SKKN Nâng cao chất lượng, tạo hứng thú cho học sinh lớp 6 khi học trực tuyến phân môn Lịch sử UBND HUYỆN TRƯỜNG THCS S¸ng kiÕn kinh nghiÖm MÔN LỊCH SỬ “Nâng cao chất lượng, tạo hứng thú cho học sinh l.
Trang 1khi học trực tuyến phân môn Lịch sử ”
A/ PHẦN MỞ ĐẦU
I Lí do chọn đề tài
Trang 2II Mục đích nghiên cứu
III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
IV Phương pháp nghiên cứu
B/ PHẦN NỘI DUNG
I Cơ sở lí luận
II Thực trạng vấn đề nghiên cứu
1 Về nhận thức học tập trực tuyến
2 Biểu hiện thái độ hứng thú học tập trực tuyến
3 Về hậu quả của việc không gây hứng thú trong học tập trực tuyến
III.Các giải pháp nâng cao chất lượng, tạo hứng thú cho học sinh lớp 6 khi học trực tuyến phân môn Lịch sử
IV Kết quả thực hiện
C/ KẾT LUẬN
I Kết luận
II Kiến nghị, đề xuất
1 Đối với nhà trường
2.Đối với giáo viên
3 Đối với cha mẹ học sinh:
4 Đối với học sinh
D/ TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 3hưởng, trong đó phải kể đến là lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo Để thực hiện việcphòng chống dịch bện , học sinh không thể đến trường như trước đây được Tuynhiên theo quan điểm điểm của Bộ giáo dục và đào tạo, đó là học sinh tạm dừngđến trường nhưng không dừng việc học Vì vậy, để đối phó với diễn biến phứctạp của tình hình dịch bệnh covid 19, việc dạy học online cho học sinh là mộtbiện pháp thiết thực
Mặc dù chất lượng không thể bằng với học tại lớp, nhưng trong tình thế bắtbuộc, học online là cách duy nhất để mối liên kết giữa học sinh và trường lớpkhông bị đứt gãy, đặc biệt là đối với các em học sinh lớp 6-mới bước vào cấp IIcòn lạ lẫm với thầy cô mới, phương pháp học tập mới Các em không còn đượchọc tất cả bộ môn bởi một thầy cô mà thay vào đó là mỗi thầy cô phụ trách một
bộ môn nhất định Mỗi thầy cô có cách giảng dạy riêng, mỗi bộ môn có đặc thùriêng , vì vậy các em chưa thích ứng ngay được
Với mong muốn giúp các em có những tiết học trực tuyến nhẹ nhàng, không
đè nặng áp lực, tiết học cuốn hút, học sinh hứng thú học tập, dễ tiếp thu kiến
thức trong điều kiện học tập trực tuyến, tôi lựa chọn biện pháp: Nâng cao chất lượng dạy học, tạo hứng thú cho học sinh lớp 6 khi học trực tuyến phân môn Lịch sử
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Đề tài này nhằm nêu lên cách thức nâng cao hiệu quả, tạo hứng thú cho
học sinh khi học trực tuyến môn Lịch sử ở Tường THCS Các biện pháp đưa ranhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo trong học tập của họcsinh, giúp các em dễ hiểu, dễ khắc sâu kiến thức lịch sử và góp phần hình thành,rèn luyện những kĩ năng cơ bản cho học sinh trong học tập, hợp tác, giao tiếp vàkhẳng định được vai trò cá nhân của các em, hướng tới việc đào tạo các em trởthành những con người năng động, hiểu biết, có ích trong tương lai; đồng thờigiúp cho tiết học sinh động, hấp dẫn hơn
III.
ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Đối tượng: Học sinh Trường THCS Liên Quan – Thạch Thất – Hà Nội
- Phạm vi nghiên cứu: Đề tài này tôi tiến hành nghiên cứu, thực nghiệm đối vớimột số tiết học cụ thể trong chương trình môn Lịch sử lớp 6 năm học 2021-2022
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Điều tra, thăm dò:
Trang 4Khi bắt đầu tiến hành áp dụng phương pháp mới, tôi tiến hành điều tra họcsinh qua hệ thống các câu hỏi liên quan đến sở thích của các em đối với môn học
và với việc học trực tuyến môn Lịch sử
2 Tiến hành thực nghiệm giảng dạy trực tuyến
3 Khảo sát chất lượng, so sánh đối chiếu kết quả ở các khối lớp để đánhgiá hiệu quả của đề tài khi thực hiện
B/ PHẦN NỘI DUNG
Trang 5I CƠ SỞ LÍ LUẬN
Theo Curtain (2002), được trích dẫn tại Sinngh & Thurman, Nguyễn Hữu
Cương tạm dịch: “Học trực tuyến có thể được định nghĩa rộng là việc sử dụng
internet theo một cách nào đó để nâng cao sự tương tác giữa giáo viên và họcsinh Giảng dạy trực tuyến bao gồm cả các hình thức tương tác không đồng bộ,chẳng hạn như công cụ đánh giá và cung cấp tài liệu khóa học dựa trên web vàtương tác đồng bộ thông qua email, nhóm tin tức và các công cụ hội thảo, chẳnghạn như nhóm trò chuyện Nó bao gồm cả dạy học dựa trên lớp học cũng nhưcác phương thức giáo dục từ xa Các thuật ngữ khác đồng nghĩa với học trựctuyến là "giáo dục dựa trên web" và "học trực tuyến”
Theo tác giả Nguyễn Quang Uẩn (2011), “Hứng thú là thái độ đặc biệt của
cá nhân đối với đối tượng nào đó, vừa có ý nghĩa đối với cuộc sống, vừa có khảnăng mang lại khoái cảm cho cá nhân trong quá trình hoạt động Với quan điểmnày, để gây hứng thú cho 1 cá nhân, chúng ta phải tạo điều kiện kích thích họ,khơi gợi để họ hăng say với 1 đối tượng, sự vật, sự việc nào đó”
“Hứng thú học tập là thái độ đặc biệt của người học đối với đối tượng học
tập và gắn với quá trình hoạt động học tập của họ, tạo ra khoái cảm và thôi thúcngười học chủ động chiếm lĩnh tri thức” (Nguyễn Hoài Nam, Cao Thị Quyên(2014)
Như vậy, qua các lý luận trên cho thấy, một khi con người có hứng thú họctập thì bất kể đó là hình thức nào, họ cũng sẽ chủ động, tích cực thể hiện được
sự sáng tạo nhất định của mình Sự hứng thú đó giúp họ có động lực để xác địnhcác động cơ học tập đúng đắn, có mục tiêu rõ ràng để đạt được kết quả nhưmong đợi
Để tác động đến sự hứng thú của người học, cần nhiều yếu tố như: phương phápgiảng dạy của giáo viên, thiết bị (phương tiện, đường truyền), chỗ học tập phùhợp, các tài liệu học tập, cách thức làm việc nhóm,… Bên cạnh đó, vai trò củangười hướng dẫn-giáo viên rất quan trọng Họ phải biết cách kích thích, khơi gợikhám phá, gây tò mò để học sinh thể hiện tối đa năng lực của mình, giải quyếttốt các vấn đề đặt ra
Trong bối cảnh dịch COVID-19 vẫn tiếp tục diễn biến hết sức phức tạp, khólường, để triển khai nhiệm vụ năm học mới theo tinh thần chỉ đạo của Trungương Đảng, Chính phủ, ngành Giáo dục và Đào tạo đã triển khai các nhiệm vụ,giải pháp tổ chức dạy học an toàn, bảo đảm chương trình và mục tiêu chất lượnggiáo dục, tập trung đổi mới mạnh mẽ phương pháp tổ chức dạy học, đa dạng hóacác hình thức tổ chức dạy học để khắc phục, ứng phó với tác động của dịch
Trang 6COVID-19 và các tình huống bất thường khác đối với các cấp học để nâng caochất lượng dạy và học của các nhà trường.
