1 PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Toán có vai trò quan trọng cùng với các môn học khác đào tạo ra những con người phát triển toàn diện Chương trình toán lớp 1 được coi là.
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trong chương trình giáo dục phổ thông, môn Toán có vai trò quan trọng cùng với các môn học khác đào tạo ra những con người phát triển toàn diện Chương trình toán lớp 1 được coi là tiền đề, nền tảng góp phần thực hiện mục tiêu toán tiểu học
Học sinh lớp 1 là những học sinh đang ở giai đoạn đầu tiểu học Ở lứa tuổi này, các em hiếu động, thích khám phá kiến thức mới nhưng cũng rất dễ bị phân tán, chóng chán nếu các em không hứng thú với việc học
Trong hoạt động học tập, hứng thú học tập là một yếu tố quan trọng thôi thúc học sinh chủ động lĩnh hội tri thức một cách nhanh hơn và sâu sắc hơn Hứng thú học tập có vai trò to lớn trong việc nâng cao chất lượng học tập cho học sinh và sự phát triển nhân cách cho các em
Đặc biệt, năm học 2021-2022 là năm học thứ hai thực hiện chương trình GDPT
2018 đối với lớp Một Tạo hứng thú học toán và tình yêu toán là một yêu cầu cần thiết để nâng cao chất lượng môn Toán
Vậy làm thế nào để học sinh lớp 1 hứng thú với môn toán?
Cũng như các thầy cô giáo khác, tôi luôn trăn trở, tìm tòi, từng bước thực hiện việc đổi mới phương pháp giảng dạy Toán để làm cho những tiết học toán trở lên sinh động, hấp dẫn hơn; làm cho những con số tưởng chừng như khô khan, vô hồn trở lên
có hồn Và hơn hết là có thể giúp học sinh phát huy tính năng động, sáng tạo, phát triển phẩm chất và năng lực toán học cho các em Trong các phương pháp dạy học hiện nay, phương pháp dạy học bằng trò chơi là một trong các phương pháp dạy học
có ý nghĩa quan trọng trong việc phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh ở trường Tiểu học nói chung và đối với học sinh lớp Một nói riêng Chính vì lí
do đó tôi đã mạnh dạn đưa ra biện pháp: “ Biện pháp nâng cao hứng thú học toán cho học sinh lớp 1 thông qua phương pháp trò chơi học tập.’’
Trang 2PHẦN II: NỘI DUNG
1 Thực trạng của vấn đề
Năm học 2021 – 2022, tôi được nhà trường phân công giảng dạy lớp 1A với 33 học sinh Sau 2 tuần nhận lớp, tôi phát phiếu thăm dò hứng thú học toán cho học sinh Tôi thu được kết quả như sau:
Bảng 1: Bảng tổng hợp kết quả thăm dò mức độ hứng thú học Toán
Tên lớp Sĩ
số
Dựa vào kết quả thăm dò hứng thú học toán của học sinh, tôi thực sự ngạc
nhiên: chỉ có 54,5 % học sinh hứng thú với môn Toán, trong khi số học sinh không hứng thú, thậm chí là cảm thấy sợ học toán lên tới 21,3 % ( chiếm gần ¼ số học sinh của lớp)
Từ thực trạng trên, tôi tìm hiểu và rút ra một số thuận lợi, khó khăn sau:
* Thuận lợi
- Trong những năm qua, việc dạy học theo định hướng phát triển phẩm chất năng lực của giáo viên đã được nhà trường cũng như PGD đặc biệt quan tâm và triển khai tập huấn Nhà trường luôn động viên, khích lệ, tạo điều kiện để giáo viên chúng tôi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học
- Trang thiết bị dạy học có sử dụng CNTT như laptop, tivi đã được nhà trường trang bị để giáo viên thực hiện dạy các bài giảng điện tử
- Học sinh có nền nếp, có ý thức học tập Đa số phụ huynh đồng thuận, ủng hộ
và luôn phối hợp với giáo viên trong quá trình giáo dục học sinh
Bên cạnh những thuận lợi, tôi cũng gặp không ít khó khăn:
Trang 3* Khó khăn
- Hầu hết cha mẹ học sinh đều là công nhân, làm việc theo ca nên ít có thời gian
để học tập và vui chơi cùng con
- Đa số học sinh lớp tôi là học sinh nông thôn nên các em nhút nhát, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động học tập Nhiều học sinh làm toán một cách máy móc, thiếu sự tập trung trong giờ học; thậm chí có những em còn nằm gục xuống bàn Khiến cho các tiết học toán trở lên căng thẳng, trầm lắng; kết quả học tập môn Toán của nhiều học sinh chưa cao
Nguyên nhân của thực trạng đó là do đâu?
