CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA tổng ôn chi tiết và dễ hiểu nhất

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA PHÂN TÍCH PHÁT HIỆN CỦA PHÙNG (PHÁT HIỆN 1) Đề bài “ Lúc bấy giờ trời đầy mù từ ngoài biển bay vào Trong giây phút bối rối, tôi tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của.

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA PHÂN TÍCH PHÁT HIỆN CỦA PHÙNG (PHÁT HIỆN 1)

Đề bài: “ Lúc bấy giờ trời đầy mù từ ngoài biển bay vào… Trong giây phút bối

rối, tôi tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá, thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn.”

Phân tích phát hiện thứ nhất của Phùng Qua đó, NMC muốn nhắn nhủ gì tới người nghệ sĩ?

MB: Nguyễn Minh Châu là nhà văn mở đường tài năng và tinh anh nhất của văn

học VNHĐ Tâm điểm những khám phá nghệ thuật của ông là con người trong cuộc sống mưu sinh, trong hành trình nhọc nhằn kiếm tìm hạnh phúc và hoàn thiện nhân cách “Chiếc thuyền ngoài xa” là một trong những sáng tác tiêu biểu cho pcst này Truyện đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật Phùng, một nghệ sĩ khao khát khám phá, sáng tạo ra cái đẹp, người luôn lo lắng, trăn trở, suy tư về nhân cách và đời sống con người Nhà văn đã để cho nhân vật Phùng phát hiện ra vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa trên biển sớm mờ sương, qua đó thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc về nghệ thuật ,người nghệ sĩ và cuộc đời

TB:

1 Khái quát về tác giả, tác phẩm:

MNC là nhà văn có ảnh hưởng quan trọng, có nhiều cống hiến đối với văn học

VN giai đoạn chiến tranh và thời kỳ đầu đổi mới Trước 1975, ông thường viết về

đề tài chiến tranh, về hình tượng người lính với bút pháp lãng mạn Sau 1975, ông hướng sự quan tâm và trăn trở của mình về cuộc đời, con người thời kì hậu chiến cũng như sứ mệnh người nghệ sĩ Truyện ngắn CTNX in đậm phong cách tự sự - triết lí của MNC, rất tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống từ góc độ thế sự của nhà văn ở giai đoạn sáng tác thứ 2 Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh đất nước ta đang dần đổi mới, cuộc sống kinh tế có nhiều mặt trái, nhiều tồn tại khiến người ta băn khoăn Truyện ban đầu được in trong tập Bến quế (1985), sau được nhà văn lấy làm tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn (in năm 19787)

2 Giới thiệu nhân vật Phùng:

Truyện được kể qua lời của nhân vật Phùng Trước 1975, Phùng là một người lính xông xáo ở tất cả chiến trường, chiến đấu hết mình giành độc lập tự do Hòa bình lập lại, Phùng trở thành nghệ sĩ nhiếp ảnh làm việc trong một tòa soạn Anh là

1 nghệ sĩ có tài và rất có tâm với nghề Năm ấy, tòa soạn của Phùng yêu cầu xuất bản 1 bộ lịch cho năm sau Các nhiếp ảnh gia đều được cử lên đường để sáng tạo

và săn tìm nghệ thuật Hàng trăm bức ảnh về biển đã được chọn nhưng trưởng phòng vẫn chưa tìm được bức ảnh nào cho tờ lịch tháng 7 Vậy là Phùng được đề nghị đi thực tế để bổ sung và anh đã chọn nơi chiến trường xưa mình đã từng chiến đấu để lấy tư liệu Phùng là người nghệ sĩ có trách nhiệm với sứ mệnh sáng tạo

nghệ thuật, có ý thức nghiêm túc trong lao động nghệ thuật – 1 cv đòi hỏi tài năng, tâm huyết và công phu

3 Phân tích đoạn văn bản:

Sau bao ngày “phục kích” trên bãi biển thế nhưng Phùng chưa có bức ảnh nào làm anh ưng ý Cho đến một hôm khi trời còn mù sương và lác đác mưa, Phùng đã phát hiện ra một con thuyền lưới vó tuyệt đẹp ở ngoài xa đang dần tiến vào bờ Khung cảnh biển rộng lớn, bao trùm bởi ánh ban mai, một chiếc thuyền với những đường nét mờ ảo dần tiến lại Mũi thuyền in một nét mơ hồ vào bầu sương mù trắng như sữa, có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mắt trời chiếu vào Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ

Từ đường nét đến ánh sáng trên khung cảnh đều đơn giản, hài hòa và đẹp, 1 vẻ đẹp toàn bích Đó là cái đẹp nguyên sơ, thuần khiết Đó còn là khung cảnh thanh bình của thiên nhiên đất nước sau chiến tranh Vẻ đẹp ấy tuyệt mỹ đến nỗi mà Phùng phải thốt lên “có lẽ suốt một đời cầm máy ảnh chưa bao giờ tôi được thấy một cảnh “đắt” trời cho như vậy” Cảnh đẹp mà cả đời cầm máy người nghệ sĩ ko

dễ gì bắt gặp lần thứ 2 Bởi nó là hiện thân cuả cái quý giá, cái kì diệu, cái hi

hữu…Bức ảnh tuyệt đẹp đến nỗi Phùng đã so sánh nó “như một bức tranh mực tàu của một danh hoạ thời cổ” với một sự trân trọng đầy quý giá Hình ảnh chiếc

thuyền ngoài xa trong mờ sung mang vẻ đẹp cổ điển – vẻ đẹp tưởng chừng như chỉ

có ở quá khứ nay lại bất ngờ hiện hữu ngay trước mắt Cảnh đẹp bất ngờ xuất hiện trước mắt Phùng như một phần thưởng cao quý trời ban cho để thưởng cho người nghệ sĩ kiên trì dày công mai phục Nhân vật Phùng khiến ta nhớ tới con người đa tài Nguyễn Tuân mấy chục năm trước đã có hơn 2 tuần phục cảnh mặt trời lên trên biển Cô Tô Quả thực, cảnh chiếc thuyền ngoài xa đích thị là nghệ thuật

(bức ảnh mà P chụp đc trong khoảnh khắc đó: như một món quà cho người nghệ đã kiên trì, sáng tạo, có con mắt tinh đời Nếu như người nghệ sĩ sớm thỏa mãn,

không tìm tòi thì khó có thể tiếp cận tới những cái đẹp tiềm ẩn của nghệ thuật Đôi khi sự thách thức của nghệ thuật cũng là động lực để người nghệ sĩ khám phá, theo đuổi Bức ảnh đắt giả P đã phục kích để chụp tuy lúc đầu anh được yêu cầu là bức ảnh tĩnh ko người, nhưng sau đó vẫn có hình bóng con người Điều đó có nghĩa là

dù ko muốn thì nghệ thuật vẫn gắn vs con người, gắn vs cs.)

Cái đẹp của bức tranh ấy được nhìn qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ lại càng đẹp đẽ, lộng lẫy hơn bội phần Và chính Phùng đã phải xúc động trước vẻ đẹp

đó Anh cảm thấy “bối rối”, cảm thấy như “trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào” Bởi lẽ anh cho rằng, giây phút anh chứng kiến cái đẹp kia chính là giây phút anh tìm được “cái chân lý của sự toàn thiện”, “cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn” Đúng, đó là bởi vì người nghệ sĩ cả đời chuyên tâm kiếm tìm cái đẹp, cái đẹp khiến tâm hồn họ rung động, khiến họ “bối rối” và bức tranh kia lại “đơn giản và

toán bích” quá đỗi, khiến Phùng không thể cưỡng lại được Anh cảm tưởng như tâm hồn mình đã được cái đẹp đó “thanh lọc”, trở nên trong ngân hơn bao giờ hết

Ít có người nghệ sĩ nào lại có được những phút giây thăng hoa như thế trong cuộc đời của mình Và Phùng là số ít người bắt gặp được cái đẹp mà đôi khi cả đời người cũng không thể tìm thấy Anh đã thực sự hạnh phúc khi bắt gặp được cái đẹp tuyệt mỹ kia, một phần bởi sự may mắn, nhưng cũng là bởi sự tinh tế, nhạy bén của tâm hồn nghệ sĩ trong anh P đã hoàn thành nhiệm vụ, tròn trách nhiệm của người nghệ sĩ – đem cái đẹp đến cho cuộc đời, tôn vinh giá trị của cái đẹp, khiến con người ta hướng thiện Hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa trong cảm nhận của ban đầu của Phùng là hiện thân cho thứ nghệ thuật dễ dãi, chụp hiện thực 1 các đơn giản, là thứ nghệ thuật tô hồng, rời xa c/s con người thì h/ả ctnx khi P tận mắt chứng kiến lại là đỉnh cao của nt – 1 thứ nt bắt rễ từ c/s

4 Đánh giá:

Bằng nghệ thuật miêu tả cảnh thông qua điểm nhìn của nhân vật, MNC đã cho người đọc cảm nhận về vẻ đẹp tuyệt đỉnh của ngoại cảnh trong đoạn văn bản đề cho Thông qua nhân vật Phùng, Nguyễn Minh Châu muốn thể hiện một tấm lòng yêu nghệ thuật, say mê cái đẹp, không chấp nhận thứ nghệ thuật sơ sài, đồng thời ông cũng khẳng định “cái đẹp chính là đạo đức” Và người nghệ sĩ chân chính, với lòng say mê của mình sẽ có được kết quả như mong muốn