Dạy học trực tuyến (online), dạy học lai ghép (Hybrid), dạy học phối hợp(blended) trực tuyến với trực tiếp (trực diện) là giải pháp được nhiều quốc gia vàcác tổ chức giáo dục lựa chọn trong thời kỳ COVID-19 Trong đó, dạy học trựctuyến phương pháp giảng dạy khá hiệu quả mà giáo viên và học sinh cần ápdụng một cách có định hướng để truyền tải kiến thức đến học sinh một cách linhhoạt, giúp cho người học theo được mạch bài giảng đạt được mục tiêu của bàihọc và môn học Dạy học trực tuyến đã, đang và sẽ trở thành xu hướng đượctăng cường, củng cố và dần trở thành một xu thế tất yếu, nhiệm vụ chính trongcác nhiệm vụ triển khai năm học để thích ứng với tình hình mới
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, sự vàocuộc quyết liệt, trách nhiệm, hiệu quả của cả hệ thống chính trị, ngành Giáo dục
và đào tạo ở nước ta đã có nhiều đổi mới, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thôngtin, cải thiện cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; thay đổi, điều chỉnh các hoạt độngdạy học, tổ chức dạy học trực tuyến góp phần phát triển năng lực sử dụng côngnghệ thông tin và truyền thông trong dạy-học, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáodục và đào tạo; mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho học sinh, tạo điều kiện
để trẻ em, học sinh, sinh viên được học ở mọi nơi, mọi lúc và bảo đảm công tácphòng, chống dịch, thích ứng với tình hình của dịch COVID-19; đồng thời thựchiện tốt phương châm “tạm dừng đến trường, không dừng học” đáp ứng mụctiêu chương trình, kế hoạch công tác của năm học
Học trực tuyến cung cấp cho giáo viên một phương pháp hiệu quả đểtruyền tải bài học cho học sinh Học trực tuyến có một số công cụ như video,PDF, podcast và giáo viên có thể sử dụng tất cả các công cụ này như một phầncủa giáo án của họ Bằng cách mở rộng kế hoạch bài học ngoài sách giáo khoatruyền thống bao gồm các tài nguyên trực tuyến, giáo viên có thể trở thànhnhững nhà giáo dục hiệu quả hơn
Dạy học trực tuyến cho phép học sinh tham gia các lớp học từ bất kỳ địađiểm nào họ chọn Nó cũng cho phép các trường tiếp cận với mạng lưới học sinhrộng rãi hơn, thay vì bị giới hạn bởi ranh giới địa lý Ngoài ra, các bài giảng trựctuyến có thể được ghi lại, lưu trữ và chia sẻ để tham khảo trong tương lai Điềunày cho phép học sinh truy cập tài liệu học tập vào mọi thời điểm Do đó, họctrực tuyến cung cấp cho người học khả năng tiếp cận về thời gian và địa điểmtrong giáo dục
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Trang 7Khi tiến hành khảo sát để tìm hiểu về nhận thức, thái độ, biểu hiện hành vihọc tập trực tuyến môn Lịch sử, các số liệu được tôi xử lý bằng việc so sánh đểphân tích hiện trạng, mối tương quan giữa các đối tượng Kết quả thu được cụthể như sau.
1 Về nhận thức học tập trực tuyến
Theo kết quả khảo sát về nhận thức học tập trực tuyến trong giai đoạn dịchbệnh, đa số học sinh cho biết, việc học trực tuyến là cần thiết chiếm tỉ lệ cao(89%) Bên cạnh đó, một tỷ lệ nhỏ học sinh cho rằng học trực tuyến không cầnthiết và ít cần thiết chiếm 11% Điều đó cho thấy, dù có bị ảnh hưởng bởi dịchbệnh, nhưng hầu hết học sinh đều mong muốn được học tập theo đúng tiến độchương trình học tập
2 Biểu hiện thái độ hứng thú học tập trực tuyến
Thái độ học tập đóng vai trò quan trọng Thái độ tốt sẽ biểu hiện bằng nhữnghành vi tích cực, mang lại sự hứng thú trong học tập và ngược lại Tôi tiến hànhtìm hiểu thái độ trong quá trình học tập, kết quả được thể hiện tại bảng sau:
Bảng thái độ của học sinh khi tham gia học tập trực tuyến
Thái độ khi tham gia lớp học Tỉ lệ %
Đối với nhiều học sinh, một trong những thách thức lớn nhất của việc họctrực tuyến là phải vật lộn với việc tập trung vào màn hình trong thời gian dài.Với việc học trực tuyến, học sinh cũng có cơ hội dễ dàng bị phân tâm bởi mạng
xã hội hoặc các trang web khác
Học sinh không hứng thú học tập, học chống đối, hay tắt camera khi họconline
Trang 8Học sinh có thể học được rất nhiều điều từ việc ở trong trường học qua việcgiao tiếp với các bạn cùng lứa tuổi Tuy nhiên, trong một lớp học trực tuyến, córất ít tương tác vật lý giữa học sinh và giáo viên Điều này thường dẫn đến cảmgiác bị cô lập cho học sinh, kéo theo là chất lượng học tập không cao.
