CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

CHƯƠNG 2 CH NG 2ƯƠ PH NG PHÁP NGHIÊN C U KHOA ƯƠ Ứ H CỌ Phân lo i NCKHạ 1) Phân lo i theo ch c năng nghiên c uạ ứ ứ a Nghiên c u mô t ;ứ ả b Nghiên c u gi i thích;ứ ả c Nghiên c u gi i pháp;ứ ả d Nghi. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C U KHOA Ứ

H CỌ

Phân lo i NCKH ạ

1) Phân lo i theo ch c năng nghiên c uạ ứ ứ

a Nghiên c u mô t ;ứ ả

b Nghiên c u gi i thích;ứ ả

c Nghiên c u gi i pháp;ứ ả

d Nghiên c u d  báo.ứ ự

Phân lo i NCKH ạ

2) Phân lo i theo giai đo n nghiên c uạ ạ ứ

a Nghiên c u c  b n: nh m phát hi n các ứ ơ ả ằ ệ

thu c  tính.  c u  trúc,  đ ng  thái,  và  s  ộ ấ ộ ự

tương tác trong b n thân s  v t;ả ự ậ

b Nghiên  c u  chuyên  đ :  nghiên  c u  v  ứ ề ứ ề

m t hi n tộ ệ ượng đ c bi t c a s  v t;ặ ệ ủ ự ậ

Phân lo i NCKH ạ

3) Phân lo i theo đ c đi m ạ ặ ể

Nghiên c u t i bàn (desk research) ứ ạ Nghiên c u th c đ a (field study) ứ ự ị

Quá trình nghiên c u khoa  ứ

h c ọ  

(1) nh n đ nh v n đ /ch  đ /câu h i nghiên c u; ậ ị ấ ề ủ ề ỏ ứ (2) xác đ nh m c tiêu nghiên c u;  ị ụ ứ

(3) xác l p các gi  thuy t nghiên c u (các v n đ   ậ ả ế ứ ấ ề

đ t  ra  c n  ph i  đ ặ ầ ả ượ c  ki m  ch ng):  liên  quan  ể ứ

đ n  các  cách  ti p  c n  đ i  v i  các  k t  qu   ế ế ậ ố ớ ế ả mong đ i và/ho c các gi i pháp l a ch n khác  ợ ặ ả ự ọ nhau;

(4) thi t l p trình t  nghiên c u;  ế ậ ự ứ

(5) thu th p và đánh giá thông tin (đ  ki m tra gi   ậ ể ể ả

thuy t ch ng h n);  ế ẳ ạ

(6) phân tích/di n gi i k t qu  và rút ra k t lu n,  ễ ả ế ả ế ậ

k  c  các ý ki n đ  xu t ể ả ế ề ấ

Đ  c ề ươ ng nghiên c u ứ

Đ  cề ương nghiên c u có 2 m c đích:ứ ụ

1)  Ph c  v   cho  ho t  đ ng  nghiên  c u  c a ụ ụ ạ ộ ứ ủ

Đ  c ề ươ ng nghiên c u (tt) ứ

Ý nghĩa

Đ   cề ương    giúp  người  đánh  giá  yêu  c u ầ

người nghiên c u ph i có trách nhi m khi ứ ả ệ

th c hi n;ự ệ

Còn  là  m t  b t  bu c  ph i  có  theo  yêu  c u ộ ắ ộ ả ầ

c a đ n v  n i sinh viên th c hi n đ  tài.ủ ơ ị ơ ự ệ ề

Hình 1. M i quan h  gi a các thành ph n c a m t đ  c ố ệ ữ ầ ủ ộ ề ươ ng nghiên 

c u ứ

1) Xác đ nh v n đ ị ấ ề

Cung  c p  lý  do  ch n  đ   tài  và  là  c   s   đ  ấ ọ ề ơ ở ểxây d ng m c tiêu nghiên c u.ự ụ ứ

Nên xác đ nh v n đ  nghiên c u b ng cách ị ấ ề ứ ằ

mô t  qua 2 bả ước: 

