Micheal Lamb da nhdm eae yeu td' lien quan den sfl tham gia eua ngfldi cha thanh eae nhdm yeu td'bao gdm.l nhdm ye'u td' "ddng vien" la eae yeu td' dfl bao cho sfl tham gia eua ngfldi ch
Trang 1Xahoi hgc so 2 (110), 2010 43
VAI TRO CUA NGl/Ol CHA - MOI LIEN QUAN GIU'A SU THAM GIA S 6 M VA SU THAM GIA CUA NGUC)! CHA
VAO C H A M S O C T R E TRAN HCTU BICH*
Tom tat
Dgt vdn de: Cham sdc tre va vai trd cua ngfldi me trong cham sdc dfldc chflng
minh la cd t l m quan trgng ldn ddi vdi sflc khde va sfl phat trien cua tre Tuy nhien sfl hieu biet v i vai trd ngfldi cha trong cham sdc cdn ban ehe va ehfla nhan dfldc sfl quan
tam dung mfle Muc tieu: Xae dinh mdi lien quan gifla eae ye'u td' ed ban eua hd gia
dinh, ngfldi cha, ngfldi me va tre vdi sfl tham gia cua ngfldi cha vao viec cham sdc tre
Phuang phdp: Nghien cflu e l t ngang tren mdt mau ngau nhien phan tang cua 547
cap cha me de cd con dfldi 3 tudi Ket qud: Ngfldi cha tham gia sdm vao giai doan mang thai va sinh de cua vd thi tham gia nhiiu hdn vao cham sdc tre sau nay Ket
lugn: Sfl tham gia eua ngfldi cha d n dfldc khuyen khich ngay tfl giai doan ba me
mang thai n h i m duy tri, tang cfldng sfl tham gia cua ngfldi cha vao viec cham sdc tre thfldng nhat
Tfl khoa: Vai trd eua ngfldi cha, cham sdc tre nhd, binh dang gidi
Cham sdc tre nhd ddng vai trd quan trgng va ed tac ddng ldn den sfl sd'ng cdn, tang trfldng va phat trien cua tre Trong thdi gian g i n day, nghien cflu v i vai trd ngfldi cha da dfldc quan tam nhieu hdn cua gidi nghien cflu va eua ehinh phu Nhiiu nghien cflu t h u i n tap, can thiep ldn v i sfl phat trien cua tre da dfldc tie'n hanh, trong
dd d u p h i n vai trd eua ngfldi cha ddi vdi sfl phat trien tfl giai doan d i u ddi khi tre cdn trong bung me, tdi khi chap chflng bie't di va den giai doan phat trien tdi vi thanh nien da dfldc nghien cflu (Cabrera, 2002) Micheal Lamb da nhdm eae yeu td' lien quan den sfl tham gia eua ngfldi cha thanh eae nhdm yeu td'bao gdm.(l) nhdm ye'u td'
"ddng vien" la eae yeu td' dfl bao cho sfl tham gia eua ngfldi cha, nhdm thfl hai thude
v i "ky nang va sfl tfl tin cua ban than", nhdm thfl ba la "hd trd xa hdi" bao gdm cae yeu to thude v i thai do eua ngfldi me v i sfl tham gia cua ngfldi cha eung nhfl moi quan he tinh d m vd ehdng, nhdm thfl tfl bao gdm "thflc hanh cua the chi" lien quan de'n ganh nang cdng viec, lich lam viec, d e ehinh sach thai san danh eho ngfldi cha
va nhdm eudi cflng thude v i khia eanh "van hda" Hen quan tdi d u true eua gia dinh, chuan mfle xa hdi truyen thd'ng ve sfl tham gia eua ngfldi cha doi vdi sfl phat trien ctia tre ( Lamb va Tamis - LeMonda, 2004)
* TS, Dgi hgc Y ti'cong cgng
Trang 26 Viet Nam, phu nfl thfldng sfl dung mdt Ifldng thdi gian tfldng tfl nhfl nam gidi vao cac boat ddng san x u l t va hg tham tri gap nhiiu eae v l n d i ve sflc khde va tinh trang dinh dfldng tha'p hdn so vdi nam gidi (FAO va UNDP, 2002) Them vao dd, viec thay dd'i vai trd cua phu nfl dang diin ra hien nay cd sfl lien he chat ehe vdi viee gia tang ganh nang cdng viee d i n de'n, nhiiu ndi d khu vflc ndng thdn, phu nfl khdng ed