- Một là, học sinh còn rụt rè; chưa tập trung, chú ý trong giờ học Nhiều em tiếp thu bài một cách thụ động
- Hai là, giáo viên đôi lúc chưa linh hoạt khi vận dụng các phương pháp và hình
thức tổ chức dạy học trong các tiết học toán
- Ba là, việc ứng dụng công nghệ thông tin chưa đạt được hiệu quả mong muốn
Vì vậy, tôi đã vạch ra kế hoạch phải làm sao để biến những giờ học toán trở nên sôi nổi hơn, học sinh hứng thú và tích cực hơn, các em nhớ kiến thức lâu hơn? Là giáo viên chủ nhiệm lớp, tôi mong muốn giúp các em giải quyết được những khó khăn này Tôi đã tích cực nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm của những đồng nghiệp đi trước có kinh nghiệm để tìm các biện pháp hay áp dụng trong dạy học môn toán Tôi đã mạnh dạn đưa những trò chơi lồng ghép vào trong toán học để gây sự chú ý và hứng thú học tập cho học sinh
2 Biện pháp tạo hứng thú học toán cho học sinh lớp 1 thông qua phương pháp trò chơi
Trò chơi học tập là trò chơi gắn liền với các hoạt động học tập và nội dung bài học giúp học sinh khai thác kinh nghiệm vốn có của bản thân để chơi và để học Trong quá trình chơi trò chơi các em sẽ bộc lộ nhiều cảm xúc rất rõ ràng như: niềm vui khi thắng và buồn bã khi thua; vui mừng khi đồng đội hoàn thành nhiệm vụ, bản
Trang 4thân cảm thấy có lỗi khi không làm tốt nhiệm vụ của mình Vì tập thể mà cố gắng hết khả năng để mang lại chiến thắng cho tổ, nhóm của mình Đây cũng chính là đặc tính thi đua rất cao của trò chơi học tập Đặc biệt, đối với môn toán thì trò chơi học tập càng có ý nghĩa quan trọng hơn trong việc tạo hứng thú học toán cho học sinh
a) Biện pháp 1: Trò chơi vận động
* Mục tiêu:
Làm cho học sinh có tâm lí thoải mái khi bước vào giờ học toán Qua đó định hướng mục đích chơi cho học sinh Giáo viên tổ chức trò chơi học tập để củng cố kiến thức, kỹ năng toán Tuy nhiên việc tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi để hình thành kiến thức, kỹ năng mới là rất cần để tạo hứng thú học tập cho học sinh ngay từ khi bắt đầu bài học mới
Cách thực hiện:
Trong quá trình dạy học toán, tôi dựa theo nội dung của từng bài, từng mạch kiến thức và điều kiện thời gian trong mỗi tiết học để thiết kế trò chơi sao cho phù hợp Trò chơi học tập có thể tổ chức ở cả 4 bước lên lớp
Đối với mỗi trò chơi, tôi đều thiết kế chu đáo theo quy trình sau:
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi, mục đích của trò chơi
Bước 2: Hướng dẫn học sinh chơi trò chơi Ở bước này giáo viên cần làm những việc sau:
+ Chia đội chơi, quy định số thành viên mỗi đội chơi, cử trọng tài, thư kí, + Chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ để chơi ( giấy khổ to, thẻ từ, quân bài, cờ, ) + Giới thiệu cách chơi: quy định thời gian chơi, những điều người chơi
không được làm, cách tính điểm,
+ Chơi thử ( nếu cần)
Bước 3: Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết quả trò chơi