• b c 1 đ  c p đ n t ng quan c a v n đ  ướ ề ậ ế ổ ủ ấ ề

 m t ph m vi r ng;

• b c 2 đ  thu h p ph m vi quan tâm đ n ướ ể ẹ ạ ế

v n đ  nghiên c u. ấ ề ứ

3) T ng quan v  tài li u nghiên c u ổ ề ệ ứ

Nêu tóm t t các đ  tài nghiên c u đã có s n ắ ề ứ ẵ

có liên quan ho c phù h p v i đ  tài đang ặ ợ ớ ề

đ nh th c hi n. ị ự ệ

4) C  s  lý lu n ơ ở ậ

Là ph n phân tích có s  d ng các khái ni m ầ ử ụ ệkinh  t   có  liên  quan  đ n  v n  đ   nghiên ế ế ấ ề

5) Ph ươ ng pháp và trình t  nghiên c u ự ứ

Mô  t   cách  th c  đ t  đả ứ ạ ược  m c  tiêu  nghiên ụ

c u.  Phứ ương  pháp  và  trình  t   nghiên  c u ự ứ

xu t phát tr c ti p t  m c tiêu nghiên c u ấ ự ế ừ ụ ứ

và  có  th   ch u  nh  hể ị ả ưởng  gián  ti p  t  ế ừ

t ng quan v  các tài li u nghiên c u đã có.ổ ề ệ ứ



Ph ươ ng pháp nghiên c u ứ : bao g m các công ồ

c  ho c k  thu t  ng d ng vào trong quá ụ ặ ỹ ậ ứ ụtrình nghiên c u. ứ

Trình  t   nghiên  c u  ự ứ là  cách  th c  chúng  ta ứ

ph i  h p  các  công  c   và  các  k   thu t ố ợ ụ ỹ ậnghiên c u theo m t trình t  c  th  đ  đ t ứ ộ ự ụ ể ể ạ

được các m c tiêu c a đ  tài nghiên c uụ ủ ề ứ

M c đích:  ụ v ch ra k  ho ch th c hi n m t ạ ế ạ ự ệ ộcách  chi  ti t  nh m  đ t  đế ằ ạ ược  m c  tiêu ụnghiên c u ứ 

N i dung: Mô t  t ng bộ ả ừ ước c a các đi u s  ủ ề ẽ

được th c hi n, cách th c th c hi n và t i ự ệ ứ ự ệ ạsao ph i th c hi n m t cách c  th  ả ự ệ ộ ụ ể  Thí 

d  minh h a  ụ ọ

Nghiên  c u  thông  thứ ường    chia  h   theo ộnhóm có vay và không vay. Đi u tra m u 2 ề ẫnhóm h  và phân tích, so sánh. Gi  thuy t?ộ ả ế

Thí d : v n đ  tác đ ng c a tín d ng nông nghi p đ n s n  ụ ấ ề ộ ủ ụ ệ ế ả

xu t lúa c a nông dân t i m t đ a bàn nghiên c u (tt) ấ ủ ạ ộ ị ứ

Ph n bi n ả ệ

Nghiên c u gi  đ nh các h  nông dân có đ c đi m  ứ ả ị ộ ặ ể

gi ng nhau v  cung và c u tín d ng ố ề ầ ụ

Th c t  có th  có s  khác bi t v  đi u ki n cung  ự ế ể ự ệ ề ề ệ

và c u v  tín d ng. N u xem nông dân khác nhau  ầ ề ụ ế

v   nhu  c u  tín  d ng  và  kh   năng  ti p  c n  v i  ề ầ ụ ả ế ậ ớ ngu n cung  ng tín d ng thì có th  chia nông h   ồ ứ ụ ể ộ thành 2 nhóm  Nhóm b  h n ch  v  tín d ng  ị ạ ế ề ụ

và nhóm không b  h n ch  v  tín d ng ị ạ ế ề ụ

Cách phân lo i h  và gi  thuy t nghiên c u? ạ ộ ả ế ứ

Bao  g m:  (1)  k   thu t ồ ỹ ậ ước  lượng  đ nh ị

lượng được s  d ng (thí d  c n ph i mô ử ụ ụ ầ ả

t   rõ  d ng  hàm  h i  qui  s   d ng  và  các ả ạ ồ ử ụ

bi n c  th  s  có th  đế ụ ể ẽ ể ượ ử ục s  d ng);