du thdi gian nghi ngdi, tham chi trfldc khi sinh Nam gidi, trong khi dd v l n cdn coi hg
la tru cdt kinh te, bao ve gia dinh, chiu trach nhiem giao due eon cai va cac hanh vi dao dflc trong gia dinh va hg khdng elm t h i y dfldc vai trd eua hg trong viec tham gia cham sdc tre nhd (UNICEF, 2000) Chinh nhflng nhan thflc mang tinh truyen thd'ng nhfl vay, dfldc cho la, da lam giam sfl tham gia cua nam gidi trong cae boat ddng cham sdc va nudi dfldng (Vu T u i n Huy, 2000) Mac dfl da cd mdt sd'nghien cflu cung nhfl hoat ddng xa hdi d i cap de'n vai trd cua ngfldi cha, tuy nhien vai trd eua ngfldi cha trong viec cham sdc tre nhd v l n chfla dfldc lflu tam mdt each xflng dang eho dfl nhiiu khuyen nghi da dfldc dfla ra ve van d i nay Chinh vi vay da tdn tai mdt nhu clu d p thie't eho viee hieu biet rd hdn v i cac khia eanh tham gia eua ngfldi cha eung nhfl cac yeu td' lien quan, lam tien d i cho viec xay dflng eae chie'n Mde can thiep ddng vien sfl tham gia cua ngfldi cha trong cac boat ddng cham sdc n h i m cai thien vai trd cua phu nfl va hd trd mdt each tich cflc vao sfl p h i t trien eua tre
MUC TIEU VA PHUONG PHAP NGHIEN CUtJ
1 Xae dinh mdi lien quan gifla cae ye'u td' kinh te, xa hdi eua hd gia dinh (kinh
te hd, dia dfl, sfl hien dien cua tre ldn tudi 6 - 12) vdi sfl tham gia eua ngfldi cha vao viec cham sdc tre
2 Xac dinh mdi lien quan gifla eae ye'u td'ea n h l n thude ve cha me (thai do, sfl tham gia sdm, ap Mc lam cha) va tre (tud'i, gidi, trat tfl sinh) vdi sfl tham gia cua ngfldi cha
Thiet kd nghien cdu cat ngang da dfldc stf dung
Phau tich nay dfldc tien hanh dfla tren sd' lieu m l u nghien cflu la 547 hd gia dinh (HGD) thude dia ban 7 xa/thi tra'n eua huyen Chi Linh, tinh Hai Dfldng Dia ban nghien cflu la ed sd thflc dia cho boat ddng nghien cflu va dao tao cua Dai hgc Y
te Cdng cdng, n:ii cd he thd'ng giam sat dich t i , dan sd' hgc dfldc ggi la CHILILAB, la thanh vien cua mang Ifldi toan d u d e he thd'ng giam sat dieh t i hge thflc dia ed ten qud'c te la INDE.PTH Ddi tfldng nghien cflu la cap cha va me de cua tre dtfdi ba tud'i (dfldc xae dinh vao thdi diem nghien cflu la thang 10 nam 2004) Cac ddi tfldng tren hdi du dieu kien tham gia nghien cflu ne'u nhfl hg la efl dan cua CHILILAB, cd mat tai dia ban vao thdi diem nghien cflu va tfl nguyen tra ldi phdng van Hd gia dinh ving cha hoac me tai thdi diem nghien cflu hay khdng cd kha nang giao tie'p vi ly do sflc khoe eung ddng thdi bi loai khdi danh sach ddi tfldng nghien cflu Ddi tUdng dfldc chgn qua phfldng phap chgn m l u he thd'ng phan t i n g theo khu vflc thi tra'n va ndng thdn Cd m l u tren dfldc xac dinh gian tiep dfla tren edng thflc xae dinh ed m l u eho viec kiem dinh gia thuye't ve sfl khae biet v i ty le tre suy dinh dfldng d hai nhdm ed
Trang 3Trdn Hdu Bich 45
va khdng ed sfl tham gia cua ngfldi cha Quy trinh chgn m l u dfldc md ta chi tie't trong
tai Ueu da dfldc dang tai trfldc day (Tran Huu Bich 2009)
Dinh nghla bien: Phan tich nay sfl dung cac thdng tin thu thap tfl cha me tre ve
cac khia canh lien quan de'n sfl tham gia eua ngfldi cha vao viee cham sdc tre
Bien ddc lap: Cae bie'n sd' ed ban v i tinh trang kinh te, van hoa, xa hdi d d p do