3 Về hậu quả của việc không gây hứng thú trong học tập trực tuyến
Học tập là quá trình trải nghiệm, với rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm và kỹnăng mà giáo viên truyền đạt cho học sinh Đó sẽ là hành trang để học sinh họctập ở những năm tiếp theo Nếu người học không tỏ ra hào hứng với hoạt độnghọc tập của mình, sẽ khó đạt mục tiêu như mong đợi Bản thân tôi đã tiến hànhtìm hiểu về hậu quả của việc không gây hứng thú học tập trực tuyến cho họcsinh, trong đó việc không gây hứng thú sẽ ảnh hướng đến kết quả học tập củahọc sinh được lựa chọn nhiều nhất, với tỷ lệ 68,5%; tiếp đó ảnh hưởng đến tiếpcận tri thức và học đối phó, học cho xong 66,7%, Qua dữ liệu thu thập được, tôinhận thấy, việc gây hứng thú cho người học theo hình thức online là cần thiết đểgóp phần nâng cao chất lượng dạy học Trên thực tế, các trường cũng đã cố gắngđẩy mạnh và cải tiến chất lượng đảm bảo đào tạo trực tuyến, song vẫn còn rấtnhiều điều bất cập Việc đẩy mạnh cải tiến chất lượng chương trình, đội ngũ, tổchức công tác đào tạo là cần thiết, góp phần tăng sự hứng thú cho người học
III CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG, TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH LỚP 6 KHI HỌC TRỰC TUYẾN PHÂN MÔN LỊCH SỬ
Để góp phần nâng cao chất lượng dạy học trực tuyến phân môn Lịch sử chohọc sinh khối 6, đầu tiên giáo viên có trách nhiệm thông báo và giới thiệu cáchthức học tập; tiếp cận tri thức theo mô hình lớp học đảo ngược (FlippedClassroom); hướng dẫn kế hoạch học tập rõ ràng, mục tiêu học tập đầy đủ vàongay buổi học đầu tiên, giúp học sinh nắm vững những nhiệm vụ học tập củamình Cấu trúc nội dung giảng dạy online cần xác định mục tiêu rõ ràng, tổ chứcnhiều hoạt động, như: trò chơi, thảo luận nhóm, bài tập, tình huống, thay đổiphương pháp giảng dạy theo hướng phát huy vai trò trung tâm của người học,chuyển từ vai trò là người trình bày sang hỏi đáp, đặt các vấn đề để học sinhthảo luận, tìm hiểu
Giáo viên nên chuẩn bị sẵn bài giảng, các nội dung lý thuyết tải trên tranghọc trực tuyến cho học sinh tìm hiểu trước Khi vào lớp học, giáo viên giải thích
và phân tích, thời gian trình bày khoảng 10 - 15 phút, sau đó tổ chức các hoạtđộng để học sinh thảo luận hoặc một số trò chơi cho học sinh tự rút ra bài học Thay đổi cách thức đánh giá cho phù hợp với tình hình thực tế, có thể chohọc sinh làm bài tiểu luận, hoặc bài viết tự luận có sử dụng tài liệu, hoặc tạođiều kiện cho học sinh thuyết trình đề tài
Trang 9Thái độ rất quan trọng trong giảng dạy trực tuyến, vì vậy, mỗi giáo viên cầnrèn luyện thái độ tích cực trên tinh thần hỗ trợ người học, nhiệt tình, trách nhiệmgiúp đỡ học sinh để các em hoàn thành tốt nhất việc học của mình.