(2) các lo i d  li u đạ ữ ệ ược thu th p; ậ

(3) cách th c thu th p và x  lý d  li u.ứ ậ ử ữ ệ

PH ƯƠ NG PHÁP VÀ TRÌNH T  NGHIÊN C U (tt) Ự Ứ

L u ý là các phư ương pháp và trình t  nghiên ự

c u  ph c  t p  nh t  không  có  nghĩa  là ứ ứ ạ ấthích h p nh t.ợ ấ

C n t p trung vào:ầ ậ

(1) xác đ nh v n đ  nghiên c u có ý nghĩa;ị ấ ề ứ

(2) xây  d ng  các  m c  tiêu  nghiên  c u  phù ự ụ ứ

h p; vàợ(3) tri n  khai  các  phể ương  pháp  và  trình  t  ự

nghiên c u phù h p.ứ ợ

được nh n th y ho c đo lậ ấ ặ ường tr c ti p. ự ế

KI N TH C TRONG NGHIÊN C U  Ế Ứ Ứ

(tt)

Ki n th c chu n t c và ki n th c  đánh giá ế ứ ẩ ắ ế ứ

đ u  mang  đ c  tính  chu n  m c  nh ng  có ề ặ ẩ ự ư

s  khác nhau v  m c đ ự ề ứ ộ

Ki n th c đánh giá là ki n th c v  cái t t và ế ứ ế ứ ề ốcái  x u  c a  đi u  ki n,  tình  hu ng  và  s  ấ ủ ề ệ ố ự

v t.  Tác  đ ng  c a  đi u  ki n,  tình  hu ng ậ ộ ủ ề ệ ố

và s  v t có th  quan sát đự ậ ể ược, nh ng đ c ư ặtính  t t  hay  x u  c a  tác  đ ng  ph   thu c ố ấ ủ ộ ụ ộvào qui đ nh/chu n m c ho c di n gi i. ị ẩ ự ặ ễ ả

ho c xã h i ra quy t đ nh và hành đ ng.ặ ộ ế ị ộ

Ki n  th c  chu n  t c  có  th   chia  thành  2 ế ứ ẩ ắ ể

lo i: có đi u ki n và không đi u ki n. ạ ề ệ ề ệ

Ki n th c chu n t c có đi u ki n ế ứ ẩ ắ ề ệ  ch u ràng bu c  ị ộ

b i  tình  hu ng.  Thí  d :  ở ố ụ N u  m c  tiêu  là  Y ế ụ  thì 

cách  gi i  quy t  có  hi u  qu   nh t  là  s   d ng  ả ế ệ ả ấ ử ụ

bi n pháp X ệ . 

Ki n th c chu n t c có đi u ki n ch p nh n các  ế ứ ẩ ắ ề ệ ấ ậ qui  đ nh  ph   thu c  vào  m c  tiêu  và  các  ràng  ị ụ ộ ụ

bu c ộ

KI N TH C TRONG NGHIÊN C U  Ế Ứ Ứ

(tt)

Nghiên c u thứ ường nh m  đ  có đằ ể ược ki n ế

th c chu n t c (có đi u ki n).ứ ẩ ắ ề ệ

Thí d : các phân tích/k t lu n rút ra t  k t ụ ế ậ ừ ế

qu  đi u tra nông h  thả ề ộ ường ch  đúng đ i ỉ ố

v i các nông h  đớ ộ ược đi u tra ho c nông ề ặ

h  có đi u ki n tộ ề ệ ương t  Tránh di n gi i ự ễ ảcác k t qu  có đế ả ược cho m t t ng th  l n ộ ổ ể ớ