Trang 5Để trò chơi mang lại hiệu quả cao thì khi thiết kế và tổ chức trò chơi trong giờ học toán cần lưu ý:
- Lựa chọn trò chơi mang ý nghĩa giáo dục
- Thời gian chơi mỗi trò chơi từ 3 – 5 phút
- Trong mỗi tiết học không nên lạm dụng tổ chức nhiều trò chơi
- Hình thức trò chơi đa dạng, phong phú
Ví dụ: trong bài 2 : “ Cộng trong phạm vi 10’’( SGK trang 56, 57)
Tên trò chơi: Tìm nhà cho Thỏ
Mục đích
- Rèn luyện kĩ năng thực hiện các phép tính cộng trong phạm vi 9
- Rèn kĩ năng phản xạ nhanh cho học sinh
Chuẩn bị: Giáo viên chuẩn bị giấy màu và cắt hình chú Thỏ, mỗi chú Thỏ sẽ có 1
phép tính và 2 căn nhà số 9 và số 10
Cách chơi:
- GV mời 7 HS tham gia trò chơi
GV giới thiệu trò chơi như sau: Cô có 2 căn nhà của Thỏ, một căn nhà mang số 9 và mang số 10 Nhiệm vụ của các chú Thỏ là nhẩm nhanh phép tính của mình và chạy về đúng ngôi nhà của mình Nếu chú Thỏ nào chạy về đúng ngôi nhà của mình trong thời gian 20 giây thì chú Thỏ đó sẽ là người thắng cuộc sẽ được cô thưởng siker
ở dưới các bạn và cô sẽ cùng làm Ban giám khảo nhận xét xem chú Thỏ nào trở về đúng ngôi nhà của mình nhanh nhất nhé!
Các em đã sẵn sàng chưa? Thời gian bắt đầu
Ngoài ra thì có rất nhiều các trò chơi như: Truyền điện, Đố bạn, Ai nhanh ai đúng, Nhanh tay nhanh mắt, ghép cặp, tiếp sức
Từ những việc làm cụ thể và tỉ mỉ đó, tôi đã giúp học sinh dần hình thành động cơ đúng đắn khi tham gia vào các trò chơi toán Các em đã tích cực, chủ động hơn trong việc chiếm lĩnh kiến thức Đây không chỉ là 1 việc làm thiết thực để tạo hứng thú học
Trang 6toán mà còn có giá trị gắn kết toán học với cuộc sống và mang cuộc sống vào trong toán học
Ví dụ 2: Trò chơi : Ai nhanh – ai thắng?
+ Mục đích: Giúp HS viết đúng và nhanh các phép tính có kết quả đúng theo yêu cầu;
Rèn tính đoàn với kết đồng đội trong nhóm
+ Luật chơi : Yêu cầu HS viết phép tính đúng với kết quả theo yêu cầu
+ Cách tiến hành: Giáo viên vẽ 2 bông hoa trên bảng, ở giữa nhụy có ghi 1 chữ số (VD: số 5,10) là kết quả của các phép tính cần tìm Gọi hai nhóm HS,1 nhóm gồm 6 HS lên chơi
Khi giáo viên hô: Bắt đầu thì các em tiếp sức nhau và ghi phép tính vào mỗi cánh hoa có kết quả đúng theo yêu cầu Thời gian 1 phút, nhóm nào xong trước nhóm đó dành đội thắng cuộc
Mỗi phép tính tôi đọc lên, học sinh nêu kết quả, tôi quan sát kiểm tra và kết luận kết quả đúng Cứ lần lượt đến hết 6 phép tính giáo viên sẽ nhận xét chung và phạt những bạn chưa hoàn thành đúng bài (nhảy lò cò… 1 vòng trước lớp)
Trò chơi vận động trong toán học không chỉ là phương tiện giáo dục thể chất
mà còn là hoạt động giúp học sinh rèn luyện kĩ năng toán Từ đó giúp các em phát triển toàn diện về thể chất lần trí tuệ
b) Biện pháp 2: Sử dụng trò chơi trên nền tảng ứng dụng công nghệ thông tin
Mục tiêu:
Trang 7Một trong những định hướng đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực là ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, điển hình là sử dụng giáo án điện
