Xu hướng của ngành bán lẻ trong giai đoạn hiện nay

KINH DOANHXU HƯỚNG CỦA NGÀNH BÁN LẺ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY • LỀ THỊ NGỌC TÓM TẮT: Nghiên cứu tìm hiểuvề xu hướng của ngành Bánlẻ hiện nay, trong đó có những thuận lợi, khó khăn,giải ph

KINH DOANH

XU HƯỚNG CỦA NGÀNH BÁN LẺ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

• LỀ THỊ NGỌC

TÓM TẮT:

Nghiên cứu tìm hiểuvề xu hướng của ngành Bánlẻ hiện nay, trong đó có những thuận lợi, khó khăn,giải pháp đểdoanhnghiệpbánlẻ tồn tại và phát triển, cũngnhư xuhướngcầnlàm gì trong tươnglai

Từ khóa: xu hướng, thuận lợi khó khăn, bán lẻ, ngành bán lẻ

1 Đặt vấn đề

Trong tương lai, hình thức bán lẻ đa kênh,

thanh toán không chạm (thanh toán không tiếp

xúc),hoặc pháttriển siêu thị minisẽ là những xu

] hướng chính mà các nhà bán lẻ hướng tới, để

thích ứng với nhu cầu thay đổi của người tiêu

dùng Việt

Theo CụcQuản lý đăng ký kinhdoanh (Bộ Kê

hoạch và Đầu tư), chỉ trong 7tháng đầu năm 2020

có tới 8.102 doanhnghiệpbánbuôn - bán lẻ trên

cả nước đang chờ giải thể vì kinh doanh thua lỗ

Còn theo đánh giá của CBRE Việt Nam, có tới

38% nhà bán lẻ phải tạm ngưng mở rộng trong

năm 2020, 11% tậptrung củng cố cửa hànghiện

tại, hoặc buộc dời ngày khai trương sang năm

2021 (Bảng 1)

Tại Việt Nam,doanh thu bán lẻ hànghóa tháng

10/2020 tăng 11% so vớicùngkỳ năm trước

Nhu cầu mua sắmtăngdo các hoạt động kinh

doanh đã trở lại trạng thái bình thườngkhi dịch

Covid-19 đượckiểm soát làm cho doanh thu bán

lẻ hàng hóa tháng 10/2020 đạt 356,5 nghìn tỷ đồng,tăng 2,5% so với tháng trước và tăng 11%so với cùng kỳ năm trước.Tính chung 10 tháng năm

2020, doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt hơn 3 triệu tỷ đồng, tăng 5,4% so với cùngkỳ nămtrước, trong

đó doanh thubán lẻ ngành hàng lương thực, thực phẩm đạt 1.053,1 nghìn tỷ đồng, tăng 9,4%; đồ dùng, dụng cụ, trang thiếtbị gia đình đạt 431,7 nghìn tỷ đồng,tăng 6,3%; may mặc đạt 179 nghìn

tỷ đồng, tăng 1,6%, (Biểu đồ 1)

2 Những thuận lợi và khó khăn của ngành Bán lẻ Việt Nam

2.1 Thuận lợi

Thị trường bán lẻ Việt Nam hiện đang được nhiều chuyên gia kinh tếđánh giá là một trong những thị trường thuộc nhóm sôi động nhất thế giới Tuy nhiên, hiện tại, các xu hướng thương mại bán lẻ trong thời đại mới và sự thayđổi trong hành vi mua sắm của ngườitiêu dùng cùng các

SỐ26-Tháng 11/2021 2Ó7

Bảng 1 Top 5 nhà bán lẻ hàng đầu thế giới

Thứ

Doanh thu năm

2017 (tỷ USD) Hình thức chủ yếu (2015)

SỐ quốc gia đang hoạt động (2015)

1 Walmart M== HoaKỳ 500,34 Đạisiêu thị/Trung tâm

thưong mại/Siêu cửa hàng 30

3 Walgreens

Boots Alliance

=====

Nguồn: Wikipedia

Biểu đồ ĩ: Doanh thu bán lẻ hàng hóa tháng 10 từ năm 2016 - 2020

ĐVT: Nghìn tỷ đồng

♦ 11,0%

Nguồn: Tổng cục Thống kê

268 Số26-Tháng 11/2021

KINH DOANH

dựbáo ởthì tương lai đang đòihỏi Việt Nam vừa

cần nhanh chóng tận dụngthời cơ, vận hội, vừa

có sự chuẩn bị cho các đôi sách trướcnhững thách

thức mới

- Dân số: Việt Namcó trên 96,2 triệudân, cơ

câudân số trẻ (58,5% dânsố từ 15-54 tuổi theo

số liệu củaTổng cụcThông kê năm 2019), chi

tiêu hộ gia đìnhtheo dự báo củaWorldBanktăng

trungbình 10,5%/năm kèmtốc độ gia tăng mạnh

mẽ của tầnglớptrung lưu

- Thị trường bán lẻ của Việt Nam: Theo báo

cáo từ khảo sát của QandMe được thựchiện từ

tháng 3/2020 để so với thời điểm tháng 4/2019,

thịtrường bán lẻ Việt Nam thời gian qua đã mở

cửa đón sựxuấthiện của mộtsô' thương hiệu bán

lẻ nổi tiếng từ nước ngoài với nhiều chuỗi cửa

hàng như Uniqlo, GG25,

- Cửa hàng tiện lợi: số lượngcửahàngtiện lợi

có mức tăng đáng kể với 60% từ 2.495 cửa hàng

lên 5.228 cửa hàng; trung tâm thương mại tăng

11%từ 96-107 trungtâm; cửa hàngnhỏ tăng

163-170cửa hàng; drug store (thuốc, mỹ phẩm, ) tăng

30% từ 340-679 cửa hàng; siêu thị điện máy tăng

11% với3.141 cửahàng, Dan đầu về quy mô cửa

hàng mỗi lĩnhvực phải kể đến những thương hiệu

quen thuộc,như: Vincom,Miniso, Phamacity,Thê

giới diđộng, Điện máyxanh, Việt Tiến, Blue Ex­

change,Bitis, Highland, The Coffee House,

- Chính trị ổn định: Việt Nam đang trên đà

ị tăng trưởng và hội nhập với độ mở kinh tếcao,

Việt Nam đang nắm trong tay “cơ hội vàng”

chuẩn bị đón chờ làn sóng đầu tư trực tiếp nước

ngoài (FDI) và bán lẻ không nằm ngoại lệ trước

làn sóng đầu tư sắp tới Đặc biệt, 2 hiệp định

jEVFTA và EVIPA sẽ thúc đẩy các luồng vốn từ

ẸU đầu tư vào ngành Bán lẻ Việt Nam, qua đó

đẩy nhanh quá trình chuyển dịch cơ cấu và đổi

mới mô hình tăngtrưởng của thương mạinộiđịa

2.2 Khó khăn

- Thiếu tính chuyên nghiệp: Doanhnghiệp Việt

trong lĩnhvực này đa phầncònthiếutính chuyên

nghiệp, liên kết, quản trị yếu và vốn ít Nhất là

đôi với các doanhnghiệp vừa và nhỏ, nêu không

có sự chuẩn bị phương án từ trước có thể sẽ bị doanh nghiệp ngoại thâu tómhoặc “hất cẳng”ra khỏi thị phầnbán lẻ củachính nước mình

- ứng dụng số hóa: Ngày càng được phổbiến, ngành Bán lẻ Việt Nam đang trong giaiđoạn tiếp nhậnvà chuyển giao sang mô hình bán hàng đa kênh (omnichannel) bao gồm các kênh online (website, facebook, zalo, ) và các kênh offline (trực tiếp tại của hàng, đại lý, siêu thị, ) được tích hỢp đồngbộ vào một hệ thông Trong giai đoạn diễn ra dịch bệnh, bán hàng đa kênh đã chứng tỏ khả năng linh hoạt và dự kiến có thể vượt trội hơn sauđạidịch Đây cũngchínhlà một trong những xu thế hiệu quả trong tầmnhìn trước mắt mà các doanh nghiệp bán lẻ ViệtNam cần bắt nhịp

- Thương mại điện tử: Sự phát triển nhanh chóng của thương mại điện tử, bán lẻ truyền thông vẫn đang giữ chỗ đứng nhất định Report Vietnam năm 2019 nhận định, có đến 98% sô' doanh nghiệp bán lẻ cho biết gần như toàn bộ doanhthu của họ đến từ cửahàng, đại lý và chỉ

có khoảng 2% đếntừbán hàng qua kênhthương mại điện tử Tuy nhiên, trong năm 2020, dịch bệnh Covid-19 đã khiến người tiêu dùng hạn chê' đến cáctrung tâm mua sắm, siệuthị, cửa hàng,

và chuyển sang mua sắm online Theo Nielsen,

tỷ lệ người mua sắm tại siêuthị và chợ truyền thông đã giảmxuống còn 69% và 64%,trong khi sôngười mua sắm trực tuyến đã tăng đáng kể

3 Giải pháp để các doanh nghiệp bán lẻ tồn tại và phát triển

- Giải pháp I: Doanh nghiệp bán lẻ phải tận

dụng tri thức bản địa

Nếu đô'i đầu trực diện với các đại gia bán lẻ thê' giới, doanh nghiệp bánlẻViệtNam không có nhiều cơ hội chiến thắng, bởi họ có kinh nghiệm lâu đời hơn về mặt quản trị, họhùng mạnhhơn về mặt tài chính Tuynhiên, không phải lúc nàocác ông lớn cũng là người thắng cuộc

Điểm mạnh của doanh nghiệp Việt là gì?Đó

là sự am hiểu thói quentiêu dùng của người dân bản địa Đó là sứcmạnh đứng trênvùngnguyên

SỐ26-Tháng 11/2021 269

liệu để có thể tạo nên nhữngsảnphẩm cạnh tranh

với chât lượng tốt Phát huy một cách tôi đa

những điểm mạnh đó, như K-mart và Lotte đã

làmtại Hàn Quo'c; Fairprice đã làm tại Singa­

pore; và Metro đã làm tại Đức, Cácdoanh

nghiệp Việthoàntoàn cóthể tồntại và phát triển

trước sức ép cạnh tranh của các ông lớn toàncầu

- Giải pháp 2:Khơi dậy tinh thần người Việt

dùng hàng Việt

Lòng tự hàodân tộc vàtinh thần cổ vũ đối với

doanh nghiệp Việt là điều mà thế hệ trướcđã làm

được Khơi dậy được tinh thần đó là khơi dậy

được cảm tình của người dân với thương hiệu

Việt Tuynhiên, chiến lượcnày chỉ phát huy được

khi thương hiệu Việt có thể tạo nên những sản

phẩm tương đương về mặt chát lượngvới mức giá

rẻ hơn, hoặc mức giá tươngđương nhưng có chất

lượng caohơn những thương hiệu ngoại

- Giải pháp 3:Khả năng quản trị gọn và phản

ứng nhanh

Doanh nghiệp Việt với quy mô nhỏ hơn nên

quy trình ra quyết định sẽnhanh hơn,từ đósẽ phản

ứng tôt hơn với những biến đổi của thị trường so

với những doanh nghiệp ngoại có đầu não ở nước

ngoài Trên tất cả, những lợi thế trên chỉphát huy

được dựa trên nền tảng là sản phẩm và dịch vụ

phải tương đương so với thươnghiệu ngoại

- Giải pháp 4: Đón đầu xu thế bán lẻ mới

Những nhà nghiên cứu toàn cầu đã chỉ ra một

vài môhình đặcthù trong lĩnhvực bán lẻ Những

đặc thù này đã và đang thay đổi diện mạo ngành

Bán lẻ Đồngthời, nó tạo nên những sức bậtđể

doanh nghiệp nhỏ có thể tận dụng và vươn lên

cạnh tranh với các ông lớn

Theo đó, có3hướngpháttriểnchính mà doanh

nghiệp bán lẻ Việt có thể nghiên cứu và áp dụng;

Thứ nhất: Môi trường online Từ một doanh nghiệp nhỏ bé, Amazon đã vươn mình trở thành nhà bán lẻ hàng đầu thếgiới, tăng trưởng thần diệu, với doanh sô'lên tới 74 tỷ USD (năm 2013) Trongkhinhững thương hiệubán lẻ khổng lồ một thời như K-mart, Sears, gặp khó khăn, thì Amazon thông lĩnh thị trường bán lẻ online Từ một nhà sách lớn nhất thế giới, đến nay thương hiệunày đã trởthành mộtnhà bán lẻlớnnhấttrên mạnginternet.Môi trường online là cơ hội để các doanh nghiệp nhỏ có thểkhai thác một cách thông minh, nhằm đô'i đầu với cácông lớn

Thứ hai: Thu hẹp định vị Có rất nhiều chuỗi bán lẻ bán đa dạng các mặt hàng Tuy nhiên, những thương hiệu bán lẻ ra đời sau thành công

và tồn tại bên cạnh cácông lớn đều biếtthuhẹp định vị của mình đểcó thể mang nétcá tínhriêng

và ghi dấu ấn trong tâm trí khách hàng mục tiêu Target pháttriển với chiên lược “Rẻ nhưngchất" (Cheap but Chic) và sông khỏebên cạnh ông lớn Walmart Stop&Shop tập trung vào những mặt hàng thiết yếu Ngay cả trên môi trường online, nhiều ông lớn bắt chước mô hình của Amazon nhưng không thành công Trong khiđó, thương hiệubiết định vị hẹp như Zappos lạithành công

do chỉ tập trung vào mặt hàng giày

Thứ ba: Có sản phẩm độc quyền Nhà bán lẻ nào có khả năng sản xuâthoặcđộc quyền phân phôi những thương hiệu độc lập,đượcngười tiêu dùng chấp nhận, chuỗi bán lẻ đó sẽ có trong tay mình Ưu thế lớn Chuỗibánlẻ Sears từng gặpkhó khăn trước khi được bán độc quyền một sô'sản phẩm, như: bộ dụng cụ Craftsman, pin DieHard,

xe đạp Free Spirit, quần áo Rebucks, ■

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 Maracello Sansome Annarita Colamatteo (2017) Trends and dynamic in retail inductry focus on retailtional promixmity Canadian Center of Science and Education 10(2) 169-179

270 Sô' 26-Tháng 11/2021

KINH DOANH

2 Bingxi Li (2020) Research on the Future Trend of New Retail and E-commerce Journal of Finance Re­ search, 4 (2), 41-44

3 M Hồng (2019) 5 xu hướng tác động đến ngành bán lẻ Truy cập tại: https://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-

kinh-doanh/5-xu-huong-tac-dong-den-nganh-ban-le-313883.html

4 Phạm Minh Anh (2017) Xu thế tiêu dùng trực tuyến và vấn đề đặt ra đốì với doanh nghiệp Truy cập tại:

https://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/xu-the-tieu-dung-truc-tuyen-va-van-de-dat-ra-doi-voi-doanh-nghiep- 126697.html

5. Quỳnh Anh (2018) Bán lẻ là gì? Các hình thức bán lẻ Truy cập tại: https://vietnamfinance.vn/ban-le-la-gi-

cac-hinh-thuc-ban-le-20180504224208184.htm

6 Tô' Hân (2021) Ngành bán lẻ Việt Nam cần đột phá mới Truy cập tại: https://nhandan.vn/tin-tuc-kinh-

te/nganh-ban-le-viet-nam-can-dot-pha-moi-637967/

Ngày nhận bài: 12/9/2021

Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 12/10/2021

Ngày chấp nhận đăng bài: 22/10/2021

Thông tin tác giả:

LÊ THỊ NGỌC

Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Thành phô Hồ Chí Minh

CURRENT TRENDS OF THE RETAIL INDUSTRY

• LE THI NGOC

Ho Chi Minh City University of Food Industry

ABSTRACT:

This paperresearches andfinds out the currenttrends of retail industry The paperalsopoints out advantages, disadvantages, and proposes some solutions to retailbusinesses to help them surviveanddevelop intthefuture

Keywords: trends, advantagesanddisadvantages,retail, retailindustry

SỐ 26-Thdng 11/2021 271