h n,  tr   trơ ừ ường  h p  m u  đi u  tra  đợ ẫ ề ược 

ch n đ i di n cho t ng th ọ ạ ệ ổ ể

1) Mô  t   đ n  thu n  ả ơ ầ   cung  c p  ki n  th c  th c  ấ ế ứ ự

ch ng. Thí d : ‘Th c tr ng s n xu t cây lúa t i  ứ ụ ự ạ ả ấ ạ

xã X, huy n H, t nh T’; ệ ỉ

2) Cung c p ki n th c đánh giá. Thí d  ‘Phân tích  ấ ế ứ ụ

hi u qu  cây lúa t i xã X, huy n H, t nh T’; ệ ả ạ ệ ỉ

3) Cung c p ki n th c chu n t c. Thí d : ‘Th c  ấ ế ứ ẩ ắ ụ ự

tr ng và gi i pháp phát tri n s n xu t lúa t i xã  ạ ả ể ả ấ ạ

X, huy n H, t nh T’ ệ ỉ

Suy lu n di n d ch và suy lu n qui n p ậ ễ ị ậ ạ

Suy lu n di n d ch ậ ễ ị  là quá trình lý lu n t  các ậ ừ

đi u  ki n  t ng  quát  (hay  gi   đ nh)  đ   đi ề ệ ổ ả ị ể

đ n các k t lu n c  th  ế ế ậ ụ ể

Thí d : ngụ ười có h c v n cao có kh  năng ọ ấ ả

th c  hi n  công  vi c  t t  h n ự ệ ệ ố ơ   nông  dân 

t i đ a bàn nghiên c u có trình đ  h c v n ạ ị ứ ộ ọ ấcao  thì  có  th   k   v ng  r ng  ngể ỳ ọ ằ ười  nông dân đó có k t qu  s n xu t t t;ế ả ả ấ ố

R ng h n ộ ơ  k  v ng v  d u c a hàm h i ỳ ọ ề ấ ủ ồqui

Suy lu n di n d ch và suy lu n qui n p ậ ễ ị ậ ạ

Suy  lu n  qui  n p  là  lý  lu n  đi  t   các  tình ậ ạ ậ ừ

hu ng  ho c  k t  qu   c   th   đ   đ a  đ n ố ặ ế ả ụ ể ể ư ếcác k t lu n tình hu ng/k t qu  t ng quát. ế ậ ố ế ả ổThí d : Suy r ng các k t qu  th ng kê. T  ụ ộ ế ả ố ừ

s   li u  c a  m u  đố ệ ủ ẫ ược  l a  ch n ự ọ   suy 

r ng ra đ c tính c a t ng th ộ ặ ủ ổ ể

XÁC Đ NH VÀ L A CH N V N Đ  NGHIÊN Ị Ự Ọ Ấ Ề

C UỨ

Đ   l a  ch n  m t  ch   đ   nghiên  c u  t t ể ự ọ ộ ủ ề ứ ố

không ph i là đi u d  dàng. ả ề ễ

M t ý tộ ưởng nghiên c u t t có th  đứ ố ể ược b t ắ

ngu n t  nhi u ngu n khác nhau. ồ ừ ề ồ

(1) T   th c  t :  ch n  nh ng  'tình  hu ng  có ừ ự ế ọ ữ ố

v n đ ' thu c lĩnh v c mà mình quan tâm ấ ề ộ ự

nh t.ấ

(2) T   nh ng  tài  li u  s n  có  trong  th  ừ ữ ệ ẵ ư

vi n/ngu n  cung  c p  khác  (desk ệ ồ ấresearch) 

XÁC Đ NH VÀ L A CH N V N Đ  NGHIÊN Ị Ự Ọ Ấ Ề

C UỨ

Tuy nhiên khi ngu n s  li u th  c p không ồ ố ệ ứ ấ

đ y đ  và không đáng tin c y thì vi c ti n ầ ủ ậ ệ ếhành đi u tra đ  ch  đ ng có đề ể ủ ộ ược ngu n ồ

s   li u  đ   phân  tích  là  m t  trong  nh ng ố ệ ể ộ ữ

l a ch n c n thi t đ  ph c v  cho v n đ  ự ọ ầ ế ể ụ ụ ấ ềnghiên c u.ứ

XÁC Đ NH VÀ L A CH N V N Đ  NGHIÊN Ị Ự Ọ Ấ Ề

C UỨ

Các ngu n ch  d n đ i v i sinh viên:ồ ỉ ẫ ố ớ

1. T  các lu n văn t t nghi pừ ậ ố ệ

2.  Các  bài  báo  trên  báo  chí  và  các  t p  chí ạnghiên c u chuyên ngành.ứ

3. Quan sát: v n đ  nghiên c u cũng có th  ấ ề ứ ể

được xác đ nh d a trên c  s  xem xét tình ị ự ơ ởhình kinh t  xã h i c a m t đ a phế ộ ủ ộ ị ương  