tử Việc tạo ra các trò chơi trên nền tảng công nghệ thông tin đã làm tăng sức hấp dẫn của nội dung bài học và phát triển phẩm chất năng lực cho học sinh
Ngày nay, việc sử dụng phần mềm powerpoint để thiết kế trò chơi được sử dụng rất phổ biến bởi những tiện ích mà nó đem lại nhưng làm thế nào để mỗi trò chơi có chất lượng, thực sự phát huy được hiệu quả, góp phần tạo hứng thú cho học sinh trong mỗi giờ học mà không gây sự nhàm chán thì cần sự sáng tạo, sự đầu tư nghiêm túc của giáo viên Bởi vậy, tôi luôn đầu tư thời gian, công sức, trí tuệ cho mỗi bài soạn, sử dụng linh hoạt và phong phú các hiệu ứng
Cách thực hiện:
Trong quá trình dạy học toán, tôi dựa theo nội dung của từng bài, từng mạch kiến thức và điều kiện thời gian trong mỗi tiết học để thiết kế trò chơi sao cho phù hợp Trò chơi học tập có thể tổ chức ở cả 4 bước lên lớp
Đối với mỗi trò chơi, tôi đều thiết kế chu đáo theo quy trình sau:
Bước 1: Giới thiệu tên trò chơi, mục đích của trò chơi
Bước 2: Hướng dẫn học sinh chơi trò chơi Ở bước này giáo viên cần làm những việc sau:
+ Chia đội chơi, quy định số thành viên mỗi đội chơi, cử trọng tài, thư kí, + Chuẩn bị đồ dùng, dụng cụ để chơi ( giấy khổ to, thẻ từ, quân bài, cờ, ) + Giới thiệu cách chơi: quy định thời gian chơi, những điều người chơi
không được làm, cách tính điểm,
+ Chơi thử ( nếu cần)
Bước 3: Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi
Bước 4: Nhận xét, đánh giá kết quả trò chơi
Cụ thể tôi đã thiết kế một số trò chơi trong bài giảng trình chiếu như sau:
TRÒ CHƠI 1: KHÁM PHÁ VIỆT NAM THÂN YÊU
Trang 8* Mục đích: Đây là loại trò chơi dùng để ôn lại kiến thức cũ, thông qua trò
chơi này tôi kiểm tra các em những câu hỏi của bài học trước Qua đó tích hợp , mở rộng vốn hiểu biết cho học sinh về địa lí Việt Nam
- Cách chơi: Bắt đầu nội dung bài học tôi tái hiện kiến thức cho học sinh bằng
cách tổ chức trò chơi “Khám phá Việt Nam thân yêu” Tôi chiếu lên màn hình ảnh bản đồ đất nước Việt Nam và giới thiệu về 4 miền Tây Bắc Bộ, Bắc Bắc Bộ, Đông Nam Bộ, Nam Nam Bộ như sau:
Các em ạ! Đất nước Việt Nam thân yêu vô cũng xinh đẹp Mỗi một vùng đất đều mang những nét đặc sắc riêng Để khám phá vẻ đẹp kì diệu mà thiên nhiên đã ban tặng thì cô trò mình cùng đến hành trình mở 4 ô cửa ẩn chứa 4 bức tranh phong cảnh của 4 vùng miền Sau mỗi ô cửa là một phép toán Nào! chúng ta cùng bắt đầu hành trình
+ Ô cửa 1:
+ Ô cửa 2:
+ Ô cửa 3:
+ Ô cửa 4:
Sau khi giới thiệu trò chơi và cách chơi, tôi tiến hành trình chiếu và bấm máy
để học sinh quan sát và chờ xem câu hỏi sau mỗi ô cửa là gì? Mỗi câu trả lời đúng học sinh được khám phá 1 bức tranh phong cảnh đặc trưng của 1 vùng
* Trò chơi 2: Ngôi nhà tình thương
(Áp dụng ở các phần bài tập sau khi hình thành kiến thức mới hoặc chia lớp thành đội nhóm)
- Mục đích: Giúp học sinh chữa phần bài tập sau khi đã làm bài cá nhân hoặc
chia theo đội nhóm Đồng thời qua trò chơi giáo dục HS tình yêu thương, giúp đỡ nhau khi gặp hoàn cảnh khó khăn