ca nhan va hd gia dinh (HGD) sfl dung trong nghien cflu nay ddng vai trd la eae bien dgc lap trong mdi lien quan vdi sfl tham gia ciia ngfldi cha vao cham sdc tre (bie'n phu thude) P h i n ldn sd'lieu ed ban tren dfldc thu thap tfl chu hd gia dinh thdng qua diiu tra cd ban tren toan bd q u i n the CHILILAB Cae bien nay bao gdm ye'u td' dia dfl dfldc xac dinh la thi t r i n hay ndng thdn Trong nghien cflu nay, HGD dfldc dinh nghia la HGD da the he ne'u nhfl ed dng ba sd'ng cflng vdi tre va la gia dinh hat nhan neu nhfl ehi ed hai the he sd'ng trong cflng mdt HGD Sfl Men dien ciia tre dfldc do Ifldng thdng qua hai bien sd' la sd' tre tfl nam tudi trd xud'ng va sd' tre tfl 6-12 tudi Kich thflde HGD dfldc xac dinh thdng qua sd' thanh vien hd va dfldc chia thanh 3 nhdm bao gdm nhdm hd cd 3 thanh vien, 4 thanh vien va tfl 5 thanh vien trd len Tinh trang kinh te' hd dfldc do Ifldng gian tie'p qua vat dung mang tinh b i n vflng, cd gia tri eua HGD Diem eua vat dung (asset score) dfldc phan thanh nam phan loai theo phan vi 20%, trong dd nhdm phan vi t h i p n h i t dfldc cho la nhdm "ngheo nblt", nhdm phan vi thfl hai la nhdm ed tinh trang kinh te "dfldi mfle trung binh", nhdm phan vi thfl ba la "trung binh", nhdm phan vi thfl tfl la "tren trung binh" va cudi cung, nhdm phan vi thfl nam la nhdm dfldc coi la nhdm ed tinh trang kinh te hd "cao nha't" Trong phan tieh da bie'n, tinh trang kinh te hd dfldc nhdm lai thanh hai phan loai la nhdm ed tinh trang kinh te hd t h i p (bao gdm nhdm ngheo n b l t va nhdm dfldi trung binh) va nhdm ed tinh trang kinh te' hd eao (bao gdm nhdm tren trung binh va nhdm cao nblt) Ddi vdi mgt sd' thdng tin dan sd' hgc ctia cha me, thfl hang mfle thu nhap eiia cha va me dfldc thu thap qua phdng van Vai trd ehu hd dfldc xac dinh dfla tren thdng tin thu thap tfl so' hd khau Cae thdng tin dan sd' hge eua tre bao gdm tud'i (tudi sinh bgc tinh tfl ngay sinh cho tdi thdi diem phdng van), gidi va trat tfl sinh Tinh trang di nha tre dfldc the hien qua bie'n Ifldng phan "cd" hay "khdng"
Cdc bien ddc lap khde: Tinh trang sflc khde tam t h i n cua ngfldi cha dfldc do
Ifldng thdng qua 24 tieu mue do Ifldng ap lfle hay stress lam cha (Parenting Stress Index) cua ngfldi cha Test danh gia nay dfldc mua tfl Cdng ty PRA ( Psychological Assessment Resources) va thieh flng vdi diiu kien Viet Nam (Tran Huu Bieh, 2009) Test danh gia dfldc thflc hien va phien giai theo qui trinh ehuan, trong dd mdi tieu muc dfldc danh gia tren thang bae diem eao n h i t la 5 Td'ng so' diem eho 24 tieu mue dao ddng tfl 24 - 120 Diem eua test danh gii cang cao thi mfle do ap lfle lam cha eiia ngfldi cha cang cao va ed the cd mdi Hen quan am tinh ddi vdi viee tham gia eua ngfldi cha He sd'tin cay Cronbach Alpha eua thang bae nay la 0,82
T h i i do ddi vdi viec tham gia eua ngfldi cha vao cham sdc tre dfldc do Ifldng thdng qua sfl ke't hdp eua 5 tieu mue tren thang do Likert vdi gia tri Cronbach Alpha
la 0,73
