft chft va tinh
thfti efta nhfti dfti
Trong tien trinh ddi mdi, mac du phat
trien kinh te la trpng tam, tao tien de, dieu
kien vft chft de phat trien xa hpi, song phat
triin xa hdi ngay cang cd vai trd quan
<•> Vien Nh^ nu6c va Phap luat; Hpc vien Chinh tri
Hanh chinh quP'c gia H6 Chi Minh
trpng, trd thanh muc tieu, ddng luc efta phat trien kinh te, la tieu chufti danh gia mftc dp phat trien ben viing efta kinh te cftng nhu su phat trien uu viet efta che dp xa hdi chft nghTa Trong co che Dang lanh dao, Nha nudc quan ly, nhan dfti lao dpng lam chft, Nha nude ed vai trd la ngudi td ehfte, dieu hanh, quyet djnh ddi vdi phat trien xa hdi
va quan ly phft trien xa hdi Vai trd quan trpng hftig dau, cd y nghTa quyet djnh ddi vdi sy phat trien xa hpi va qufti ly phat trien xa hpi dd efta Nha nudc dugc the hien tren nhiing diem co ban sau:
Nhd nudc nhdn danh quyin luc cua nhdn ddn, thuc Men quyin luc do nhdn ddn iiy thdc di quyit dinh ede vdn di lien quan din phdt triin xd hdi vd qudn ly phdt triin
xd hpi
Nha nudc sft dung quyen lyc efta minh
di quyit djnh va td chftc thye hien chien luge, chuong trinh, ehinh sach phat trien xa hdi mdt each toan dien, tren quy md toan
xa hdi ma khdng mdt td chftc nao cd thi thay the Nha nudc la td chftc chinh trj efta nhan dan, do nhan dan td chftc ra, dft bieu cho y chi, lpi ich va nguyen vpng efta nhan dan, lal do Dang Cdng sfti lanh dao, vi thi Nha nude cd dft dieu kien ehinh trj de giai
Trang 2quyit dftng dfti cac van de xa hdi, thuc hien
quan ly phat triin xa hpi theo djnh hudng
xay dvmg chi dp xa hpi chft nghTa vi hanh
phftc cua eon ngudi
c i n nhfti thftc ring, Nha nudc ta la Nha
nudc efta dfti, do dfti, vl dan, vi the trong
td chftc, hoft ddng efta Nha nudc phft cd
CO chi bao dftn quyen luc nha nudc thupc
v i nhfti dfti Trong cac van de phat trien xa
hpi cung vay Mdi khi quyet djnh cac
chuang trinh, chinh sach Hen quan den phat
triin xa hdi, cfti phft tdn trpng quyen luc
efta nhan dfti Nhung chuang trinh, chinh
sach i y phai dugc nhfti dan, gdp y kien,
ddng thdi phft dugc cac co quan dft bieu
cho nhan dan (Qudc hdi, Hdi ddng nhan
dan) ban bae, thao lufti ky; khi can thiet
phft dua ra trung cau y kien nhfti dfti
Nhan danh quyen lyc nha nudc nhung ludn
phft nhd la quyen lyc do nhfti dfti uy thae,
khdng dugc tuy tien, de dai Khdng dugc
lam chinh sach theo kieu "quyet dinh trong
mdt gid" va cung "thay ddi trong mdt gid"
Tdn trpng nhan dfti, tran trpng y kien cua
nhan dan la yeu cau ddi vol Nha nudc efta
dan, do dan, vi dan, nhit la trong cac vfti
d i phft trien xa hdi
Nhd nude ed bp mdy thuc Men quyen
luc trin cde mat lap phdp, hdnh phdp, tu
phdp; bd tri rpng khdp tic Trung uong den
dia phuong eo sd; cd dpi ngii cdn bd, cdng
chuc; ndm giit edc ngudn luc tdi chinh, vdt
chdt phuc vuphdt triin xd hdi
Bd may nha nudc va dpi ngft can bp,
cdng ehfte la nhiing yeu td cin thiit cho
phep Nha nudc xay dvmg va triin khai thye
hien nhanh chdng, tren quy md toan xa hdi
cac chinh sach phuc vu phat trien xa hdi va
quan ly phft triin xa hdi Nhd bd may nha
nudc va dpi ngu can bp, cdng chftc, ma cac chinh sach xa hdi, phat triin xa hpi dugc thye hien theo nhung phuang hudng, muc tieu chung, thdng nhit
Cac ngudn lyc tai ehinh, vft chit do Nha nudc dihig ra qufti ly, phfti phdi bao dftn
sy cdng bing, cfti ddi, hft hda gifta phat trien kinh ti, van hda, bao dftn an ninh, qudc phdng vdi phat trien xa hdi Day chinh la dieu kien vft chft de hien thye hda cac chinh sach phat trien xa hdi, cham lo cho con ngudi Dd la vai trd tich cue efta Nha nudc trong phat trien xa hdi va quan ly phat trien xa hdi Neu Nha nudc thye hien tdt vai trd tich cue nay se thftc day su phat triin xa hpi, bao dftn qufti ly phat trien xa hdi cd hieu qua va anh hudng tdt ddi vdi phat triin kinh te va cac ITnh vue khac efta ddi sdng xa hdi Ngugc Ift, nhirng yeu kem efta bd may nha nude trong qufti ly, sft dvmg, phan phdi ngudn lye tai chinh, vft chit phat trien xa hdi khdng phft hgp, lang phi, kem hieu qua se la trd lye kim ham su phat triin xa hdi Hon nfta, sy yeu kem nang luc cftng vdi tinh trang thoai hda, bien chit, tham nhftng, efta quyen true lpi efta dpi ngu cfti bd, cdng chftc nha nude trong qua trinh xay dvmg va thye hien ehinh sach
xa hpi khdng nhiing anh hudng tryc tiip din hieu luc, hieu qua phat trien xa hdi va qufti ly phat trien xa hpi, ma cdn ftih hudng din Idng tin efta nhfti dfti ddi vdi Nha nude, gay su bft binh, thiiu ddng thufti trong xa hpi Trong diiu kien hien nay, cin nhfti thftc day dft cac mft tich cue cung nhu nhung tac ddng tieu cue trong viec thye hien vai trd efta bd may nha nudc
va dpi ngu can bd, cdng chftc ddi vdi phat triin xa hdi va qufti ly phft trien xa hdi
Trang 3Nhd nuoc cd vai trd vd trdch nhiim
trong xdy dung chiin lupc, chuong trinh,
ki hogch, ehinh sdeh viphdt triin xd hdi
Nha nudc sft dung quyin lyc v i mft lap
phap, hanh phap, m phap do nhan dan fty
thae de thye hien chftc nang phat trien xa
hdi Va quan ly phft triin xa hpi Chinh vi
vay, Nha nudc phai chft dpng xay dimg
chien luge phat trien xa hpi, va tft chien
luge nay ma cu the hda xay dimg cac
chuang trinh, ke hoach, chinh sach cii thi
va nhiing vfti ban phap luft cd Hen quan
den phft trien xa hdi va qufti ly phat trien
xa hdi Xay dung dugc chien luge phat
trien xa hdi dftng la co sd de phft triin, eu
the hda thanh cac chuang trinh, k i hoach,
ehinh sach, phap luft phat trien xa hdi
Hien nay ta da xay dvmg chiin luge phat
tiiin kinh t i - xa hdi 10 nam (2000 - 2010),
trong dd gan chien luge phat trien xa hdi
vdi chien luge phat trien kinh ti Tren co
sd nhung djnh hudng chien luge dftng dan
nay, trong nhiing nam qua Nha nude da eu
the hda thanh nhieu chuang trinh qudc gia,
chinh sach phat trien xa hdi va dat nhieu
thanh tun quan trgng, ndi bft nhft la xay
dvmg va thye hien "Chuang trinh muc tieu
qudc gia giftn ngheo" Nhd nhiing no lye
eua Chinh phft troVig viec xay dvmg, thue
hien Chuang trinh nay, nhiing thanh tich
xda ddi, giam ngheo efta Viet Nam dugc
cpng ddng qudc te thfta nhfti Rieng trong
ITnh vyc an sinh xa hpi, Nha nudc da ban
hanh 21 chinh sach ho trg, diu m true tiip
xda ddi, giftn ngheo d vung khd khan nhu
chinh sach ho trg dit san xuit, dit d, nha d,
nudc sinh boat cho ddng bao dan tdc thiiu
sd; chinh sach kham chfta benh cho ngudi
ngheo va tre em dudi 6 mdi; chinh sach hd
trg ngu dan, hd trg ngudi ngheo an Tet Ky Sim 2009; hd trg 61 huyen ngheo; ehinh sach uu dai ve thue, phi, le phi, ehinh sach tin dung hd trg ngudi ngheo va vftng khd khan; chinh sach hd trg sinh vien ngheo; chinh sach trg cap cho ngudi gia
Tuy nhien, nhihig chinh sach neu tren van cdn phan tan, trung lap, nhieu chinh sach trudc khi ban hanh chua dugc nghien cftu ky, chua xac djnh chinh xac ddi tugng thu hudng nen khi di vao cudc sdng gap rft nhieu khd khan, gay lang phi Tft thye tien nay, cac bd, cac co quan quan ly cac chuang trinh phft tien hanh danh gia, tdng ket cac chuong trinh, ehinh sach; cho dimg nhiing chuong trinh, chinh sach nao da hoan thanh muc tieu; tiep tuc thye hien cac chuang trinh, ehinh sach chua dft muc tieu; Idng ghep cac chuang trinh, ehinh sach mdi ban hanh vol nhiing chuong trinh, chinh sach dang thye hien nham thuc hien chien luge phat trien xa hdi trong nhihig nam
2011 - 2020 ma Dft hdi XI efta Dftig se thdng qua
Trong viec xay dvmg cac chuong trinh phat trien xa hdi giai doan 2011-2020, de khac phuc tinh phan tan, chap va, triet tieu Ian nhau gifta cac chinh sach, cfti tiep cfti theo quan diem he thdng, bao dam tinh ddng bg cua chuang trinh va phat triin xa hdi mdt each ben vimg Thye tien thue hien Chuang trinh muc tieu qudc gia giam ngheo cho thay, giai doan 2006 - 2008 ty le giftn ngheo hang nam la 2,6%, dugc coi la vugt chi tieu (dy kien 2%/nam) Nhung ehinh sach ve gia, viec tang nhanh efta chi
sd gia tieu dftng, nguy co lam phat, khdng dau tu cft thien co sd ha ting d ndng thdn, vftng khd khan thi nguy co tai ngheo la
Trang 4chic chin Nhu vay, cfti phft xay dung
chiin luge an sinh xa hdi tdng the, toan
dien, hd trg ddng bg cho myc tieu giftn
ngheo; ching han, gin muc tieu giftn
ngheo vdi diu m xay dvmg ndng thdn mdi,
chuang trinh dao tao nghi cho ngudi lao
dgng ndng thdn mdi bao dam giftn ngheo
ed chiiu sau va phat trien ben vung
Nhd nudc ed vai trd true tiip td chuc
thue Men edc chuong trinh, ki hogch,
ehinh sdeh phdt triin xd hpi
Thye hien vai trd nay, Nha nudc huy
ddng, triin khai viec thye hien trong he
thing bd may nha nudc, tryc tiep la cac co
quan trong he thdng hanh phap, huy dpng
cac ngudn lyc efta Nha nudc bao dam thye
hien dugc cac chuong trinh, ke hoach,
chinh sach phat trien xa hdi
Theo bao cao efta Chinh phft tft phien
hpp thang 92009^'\ tiong 2 nam 2008
-2009, Nha nudc da danh 193 nghin ty ddng
thye hien 21 ehinh sach hd trg, dau m tryc
tiep xda ddi, giftn ngheo, vftng khd khfti
trong dd cd 132 nghin ty ddng thue hien cac
chmh sach hd trg tryc tiep, 61 nghin ty ddng
tin dvmg uu dai Cac chinh sach mong ddi
day dft, toan dien tren cac ITnh vyc va gfti
vdi san xuft, ddi sdng cua ngudi ngheo va
vftng khd khan gdp phfti giftn ngheo nhanh
Trong qua trinh td chftc thye hien cd tdi
11 chinh sach dugc sfta ddi, bd sung theo
hudng md rdng ddi tupng thu hudng, nang
mftc hd trg hoac keo dai thdi gian thye
hien Chinh sach hd trg dit sfti xuft, dit d,
nha d, nudc sinh hoft cho ddng bao dan tgc
thieu sd dugc triin khai tft 51 dja phuong
vdi gfti 500 nghin hd dan dugc thu hudng,
tdng kinh phi danh cho chuong trinh nay
len tdi 9 nghin ty ddng trong gift doan
2004 - 2008; ehinh sach kham chfta benh cho ngudi ngheo va tre em dudi 6 mdi thye hien tii nam 2002 din nam 2009 da ed 21 trieu ngudi dugc thu hudng vdi tdng kinh phi de mua the bao hiim y ti cho ngudi ngheo giai doan 2005 - 2009 la ti-en 8.500
ty ddng, tien chfta benh cho tre em dudi 6 mdi la 5 nghin ty ddng; chinh sach hd trg ngu dan nam 2008 vdi tdng kinh phi la tren 2.100 ty ddng; ho trg ngudi ngheo an Tet
Ky Sim tren 1.700 ty ddng; hd trg 61 huyen ngheo dy kien tdng kinh phi khoftig 36-42
ty ddng; 17 chuong trinh tin dvmg qudc gia tinh din hit thang 6-2009 tdng du ng dft tdi 60.211 ty ddng vdi gin 7 trieu hp gia dinh la hp ngheo va eae ddi mgng ehinh sach khac dugc thy hudng
Dang chft y la tdc do chi eua Nha nudc danh cho ngudi ngheo, vftng khd khfti tang binh quan hang nam tft 15 - 20%), dac biet 2 nam khd khan 2008 - 2009 tdc do chi tang
25 - 30% Nhd nhftng ngudn lye diu tu manh me efta Nha nudc, nhin chung nhieu chinh sach xa hdi thye sy hd trg cho ngudi ngheo, mang lai sy dn dinh, phfti khdi, tin mdng trong nhfti dfti Tuy nhien, trong qua trinh td chftc thye hien vfti cdn bdc Id nhieu tdn tft cfti phft khac phuc Tinh trang ban hanh chinh sach nhung chua nghien cftu ky, chua xac djnh ehinh xac ddi mgng thu hudng nen khi trien khai khdng khdi liing tftng, chua cdng bftig, tinh trang giai ngfti ehftn lam giam hieu qua diu tu, tinh trang thft tue qua nhiiu phiin ha gay bftc xftc trong nhfti dfti
Trong qua trinh td chftc thye hien cac chuong trinh, chinh sach xa hdi cin phai hmh thanh bd may qufti ly chuyen nghiep,
Trang 5la diu mdi phoi hgp thye hien cac chinh
sach cd lien quan Viec tp chftc thye hien
khdng chi la vai ti-d, trach nhiem tryc tiip
efta Nha nude ma cdn la trach nhiem chung
efta he thdng ehinh trj Ngoai ngudn luc efta
Nha nudc, phft tuyen truyin, vfti dgng cac
doanh nghiep, cac td chftc chinh trj - xa
hdi, cac td chftc xa hpi khac tham gia ddng
gdp kinh phi thuc hien cac chinh sach xa
hpi Thye tien cho thay, Mft trfti Td qudc
Viet Nam va cac thanh vien efta Mft trfti
da sang tao rft nhieu hinh thftc hoft ddng
thich hgp d timg dia phuang, huy dgng
dugc ngudn kinh phi khdng nhd phuc vu
xda ddi, giftn ngheo, giftp do nhiing ngudi
ed hoan canh khd khan va nhung ngudi
chju anh hudng efta thien tai, djch benh,
Nhd nudc cd vai trd thanh tra, kiim tra,
gidm sdt viee thuc Men edc chuong trinh,
ki hogch, chinh sdeh phdt triin xd hdi vd
xu ly edc vi phgm
Thanh tra, kiem tra, giam sdt, xft ly eae
vi pham la mpt npi dung thiet yeu efta quan
ly nha nude ddi vdi qua trinh thye hien cac
chuong trinh, ke hoach, chinh sach phat
trien xa hdi Lftih dao, quan ly viec thue
hien ma khdng kiem tra, giam sat thi coi
nhu khdng ed lanh dao, qufti ly Thanh tra,
kiem tra, giftn sat khdng chi la phat hien
cac sai pham trong qua trinh thye hien de
xft ly kjp thdi, ma dieu quan trpng hon, cd
y nghTa hon la qua thanh tra, kiem tra, giam
sat phat hien, danh gia tinh dftng din efta
cac chuong trinh, ke hoach, chinh sach phat
tiiin xa hdi cung nhu nhiing bit cap, chua
phft hgp efta nhftng chuong tiinh, ki hoach
va chinh sach nay di kjp thdi diiu chinh,
sfta ddi, bd sung Viec diiu chinh, bd sung
11 chinh sach dau tu, hd trg cho ngudi
ngheo theo hudng md rdng ddi mgng thy hudng, nftig mftc hd trg hoac keo dai thdi gian thye hien da ddng gdp khdng nhd cho viee thye hien cac mue tieu efta chuong trinh xda ddi, giftn ngheo qudc gia
Viec phat hien va xft ly cac sai pham nhu khai khdng, thye hien khdng dftng ddi mgng, thft tuc phien ha, gay khd khan cho ngudi dugc thu hudng, giai ngfti cap vdn ehftn, Igi dung ehinh sach de tham d, nhfti hdi Id da dugc du lufti nhfti dfti va xa hoi ddng tinh, ftng hd, mang lai Idng tin efta nhan dfti ddi vdi chinh sach dftng dan efta Dang, Nha nudc Tuy nhien, cung cd lftc,
cd noi viec phat hien va xft ly nhung sai pham nay chua kip thdi, gay bft binh, bftc xftc trong nhan dan, ftih hudng khdng nhd den hieu qua thye hien cac ehinh sach xa hdi, khdng the xem thudng
Nhd nudc la ddu mdi hpp tdc, phdi hpp xdy dung, thuc Men cde chuong trinh, du
dn liin quan din chuong trinh, ki hogch, ehinh sach phdt trien xd hpi vdi cde nhd nudc, edc nhd ddu tu vd td ehue qudc ti
Trong qua trinh xay dvmg, thye hien cac chuong trinh, ke hoach, chinh sach phat trien xa hdi, ngoai viec huy dgng cac ngudn lye trong nudc, vfti de hgp tac de huy dgng ngudn ngoft luc tft cac nha nudc va td chftc qudc te cftng la mot bd phfti rft quan trpng Ngoai ngudn vdn FDI va ODA tryc tiep dau m cho ITnh vyc phat trien xa hdi bao gdm ca phat trien giao dye, y te, viec tranh thft cac ngudn hd trg tft cac td chftc qudc te
va ca ca nhfti d nudc ngoai cung la nguon
bd sung dang ke cho viee thye hien cac chuang trinh, ehinh sach xa hdi
(Xem tiep trang 45)
