Giảng viên báo chí sách hướng dẫn thiết kế và dẫn dắt một khóa học

Những người phụ trách chuyên mục cần phải hiểu vấn dé nay.” Cách diễn đạt này mô tả các chủ đè hoặc các môn @an phải học, nhưng không bao giò chỉ rõ: - các vấn đề thục tế mà các học viên

Trung tam Bai dưäng nghiện vụ báo chí

Sách hướng dẫn thiết kế

và dẫn dắt một khóa học

Hoi Nha bao Viet Nam

Trung tam Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí

Giảng viên báo chí Sách hướng dẫn thiết kế

và dan dat một khóa hoc

2007

Tài liệu này được thực hiện với sự fài trợ của Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam

và sự giúp đỡ của Trường đại học báo chí Lille - Pháp

Trung tầm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo ch Giáo trình dành cho Giảng viên báo phí

LÒI NÓI ĐẦU

Còn gì có thể tốt hơn việc một nhà báo giàu kinh nghiệm với trình

độ chuyên môn đáng nể đào tạo những nhà báo khác? Đây là một điều hiến nhiên không có phản biện? Khong han thế: bởi một “nhà báo giới” chưa chắc đã trỏ thành một “giảng viên giỏi” Muốn dạy người khác mình cũng phải học Và có những phương pháp để thực hành, những ngón nghề cần phải biết, những sai làm cần phải tránh

Cuốn sách nhỏ này được soạn thảo để trả lời các câu hỏi của các bạn,

để trọ giúp những nhà báo được giao “trọng trách” đào tạo các đồng, nghiệp của mình Cuốn sách do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí - Hội Nhà báo Việt Nam thực hiện với sự giúp đỡ của Trường đại học bao chi Lille (ESJ de Lille, Phap)

Được biên soạn từ cuốn sách dành cho các giảng viên của ESJ de Lille, - tác giả Thierry Guidet, cựu Phó Tổng giám đốc của trường, - cuốn sách này còn tập hợp các kinh nghiệm có được tì dự án “Hô

trọ hoạt động Trung tâm Bồi duong nghiệp vụ báo chí thuộc Hội

Nhà báo Việt Nam” (2003 - 2007) do bộ Ngoại giao Pháp tài trợ Trong khuôn khổ của dự án, hơn 70 nhà báo và giảng viên báo chí

Việt Nam đã tham dụ vào các khóa đào tạo giảng viên, tại Việt Nam

và tại Pháp

Cuốn sách nhỏ này được thực hiện dựa trên hai điều kiện tiên quyết: nghề báo cũng cần học; chúng ta không đào tạo người lớn như dạy trẻ em

Nghề báo cũng cần học: Quan niệm về năng khiếu và tài năng trời phú vẫn tồn tại trong đầu óc những người làm báo, với câu nói nồi

I4

nhà báo” Thế nhung, cũng giống như nấu bếp hay bơi lội, nghề báo phải được dạy và được học; trong khuôn khổ một chương trình đào tạo thực hành - và còn đúng hơn nữa, trong khuôn khổ một chương trình đào tạo nghè Không nhất thiết phải rành môn hóa học để nấu được món phỏ, phải tường tận nguyên lý Ac-si-mét để bơi hết chiêu dài một bể bơi hoặc hiểu lý thuyết về truyền thông để thực hiện một phóng sự Nhưng muốn làm những việc trên thì không được bỏ qua việc học nấu ăn, học bơi và học làm báo! Cả ba nghề đó đều phải được day và học!

Chúng ta không đào tạo người lón như đào tạo trẻ em: Mỗi người lớn có một cuộc sống riêng, một nghề nghiệp và một địa vị xã hội, anh ta có những mối bân tâm riêng, tóm lại, một bề dày kinh nghiệm giàu có nhưng kinh nghiêm này cũng hạn chế khả nang thích úng và tính mềm đẻo trí tuệ của người đó Chính vì thế mà khi còn bé, ta học nhạc hay học ngoại ngữ dẻ dàng hơn nhiều so với khi ta đã lón

Sự khác biệt đó giữa trẻ em và người lón dân đến ít nhất ba hệ quả sau: 1.Người lớn không nhìn nhận giảng viên như một người thày hiểu biết mọi việc Ủy quyền của giảng viên phải dựa trên trình độ chuyên môn và kinh nghiệm sư phạm của người đó