Trang 4Sfl tham gia sdm eua ngfldi cha la bie'n td hdp the Men sfl tham gia cua ngfldi cha vao viee cham sdc cho ea phu nfl va tre trong giai doan mang thai va sinh de Bien nay dfldc do Ifldng tfl 6 tieu mue (Cronbach Alpha = 7,0) va dfldc cdng lai vdi gia trgng (weight) ngang nhau do Ifldng sfl tham gia sdm eua ngfldi cha
Bien phu thudc: Sfl tham gia ctia ngfldi cha vao viee cham sdc tre dfldc dinh
nghia la viec dam bao sfl nudi dfldng, hd trd tam ly va thflc Men ele boat ddng cham sdc thfldng nhat n h i m gdp phan vao viee dam bao sflc khde va phat trien ctia tre Cd
ba khai niem nhd the hien mdt each td'ng q u i t sfl tham gia eua ngfldi cha neu tren bao gdm sfl tham gia eua ngfldi cha vao cae boat ddng cham sdc thfldng nhat, sfl tham gia vao cham sdc sflc khde va sfl tham gia vao d c edng viec nha (Tran Huu Bich, 2009) Trong khudn khd eua phan tieh nay sfl tham gia cfla ngfldi cha vao cac boat ddng cham sdc thfldng nhat dfldc sfl dung nhfl la bien phu thudc duy n b l t
Sfl tham gia cua ngfldi cha vao cham sdc tre thfldng nhat dfldc do Ifldng qua viec tinh td'ng thdi gian ngfldi cha trflc tiip tham gia vao 5 boat ddng cham sdc tre trong t u i n qua nhfl eho tre an, ho trd ba me trong lfle cho tre an, chdi dfla vdi tre, ru tre ngu va t l m eho tre He so tin cay Cronbach Alpha cua thang do gdm 5 boat ddng nay la 0,50 Vi bien lien tuc nay phan bd'lech dfldng (positive skewness) eho nen bien nay da dfldc chuyen sang bien theo thang do logarit n h i m dat dfldc phan bd' ehuan phfl hdp vdi qui trinh phan tieh dfl kien
Tinh gia tri cua cac thdng tin ngfldi cha cung d p ve sfl tham gia eua hg vao d c boat ddng cham sdc thfldng nhat dfldc d i n h gia thdng qua xem xet sfl ddng thuan (concordance) gifla viee thdng bao eua ngfldi cha va ngfldi me Kiem dinh Me Nemar
da dfldc sfl dung de danh gia sfl ddng thuan nay Ke't qua kiem dinh eho t h i y r i n g sai sd' ky vgng xa hdi (social desirability bias) cd kha nang anh hfldng den ket qua nghien cflu da dfldc kiem scat thanh edng trong khau thiet ke va trien khai cua nghien cflu
Hdi qui tuye'n tinh ddn dfldc stt dung trong phan tieh ddn bie'n de xet d e mdi lien quan gifla ele yeu td' thudc v i hd gia dinh, cha me va tre vdi eae khia eanh khae nhau eiia sfl tham gia eua ngfldi cha Trfldc khi thiet lap md hinh hdi qui da Men, phan tich tfldng quan gifla cle bie'n dde lap da dfldc tie'n hanh nham giam thieu tdi da hien tfldng da lien ke't (multicollinearity) cua eae bie'n trong md hinh hdi qui da bien
KET QUA
Mot so d a c t i n h mSu n g h i e n cflu
Trong td'ng sd' 547 HGD tham gia nghien cflu, ty le gia dinh hat nhan (78,4%) eao gip khoang 4 l l n so vdi gia dinh da the he (21,6%) Ty le HGD ed tinh trang kinh
te td't hdn la 36,6% Tud'i eiia ngfldi cha vao thdi diem ngfldi eon d i u tien ra ddi trai tfl 19,7 de'n 49,2 tud'i Hd gia dinh ed ngfldi cha la chu hd chiem 71,2% Ddi vdi ngtfdi
me trong nghien cflu, 64,4% dfldc phan loai la cd trinh do hge v l n thap (bao gdm tfl khdng bie't dgc, vie't de'n bae phd thdng trung hgc) va 55,2% lam ndng nghiep Ddi vdi
Trang 5Trdn Hdu Bich 47
tre dfldi 3 tud'i tham gia ngMen cflu, ed 280 tre nam va 267 tre nfl Tud'i trung binh cua tre la 18,69±9,4 thang va trai ra trong khoang tfl 1.74 den 35,9 thing