SV ch  đ ng h n trong thu th p s  li u và ủ ộ ơ ậ ố ệ

đ  tài.ề

2)  Ph m  vi  và  th i  gian  nghiên  c u:  C n ạ ờ ứ ầ

ph i ả ước  tính  v   th i  gian  c n  thi t  đ  ề ờ ầ ế ểhoàn t t nghiên c u đúng h n.ấ ứ ạ

XÁC Đ NH VÀ L A CH N V N Đ  NGHIÊN Ị Ự Ọ Ấ Ề

C UỨ

3) Ngu n s  li u s n có: chú ý s  li u th  ồ ố ệ ẵ ố ệ ứ

c p. Ki m tra trấ ể ước v  ngu n s  li u th  ề ồ ố ệ ứ

c p s n có t  các ngu n cung c p khi th c ấ ẵ ừ ồ ấ ự

hi n đ  tài s  d ng s  li u th  c p.ệ ề ử ụ ố ệ ứ ấ

4) Tính m i c a đ  tài nghiên c u.ớ ủ ề ứ

CÁC PP NC KINH TẾ

1)  Nghiên  c u  tình  hu ng  (case  study ứ ố

method)

Nghiên  c u  m t  hi n  tứ ộ ệ ượng  ho c  m t  v n ặ ộ ấ

đ  c a kinh t  xã h i   m t đ a đi m và ề ủ ế ộ ở ộ ị ể

th i gian c  th  (m t trang tr i, m t doanh ờ ụ ể ộ ạ ộnghi p).ệ

Nh m  phát  hi n  ra  các  v n  đ   c a  m t ằ ệ ấ ề ủ ộ

trường  h p  c   th   h n  là  m t  s   lợ ụ ể ơ ộ ố ượng 

l n th ng kê nhi u trớ ố ề ường h p.ợ

CÁC PP NC KINH TẾ

2)  Phương  pháp  mô  t   (hay  phả ương  pháp 

l ch s ,  descriptive  method  ho c historical ị ử ặmethod):

Di n gi i m t cách có h  th ng các s  ki n ễ ả ộ ệ ố ự ệtheo th i gian (giá c , s n lờ ả ả ượng cung  ng ứ

đ  th y để ấ ược m t xu hộ ướng). 

Thường  được  s   d ng  trong  vi c  xác  đ nh ử ụ ệ ị

v n  đ   nghiên  c u  ho c  ph n  t ng  quan ấ ề ứ ặ ầ ổ

h n là đơ ượ ử ục s  d ng trong ph n phân tích.ầ

b) Phân tích h i qui s  d ng OLS;ồ ử ụ

c)  Phân  tích  chu i  s   li u  th i  gian:  nh m ỗ ố ệ ờ ằđánh giá di n bi n c a chu i s  li u theo ễ ế ủ ỗ ố ệ

th i gian, nh  phân tích xu hờ ư ướng

V n đ  s  li u trong nghiên c u ấ ề ố ệ ứ

S   li u  là  đi u  c n  thi t  trong  nghiên  c u. ố ệ ề ầ ế ứ

Có  nh ng  trữ ường  h p  các  ho t  đ ng ợ ạ ộnghiên  c u  không  th   th c  hi n  đứ ể ự ệ ược  vì 

d  li u không có s n.ữ ệ ẵ

Có 2 ngu n s  li u ch  y u: s  li u th  c p ồ ố ệ ủ ế ố ệ ứ ấ

và s  li u s  c p.ố ệ ơ ấ

S  li u th  c p (secondary data) ố ệ ứ ấ

S   li u  th   c p  thố ệ ứ ấ ường  s n  có  t   nhi u ẵ ừ ềngu n  khác  nhau:  th   vi n,  các  vi n ồ ư ệ ệnghiên c u, các c  quan thông tin, internet,ứ ơ