Cụ thể các biện pháp:
*Biện pháp 1: Giúp các em tìm tài liệu tham khảo:
Khi học sinh mới bước vào cấp II còn lạ lẫm với thầy cô mới, phương pháphọc tập mới Các em không còn được học tất cả bộ môn bởi một thầy cô mà thayvào đó là mỗi thầy cô phụ trách một bộ môn nhất định Mỗi thầy cô có cáchgiảng dạy riêng, mỗi bộ môn có đặc thù riêng Vì vậy các em chưa thích ứngngay được Để giúp các em có thể nhanh chóng hòa nhập, phát huy tốt nhất khảnăng của mình đối với phân môn lịch sử, tôi đã hướng dẫn các em tìm các tàiliệu như:
- Tài liệu thành văn
- Tài liệu tranh, ảnh
- Tài liệu văn học dân gian
- Các thuật ngữ, khái niệm lịch sử trong chương trình lớp 6
Ví dụ: “bộ lạc”, “di chi” Một số thuật ngữ trong sách giáo khoa lớp 6 đã cógiải thích nhưng cũng có một số thuật ngữ trong sách giáo khoa không có các
em phải tự tìm hiều ở các tài liệu khác
- Tài liệu nhân vật hay đồ phục chế như: trống đồng, công cụ đồ đá
- Tài liệu trực quan quy ước gồm các loại bản đồ, đồ thị
Tôi đã thông báo cho các em chuẩn bị đầy đủ sách giáo khoa, sách bài tập vàsách tham khảo nhằm khơi dậy lòng ham học, ham hiểu biết của học sinh Đểhọc sinh có tài liệu tham khảo, tôi đã hướng dẫn cho các em tìm hiều sách, báo;hướng dẫn các em đến thư viện của nhà trường để mượn tài liệu và cần có mộtphương tiện rất tiện dụng là mạng Internet Các em đã được tiếp xúc với môn tinhọc và các em có khả năng tự lên mạng để tìm hiểu thông tin
* Biện pháp 2: Chú trọng việc hướng dẫn tự học tại nhà cho học sinh
Để khắc phục tình trạng tự học không có kết quả, giáo viên phải hiểu tâm
lí học sinh, vì các em vừa chuyển qua phương pháp học mới như mỗi môn mộtthầy cô dạy riêng Vì vậy giáo viên phải làm sao gây hứng thú cho học sinh họctập, tạo ra mục đích, động cơ học tập tiến bộ Giáo viên, trước hơn hết phải làngười gợi mở, dẫn dắt và phải tạo được sự hứng thú trong việc tiếp thu kiến thứccủa học sinh Với một cô giáo nổi tiếng nghiêm khắc, hay la mắng các em khicác em không đạt yêu cầu thì đương nhiên khó có thể tạo hứng thú học tập chocác em, mà thay vào đó chỉ là tâm lý sợ sai mà các em luôn phải duy trì trongsuốt giờ học Mặt khác, thay vì giảng dạy theo tuần tự bình thường, giáo viên có
Trang 10thể biến tiết học thành một buổi tham quan, một trò chơi với những hình ảnh,tình huống sống động, khiến học sinh quên cả giờ ra chơi.
Các em cần nắm được những kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa Kiếnthức cơ bản là yếu tố tối ưu cần thiết cho sự hiểu biết của học sinh về lịch sử thếgiới và lịch sử dân tộc
Những kiến thức cơ bản đã phác họa nên bức tranh quá khứ một cách chânthật Hướng dẫn học sinh tự học, phân biệt được lịch sử cụ thể từng thời kì, phảnánh được được quy luật phát triển của xã hội Những kiến thức cơ bản đã pháchọa nên bức tranh quá khứ một cách chân thật
Hoạt động học tập đòi hỏi các em phải tự giác, tích cực và độc lập “không
ai có thể học thay mình”, phải chủ động lĩnh hội kiến thức Sau khi nắm đượcnhững kiến thức cơ bản thì các em cần đọc thêm tài liệu liên quan để mở rộngvấn đề Khi học các em phải thật tập trung để nhớ bài học, không tập trung quánhiều thời gian cho một môn học Khi học bài nhớ theo trình tự “logic”
Ví dụ: Khi trình bày cuộc khởi nghĩa : Phải trình bày hoàn cảnh, nguyênnhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm Nhắc nhở các emkhi học phải lưu ý các mốc thời gian ví như khi học khởi nghĩa Hai Bà Trưng :Thời gian dựng cờ khởi nghĩa là năm 40, thì thời gian kết thúc khởi nghĩa phải
là từ năm 40 trở về sau, chứ không phải là thời gian trước đó
Đọc những mẫu chuyện về tấm gương anh hùng liệt sĩ trong công cuộc
dựng nước và giữ nước, kể cho em hoặc bạn bè, người thân nghe về chuyện lịch