Chi sd' do Ifldng dp lde tdm ly ldm cha (Parenting Stress Index- PSI) dfldc sfl
dung nhfl la met bie'n lien tuc vdi diem trung binh la 58,47, do bie'n thien tfl 29 - 98
va lech ehuan la 10,53 Bii^n td hdp v i sfl tham gia sdm cfla ngfldi cha dfldc tach lam
hai phan loai vdi diem elt la phan vi 50% va dfldc ma hda la 1 va 0 eho mfle do tham gia nhiiu va it cua ngfldi cha trong giai doan ngfldi vd mang thai va sinh de Tfldng
tfl nhfl tren, thang bae do Ifldng thdi do eua ngddi cha ddi vdi viee tham gia vao viec
cham sdc tre cung dfldc chuyen thanh bie'n Ifldng phan va dfldc ma la 0 va 1 cho thai
do "khdng td't" va thai do "td't" vdi viee tham gia ctia ngfldi cha
Ddi vdi viee tham gia cua ngddi cha vao cham sdc tre hang ngay, 92% ngfldi cha
dflgc hdi da tham gia vao viec cham sdc tre va 2,4% eho r i n g hg la ngfldi cham sdc tre chinh trong gia dinh Tdng sd' thdi gian ngfldi cha tham gia vao viec cham sdc tre trong t u i n trfldc giao ddng kha ldn tfl 15 phflt cho den 5.970 phflt Vi phan bd' thdi gian cham sdc khdng ehuan eho nen gia tri nay da dfldc ehuyen sang thang bae
logarit tfl nhien de tien eho viec sxi dung bien thdi gian nhfl la mdt bien lien tue Gia
tri trung binh eua do Ifldng nay la 6,52±0,94 do lech ehuan
Xac d i n h y e u t o lien q u a n d e n sfl t h a m gia c u a ngifdi c h a
Phdn tich dan bien
Ket qua phan tieh eho t h i y dia dfl va kinh te hd ed lien quan vdi tham gia cua ngfldi cha vao viec cham sdc tre (p = 0,001) Ngfldi cha d khu vflc thi t r i n va d nhflng
hd gia dinh cd diiu kien kinh te kha hdn thi tham gia nhieu hdn vao eae boat ddng cham sdc tre thfldng nhat Va ngfldi cha lam nghi ndng thi tham gia it hdn va ngfldi cha cd trinh do hge v l n eao tbi tham gia nhiiu hdn vao viee cham sdc tre ( p = 0,001
va 0,016) Sfl tham gia eiia ngfldi cha vao giai doan sdm cang it thi hg eung tham gia
it hdn vao d e boat ddng cham sdc va ngfldi cha cang ehiu nhiiu I p lfle tam ly khi lam cha thi cang tham gia cham sdc it hdn vdi gii tri p tfldng flng la 0,0001 va 0,009 Khdng ed mdi lien quan gifla thai do v i viee tham gia cham sdc vdi sfl tham gia cfla ngfldi cha Trong mdi lien quan vdi ngfldi me thi ngfldi cha sd'ng trong eae hd gia dinh
ed ngfldi me khdng lam ndng nghiep thi tham gia nhieu hdn so vdi ngfldi cha sd'ng trong gia dinh cd ngfldi me lam ndng nghiep (p = 0,0001)
Phdn tich da bien
Bang 1 la md hinh dfldc xay dflng vdi tieu chi chip nhan va loai bd bien ra khdi
md hinh tfldng flng la 0,30 va 0,35 T i t ea 21 quan he tfldng tae hay thay dd'i tae ddng (interaction term) mang y nghia thflc tiin deu l l n Mdt dfldc kiem dinh gia tri thd'ng
ke trong md hinh tac ddng ehinh (main effect model) Va eudi cflng sfl tfldng tae gifla trinh do hgc v l n eua ba me va kinh thflde HGD ed y nghia thd'ng ke va dfldc dfla vao
md hinh hdi qui tuyen tinh td'ng quat (general linear model) eudi cflng n h i m dfl bao sfl tham gia cua ngfldi cha vao cae boat ddng cham sdc tre thfldng nhat
Trang 6Bang 1 Mo hTnh hoi qui tuyen tinh tdng quat du bao su tham gia cua ngudi cha tCr cac bien so thuoc ve HGO, cha me va tre (N=543)
Bi^n doc lap
Oilm giao
Dja da
Kinh te ho
Thorn gio sdm
Hoc vdn m?