2 Người lón trông chờ một kết quả xác thực từ đào tạo: tăng tính

hiệu quả, tương lai sự nghiệp, làm giàu bản thân Người lón khong học theo kiếu vô tư

3.Người lón mong muốn giảng viên quan tâm đến kinh nghiệm nghề nghiệp và nhân văn của anh ta Trong suốt khóa đào tạo, ngay cả một cách vô thức, người lớn luôn tiến hành một sự trao đổi qua lại giữa điều mà anh ta học được vói cách thức anh ta

Giáo trình đành cho Giảng viên báo chí

có thể áp dụng những điều đã học đó vào trong cong việc của mình

Cuốn sách nhỏ này sẽ đề cập đến hai chủ đè: thiết kế một khóa đào tao; dân đát một khóa đào tạo Đương nhiên có một mối liên hệ chật chế giữa hai hoạt động này Thiết kế một khóa đào tạo, đó là suy nghi đến cách thúc mà khóa dao tao do sé duoc dan dat Dan dat tốt một khóa đào tạo sẽ cho phép ta điều chỉnh những sai lầm trong khâu thiết kế Nhưng hai hoạt động này tồn tại độc lập với nhau: chúng ta có thể thiết kế một khóa đào tạo mà khong tu minh dan dat no và ngược lại Chính vì thế mà những người tổ chức các khóa đào tạo và cả các giảng viên đều có thể tìm thấy điều mình cần trong cuốn sách này

Tom tat:

Mộ, nghề báo cũng phải học, giống như bất kỳ

một nghề nào khác Nhưng chủ yếu là thông qua thực hành

ai, người lón không học theo cách của trẻ em Anh ta phải có mục đích và có thể liên hệ giữa điều được học với kinh nghiệm của bản thân Hai điều kiện tiên quyết trên có những hệ quả trực tiếp

đến cách thúc thiết kế và dẫn dắt một khóa đào tạo nghề báo cho người lún

Phân 2: Dẫn dát một khóa đào tạo 25

1 Truóc một nhóm học viên

2 Tạo điều kiện dẻ dàng cho công

3 Điều tiết cảm xúc của nhóm

4 Làm thế nào để giảm nhẹ cảng thẳng

5 Khỏi đầu khóa đào tạo

6 Bát đầu và kết thúc một hoạt động

7 Làm chủ thời gian của khóa đào tạo

8 Kết thúc khóa đào tạo

1 Một chương trình quá tham vọng

2 Chương trình đã được điều chỉnh

g tâm Bồi dưỡng nghiệp vu t Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

Phần 1: THIẾT KẾ MỘT KHÓA ĐÀO TẠO

1 CHUAN BI KHOA DAO TAO

VA XAC DINH CAC MONG DOI

Đôi khi, yêu cầu đào tạo (của một phương tiện truyền thông hoặc của những người tổ chúc một khóa đào tạo) có thể được đưa ra với nhũng ngôn từ không rô ràng, quá lo mơ để có thể xác lập một hoạt động đào tạo cụ thể và có tính thực hành

Ví dụ: “Các nhà báo thiếu các khái niệm về toàn cầu hóa Những người phụ trách chuyên mục cần phải hiểu vấn dé nay.”

Cách diễn đạt này mô tả các chủ đè hoặc các môn @an phải học, nhưng không bao giò chỉ rõ:

- các vấn đề thục tế mà các học viên phải hoặc sẽ phải giải quyết,

- điều mà học viên chờ đợi ö giảng viên,

- các tiêu chí đánh giá

Do đó, cần phải làm sáng tỏ yêu cầu đào tạo để thiết lập một yêu cầu đủ rô ràng nhằm làm cho mỗi người đều biết mình đi đâu và tại sao phải đi đến đó Đối với nhà tố chức, điều này được thục hiện thông qua việc lập ra một “văn bản khung” nhằm dự kiến nguồn lực (nhân lực, thiết bị ) và xác định các mục tiêu của chương trình đào tao (xem muc 4 và 5)