KB: Như vậy, qua phát hiện của nhân vật Phùng, ta đã thấy được mối quan hệ chặt

chẽ giữa nghệ thuật và cuộc sống mà chiếc thuyền chính là hiện thân Nghệ thuật phải về gần với cuộc sống, ngược lại cuộc sống là chất liệu, nguồn cung cấp cái đẹp cho nghệ thuật, để rồi nghệ thuật quay trở lại làm đẹp cho cuộc đời

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA PHÂN TÍCH PHÁT HIỆN CỦA PHÙNG (PHÁT HIỆN 2)

Đề: Cảm nhận của anh chị về phát hiện của nghệ sĩ Phùng trong đoạn trích trên Từ

đó chỉ ra thông điệp về cách nhìn cuộc sống mà nhà văn gửi đến bạn đọc:

“Ngay lúc ấy, chiếc thuyền đâm thẳng Từ chỗ chiếc xe tăng mà tôi đang đứng với chiếc máy ảnh, đi quá mươi bước sâu vào phía trong có một chiếc xe rà phá mìn của công binh Mĩ, chiếc xe sơn màu vàng và to lớn gấp đôi một chiếc xe

tăng… khiến thằng nhỏ ngã dúi xuống cát…”

MB: Nguyễn Minh Châu là nhà văn mở đường tài năng và tinh anh nhất của văn

học VNHĐ Tâm điểm những khám phá nghệ thuật của ông là con người trong cuộc sống mưu sinh, trong hành trình nhọc nhằ kiếm tìm hạnh phúc và hoàn thiện nhân cách “Chiếc thuyền ngoài xa” là một trong những sáng tác tiêu biểu cho pcst này Truyện đã xây dựng thành công hình tượng nhân vật Phùng, một nghệ sĩ khao

khát khám phá, sáng tạo ra cái đẹp, người luôn lo lắng, trăn trở, suy tư về nhân cách và đời sống con người Trong tác phẩm, nhà văn đã để cho nhân vật Phùng phát hiện ra vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa trên biển sớm mờ sương cùng những nghịch lí trớ trêu của gia đình hàng chài, qua đó thể hiện những chiêm nghiệm sâu sắc về nghệ thuật và cuộc đời

TB:

1 Khái quát về tác giả, tác phẩm:

MNC là nhà văn có ảnh hưởng quan trọng, có nhiều cống hiến đối với văn học

VN giai đoạn chiến tranh và thời kỳ đầu đổi mới Trước 1975, ông thường viết về

đề tài chiến tranh, về hình tượng người lính với bút pháp lãng mạn sau 1975, ông hướng sự quan tâm và trăn trở của mình về cuộc đời, con người thời kì hậu chiến cũng như sứ mệnh người nghệ sĩ Truyện ngắn CTNX in đam phong cách tự sự - triết lí của MNC, rất tiêu biểu cho hướng tiếp cận đời sống từ góc độ thế sự của nhà văn ở giai đoạn sáng tác thứ 2 Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh đất nước ta đang dần đổi mới, cuộc sống kinh tế có nhiều mặt trái, nhiều tồn tại khiến người ta băn khoăn Truyện ba đầu được in trong tập Bến quế (1985), sau được nhà văn lấy làm tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn ( in năm 19787)

2 Giới thiệu nhân vật Phùng:

Truyện được kể qua lời của nhân vật Phùng Trước 1975, Phùng là một người lính xông xáo ở tất cả chiến trường, chiến đấu hết mình giành độc lập tự do Hòa bình lập lại, Phùng trở thành nghệ sĩ nhiếp ảnh làm việc trong một tòa soạn Anh là 1 nghệ sĩ có tài và rất có tâm với nghề Năm ấy, tòa soạn của phùng yêu cầu xuất bản 1 bộ lịch cho năm sau Các nhiếp ảnh gia đều được cử lên đường để sáng tạo

và săn tìm nghệ thuật hang tram bức ảnh về biển đã được chọn nhưng trưởng phòng vẫn chưa tìm được bức ảnh nào cho tờ lịch tháng 7 Vậy là anh được đề nghị

đi thực tế để bổ sung và anh đã chọn nơi chiến trường xưa mình đã từng chiến đấu

để lấy tư liệu Phùng là người nghệ sĩ có trách nhiệm với sứ mệnh sáng tạo nghệ thuật, có ý thức nghiêm túc trong lao động nghệ thuật – 1 cv đòi hỏi tài năng, tâm huyết và công phu

3 Phân tích đoạn văn:

Tại đây anh đã phát hiện ra một bức tranh có một ko 2: cảnh 1 con thuyền lưới

vó tiến vào biển sớm mờ sương Với Phùng, cảnh ấy tựa như một bức tranh mực tàu của một danh họa thời cổ Nhưng đằng sau chiếc thuyền đẹp như trong mơ ấy lại là một cảnh tượng phũ phàng: người chồng vũ phu, thô bạo hành hạ người vợ - người đàn bà hàng chài bằng những trận đòn roi tàn bạo và cảnh tượng thằng con