….  Khi  s   d ng  s   li u  th   c p  thì  ta ử ụ ố ệ ứ ấ

thường gi  đ nh r ng ngu n s  li u này là ả ị ằ ồ ố ệchính xác

Tuy nhiên l u ý r ng, sinh viên cũng có th  ư ằ ểkhông  được  ti p  c n  đ y  đ   s   li u  th  ế ậ ầ ủ ố ệ ứ

c p  nh   trấ ư ường  h p  doanh  nghi p  l y  lý ợ ệ ấ

do 'bí m t kinh doanh' nên không cung c p ậ ấthông tin

S  li u s  c p (primary data) ố ệ ơ ấ

Trong  đi u  ki n  nghiên  c u    nề ệ ứ ở ước  ta, nhi u  khi  s   li u  th   c p  không  đ y  đ  ề ố ệ ứ ấ ầ ủnên vi c ệ thu th p s  li u s  c pậ ố ệ ơ ấ  là đi u ề

ph i làm đ  có s  li u ph c v  cho nghiên ả ể ố ệ ụ ụ

c u. ứ Vi c  thu  th p  s   li u  s   c p ệ ậ ố ệ ơ ấ

m t công vi c c n có kinh phí và th i gian ộ ệ ầ ờ



K  THU T CH N M U ĐI U TRA Ỹ Ậ Ọ Ẫ Ề

Khái  ni m:ệ  Đi u  tra  ch n  m u  là  m t  quá  trình  ề ọ ẫ ộ

l a  ch n  ự ọ m t  ph n  đ i  di n  c a  t ng  th   ộ ầ ạ ệ ủ ổ ể (=m u).ẫ

Các lý do đi u tra ch n m u: ề ọ ẫ

­ Nhanh chóng và ít t n kém h n ố ơ

­  Đi u  tra  ch n  m u  cung  c p  l ề ọ ẫ ấ ượ ng  thông  tin  phong phú và toàn di n h n ệ ơ

­ Đi u tra ch n m u chính xác h n ề ọ ẫ ơ

­ Có kh  năng nghiên c u đ ả ứ ượ ổ c t ng th  r ng l n  ể ộ ớ

h n và đa d ng h n so v i m t cu c t ng đi u  ơ ạ ơ ớ ộ ộ ổ ề tra v i cùng m t m c chi phí ớ ộ ứ

Thí d  ch n ng u nhiên 30 h  nông dân c a m t xã  ụ ọ ẫ ộ ủ ộ

g m  N  h   Ta  có  danh  sách  c a  N  h   này  và  ồ ộ ủ ộ

ch n  ng u  nhiên  30  h   t   danh  sách  đó  (b ng  ọ ẫ ộ ừ ằ

b ng ng u nhiên ho c rút thăm ch ng h n) ả ẫ ặ ẳ ạ

3)  Ch n  m u  ng u  nhiên  có  h   th ng ọ ẫ ẫ ệ ố

(systematic random sampling)

Đ n  v   m u  đ u  tiên  đơ ị ẫ ầ ược  ch n  m t  cách ọ ộ

ng u  nhiên,  sau  đó  l n  lẫ ầ ượt  m i  đ n  v  ỗ ơ ị

m u th  k đẫ ứ ượ ực l a ch n trong m t t ng ọ ộ ổ

th   để ược  s p  x p  có  th   t   cho  đ n  khi ắ ế ứ ự ế

­ Ch n 1 s  b t k  gi a 1 và 4 (4 là kho ng cách  ọ ố ấ ỳ ữ ả

ch n m u) ọ ẫ

­ Gi  s  h  3 là h  đ ả ử ộ ộ ượ c ch n đ u tiên. Sau đó l n  ọ ầ ầ

l ượ t ch n t ng đ n v  th  4 sau đó. Nh  v y các  ọ ừ ơ ị ứ ư ậ

đ n v  m u (các h ) đ ơ ị ẫ ộ ượ c ch n đi u tra là: 3, 7,  ọ ề

11, 15, 19, 23.