Lý tưởng nhất là làm sáng tỏ yêu cau dao tao thong qua tranh luận, tính toán giữa tất cả các bên (cơ quan truyền thông, nhà tổ chức, giảng viên, học viên ) đề đạt được một khuôn khổ chung về đào tạo Khuôn khổ này xác định rõ các mục tiêu chiến lược, tác chiến

8

Giáo trình đành cho Giảng viên báo chí

và sư phạm của khóa đào tạo; các kết quả mong chờ và các hạn chế của chương trình

Nhũng câu hỏi cần được đặt ra trong giai đoạn xác định các mong đợi và chuẩn bị khóa đào tạo này liên quan đến:

1 Hoàn cảnh đào tạo: Những thay đồi bất nguồn từ đào tạo trong các cơ quan truyền thông; những thông điệp chính cần chuyển tải; những tác nhân khác nhau và những mối quan tâm của họ?

2 Các kết quả trông chò tù khóa đào tạo: Đâu là nhũng tiêu chí thành công?

3 Công chúng: Họ là ai? Chức vụ hiện tại của họ? Số lượng? Trình

đọ hiểu biết của họ trong lĩnh vực đào tạo? Múc độ húng thú của họ đành cho khóa đào tạo được dụ kiến? Họ đi học trong những điều kiện nào?

4, Giảng viên: Nhũng tiêu chí tuyển chọn giảng viên là gì? Liệu có cần đự trù sự tham gia của chuyên gia hay không?

5 Thiết bị dành cho khóa đào (ạo: Hỗ trọ sự phạm sắn có và cần tạo ra? Phương pháp nào? Hậu cần (địa điểm, thời gian đào tạo, văn phòng phẩm, vật tu, phương tiện ký thuật, ngân sách, v.v )?

Tom tat:

Đối với các nhà tổ chức một khóa đào tạo -

và giảng viên - điều quan trọng là phải

xác định được các mong đợi một cách thiết thục và cụ thể

Để làm được điều đó cần hỏi

các cơ quan hội viên một cách cụ thể

tạo cũng vậy Giữa các mong đọi được nói ra và những nhu cầu thục

sự có thể có một hào ngăn cách Hơn nữa, không phải lúc nào học viên cũng tự nói lên mong đợi của mình, mà người nói lại là trưởng ban biên tập của anh ta hoặc người phụ trách bộ phận nhân sự Quá nhiều lóp lang khiến cho việc “gọi tên chỉ mặt” nhu cầu đào tạo trở nên không chính xác

"Thông thường, giảng viên hiếm khi được “mời” tham gia vào khâu xác định các mong đợi Nhà tổ chức của khóa đào tạởlà người làm việc này cùng với một hay một số các cơ quan truyền thông có liên quan Và có thể chương trình đào tạo cũng đã được thiết kế và thông qua trước cả khi người ta đè nghị bạn đảm nhiệm việc giảng khóa đào tạo ấy (xem mục 1 về vấn đề này)

Có nghĩa là phần tham gia của giảng viên trong khâu thiết kế một khóa đào tạo thay đói rất nhiều Nhưng, ngay cả trong trường hợp

một chương trình đã được thiết lập từ trước, thì cái khung đã định

ra ấy liệu còn có ý nghĩa gì nếu nhu giáng viên không biến nó thành của mình? Nếu bạn không phải là người tạo ra một mô hình đào tạo

từ A đến Z, bạn cần chủ động làm mô hình ấy thích úng, phù hợp với phương pháp riêng của bạn Chính vì thế chúng tôi nghĩ phần lý thuyết sau đây sẽ không vô ích cho độc giả

Vậy câu hỏi đầu tiên: đào tạo là gì? Đó là “dẫn đát một nhóm từ mot tinh trạng ban đầu (tinh trạng cần phải làm rõ) đến một tĩnh trạng cuối cùng (mà chúng ta gọi là mục tiêu đào tạo) thông qua