để bảo vệ mẹ đã lao vào đánh bố

Phùng nhìn thấy bước ra từ chiếc thuyền lưới vó trong bức tranh đẹp toàn bích kia là hiện thực nghiệt ngã và số phận bất hạnh của những con người nơi đây Đặc biệt là người đàn bà hàng chài Bước ra từ chiếc thuyền là người đàn bà “cao lớn,

với những đường nét thô kệch Mụ rỗ mặt”, khuôn mặt xám xịt “mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt”, còn người đàn ông với “tấm lưng rộng và cong như một chiếc thuyền Mái tóc tổ quạ Lão đi chân chữ bát” và “đôi mắt đầy vẻ độc dữ” dường như muốn đâm thủng tấm lưng của người đàn bà đi trước So với vẻ đẹp của con thuyền thì cảnh tượng ấy thật “thảm hại” làm sao! Họ đều là những người lao động vs “khuôn mặt mệt mỏi sau 1 đêm thức trắng kéo lưới, tái ngắt và dường như đang buồn ngủ” Cặp vợ chồng như là hiện thân cho sự đói nghèo, lam

lũ Chính khuôn mặt, ngoại hình của họ đã nói lên phần nào cuộc sống khổ cực mà

họ đang phải chịu đựng NMC đã miêu tả người đàn ông và người đàn bà bằng từ ngữ dễ hiểu, giản đơn nhất để người đọc cảm nhận được sự nhọc nhằn hằn in trong dáng vẻ của người lao động

Nhưng 1 cảnh tượng phi thẩm mĩ đã diễn ra khiến người nghệ sĩ P ko thể nào tin nổi vào mắt mình Và cái đẹp mà anh vừa phát hiện kia đã bỗng chốc biến thành 1 hình ảnh vô cùng kinh khủng cùng 1 đối tượng là con thuyền và cùng từ 1 người quan sát thế nhưng cảnh tưởng lại trái ngước nhau hoàn toàn Nếu như lúc trước Phùng phát hiện ra con thuyền ở xa là cảnh “đắt” trời cho, là bức tranh màu hồng, thì khi con thuyền tiến gần lại trở nến xấu xí, là hiện thực cuộc sống

Phùng thấy hai con người khổ sở ấy đi về phía bãi xe rà phá mìn, xe tăng hỏng Hình ảnh những chiếc xe tăng hỏng là minh chứng của tàn tích hậu chiến tranh Chỉ với 1 chi tiết nhỏ, NMC đã khéo nhắc nhở chúng ta rằng chến tranh đã kết thúc nhưng vẫn còn đó những nỗi đau của ctr Thế nhưng, đó chẳng phải là điều khủng khiếp nhất mà Phùng thấy sau vẻ đẹp như mơ kia, điều khủng khiếp nhất là khi Phùng phải chứng kiến một cảnh bạo lực Người đàn ông “rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính nguỵ ngày xưa” rồi thẳng tay “quật tới tấp vào lưng người đàn bà” và rít lên những tiếng oán hận “mày chết đi cho ông nhờ Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ” Trạng thái đầy mâu thuẫn của người đàn ông khi hắn đánh đập

dã man nhưng lại rên rỉ đau khổ Hành động của gã chồng tàn bạo đã hé lộ phần nào nguyên nhân sâu xa của cuộc bạo hành này Một cảnh tượng khủng khiếp cứ thế diễn ra trước mắt người nghệ sĩ, ngay sau bức tranh đẹp tuyệt vời mà anh vừa định nghĩa bằng “đạo đức” Thế nhưng, mặc người đàn ông đánh đập, gào thét trong oán hận, người đàn bà vẫn cam chịu đến nhẫn nhục “không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn” Dường như lúc đó, chị ấy chai lì với mọi cảm xúc

Lúc đó, Phùng đã kinh ngạc tới mức “đứng há mồm ra nhìn” bởi lẽ khung cảnh tĩnh lặng trên con thuyền của buổi bình minh vẫn còn khiến anh ngây ngất Và có

lẽ, khi chứng kiến cảnh tượng đó, Phùng đã ngỡ ngàng đến mức không kịp trở tay như thế Và càng ngạc nhiên tột độ hơn, khi cái bóng của thằng bé Phác – con của

vợ chồng người đàn bà hàng chài chạy đến bên mẹ “như một viên đạn trên đường lao tới đích nhắm” Nó đã dùng hết sức lực của mình “giành lấy chiếc thắt lưng, (…) vung chiếc khoá sắt quật vào khuôn ngực trần” của cha nó

4 Đánh giá:

Phát hiện thứ hai của Phùng là cảnh tượng bạo lực gia đình, một cảnh tượng mà những tưởng đã dần dần chấm dứt sau chiến tranh Từ đó, Nguyễn Minh Châu muốn chỉ ra rằng đằng sau vẻ đẹp tuyệt bích, đôi khi lại là những cảnh tượng đau lòng vô cùng Người nghệ sĩ phải là người đi sâu, tìm tòi được cái góc khuất phía sau vẻ đẹp đó, chứ không phải hời hợt, nông cạn trong cái đẹp bề ngoài Cái đẹp và cái xấu xa đôi khi chỉ cách nhau một tấm màng mỏng và người làm nghệ thuật phải biết khai thác cả những vấn đề xấu xa để đi sâu tìm hiểu con người, số phận và tâm hồn của họ đồng thời đoạn trích cx nêu rõ quan điểm nhìn nhận của NMC: c/s hiện thực phong phú, con người phải có cái nhìn đa chiều, nhìn vaò bản chất thay vì chỉ

là lí thuyết hay vẻ bề ngoài Cái nhìn đầy tinh tế, lòng tốt tình thương là chưa đủ để

giải phóng cho nạn nhân của bạo lực, đặc biệt là người phụ nữ và trẻ em

Bằng nét độc đáo trong xây dựng cốt truyện của Nguyễn Minh Châu là cách tạo tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống Nếu coi tình huống là

sự kiện có ý nghĩa bộc lộ mọi mối quan hệ, bộc lộ khả năng ứng xử, thử thách phẩm chất, tính cách, đôi khi tạo ra những bước ngoặt trong tư tưởng, tình cảm, trong cuộc đời con người, thì với Phùng, việc chứng kiến lão đàn ông đánh vợ là một sự kiện như thế Tình huống đó được lặp lại một lần nữa, Phùng không chỉ chứng kiến người đàn bà nhẫn nhục chịu đựng mà còn thấy được thái độ, hành động của chị em thằng Phác trước sự hung bạo của cha với mẹ Từ đó đến cuối truyện, Phùng đã có cách nhìn đời khác hẳn Anh thấy rõ những cái ngang trái trong gia đình thuyền chài ấy, hiểu sâu thêm tính cách người đàn bà, chị em thằng Phác.Tình huống truyện đã được Nguyễn Minh Châu đẩy lên cao trào và ngày càng xoáy sâu hơn nữa để phát hiện tính cách con người, phát hiện sự thật cuộc đời Ngôn ngữ người kể chuyện và ngôn ngữ nhân vật trong truyện ngắn này cũng rất đáng chú ý Người kể chuyện ở đây là nhân vật Phùng, hay nói đúng hơn, đó là sự hóa thân của tác giả vào nhân vật Phùng Việc chọn người kể chuyện như thế đã tạo ra một điểm nhìn trần thuật sắc sảo, tăng cường khả năng khám phá đời sống của tình huống truyện, lời kể chuyện trở nên khách quan, chân thật, giàu sức thuyết phục Ngôn ngữ các nhân vật phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người: giọng điệu lão đàn ông thật thô bỉ, tàn nhẫn với những từ ngữ đầy vẻ tục tĩu, hung bạo; những lời của người đàn bà thật dịu dàng và xót xa khi nói với con, thật đớn đau và thấu trải lẽ đời khi nói về thân phận của mình; những lời của Đẩu ở Toà án huyện rõ là giọng điệu của một người tốt bụng, nhiệt thành… Việc sử dụng ngôn ngữ rất linh hoạt, sáng tạo như thế đã góp phần khắc sâu thêm chủ đề - tư tưởng của truyện ngắn

KB: Như vậy, chỉ qua phát hiện thứ 2 trong truyện Chiếc thuyền ngoài xa đã mang

đến một bài học đúng đắn về cách nhìn nhận cuộc sống và con người: một cách

nhìn đa diện, nhiều chiều, phát hiện ra bản chất thực sự sau vẻ ngoài đẹp đẽ của hiện tượng, thật đúng như Nguyễn Minh Châu từng khẳng định: “Nhà văn không

có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản, và nhà văn cần phấn đấu để đào xới bản chất con người vào các tầng sâu lịch sử”

CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

***PHÂN TÍCH NGƯỜI ĐÀN BÀ HÀNG CHÀI TẠI TOÀ ÁN HUYỆN*** MB: “Chiếc thuyền ngoài xa” của NMC là một tác phầm tiêu biểu cho văn xuôi

hiện đại VN thời kì đổi mới Với quan niệm “đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu trong tâm hồn con người”, nhà văn đã hướng sự quan tâm đến cuộc sống đời thường sau chiến tranh với nhiều bi kịch để từ đó cảm thông hơn với số phận của con người Đặc biệt, ông đã thành công khắc họa hình ảnh nhân vật người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện từ đó làm nổi bật lên thông điệp , tư tưởng của tác phẩm cũng như bộc lộ tình cảm nhân đạo của mình khi đi tìm tòi, khám phá những “mảnh đời chắp vá”: “Người đàn bà bỗng chép miệng chúng nó được ăn no”

TB:

1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

Nguyễn Minh Châu là nhà văn “mở đường tinh anh và tài năng nhất” của văn học Việt Nam sau năm 1975” (Nguyên Ngọc), ông đã hướng ngòi bút nhân đạo của mình viết nên tuyệt phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” Nếu trước 1975, ông thường viết về người lính, về chiến tranh với bút pháp lãng mạn thì sau 1975, ông hướng

sự quan tâm và những trăn trở của mình về cuộc đời, con người thời kì hậu chiến Khi quan sát cuộc sống của họ, nhà văn có thể chỉ “cắt lấy 1 lát”, “cưa lấy một khúc” và “chớp lấy một khoảnh khắc” để phản ánh bi kịch của cae một đời người

và từ đó đưa ra triết lí nhân sinh Tác phẩm thuộc giai đoạn sáng tác thứ hai trong

sự nghiệp sáng tác của nhà văn Được viết vào tháng 8/1983, tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh rất đặc biệt, đó là khi kháng chiến chống Mỹ đã kết thúc, hai miền Nam-Bắc sum họp một nhà, đất nước đã hoàn toàn thống nhất trong nền độc lập Một xã hội hòa bình mở ra cũng mang theo những vấn đề về cuộc sống mà thời chiến chưa từng được nghĩ tới, làm con người không khỏi băn khoăn Tác phẩm ra đời như sự tất yếu, khách quan, văn học phải đổi mới do tác động của kinh tế, chính trị và xã hội Truyện ngắn ban đầu được in trong tập “ Bến quê” (1985) sau được nhà văn lấy làm tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn in 1987 Tác phẩm được viết theo hướng đổi mới với vấn đề xã hội được đặt ra là tệ nạn bạo lực gia đình, một vấn đề thời bấy giờ ít được người ta quan tâm, chú ý Đồng thời rút ra thông điệp sâu sắc

về cách nhìn cuộc đời và mối quan hệ biện chứng giữa cuộc đời và nghệ thuật Nguyễn Minh Châu đã gửi gắm tinh thần nhân đạo qua hình tượng nhân vật người đàn bà hàng chài, đặc biệt là vẻ đẹp của chị trong đoạn trích ở tòa án huyện

2 Giới thiệu về nhân vật người đàn bà hàng chài

NMC đã chọn cách giới thiệu khái quát nhất về nhân vật Đọc hết câu chuyện,

ta cũng không biết tên thật của người đàn bà ấy là gì Tác giả đã gọi một cách chung chung: khi thì gọi là người đàn bà hàng chài, lúc lại gọi mụ, khi thì gọi chị ta Đây là 1 dụng ý nghệ thuật Nhà văn như muốn xóa mờ tên gọi, lai lịch để nhằm tô đạm, khắc họa số phận bi kịch của chị Gọi tên nhân vật là người đàn bà, nhà văn muốn nói hộ bao nhiêu số phận của người phụ nữ nhỏ bé, bình thường, vô danh ở những vùng biển suốt dải non sông này, với những đau khổ với những giọt nước mắt tủi hơn mà cuộc đời vẫn chưa nhìn thấy hết Có thể nói cái xấu đã đeo bám người đàn bà giống như một định mệnh, như là kết quả của cuộc sống lam lũ, khổ cực Tuổi ngoài bốn mươi, mặt rỗ do di chứng bệnh đậu mùa để lại, áo quần bạc phếch, rách rưới được mặc lên thân hình thô kệch của người đàn bà miền biển càng tô đậm nên cuộc sống mưu sinh vất vả lúc bấy giờ Chị còn là người có số phận bất hạnh khi hòa bình đã được lập lại trên mảnh đất quê hương Gia đình chị

đã nghèo lại đông con Người đàn bà còn là nạn nhân của nạn bạo hành gia đình

“ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” của gã chồng vũ phu Thế nhưng chị vẫn cam chịu, không khóc lóc van xin Người đàn bà có cuộc sống mới bất hạnh làm sao! “Nhà văn phải là nhà nhân đạo từ trong cốt tủy”, tuy người đàn bà

có cuộc sống khổ cực nhưng nhà văn đã thành công khi đào sâu tìm kiếm vẻ đẹp khuất lấp của người đàn bà thất học thông qua câu chuyện ở tòa án huyện

3 Giới thiệu vị trí, bối cảnh của đoạn văn bản:

Truyện được kể qua lời của nhiếp ảnh Phùng, một người lính vừa bước ra từ cuộc chiến tranh nhiều đau thương mất mát Nhân dịp trở về chiến tranh xưa-vùng biển miền trung để chụp 1 bức tranh cảnh biển theo lời đề nghị của trường phòng, Phùng đã phát hiện ra một cảnh đắt trời cho Rồi anh cũng tình cờ phát hiện đằng sau chiếc thuyền đẹp như trong mơ ấy lại là cảnh tượng phũ phàng: cảnh bạo hành trong gia đình người đàn bà hàng chài Những gì vừa chững kiến khiến anh rất day dứt, anh chưa thể trở về thành phố dù nhiệm vụ đã hoàn thành Và cũng thật tình

cờ, Phùng được nghe câu chuyện của người đàn bà đó tại tòa án huyện Câu

chuyện của chị đã khiến Đẩu và Phùng vỡ lẽ ra nhiều điều Ban đầu, người đàn bà

tỏ ra rụt rè, sợ sệt, chỉ xưng: “con-quý tòa” nhưng sau khi nhận ra thiện chí của Đẩu, người đàn bà ấy thay đổi cách xưng hô “tôi-các chú” và giãi bày về cuộc đời mình

4 Phân tích chi tiết

Khi Đẩu kết án người đàn ông là người chồng độc ác nhất nước và đề nghị chị

bỏ chồng Chị đã van xin “con lạy quý tòa, quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, xin đừng bắt con bỏ nó” Bởi: “Chòng chành như nón không quai/ Như thuyền không lái, như ai không chồng” Tại đây, bà kể về cuộc đời của mình

và gián tiếp giải thích lý do tại sao mình nhất quyết không thể bỏ chồng

Đó là vì cuộc sống của gia đình chị đầy bấp bênh, đói khổ và bế tắc Bởi không gian sinh sống của 2 vợ chồng trên dưới chục đứa con chỉ là một con thuyền nhỏ

lênh đênh trên biển khơi “giá tôi đẻ ít đi hoặc chúng tôi sắm được một chiếc thuyền rộng hơn”.Thậm chí có những lúc phải ăn xương rồng chấm muối thay cơm Nhà văn phần nào muốn cho người đọc cảm nhận về hiện thực cuộc sống của những người làm nghề chài lưới sau chiến tranh Tuy chiến tranh đã kết thúc nhưng vẫn còn đó bi kịch đói nghèo Khi cuộc sống rơi vào bế tắc, những người đàn ông thuyền khác mang rượu ra để uống Nhưng gã chồng của chị lại mang vợ con ra để đánh “ bất kể lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi ra đánh” Cùng 1 lúc người đàn

bà ấy phải vừa chịu đựng cuộc sống lam lũ với những đêm thức trắng kéo lưới vừa chịu đòn roi,bạo lực Chị cố biện minh cho chồng, biện minh cho hành động của chồng mình bằng cách tự nhận hết lỗi về bản thân Chị cho rằng “lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá” Trong suốt câu chuyện dài của mình, chị không buông lời trách móc với người đàn ông vũ phu Và vì cho là có lỗi nên khi bị

chồng đánh, chị không kêu, không chống trả mà lại cam chịu Thậm chí còn cố gắng phân tích, biện minh để khẳng định người chồng không xấu mà là do hoàn cảnh bởi trước kia anh là người hiền lành nhưng để giải tỏa khó khăn thì mới đánh

vợ Chị xem hành động dã man của người đàn ông là một cách để giải tỏa bức bí của cuộc đời Chính cuộc sống nghèo khổ, cơ cực đã khiến con người thay đổi tiêu cực, xấu xa che lấp đi bản tính lương thiện vốn có Quả là một người phụ nữ nhân hậu, vị tha

Chị ghi nhận lòng tốt của Phùng và Đẩu nhưng rất thẳng thắn và chân thật khi chỉ ra hạn chế của họ Chị thẳng thắn: “Là bởi vì các chú không phải là người đàn

bà, chưa bao giờ các chú biết được như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông” bởi lẽ người chồng là trụ cột, thuyền trưởng của chiếc thuyền Cuộc sống mưu sinh của những người lênh đênh trên biển khơi cần phải có 1 người đàn ông để chèo chống con thuyền lúc phong ba cho dù đó là người man rợ, tàn bạo, có vũ phu Nếu không có gã đàn ông vũ phu, cuộc đời chị liệu sẽ còn thê thảm đến mức nào nữa? Lí do tiếp theo bà đưa ra thật đơn giản nhưng cũng thật xót xa: cần có chồng để “làm ăn nuôi nấng” bầy con Thì ra sự sinh tồn của các con là nguyên nhân để người đàn bà ấy sống kiếp cam chịu Chao ôi! Thật vĩ đại làm sao! Đẩu không sai khi khuyên chị ta bỏ chồng Nhưng đó chỉ là cái nhìn 1 chiều, cách giải quyết của Đẩu đứng về phía người đàn bà nhưng chị ấy thì không nghĩ cho mình, không sống cho mình mà sống vì các con Người đọc xúc động về tấm lòng người mẹ thương con, dốc hết sức vun vén cho gia đình mình Chị không phải là một người thất học, cam chịu đến vô lý và chị không phải là một nạn nhân cần được sự giúp đỡ, chị hiểu mình, hiểu đời, nhận thức chồng mình vừa đáng trách vừa đáng thương

Bà cũng hiểu và tự hào với thiên chức của người phụ nữ: “ông trời sinh ra người đàn bà là để đẻ con, rồi nuôi con lấy cái khổ” Chính vẻ đẹp mẫu tính, đầy hi sinh cao thượng ấy đã tôn vinh người đàn bà với vẻ ngoài xấu xí Trong nỗi

cơ cực vô hạn, người đàn bà vẫn biết “gạn đục khơi trong”, chắt chiu những giọt

hạnh phúc với tinh thần lạc quan Cuộc đời chị khoảnh khắc vui nhất là khi chị chứng kiến đàn con của chị được ăn no, gia đình chị hạnh phúc, sum vầy Mọi niềm vui, nỗi buồn, niềm hạnh phúc hay khổ đau của chị không xuất phát từ chị mà xuất phát từ những đứa con: “Có chứ, chú! Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no” Phải nói rằng, Người đàn bà hàng chài dưới ngòi bút của MNC là một người thấu hiểu lẽ đời sâu sắc Nhà văn đã có cái nhìn đầy thương cảm và trân trọng người phụ nữ ấy nên mới khắc họa lên được 1 người đàn bà hàng chài tuy thất học nhưng ko tăm tối, ngược lại rất hiểu đời Đó là phẩm chất phi thường không phải ai cũng có được Sự trải đời ấy của người đàn bà bị che lấp sau

vẻ ngoài xấu xí Thậm chí là những hành động tưởng như khúm núm, sợ sệt khi bước vào căn phòng chánh án Đẩu Nhưng người đàn bà ấy bỗng chốc trở nên nhanh nhẹn và sắc sảo không ngờ khi nói về nhưng lí lẽ riêng của con người từng trải Để từ đó Đẩu và Phùng phải vỡ lẽ và “ngộ” ra nhiều điều

Như vậy, qua câu chuyện ở tòa án huyện cho ta thấy vẻ đẹp khuất lấp của người đàn bà hàng chài thất học: nhân hậu, vị tha, nghĩa tình Chị đã làm “vỡ” ra nhận thức của cả Phùng và Đẩu về cơ sự của người đàn ông và chân lý đơn giản của người đàn bà NMC đã thành công dựng lên nhân vật người đàn bà trong cái lấm lem bụi đời để bày tỏ tình cảm nhân đạo của mình Cách trần thuật, tình huống truyện và lời thoại nhân vật đã góp phần làm nên cái đắc địa, tuyệt mĩ của “Chiếc thuyền ngoài xa” Từ đó cho ta thấy những triết lý nhân sinh và nghệ thuật, cuộc đời cũng như trách nhiệm của người nghệ sĩ ấy

KB: Theo Maksim Gorky thì: “Văn học là nhân học”, tác phẩm “Chiếc thuyền

ngoài xa” đi sâu vào lòng người không chỉ vì nhan đề đa nghĩa, cảnh thiên nhiên tơi đẹp hay vẻ đẹp khuất lấp của người đàn bà mà còn là những trang viết viết đầy

ắp hơi thở cuộc sống và thấm đượm tinh thần nhân đạo của nhà văn với quan niệm:

“Cuộc sống và nghệ thuật là những vòng tròn đồng tâm mà con người là tâm

điểm” Ngày hôm nay ta đến với “Chiếc thuyền ngoài xa” – tác phẩm mang lại giá trị nhận thức sâu sắc về con người và cuộc đời Mỗi chúng ta, đặc biệt là người nghệ sĩ cần phấn đấu nhìn cuộc đời, con người xét trên nhiều bình diện Đồng thời,

ta phải có lòng thương cảm sâu sắc với những mảnh đời chắp vá mà của người đàn

bà là điển hình Qua tuyệt phẩm văn học, tất cả độc giả đều “vỡ” ra nhận thức mới

mẻ, triết lý để xứng đáng nâng “Chiếc thuyền ngoài xa” lên làm “bài học nghệ thuật và cuộc đời”, tin hằn mãi trong tâm khảm mọi người!

(mở rộng: về cách nhìn nhân, thông điệp, cảm nhận thêm về nđbhc )

Nguyễn Minh Châu đã từng quan niệm rằng: “Nhà văn tồn tại ở trên đời trước hết

là để làm công việc như kẻ nâng giấc cho những người cùng đường, tuyệt lộ, bị cái

ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường Những con người cả tâm hồn và thể xác bị đày đọa và hắt hủi đến ê chề, hoàn toàn mất niềm tin vào con người và cuộc