4)  Ch n  m u  ng u  nhiên  có  phân  t  ọ ẫ ẫ ổ(Stratified random sampling):

M t s  đ c tính c a cá th  trong m t t ng ộ ố ặ ủ ể ộ ổ

th  có s  khác bi t và s  khác bi t này có ể ự ệ ự ệ

nh h ng có ý nghĩa đ n quá trình đi u 

Thí d : Tìm hi u v  năng su t tôm c a các ụ ể ề ấ ủ

h  nuôi tôm. ộ

Các  phương  th c  nuôi  tôm  t i  đ a  phứ ạ ị ương: 

qu ng  canh,  bán  thâm  canh  và  thâm  canh ả

Qui mô m u đ nh đi u tra có th  đẫ ị ề ể ược phân 

b  t  l  v i qui mô h  theo t ng phố ỉ ệ ớ ộ ừ ương 

th c nuôi. ứ

Gi  s  d  đ nh đi u tra 200 h  nuôi tôm sú ả ử ự ị ề ộ

t i  m t  đ a  phạ ộ ị ương  có  các  phương  th c ứnuôi  nêu  trên.  Qui  mô  m u  đi u  tra  cho ẫ ề

t ng phừ ương th c nuôi đứ ược trình bày qua 

b ng sau: ả

5) Ch n m u theo kh i (cluster sampling)ọ ẫ ố

M u đẫ ược ch n theo t ng nhóm riêng bi t, ọ ừ ệ

được g i là kh i (cluster). ọ ố

Kh i bao g m nh ng cá th  có các đ c tính ố ồ ữ ể ặkhác  nhau    m i  kh i  m i  có  th   mang ỗ ố ớ ểtính ch t đ i di n cho t ng th  ấ ạ ệ ổ ể

M i  kh i  đỗ ố ượ ực  l a  ch n  thì  toàn  b   ho c ọ ộ ặ

m t  ph n  các  cá  th   c a  kh i  s   độ ầ ể ủ ố ẽ ược 

đi u  tra  (theo  m t  trong  nh ng  phề ộ ữ ương pháp trên)

Ch n m u ng u nhiên theo h  ọ ẫ ẫ ộ  c n danh ầsách c a 15.000 h ;ủ ộ

Ch n m u theo kh i, v i m i kh i là đ n v  ọ ẫ ố ớ ỗ ố ơ ịthôn/ p ấ   ch   c n  danh  sách  c a  150 ỉ ầ ủthôn/ p  đ   ch n  m u  và  đi u  tra  các  h  ấ ể ọ ẫ ề ộ

c a thôn/ p đủ ấ ược ch n.ọ

Có 2 lo i sai s : sai s  do ch n m u và sai ạ ố ố ọ ẫ

s  không do ch n m u. ố ọ ẫ

1) Sai  s   do  ch n  m u:ố ọ ẫ  là  sai  s   do  khác ố

bi t gi a giá tr  đệ ữ ị ược tính toán t  m u và ừ ẫgiá tr  th c s  c a t ng th ;ị ự ự ủ ổ ể

Sai s  ch n m u luôn luôn t n t i   nh ng ố ọ ẫ ồ ạ ở ữ

m c đ  khác nhau;ứ ộ

Sai s  do ch n m u có th  đố ọ ẫ ể ược gi m thi u ả ể

b ng cách gia tăng qui mô m u.ằ ẫ

2) Sai s  không do ch n m u: ố ọ ẫ bao g m: ồ

(i) ngườ ượi đ c ph ng v n tr  l i sai/không ỏ ấ ả ờ

chính xác các s  li u c n thi t; ố ệ ầ ế

(ii) câu h i không đỏ ược tr  l i; ả ờ

(iii)phương pháp ch n m u không phù h p; ọ ẫ ợ(iv)Câu h i đi u tra chu n b  thi u chu đáo. ỏ ề ẩ ị ế