Kich thuoc ho
Vj tri chu ho cuo cha
PSI cuo cho
HV m?* KT ho (1_3)
HV me* KT hp (1_4)
Thi trdn Nong thon
Thdp Cao
It
Nhieu
Thdp Cao
Hp3TV Ho4TV
Ho >=5 TV
Khong
Co
He sd B 6.565
0,207 Tham chieu
-0,241 Tham chieu
-0,199 Tham chieu
0,528 Tham chieu
0,573 0,421 Tham chieu
-0,030 Tham chieu -0,006 -0,522 -0,495
MCic y nghTa 0,000
0,029
0,018
0,016
0,001
0,002 0,012
0,768
0,145 0,019 0,014
KTC 95% 6,008
0,021
-0,441
-0,360
0,204
0,205 0,093
-0,227
-0,013 -0,958 -0,889
7,123
0,392
-0,041
-0,038
0,851
0,940 0,748
0,168
0,002 -0,087 -0,101
R Squared = 0,073 (Adjusted R Squared = 0,056)
PSI cha = Chi sd'stress tam ly lam cha (bie'n lien tuc)
Ke't qua phan tich da bie'n (bang 1) cho thiy, nhflng ngfldi cha it tham gia vao cac boat ddng cham sdc tre sdm thi ed kha nang cang it tham gia vao cae hoat ddng
Trang 7Trdn Hdu Bich 49
cham sdc tre sau nay Them vao dd, ngfldi cha d khu vflc thi t r i n va d nhflng hd ed kinh te td't hdn tbi ed kha nang tham gia vao boat ddng cham sdc nhiiu hdn so vdi ngfldi cha d khu vflc ndng thdn va hd gia dinh ed tinh trang kinh te thap hdn Yeu td'
v i ganh nang tam ly lam cha cd lien quan vdi viee tham gia cua ngfldi cha trong phan tieh ddn bie'n (p<0,001) nhflng khdng Hen quan vdi sfl tham gia eua ngfldi cha trong phan tieh da bie'n
Bang 2 IVIa tran he so tuang tac giua hgc vdn me va kfch thudc ho
trong du bao su tham gia cua ngudi cha
Hgc vdn me
Thdp
Cao
Su khac biet
Ho CO 3 TV 0,579 0,573 0,006
Hp CO 4 TV 0,454 0,421 0,033
Hp CO tu 5 TV 0,528 0,00 0,528
Bang 2 eho thay, trong trfldng hdp kich thflde hd gia dinh la ye'u td' thay ddi tae ddng (effect modifier), ddi vdi HGD ed 3 thanh vien (TV) sfl tham gia eua ngfldi cha khdng cd nhiiu sfl khac biet theo trinh do hgc v l n cua ba me Trong hd gia dinh cd tfl
5 ngfldi trd len, ngfldi cha d trong hd gia dinh ed ngfldi me trinh do hge van t h i p ed kha nang tham gia vao viee cham sdc tre nhiiu hdn so vdi ngfldi cha d hd gia dinh ed ngfldi me hge van cao hdn Neu trinh do hge v l n eua ngfldi me dfldc eoi la ye'u td' thay ddi tae ddng tiim tang thi ta t h i y r i n g d nhflng hd gia dinh ed ngfldi me trinh do hgc van t h i p thi ngfldi cha d HGD ed 3 thanh vien thi tham gia vao viee cham sdc nhiiu hdn ngfldi cha d eae HGD ed nhiiu thanh vien hdn Trong khi dd, ngfldi cha d HGD ed
4 thanh vien thi tham gia it hdn ea vao cac boat ddng cham sdc thfldng nhat d nhflng HGD ma ngfldi me cd trinh do hge v l n eao thi ngfldi cha d nhflng hd gia dinh ed 3 thanh vien (gia dinh hat nhan) va 4 thanh vien ed kha nang tham gia nhieu hdn vao cham sdc tre so vdi ngfldi cha d hd gia dinh ed tfl 5 thanh vien trd len
BAN LUAN
Sfl tham gia eua ngfldi cha la mgt khai niem da chieu eanh Trong khudn khd
oai viet nay ehung tdi tap trung vao khia eanh tham gia eua ngfldi cha vao viec cham
sdc tre Ke't qua phan tich da bie'n cho t h i y mdi lien quan ed y nghia thd'ng ke gifla dia dfl, tinh trang kinh te hd vdi sfl tham gia eua ngfldi cha vao cham sdc tre Ngfldi cha d khu vflc thi t r i n , trong cae HGD ed tinh trang kinh te td't hdn thi eho bie't r i n g