sử để nhớ kiến thức như: Sơn Tinh, Thủy Tinh; Thánh Gióng; An Dương Vươngvới truyền thuyết nỏ thần đọc lịch sử Việt Nam bằng tranh
Xem bài mới trước khi đến lớp, trả lời ngắn gọn những câu hỏi ở sau mỗi
mục của bài Khi tìm hiểu bài mới nên tham khảo sách hỏi đáp lịch sử 6 đề thamkhảo thêm
Mỗi học sinh chuẩn bị một sách bài tập lịch sử 6, không làm đáp án lên sáchbài tập ngay mà làm vào giấy nháp: Ví dụ bài tập trắc nghiệm chọn đáp án A,nhưng thấy chưa chắc chắn thì ghi vào vở nháp, khi làm bài chỗ nào chưa nhớ,không rõ thì xem lại sách giáo khoa, biết chắc chắn đúng mới ghi đáp án vàosách bài tập, còn nếu là câu hỏi so sánh thì so sánh nháp sau đó mới ghi vào vởbài tập Đồng thời rèn luyện cho mình trí nhớ để khi làm bài thi tự tin hơn
Ví dụ: Khi học bài Nước Văn Lang – Âu lạc Học sinh có thể ghi lại một số
kiến thức đáng nhớ: Hùng Vương lên ngôi vua đặt tên nước là Văn Lang đóng
đô ở Bạch Hạc ( Việt Trì – Phú Thọ ) Tướng văn là Lạc Hầu – Tướng võ là LạcTướng ( đứng đầu bộ ), Bồ chính đứng đầu Chiềng chạ
Thục Phán lên ngôi vua xưng là An Dương Vương đóng đô ở Phong khê( nay là vùng Đông Anh – Hà Nội ) An Dương Vương cho xây thành Cổ Loa ở
Trang 11đây, thành Cổ Loa còn được coi là “quân thành” …Đây là những kiến thức cơbản đáng nhớ với cách ghi chép vắn tắt như vậy học sinh có thể ghi nhớ nhữngkiến thức cơ bản quan trọng, khi cần thiết có thể lấy ra xem lại hoặc khi gặp cáccâu hỏi như: “Nêu những điểm giống nhau và khác nhau của nhà nước VănLang và nhà nước Âu Lạc ?” thì học sinh dễ hệ thống hóa kiến thức để trả lời Khi các em thắc mắc về sự kiện, hiện tượng lịch sử cần giải quyết gấp thìtrao đổi với giáo viên để được hỗ trợ, hoặc các em có thể vào truy cập ở trênmạng Internet…Đối với học sinh trung học cơ sở, không có nhiều điều kiện đểcác em có thể đi thực tế, bảo tàng Lịch sử…Do đó, việc sử dụng Internet đểphục vụ cho việc học tập nói chung và việc học tập lịch sử nói riêng là rất cầnthiết Ngày nay công nghệ thông tin đã rất phổ biến Học sinh ở cấp trung học cơ
sở cũng đã có thể tự tìm hiểu được thông tin trên mạng Nhưng muốn khai tháctốt thông tin trên mạng thì đòi hỏi giáo viên phải có sự định hướng và từng bướcrèn luyện cho các em kĩ năng khai thác tài liệu từ phương tiện hiện đại này
Ví dụ: Sau khi học về Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu giành độc lập tự chủ
thời Bắc thuộc, giáo viên hướng dẫn học sinh tự học bằng cách làm bài tập sắp
xếp dữ kiện ở cột II với cột I:
1 Triệu Thị Trinh a Nơi đặt lăng mộ và đền thờ Bà Triệu
2 Triệu Quốc Đạt b Nơi Bà Triệu phất cờ khởi nghĩa
3 Lục Dận c Tên thật của Bà Triệu
4 19 tuổi d Tuổi của Bà Triệu khi phất cờ khởi nghĩa
5 Giao Châu e Quê hương của Bà Triệu
6 Quan Yên(Cửu Chân- Thanh Hóa) f Anh trai của Bà Triệu
7 Phú Điện Hậu Lộc- Thanh Hóa g Phạm vi ảnh hưởng của kn Bà Triệu
8 Núi Tùng, Hậu Lộc – Thanh Hóa h Tên của viên tướng Trung Quốc đàn áp
cuộc khởi nghĩa Bà Triệu
Khi học các nội dung về các thành tựu văn hóa cổ đại, giáo viên yêu cầuhọc sinh tìm hiểu về viết bài giới thiệu, sưu tầm tranh ảnh về thành tựu văn hóa
cổ đại tiêu biểu, có thể trình bày khi học online
Giáo viên không chỉ thường xuyên ra bài tập về nhà để nâng cao khả năng
tự học của học sinh mà còn phải thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả làmbài tập ở nhà cho học sinh Vì vậy giáo viên cần yêu cầu học sinh phải có vở bàitập, kiểm tra xem các em có làm bài hay không, kết quả đạt được ra sao và nhậnxét đánh giá, cho điểm nhằm khuyến khích động viên kịp thời
* Biện pháp 3: Thay đổi thiết kế bài giảng, chú trọng vào sự linh hoạt, hấp dẫn của phần khởi động hoặc kết thúc bài học.