Trang 9- Cách chơi:
+ GV chia lớp thành 2 đội Sau đó giao nhiệm vụ:
“ Trong một trận bão lớn, ngôi nhà của bác Ba đã bị bão tàn phá Các em hãy giúp bác
Ba xây lại ngôi nhà mới bằng cách trả lời đúng các câu hỏi”
+ Mỗi đội lần lượt chọn và trả lời câu hỏi trên màn hình Đội nào trả lời đúng sẽ giúp bác Ba xây lại được từng phần của ngôi nhà Nếu trả lời sai sẽ nhường quyền cho đội còn lại
+ Kết thúc trò chơi, đội nào giúp bác Ba xây dựng lại ngôi nhà nhiều hơn thì đội đó thắng cuộc
Trò chơi học tập được sử dụng như một phương pháp tổ chức cho học sinh khám phá và chiếm lĩnh nội dung học tập hoặc thực hành, luyện tập một
kĩ năng nào đó trong chương trình môn học Đây là một phương pháp có tác
dụng hòa đồng sâu rộng và thu hút mức độ tập trung của học sinh mà ít có
phương pháp nào sánh kịp
Trò chơi 3: Giải cứu đại dương xanh
Mục đích
- Rèn luyện kĩ năng thực hiện các phép tính cộng trong phạm vi 6
- Rèn kĩ năng phản xạ nhanh cho học sinh
Chuẩn bị: Giáo viên thiết kế trò chơi trên powerPoint gồm 1 bức tranh có hình
nàng Bạch Tuyết và 4 ô cửa bí mật Các ô cửa có chứa đề bài như sau:
- Ô cửa 1: 3 + 2 = ?
- Ô cửa 2: 1 + 5 = ?
- Ô cửa 3: 4 + 2 = ?
- Ô cửa 4: 3 + 3 = ?
Cách chơi
- Trò chơi này, tôi mời 4 hs tham gia chơi.
Trang 10- Giới thiệu trò chơi như sau: Các em ạ! Mụ phù thủy độc ác nham hiểm đã bắt hết các sinh vật biển để làm thức ăn Để giải cứu được đại dương chúng mình phải hành trình mở lần lượt 4 ô cửa bí mật này Mỗi ô cửa đều có chứa 1 phép tính hoặc 1 bài toán Sau khi mở được 4 ô cửa nàng là các loài sinh vật được trở về với đại dương bao la của chúng Các em có muốn giải cứu đại dương không nào?
Việc tạo động cơ cho học sinh tham gia vào các trò chơi học tập không chỉ dừng lại ở đó mà trong mỗi tiết học toán, với mỗi mạch kiến thức, tôi lại thiết kế thêm một
số trò chơi để không gây sự nhàm chán cho học sinh
c) Biện pháp 3: Khuyến khích bằng phần thưởng
Mục tiêu:
Động viên, khích lệ học sinh khi có tiến bộ trong học tập
Cách tiến hành:
Khi tham gia chơi trò chơi, thay vì trách phạt, chê bai học sinh tôi đã dành cho các em những lời khen ngợi chân thành khi các em có sự tiến bộ Đối với những em học toán chưa tốt, bài làm còn mắc lỗi, tôi gợi ý để các em tìm ra lỗi sai trong bài làm
và sửa lại
Trong mỗi giờ học, tôi luôn cố gắng quan sát và tìm ra những điểm mạnh, những tiến bộ dù là nhỏ nhất để động viên, khích lệ các em phát huy Tôi không “ đồng phục” lời khen với tất cả học sinh lớp tôi
Bên cạnh đó, để tăng tính thi đua lành mạnh và tránh nhàm chán, tôi thường xuyên khuyến khích các em bằng những món quà nhỏ như: (quyển vở ô li, bút, tẩy, bút chì… ) Cuối mỗi tuần trong giờ sinh hoạt tổng kết số sticker, phần thưởng của các đội để tuyên dương trước buổi sinh hoạt lớp
Với những khuyến khích nhỏ như vậy các em rất thích tham gia trò chơi, tham gia rất nhiệt tình và đặc biệt rất thích học môn Toán