Trang 6khau sfti xuit, bao qufti, chi biin
ndng lam thuy san
Thic hai tiep tuc ddi mdi cdng tac
qufti ly khoa hpc ndng nghiep, xay
dvmg CO chi tiip nhfti, chuyin giao va
ftng dvmg rdng rft tiin bd khoa hpc,
cdng nghe tft nudc ngoai; cai tien co
che qufti ly khoa hpc; khuyen khich
manh me cac thanh phfti kinh te tham
gia vao nghien cftu va chuyen giao
khoa hpc, cdng nghe; ddi mdi hoft
dpng efta he thdng khuyen ndng, dua
tri thftc ve lam viec tai ndng thdn; day
manh co gidi hda trong ndng nghiep
Thu ba, xay dvmg cac chinh sach va
ddi mdi co che dft ngd thda dftig de
khai thae, phft huy cac ngudn lyc
khoa hpc, cdng nghe, khuyen Idiich
mpi thanh phfti kinh te, nha khoa hpc
tham gia nghien cftn, sang tao, manh
dan ftng dung va chuyen giao khoa
hpc, cdng nghe mdi vao sfti xuft ndng
nghiep Tftig cudng nang lyc efta he
thdng khuyen ndng, khuyen Iftn,
khuyen ngu de xay dvmg ndng thdn
thanh cac vftng sfti xuft ndng sfti an
tofti, cdng nghe cao Ben canh dd,
phft trien sfti xuft va chi biin theo
hudng sfti xuft hang hda Idn cac loft
ndng sfti xuft khau ma Viet Nam cd
lpi the, hinh thanh cac vftng chuyen
canh vdi sy md rpng va chit lugng
ngay cang cao
(1) DCSVN: Vdn kien Hoi nghi ldn thu
ndm Ban chdp hdnh Trung uang khod IX,
NXB Chinh tri quic gia, Ha Npi, 2002,
tr.105
VAI TRO CUA N H A NOAC DOI von PHAT TRIEN XAHOI
(Tiep theo trang 29)
Cac CO quan qufti ly nha nudc la dau mdi hgp tac, phdi hgp trong xay dung va thye hien cac
dy fti, ke hoach Hen quan den viee thuc hien chuang trinh, chinh sach phat trien xa hgl Nftig lyc phdi hgp, qufti ly, dieu hanh efta bg may nha nudc quyet djnh sd lugng, chft lugng, hieu qua cac ngudn dau m nay Mac dft trong nhung nftn qua, chftng ta da cd nhieu tien bg trong viec nftig cao nftig lye efta ddi ngft cfti bd, cdng chftc, day manh cft each hanh chinh nha nudc nhung ciing cdn khdng it cac nha dau m, cac td chftc qudc te phfti nan ve nftig lyc phdi hgp, qufti ly, ve thft tue, ve phong each lam viec quan lieu efta mdt
bg phfti can bd, cdng chftc nha nudc Dieu nay ftih hudng khdng tdt tdi viec keu ggi ngudn vdn dau tu tft nudc ngoft va cac td chftc qudc te Nhu vay, Nha nudc cd vai trd het sftc quan trpng trong phft trien xa hpi va qufti ly phft trien xa hdi Thuc hien tdt cac vai trd neu tren, Nha nudc la ngudi cd ftih hudng quyet djnh tren quy md toan xa hdi ddi vdi qua trinh phft trien
xa hpi ben viing Ngugc Ift, neu thieu chft ddng
va tftn nhin chien luge cd tinh he thdng ve cac vfti de xa hdi se khdng trftih khdi tinh trang chap va, phfti tan, thieu hieu qua efta cac chuong trinh, chinh sach phft trien xa hdi Phft gfti viee gift quyet cac vfti de xa hdi trong timg budc phft trien kinh te, trong chien luge va timg chuong trinh, chinh sach phat trien kinh te mdi bao dftn phft trien ben virng kinh te - xa hdi
(1) Thdi bdo Sdi Gon online ngay 7-10-2009, 2:20
(GMT+7)