Trang 12- Với các em lớp 6, giáo viên nên thiết kế bài giảng nhẹ nhàng với nhiềunội dung hấp dẫn hơn Bài giảng phải thiết kế chi tiết trên Powerpoint Kênh chữvừa phải, (ít, cô đọng) càng tốt để tránh tạo cảm giác nhàm chán cho học sinh.
- Phải tận dụng các tính năng, hiệu ứng của các phần mềm để làm bàigiảng sinh động, bắt mắt, hấp dẫn
- Trong tiết học nên thiết kế, sưu tầm 3-5 phút những bài hát, đoạn phimhoạt hình lịch sử để các em khởi động tạo hứng thú học tập Sau đó ngay lập tứccần tận dụng thời điểm HS tập trung để trình bày nội dung hoặc tạo ra một thửthách vừa phải để thu hút sự chú ý của học sinh ngay khi bắt đầu lớp học bằngcách đặt các câu hỏi thú vị, đưa ra một vấn đề cần giải quyết gần gũi với cuộcsống
Ví dụ: Khi dạy bài 4- “Xã hội nguyên thủy”, để giúp cho học sinh có sự so
sánh, hiểu biểt về cuộc sống của người nguyên thủy, giáo viên tạo tình huống
học tập dẫn dắt vào bài mới: Nếu một ngày nào đó cuộc sống của chúng ta
không có điện thì sao?
hay ở hoạt động vận dụng, giáo viên hướng học sinh vận dụng những kiến thức
đã học về cuộc sống của người nguyên thủy để làm bài tập tình huống:
Trang 13Giáo viên nêu vấn đề và điều khiển hoạt động của học sinh nhằm tự lực giảiquyết những vấn đề học tập, việc này đòi hỏi học sinh phải tập trung lắng nghe,theo dõi vấn đề mà giáo viên đưa ra để tiến hành hoạt động trí tuệ, tự lĩnh hộikiến thức, nhờ vậy mà đảm bảo tính vững chắc của tri thức Học sinh tự suy nghĩsáng tạo, có những kiến thức không có sẵn trong sách giáo khoa đòi hỏi học sinhphải liên tưởng, suy luận
Ví dụ: Khi dạy phần “Đời sống vật chất và tinh thần của cư dân Văn Lang”
(Bài 13 ), giáo viên có thể tạo tình huống có vấn đề bằng cách nêu câu hỏi :
“trong cuộc sống hàng ngày, cư dân Văn Lang ăn mặc và đi lại như thế nào?Hãy suy nghĩ xem cuộc sống đó có gì độc đáo?” Phần này không có sẵn đáp ántrong sách giáo khoa mà học sinh tự tìm tòi, suy nghĩ, sáng tạo để trả lời Hoặcgiáo viên có thể yêu cầu học sinh đặt mình vào một nhân vật lịch sử nào đó vàyêu cầu học sinh đóng vai: nếu em là nhân vật thì em sẽ làm gì ?
Khi dạy xong bài ‘Nước Âu Lạc’ giáo viên có thể hỏi học sinh “ Khi Triệu
Đà xin hòa gả Trọng Thủy cho Mị Châu, Trọng Thủy đến Âu Lạc ở rể ” dựa
vào kiến thức lịch sử và truyền thuyết hỏi học sinh trước tình hình như vậy “
Nếu em là An Dương Vương em sẽ làm gì ?” Trước tình huống như vậy giáo
viên có thể tổ chức cho các em thảo luận nhóm , hoặc học sinh làm việc cá nhân,giáo viên nên để cho học sinh tự do trình bày suy nghĩ của mình và có thể để cáchọc sinh khác trong lớp đưa ra ý kiến phản đối hoặc đồng tình với ý kiến của
bạn mình: Nếu em không đồng tình với ý kiến của bạn thì em sẽ làm như thế nào
? Giáo viên chỉ nên định hướng, gợi mở cho các em ví như :Nếu chúng ta khôngđồng ý hòa thì tình hình sẽ thế nào ? Hoặc : Nếu đồng ý hòa thì chúng ta nêncảnh giác thế nào ? Khi tổ chức cho học sinh giáo viên cần lưu ý vấn đề thờigian Trường hợp học sinh trả lời quá lan man, dài dòng hoặc không ăn nhập chủ
đề, giáo viên có thể ngắt lời để tránh mất quá nhiều thời gian
Với cách đặt vấn đề như vậy, học sinh vừa được đặt mình vào nhân vật lịch