10

Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

việc thục hiện một loat các biện pháp mà chúng ta gọi là hệ thống

Chúng ta thấy rằng chỉ nắm vững chủ đè, nội dung đào tạo thôi chưa

đủ Còn phải có khả năng soạn thảo một chiến lược cho khóa học

| ha

3 TINH TRANG BAN DAU

That dang tiéc la it khi giảng viên có liên hệ trước với nhóm học viên

ma anh ta sẽ đào tạo Trong trường hợp tốt nhất, nhà tổ chúc có thể

đề nghị thành lâp những nhóm học viên không quá đông (nhằm tăng cường thực hành; lý tưởng là nhóm có tối đa 15 học viên) và tương đối đồng nhất (có nghĩa là có chung những mong đợi vào khóa học

và có trình đô không quá chênh lệch)

'Thông thường nhất, giảng viên chỉ có thể đánh giá trình độ của nhóm,

“tình trạng ban đầu” của nhóm vào lúc bát đầu khóa đào tạo Điều

đó cho thấy tàm quan trọng của việc giói thiệu lần lượt từng học viên trong nhóm vào lúc bát đầu khóa học (xem “Dân dátnột khóa đào tạo”, mục 5) Việc giói thiệu này cho phép giảng viên nhận biết các mong doi của học viên và có một ý tưởng về động co học tập của họ Nhờ đó mà giảng viên biết được sẽ phải dùng chiếc đòn bẩy nào cho khóa học

Tất nhiên, không nên tin quá vào những điều mà học viên khẳng định Một vài động cơ, những động cơ hợp lý nhất và dễ được chấp nhận nhất trong hoàn cảnh nghề nghiệp, sẻ dễ dàng được học viên nói ra Một số động cơ khác khó nói hơn : “7ôi /heo khóa học này

đề có đuợc một cách nhìn mói, để nguồi ta chủ ý đến tôi hoặc đề thảm gia đình 6 Ha Noi”

Cũng khong dễ dàng để đánh giá năng lực của nhóm, những kiến thức đã có của học viên Chúng ta có thể, trong một vài trường họp, yêu cầu học viên điền vào bảng câu hỏi ngay khi bắt đầu khóa học Học viên sẽ tính được con đường mà họ còn phải đi qua Cũng có thể yêu cầu học viên trả lời vẫn những câu hỏi đó vào giữa hay vào

12

Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

;uối khóa đào tạo để kiểm tra xem họ đã thu nhận được những gì

Kỹ thuật này đương nhiên được áp dụng cho những nội dung liên quan đến việc thu nhận kiến thức (vi du, sụ vận hành của Tổ chức thương mại thế giới) tốt hơn là áp dụng cho các khóa học chủ yếu nhàm mục đích cải thiện ký năng của học viên (ví dụ, kỹ năng viết chân dung)

Tom tat:

‘Lic bat dau một khóa học là một thời điểm tốt

cho giảng viên để biết các động lực

và trình độ của học viên Đề cho học viên

tự bộc lộ không phải là một sự lãng phí thời gian

mà học viên phải biết cuối khóa học Mục tiêu sư phạm đó được xác

định bởi giảng viên, và nếu có thể, được xác định cùng với sự phối hop của các cơ quan gửi người đi học và các học viên Nó miêu tả một kỹ năng dưới dạng một hoạt động quan sát được và đánh giá được Ví đụ với mục tiêu của một khóa đào tạo phỏng vấn trong

phát thanh: “cuối khóa học, các học viên sẽ có khả năng thục hiện

một bài phỏng vấn dài 5 phút, từ khâu chuẩn bị, thực hiện phỏng

vấn nhân vật đến biên tập âm thanh, với lời dẫn viết cho phát thanh viên” Chú không phải là: “cuối khóa học, các học viền sẽ làm được nhũng bài phóng vấn hay”

Nếu làm được nhu trên, chúng ta đã đạt mình ỏ vị trí của học viên chú không phải ở vị trí của giảng viên Chúng ta không xác định mục

tiêu một khóa học chỉ bằng nội dung của nó

Có rất nhiều những ưu điểm của phương pháp su phạm theo mục tiêu;

- Mục tiêu rõ ràng cho cả học viên cũng như giảng viên và các cø quan cử người đi học Tất cả đều biết điểm đến của mình

- Tính thích đáng của các kỹ năng sư phạm và các mục đích cần đạt được Do đó, tat ca cac ky nang thu nap được nhất thiết phải thông qua các bài tập thực hành, làm cho việc dẫn đất nhóm được dễ dàng, trong khi việc đọc một cuốn sách hay việc nghe một bài giảng theo kiểu “thầy nói trò ghí” có thể đủ để thu nhận được một số kiến thúc cơ bản

- Khả năng đánh giá các kết quả của khóa học và thực hiện, trong 14

tướng nghiệp vụ bao Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

trường hợp cần thiết, những điều chỉnh có ích để làm cho khóa học trở nên phù hợp

Trình bày một mục tiêu sư phạm thế nào? Một mục tiêu sư phạm thông thường được soạn theo công thức sau đây: có khả nàng + một

động tù hành động + các điên kiện của hành động được miệu ta

Có khả năng, bỏi lẽ, chúng ta can nhac lai rang, chung ta dang dat mình ỏ góc do hoc vien chi khong phai 6 goc do cua giang vién (“Toi

sẽ nói vói họ trong vòng ba ngày về các kỹ năng có bản của việc viết báo” ) và rằng chúng ta lập luận căn cứ vào kết quả mong chờ từ

khóa học

Một động tù hành động: Cần phải loại bỏ các động từ gời đến những

gì không thể quan sát được: các học viên sẽ biết, sẽ hiểu, sẽ nắm được khái niệm Can phải ưu tiên các động từ hành động miêu tả một

hoạt động cụ thể có thể quan sát được bởi tất cả mọi người: các học viên sẽ có khả năng chỉ ra, giải thích, thục hiện

Các điều kiện của hành động được miêu tả: Chúng làm rõ động từ

và có thể chỉ ra các tiêu chí thành công và các điều kiện thục hiện

“Thành công trong việc đỗ xe hơi trong một phố nhỏ và đốc dưới trồi mua nặng hạt” là một mục tiêu sư phạm tham vọng hơn là “đỗ

xe hơi tại một bãi đỗ xe và khi đẹp trời”

Tất nhiên, soạn ra mục tiêu sư phạm trong một số lĩnh vục dễ dàng

hơn so với những lĩnh vực khác Việc học một hoạt động đơn giản, quan sát thấy được, định lượng được thì dé hơn là học một hoạt động phúc tạp, mang tính khái niệm, khó định lượng Đương nhiên, nghề báo thuộc hoạt động loại thứ hai

Tom tat:

Để thiết kế một khóa đào tạo, giảng viên cần xác định một mục tiêu sư phạm Mục tiêu đó mô tả kỹ năng

mà các học viên sẽ đạt được vào cuối khóa đào tạo

Đó là một hoạt động có thể quan sát được và đánh giá được,

16

im Bồi dưỡng nghiệp vụ báo c Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

_ 5 CÁC MỤC TIÊU TRỤNG GIAN

Một mục tiêu sư phạm được chia nhỏ thành các mục tiêu trung gian

- là những bước thục hiện cho phép đạt tới mục tiêu sư pham đó, như vậy chúng ta đang nói tới “nấc thang sư phạm” - một sự tiến triển theo từng chặng

'Ví dụ: cuối khóa học, các học viên sẽ có khả năng thục hiện các phỏng vấn (động từ đạng chú động, mặc dù còn khá chung chung, chú không, nói: các học viên sẽ hiểu các kỹ năng phỏng vấn) cho tờ báo nơi mà

họ làm việc (các điêu kiện của hành động được miêu tả; như vậy chúng ta chỉ rõ học viên sẽ không phải học các kỹ nang phỏng vấn trục tiếp tại trường quay truyền hình)

Chúng ta có thể tưởng tượng ra việc chia nhỏ mục tiêu này thành bốn mục tiêu trung gian:

1 Các học viên sẽ có khả năng giải thích trong những trường hợp nào thực hiện một phỏng vấn là thích hợp

2 Các học viên sẽ có khả năng chuẩn bị một cuộc phỏng vấn bằng cách thu thập tài liệu cần thiết và lên danh sách các câu hỏi

3 Các học viên sẽ có khả năng dân dắt cuộc trò chuyện với người

mà họ đã lựa chọn

4 Các học viên sẽ có khả năng viết phỏng vấn

Có sự nối tiếp lô-gích và theo thứ tự giữa bốn mục tiêu trung gian này Khi chúng được thực hiện, mục tiêu sư phạm cuối cùng sẽ đạt được

là tùy tiện nhưng nó có thề tuân theo những kết cấu khác nhau tùy theo giảng viên và nhóm học viên: từ cái đã biết đến cái chưa biết,

từ đơn giản đến phức tạp, từ chung đến riêng (hoặc ngược lại), từ cái

ít quan trọng nhất đến cái quan trọng nhất, v.v

Tom tat: Một mục tiêu sư phạm được chia nhỏ

thành các mục tiều trưng gian

Sự nối tiếp các nục tiêu này cung cấp cho giảng viên đề cương của khóa đào tạo

18

Am Bb

Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

6 CAC PHUONG PHAP SU PHAM

Chúng ta đã xác định một mục tiêu su pham; chúng ta đã chia nhỏ

nó ra thành các mục tiêu trung gian; chúng ta đã xác định thứ tụ của

các mục tiêu trung gian “Bộ xương” của khóa đào tạo đã được dựng lên Chỉ còn phải “đáp thịt” lên bộ xương đó bằng cách chọn lựa các phương pháp sư pham phù hợp

Bài giảng của thày, thuyết trình tương tác, trò chơi phân vai, nghiên

cứu các trường hợp cụ thể, bài tập thực hành, đọc tài liệu, đi thục

tế các phương pháp và kỹ năng su phạm có rất nhiều để có thể liệt

kê hết ra ở đây

Không một phương pháp nào tự thân nó là tốt hay xấu cả; mỗi phương pháp đều có các mặt lợi thế và các điều bất cập Việc quyết định sử dụng một phương pháp phải dựa trên hai yếu tố sau:

- Phương pháp đó có cho phép đạt được mục tiêu sư phạm đã định hay không?

- Nó có phù hợp với nhóm học viên hay không?

Do đó, các phương pháp dạy học tích cực phải được ưu tiên khi chúng

ta dự kiến đào tạo nhũng người lớn lam bao

Một mát, bởi vì nghề báo trước hết là kỹ năng và một kỹ năng chỉ

có thể học được thông qua việc thực hành kỹ năng đó Chúng ta học các bảng củu chương bàng cách học thuộc lòng: đó là kiến thức Chúng

ta hoc lái xe đạp bằng cách đạp xe: đó là một kỹ năng

aa

Mặt khác, bởi vi một người lón có như cầu là khóa đào tạo phải đặt anh ta vào những hoàn cảnh gần với môi trường nghề nghiệp của anh ta Một người lón thông thường sẽ dị ứng vói tất cả những gì gợi anh ta nhớ lại thuở ở trường

Việc uu tiên thục hành khong có nghĩa là một khóa đào tao nghề

báo chỉ là một đợt thực hành dài Lý thuyết vẫn có vai trò không thể thiếu (bộ giáo trình của Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí - Hội nhà báo Việt Nam cho phép chúng ta có được những sự hé tro

về mặt lý thuyết) Chúng có thể được làm phong phú bởi các ví du, tốt và chưa tốt

Mỗi giảng viên sẽ phải tự xây dựng kịch bản sư pham của minh, trong khi tính đến nhiều nhân tố khác nhau:

1, Thời gian của khóa đào tạo (các phương pháp dạy học tích cực tốn nhiều thời gian hơn là các phương pháp truyền đạt một chiều; một nhóm học viên càng đông thì sẽ càng mất thời gian)

2 Khả nàng tập trung: cần tránh một bài thuyết trình vào giồ “tiêu hóa thức ăn” (đầu giò chiều), nhóm học viên có khả năng tập trung tốt nhất vào đầu giờ sáng Theo thống kê, chu trình tập

†rung của một người kéo dài trung bình 20 phút, nhưng có thể

bị mất đi nếu như sự tập trung chú ý của học viên không được phục hồi nhờ sự thay đổi phương pháp sư phạm hoặc nhờ một bài tập thục hành

3 Các phương tiện cho giảng viên (một hoặc nhiều phòng học để

có thể làm việc theo nhóm nhỏ; máy chiếu; máy tính xách tay; máy ín; tài liệu để phát cho học viên )

20

Giáo trình dành cho Giảng viên báo chi

4.Khả năng sử dụng phương tiện của giảng viên (không việc gì phải xấu hồ nếu như ta không “siêu” trong việc thuyết trình bằng phần mềm Powerpoint )

Không nên ngại ngần kết hợp nhiều phương pháp su phạm Các nhà nghiên cứu cho rằng chúng ta nhó được 10% những gì đã đọc, 20% những gì đã nghe, 30% những gì đã thấy, 50% những gì chúng ta nghe và thấy, 80% những gì chúng ta nói và 90% những gì chúng ta vừa nói vừa làm

chiếc mũ tai lừa” lên một học viên khác Đánh giá ở đây là kiếm

định sự thu nhận các kiến thức của học viên trước khi chuyển sang mục tiêu sư phạm tiếp theo

Nếu thấy rö là nhóm học viên không bắt nhịp được, giảng viên phải xem xét lai: có thể giảng viên đã quá tham vọng khi đặt ra các mục tiêu cho khoá học? Có thể các nấc thang sư phạm thiếu tính lô-gích?

Co thé giảng viên đi quá nhanh?

Có nhiều cách để đánh giá:

- Mời học viên tóm tắt và trình bày lại những gì anh ta đã thấy Đây có thể là một cách hay để bắt đầu một ngày học mới: cuối mỗi ngày học, hai học viên được chỉ định (đo nhóm hoặc do giảng viên chỉ định) Khi bát đầu buổi học ngày hôm sau, người đầu tiên có nhiệm vụ thực hiện một bản tổng hợp; người thú hai chuẩn

bị một bản đánh giá Bản tổng hợp là một bản tóm tắt không có bình luận; trong khi đó, bản đánh giá là một sản phẩm cá nhân,

có tính chất phê phán và có thể nhấn mạnh các mặt tốt của khóa đào tạo cũng như những mặt còn yếu Điều này cho phép giảng viên biết hiệu quả giảng dạy thế nào để tiếp tục

-_ Yêu cầu học viên làm những bài test (bảng câu hỏi có nhiều câu trả lời, bảng câu hỏi kiểu đúng-sai )

22

Giáo trình dành cho Giảng viên báa chí

~ Bài tập thực hành và ứng dụng

Trong trường hợp các khóa đào tạo dài hạn mà cuối khóa có cấp bằng hoặc cấp chứng chỉ, đương nhiên qui trình đánh giá phải được

chính thức hóa và các học viên phải biết được luật chơi: khi nào họ

sẽ bị đánh giá? Về vấn đề gì? Dưới hình thức nào?

Điều đó có nghĩa là, thông thường, cần phải làm cho học viên hiểu rằng chúng ta không tìm cách phán xét họ dưới góc độ con người,

mà đánh giá cả quá trình Vả lại, việc đánh giá có thể mang tính tập thế, đánh giá chung toàn nhóm (câu hỏi bất chợt mà giảng viên đặt ra) hoặc đánh giá các nhóm nhỏ (làm việc tập thể) Nó có thể được

thục hiện bởi chính các học viên (tự đánh giá)

Như vậy đào tạo thường diễn ra theo ba nhịp:

1 Thu nhận một khái niệm và/hoặc một ky nang moi

phải được đánh đấu bởi sự đánh giá của học viên

Không nhằm mục đích cho điểm tốt hay xấu,

“Tram nghe khong bang mot thay Tram thấy không bằng một thục hành

24

Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

Phan 2:

DAN DAT MOT KHOA DAO TAO

|

1 TRƯÓC MỘT NHÓM HỌC VIÊN

Trừ trường hợp các khóa học đặc biệt “một thây một trò”, mối quan

hệ sư phạm không phải là mối quan hệ giữa một học viên với giảng viên mà là mốt quan hệ giữa cả nhóm học viên với giảng viên Dẫn

dat một khóa đào tao, trước hết đó là dẫn dat một nhóm Và một

nhóm khong chi là một tập hợp các cá nhân Nhóm có cuộc sống, riêng của nó, với những cảm xúc, sự nhiệt tình và cả những lúc nản chí Sự cảng thắng, các xung đột, các cuộc khủng hoảng cũng là những điều tất yếu điển ra trong nhóm

Không hoàn toàn là thành viên của nhóm, cũng không hoàn toàn là

người xa lạ đối với nhóm, giảng viên phải tìm được mội khoảng cách

thích hợp: dự cảm trước các thái độ, xác định vai trò của từng người trong nhóm, can thiệp một cách có ý thúc, đời khi cú đề cho sự việc diễn ra, lúc khác lại “nhúng” tay vào Quỹ đạo của đợi thực tập phụ thuộc vào việc giảng viên làm chủ việc điều khiển nhóm

Nhưng nhóm là gì? Một nhóm, đó là một tập hợp các cá nhân có chung một mục đích Nó có số thành viên khá han chế - và chính vì thế chúng ta dụ kiến một nhóm ly tưởng là nhớm có 15 người để thục hiện một khóa đào tạo cấp tốc và tương tác - để cho mỗi người đều biết những người khác và thiết lập được các mối quan hệ với nhau, cả trên phương diện công việc cũng như tình cảm

Một đội bóng đá, đó là một nhóm; một khán đài cổ động viên, đó

là một đám đông Tám, mười hoặc mười lãm học viên làm nên một nhóm: cũng số lượng như vậy nhưng là những người có mặt trên xe buýt thì chỉ là một tập hợp các cá nhân tình cờ có mặt cùng nhau và không có chung một dự án

26

Giáo trình dành cho Giảng viên báo chí

Một nhóm tự lập nên (hoặc được lập nên) nhằm thực hiện tốt mot nhiệm vụ Ngoài những động cơ cá nhân, nhiệm vụ chung của nhóm trong một khóa đào tạo là phải đạt được một mục tiêu sư phạm Đạt được mục tiêu đó, tất nhiên, là trách nhiệm của giảng viên, đặc biệt qua những kiến thức mà giảng viên truyền cho nhóm Nhưng mỗi người đều đóng góp một viên gạch cho công trình: bằng cách đặt một câu hỏi thích đáng, bằng cách chia sẻ kính nghiệm, bàng cách thực hiện tốt một bài tập ứng dụng, bằng cách tham gia tích cực vào các nhóm nhỏ

Ta thấy rằng thành công của một khóa đào tạo phụ thuộc vào tất cả mọi người Nhưng, ngoài việc truyền thụ kiến thức và kỹ năng, giảng viên còn có một trách nhiệm kép, đóng một vai trò kép :

1, Giảng viên phải tạo điều kiện dễ dàng cho công việc của nhóm

2 Giảng viên phải điều tiết cảm xúc của nhóm

Tóm tắt:

Mối quan hệ sư phạm diễn ra giữa giảng viên và nhóm Đào tạo, trước hết đó là dẫn dắt một nhóm Nói một cách khác, giảng viên phải tạo điều kiện cho công việc và điều tiết cảm xúc của nhóm

|

2 TAO DIEU KIEN DE DANG CHO CONG VIEC CUA NHOM

Tôi nói điều mà tôi sắp nói

Tôi nói điều mà tôi đang nói

"Tôi nói điều mà tôi đã nói

Quy tắc vàng này của việc thuyết trình được áp đụng cho một khóa

đào tạo theo nhóm: tôi nói điều mà chúng ta sẽ làm; tổi nới điều mà

chúng ta đang làm; tôi nói điều mà chúng ta đâ làm

'Tạo điều kiện dễ dàng cho nhóm, đó chính là “cám biển báo” trên đoạn đường dắn đến mục tiêu sư phạm: chỉ dẫn chúng ta đi dau; đánh dấu địa điểm mà ta đã đến; chỉ đường Giảng viên là người

“canh gác” (việc thực hiện và đạt đến) các mục tiêu và sự tiến bộ của nhóm Giảng viên là bộ nhó của nhóm, là ý thúc của nhóm Giảng viên đem đến sự sáng sa trong một cóng việc không thể tránh khỏi tính lộn xôn

Chính giảng viên là người trình bày mục tiêu sư phạm và các mục

tiêu trung gian, nhấc lại các mục tiêu này mỗi khi cần thiết, giới thiệu chương trình sẽ diễn ra, đặt lại một câu hỏi hoặc một câu kháng định của một học viên, đặt câu hỏi cho nhóm về điều mà một học viên vừa nói, hạn chế việc lạc đè, làm cho những học viên im lặng phải

nói, đôi khi yêu cầu những người nới quá nhiều phải im lặng

28