hg tham gia nhiiu hdn vao eae hoat ddng cham sdc tre so vdi nhflng ngfldi cha d khu vflc ndng thdn, d cae HGD cd tinh trang kinh te thap hdn Nhflng phat hien nay khdng dang ngac nhien khi ta biet rang d khu vflc thanh thi ed nhiiu gia dinh kha gia hdn va trinh do hgc v l n cua ngfldi cha eung eao hdn cflng vdi sfl thanh dat v i kinh te Do vay, ngfldi cha ed the ed hieu bie't td't hdn v i vai trd eua hg trong HGD va
it ed each nhin lech lae v i khia eanh gidi khi tham gia cham sdc tre Them vao dd
Trang 8mdi trfldng cdi md va hd trd d khu vflc thanh thi eung ed the la mdt ye'u td thue day sfl tham gia eua ngfldi cha vao viee cham sdc tre
Sfl tham gia sdm cua ngfldi cha (tham gia vao giai doan mang thai va sinh de cua ba me) cung lien quan tdi sfl tham gia sau nay eua ngfldi cha vao cham sdc tre Nhflng ngfldi cha tham gia vao viec cham sdc vd trong giai doan mang thai va sinh de (eho ca vd va con) thi cd kha nang tham gia nhiiu hdn vao viee cham sdc tre sau nay Phat hien tfldng tfl cung dfldc tim tha'y d mdt sd' nghien cflu tai Hoa Ky (trong gia dinh khdng lam l i cfldi) va tai Ailen (Nugent, 1991) Sfl tham gia sdm eua ngfldi cha cung dfldc khuye'n khich trong chfldng trinh can thiep tang cfldng sfl phat trien eua tre nhd tai Hoa Ky Tuc "san dng" (Couvade) tdn tai d nhieu n i n van hda khae nhau dfldc khang dinh nhfl la mdt sfl tham gia sdm cua ngfldi ehdng/eha d Viet Nam, vao trflde nhflng nam 1960, thuat ngfl "tue san dng" am ehi sfl tham gia sdm mang tinh truyen thd'ng eua ngfldi ehdng/eha vao viec cham sdc vd/eon nham giup ngfldi vd ed the "vfldt can" - thdi diem khd khan nhat cua viee sinh de Theo quan niem truyen thd'ng nay, de giup eho ngfldi vd ed the sinh nd d i dang hdn, ngfldi ehdng phai treo qua mai nha, ldi qua ao hay tree len cay eau va sau khi sinh, ngfldi cha phai be' dfla tre va ngdi tren gifldng eua san phu Nhflng hanh ddng nay dfldc eoi nhfl la sfl hd trd eua ngfldi ehdng/eha cho ngfldi vd khi sinh eon
Trong nghien cflu nay, cae ye'u td' thude v i tre bao gdm tudi, gidi, trat tfl sinh trong gia dinh, di nha tre khdng lien quan vdi viee tham gia eua ngfldi cha trong ca phan tich ddn bie'n va da bien Mdi lien quan gifla gidi eua tre va sfl tham gia ciia ngfldi cha dfldc tim tha'y trong mdt vai nghien cflu vao khoang thdi gian tfl 20 nam trflde day, nhUng mdi lien quan nay da khdng dfldc tim t h i y trong mdt sd' nghien cflu
g i n day Sfl thay dd'i nay theo thdi gian cd the gian tie'p the Men nhan thflc tie'n bd cua ngUdi cha lien quan den binh dang gidi d mdt huyen ndng thdn Viet Nam dang cd
xu hfldng dd thi hda cao
Lien quan den phat hien thu vi v i sfl tfldng tac gifla trinh do hgc v l n cua me va kich thflde HGD trong viee dfl bao sfl tham gia cua ngfldi cha vao viee cham sdc tre, d nhflng HGD cd tfl 3 - 4 thanh vien (nhflng hd nay p h i n ldn la hd gia dinh hat nhan bao gdm cha me vdi tfl 1 den 2 tre), ta nhan tha'y khdng ed sfl k h l e biet dang ke v i sfl tham gia eua ngfldi cha vao cham sdc theo eae mfle do hge van khae nhau eua ba me Tuy nhien d nhflng hd gia dinh ed tfl 5 thanh vien trd len, mfle do tham gia eua ngfldi cha dfldc xac dinh la eao hdn d nhflng hd gia dinh ed ngfldi me trinh do hge van thap Hien tfldng nay xay ra cd the do ba me da tham gia nhiiu hdn vao cae boat ddng san xuat, kie'm sd'ng trong gia dinh va them vao dd edng viee cham sdc tre da dfldc chia
se thanh edng vdi ngfldi cha
Trong cae gia dinh cd 3 thanh vien (d ea hai nhdm ba me ed trinh do hge van tha'p va eao), ngfldi cha thfldng tham gia vao cac boat ddng cham sdc n h i i u hdn so vdi ngfldi cha trong eae gia dinh ldn bdi ed the trong eae gia dinh ldn nay cd sfl tham gia etia thanh vien hd khae vao boat ddng cham sdc Sfl ket hdp manh hdn gifla kieh thflde hd gia dinh dfldc tim t h i y d nhflng bd gia dinh ma ngfldi me ed trinh do hge
Trang 9Trdn Hdu Bich 51
v l n cao hdn, nhat la trong hd gia dinh cd 3 thanh vien Dieu nay ed the do ngfldi cha d nhflng hd gia dinh nay la nhflng ngfldi tre tud'i hdn va ed trinh do hge v l n eao hdn Mdi lien he chat ehe gifla trinh do hge v l n cua cha va me ed the d i n den t h i i
do td't hdn v i va'n d i cham sdc va binh dang hdn ve gidi trong viec chia se trach nhiem cham sdc Them vao dd, cd the viec thieu v i n g ngfldi hd trd cham sdc cd the thflc day ngfldi cha, d HGD ngfldi me ed trinh do hge v l n eao, tham gia nhiiu hdn vao viee cham sdc tre
KET LUAN VA KHUYEN NGHI
Sfl tham gia sdm eua ngfldi cha dfldc tim t h i y nhfl la ye'u td' dfl hlo kha dn dinh ddi vdi sfl tham gia cfla ngfldi cha vao eae boat ddng cham sdc tre thfldng nhat Sfl tham gia sdm vao viec cham sdc ngfldi vd trong thdi ki thai nghen va sinh de d n dfldc khuyen khieh nhfl la mdt sfl tie'p ndi cua sfl tham gia mang tinh truyin thd'ng cua ngfldi cha tfl khi dfla tre mdi ra ddi Phat hien nay c i n dfldc cae nha quan ly va can bd y te flng dung va danh gia tie'p tue trong eae chfldng trinh can thiep lien quan den sflc khde ba me, tre em, cai thien gidi, nhat la d cae khu vflc ndng thdn, d nhflng
hd gia dinh edn ed diiu kien kinh te ban ehe
Tai lieu t h a m k h a o
1 Cabrera, N., Bridging Research and Policy: Including Fathers of Young Children
in National Studies, in Handbook of father involvement Multidisciplinary perspectives 2002, Lawrence Erlbaum: Mahwah p 489-553
2 FAO&UNDP, Gender Differences in Economic Transition Period in Viet Nam: Important Gender Findings First ed 2002, Ha Noi: FAO and UNDP 35
3 Huy, V.T., The Roles of Father in Family, in The Roles of Father in Family 2002:
Ha Noi
4 Lamb, M.E., C Tamis-LeMonda, et al The Role of Father: An Introduction, in The Role of Father in Child Development, M E.Lamb, Editor 2004, Wiley & Sons:
Hoboken p 1-32
5 Nugent, K., Cultural and Psychological Influences on the Fathers' Role in Infant Development Journal of Marriage and Family, 1991 53: 475-485
6 Tran Huu Bieh Father's Involvement and Child Development Evidence from a Rural area of Viet Nam LAP publication ISBN 978-3-8383-2485-2, 2009
7 UNICEF, Children and Women: A Situation Analysis 2000 2000, UNICEF
Representative in Viet Nam: Ha Noi