sử, vừa tự đưa ra cách giải quyết riêng và vừa tự rút ra cho mình bài học kinhnghiệm lịch sử Giáo viên không cần làm việc nhiều, học sinh làm việc là chínhkhông những vậy còn tạo hứng thú cho học sinh rất nhiều Khi tổ chức cho họcsinh, giáo viên cần dẫn dắt để học sinh có thể hiểu rõ vấn đề Phương pháp tựhọc bằng cách giải quyết vấn đề là phương pháp học sinh phải tiến hành hoạtđộng trí tuệ, tự lĩnh hội tri thức mới bằng cách giải quyết vấn đề học tập dưới sựgiúp đỡ của giáo viên, từ đó góp phần phát triển tư duy cho học sinh
Giáo viên có thể sử dụng bộ học liêu điện tử Smartschool để khai thác tư liệu học tập cho học sinh
Trang 14Ví như, khi dạy về khởi nghĩa Lí Bí và Nước Vạn Xuân (542- 602) giáo viên
có thể đưa đoạn phim hoạt hình nói về khởi nghĩa Lí Bí “Vạn Xuân Chiến
Quốc” sẽ tạo hứng thú cho học sinh rất nhiều Hoặc dạy về Chiến Thắng Bạch
Đằng năm 938 giáo viên có thể đưa đoạn phim hoạt hình “Đại chiến Bạch
Đăng” hay dạy về Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng giáo viên có thể đưa đoạn
phim hoạt hình “ Trưng Nữ Vương” Những đoạn phim hoạt hình này phù hợpvới lứa tuổi của các em, kích thích các giác quan Không chỉ giúp các em nắmkiến thức vững hơn, mà còn có tác dụng giáo dục tư tưởng, tình cảm yêu quêhương, đất nước, căm thù quân xâm lược Cần lưu ý, giáo viên không nên đưanhững đoạn phim quá dài sẽ chiếm nhiều thời gian của tiết dạy Giáo viên cũng
có thể cắt bớt những phần không cần thiết trước khi đưa vào giáo án trình chiếu
Để làm tốt việc này mỗi giáo viên chúng ta phải trau dồi thêm kiến thức tin học
để phục vụ tốt nhất cho việc giảng dạy của mình
Hay nói về Triệu Quang Phục và đầm Dạ Trạch giáo viên có thể trích mộtđoạn phóng sự giới thiệu về Đầm Dạ Trạch ngày nay như phóng sự “Câuchuyện đầm Dạ Trạch” Qua phóng sự học sinh có thể quan sát được về khungcảnh đầm Dạ Trạch, thấy được ưu thế của đầm trong khi sử dụng tranh sẽ khôngđem lại tác dụng tối ưu Không những vậy, học sinh còn tự nắm được về truyềnthuyết của đầm
Khi dạy diễn biến chiến thắng Bạch Đằng năm 938, thông thường giáoviên cho học sinh tìm hiểu trong sách giáo khoa rồi trình bày lại diễn biến nhưvậy vừa nhàm chán vừa mất thời gian Sách giáo khoa đã trình bày diễn biến rấtđầy đủ rồi Thay vì phải giảng theo tuần tự, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh
tự học bằng cách tổ chức cho học sinh chơi trò chơi Giáo viên chia lớp thành 3hoặc 4 đội Giáo viên đưa lược đồ: Chiến thắng Bạch Đằng năm 938 và giớithiệu phần chủ giải phía dưới lược đồ Sau đó, giáo viên sử dụng hiệu ứng chocác mũi tên, các kí hiệu lần lượt chạy ra theo như diễn biến để học sinh ở dướiquan sát vài lần Tiếp đến, các nhóm sẽ làm việc theo nhóm để trình bày diễnbiến Khi các nhóm làm việc, giáo viên vẫn để lược đồ chay để học sinh nếu cần
có thể quan sát Sau 1 thời gian nhất định nhóm nào làm việc xong trước sẽ cóquyền trả lời Giáo viên yêu cầu đại diện nhóm trình bày theo sơ đồ trên thiết bịhọc tập của mình.Các nhóm khác theo dõi và bổ sung, sửa chữa cho nhóm bạn.Giáo viên theo dõi, nhận xét, bổ sung thêm những vấn đề cần thiết và ghi điểmcho các nhóm
Giáo viên có thể tạo các trò chơi học tập ở phần khởi động hoặc củng cố bài học: